Thursday, 31 December 2015

Η Θεωρία Παιγνίων της τρομοκρατίας

Πώς το ISIS ριζοσπαστικοποιεί άλλους ανθρώπους
του Jacob Olidort*
Σε ποιο σημείο ένας εξτρεμιστής γίνεται βίαιος εξτρεμιστής; Καθώς ο κόσμος -αφυπνισμένος από τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις στην Βαγδάτη, την Βηρυτό, το Παρίσι [1] και τώρα στην Καλιφόρνια και το Λονδίνο - παλεύει για να νικήσει το Ισλαμικό Κράτος (που ονομάζεται επίσης και ISIS), η απάντηση είναι πιο σημαντική από ποτέ.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα προσπάθησε να λύσει τον γρίφο με την εισαγωγή ενός νέου συστατικού στην συνταγή της αντιτρομοκρατίας. Τον Φεβρουάριο του 2015, συγκέντρωσε τους κορυφαίους ειδικούς στον κόσμο για μια σύνοδο κορυφής για την αντιμετώπιση του βίαιου εξτρεμισμού, για μια νέα στρατηγική με στόχο την αντιμετώπιση της διαδικασίας της ριζοσπαστικοποίησης -ειδικότερα, της φαινομενικά ασύγκριτης δυνατότητας του ISIS να στρατολογεί μέσω των social media, πέραν γλωσσικών, πολιτιστικών και γεωγραφικών ορίων [2].

Οι επιτιθέμενοι του San Bernardino, Tashfeen Malik (αριστερά) και Syed Farook απεικονίζονται καθώς περνούσαν από το Διεθνές Αεροδρόμιο «O'Hare» του Σικάγο στις 27 Ιουλίου 2014 . U.S. CUSTOMS AND BORDER PROTECTION HANDOUT / REUTERS
------------------------------
Η προσέγγιση της καταπολέμησης του βίαιου εξτρεμισμού είναι διαφορετική από εκείνη που ακολούθησαν οι αναλυτές και οι πολιτικοί για την αλ Κάιντα. Εκεί που κάποτε κυνηγούσαν πράκτορες και ηγέτες στα κορυφαία κλιμάκια των τρομοκρατικών οργανώσεων, τώρα επίσης εξετάζουν την λεγόμενη επιρροή και μελετούν το πώς ακριβώς υποκινούν άτομα στην βία. Κατά συνέπεια, η αμερικανική αντιτρομοκρατία έχει μετακινηθεί από μια στρατηγική καθαρά επικεντρωμένη στην δράση -για παράδειγμα, δολοφονώντας τους ηγέτες της αλ Κάιντα [3] ή αυτό που αποκάλεσαν τα ΜΜΕ ως «κόβοντας το κεφάλι του φιδιού»- στην ανάλυση αυτού που το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας περιγράφει ως «δυναμική της ριζοσπαστικοποίησης προς την βία» ή τους λόγους για τους οποίους ορισμένα άτομα που συνδέονται με τον βίαιο εξτρεμισμό διαπράττουν βία και άλλοι δεν το κάνουν. Αυτή η νέα προοπτική έχει προσδεθεί σε κρατικούς φορείς, ακτιβιστές, και επιστήμονες δεδομένων που όχι μόνο αναλύουν τα τρομοκρατικά κοινωνικά δίκτυα και τα πρότυπα των μηνυμάτων τους, αλλά επίσης μεταδίδουν αντι-εξτρεμιστικές αφηγήσεις.

Ως αποτέλεσμα, η Ουάσιγκτον έχει σίγουρα μια πληθώρα πληροφοριών σχετικά με την ιδεολογία, τους στόχους, τα μηνύματα και τις εκστρατείες του ISIS στα μέσα ενημέρωσης. Αλλά η πρόκληση, όπως φαίνεται, είναι να βρεθεί τι να κάνει με όλα αυτά τα δεδομένα. Η Washington Post αποκάλυψε πρόσφατα ότι το Κέντρο Στρατηγικής Αντιτρομοκρατικών Επικοινωνιών του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ επανεξετάζει την στρατηγική των αντι-μηνυμάτων του, αφότου μια εξωτερική ομάδα [ελέγχου] έδωσε κακούς βαθμούς αποτελεσματικότητας. Παρότι η σύνοδος κορυφής του Λευκού Οίκου για την αντιμετώπιση του βίαιου εξτρεμισμού [4], τον Φεβρουάριο, άνοιξε αξιοθαύμαστα τον δρόμο για το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και άλλους φορείς ώστε να αρχίσουν να συνεργάζονται με περιφερειακούς εταίρους για την αντιμετώπιση του τοπικά εκτρεφόμενου εξτρεμισμού –καλλιεργώντας την γνώση σε επίπεδο απλού λαού και ενισχύοντας τις τοπικές, μετριοπαθείς φωνές- η τοπική εστίαση κινδυνεύει να αποσπάσει την προσοχή από την πιθανότητα πιο εξεχουσών διαπεριφερειακών ιδεολογιών που ριζοσπαστικοποιούν μέχρι την βία. Ομοίως, αν και αξίζουν πολλά εύσημα για την οικοδόμηση συνεργατικών σχέσεων με τις τοπικές κοινότητες, τα τοπικού προσανατολισμού προγράμματα για την αντιμετώπιση του βίαιου εξτρεμισμού τείνουν να επικεντρώνονται δυσανάλογα [πολύ] στην ψυχική υγεία και σε οικονομικούς παράγοντες. Αυτά μπορεί να ευθύνονται για κάποιο βαθμό κοινωνικής αποξένωσης, αλλά επίσης παραβλέπουν τον εξαιρετικό χαρακτήρα της ιδεολογικής ριζοσπαστικοποίησης του ISIS στην βία. Εν ολίγοις, οι πολιτικές μας για την αντιμετώπιση του βίαιου εξτρεμισμού κάνουν ελάχιστα, αν κάνουν έστω και κάτι, για να αντιμετωπίσουν ακριβώς τις ρίζες της αιτίας και των μέσων της ριζοσπαστικοποίησης του ISIS στην βία -την ιδεολογία του.

Προκειμένου να ενισχυθεί το σχέδιο αντιμετώπισης του βίαιου εξτρεμισμού και να σταματήσουν οι στρατολογήσεις από το ISIS, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να μελετήσει την θεωρία των παιγνίων. ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ SCHELLING ΤΗΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ
Το 1960, στο απόγειο του Ψυχρού Πολέμου, ο βραβευμένος με Νομπέλ Αμερικανός οικονομολόγος Thomas Schelling [5] εισήγαγε τον κόσμο στην «θεωρία της στρατηγικής» του, μια προσαρμογή της θεωρίας των παιγνίων για τον κόσμο των διεθνών σχέσεων. Στο βιβλίο του, The Conflict of Strategy, ο Schelling επινόησε την έννοια ενός «εστιακού σημείου» (focal point, τώρα γνωστό ως «σημείο Schelling») για να περιγράψει το πώς τα άτομα και τα έθνη καταλήγουν σε συμφωνία όταν διαπραγματεύονται μεταξύ τους. Η διαδικασία περιλαμβάνει την πρόβλεψη του τι θα μπορούσε να κάνει το άλλο πρόσωπο ή χώρα. Για να το αποδείξει, στην δεκαετία του 1950 ο Schelling ζήτησε από μια ομάδα φοιτητών να διαλέξει μια τοποθεσία στη Νέα Υόρκη, όπου θα μπορούσαν να συναντήσουν κάποιον ξένο χωρίς να έχουν συντονίσει τον τόπο και τον χρόνο εκ των προτέρων. Χωρίς να γνωρίζουν τι είπε οποιοδήποτε από τους άλλους μαθητές, οι περισσότεροι από αυτούς όχι μόνο διάλεξαν τα περίπτερα πληροφοριών στον σταθμό Grand Central Station, αλλά σχεδόν όλοι επέλεξαν να φτάσουν το μεσημέρι.

Ο Schelling διεξήγαγε αργότερα ένα δεύτερο πείραμα. Έδωσε σε μια ομάδα ανθρώπων φύλλα χαρτιού με 16 τετράγωνα. Υποσχέθηκε ένα βραβείο εάν όλοι τσεκάρουν το ίδιο «κουτάκι». Στατιστικά μιλώντας, μόνο το 6% θα έπρεπε να τσεκάρει το ίδιο «κουτάκι». Στην πραγματικότητα, το 60% τσέκαρε το επάνω αριστερό τετράγωνο. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι μπορούν να φτάσουν στο ίδιο συμπέρασμα όταν τους δίνονται τα σωστά κίνητρα, χωρίς να έχουν καν μιλήσει ο ένας στον άλλο.

Αν και ο Schelling σίγουρα δεν μπορούσε να προβλέψει την εφαρμογή αυτής της ιδέας στην κατανίκηση του ISIS, κατά παράξενο τρόπο είναι η κατάλληλη. Αν εφαρμόσουμε το σενάριο των 16 τετραγώνων στην ριζοσπαστικοποίηση, αυτό που προσπαθούμε να προλάβουμε είναι, στην πραγματικότητα, αυτή η «μεταφυσική στιγμή» (psychic moment), όπως την αποκαλεί ο Schelling, όπου όλα τα άτομα με την ίδια ιδέα τσεκάρουν το ίδιο «κουτάκι»: Εμπλέκονται σε τρομοκρατικές ενέργειες. Περίπου 20.000 ξένοι μαχητές, πολλοί από τους οποίους μεγάλωσαν σε ευημερούσες, δημοκρατικές χώρες, ήδη το έχουν πράξει.

Στη θεωρία του Schelling, τα άτομα αυτά θα έπαιρναν την απόφασή τους μέσω της «ορθολογικής συμπεριφοράς ... βασισμένης σε ένα σαφές και συνεπές σύστημα αξιών». Για τους τζιχαντιστές, αυτό το σύστημα αξιών είναι ο Σαλαφισμός. Δεδομένου όμως ότι το μεγαλύτερο μέρος των σαλαφιστών του κόσμου δεν είναι βίαιοι, δεν μπορεί να είναι μόνο η σαλαφίτικη ιδεολογία που ενθαρρύνει την βία. Επιπλέον, δεδομένου ότι το ISIS διαδίδει έναν ικανό αριθμό μη βίαιων μηνυμάτων -κυκλοφόρησε πρόσφατα το δικό του σύνολο βιβλίων [6] σχετικά με την γεωγραφία, την ιστορία και την αραβική ποίηση για μια σειρά μαθημάτων ώστε να «εκπαιδεύσει» τους μελλοντικούς τζιχαντιστές- δεν είναι μόνο η βία που προσελκύει άτομα στην κοσμοθεωρία του.

Είναι, μάλλον, η ικανότητα του ISIS να προωθεί και να επιβεβαιώνει την κοσμοθεωρία του υπό το φως διακριτών περιστάσεων που οι μουσουλμανικές κοινότητες είτε βιώνουν είτε παρατηρούν. Συγκεκριμένα, για αμφότερους τους κοινωνικά και οικονομικά στερημένους από την ζωή στον ανεπτυγμένο κόσμο, καθώς και για εκείνους που βιώνουν -ή γίνονται μάρτυρες σε- βίαιες ταραχές στην Συρία, το ISIS προσφέρει την υπόσχεση για ένα γαλήνιο και αυθεντικό Ισλαμικό κράτος, γεμάτο ευκαιρίες για όσους αποδέχονται την εξουσία του. Η κτηνωδία και η θρησκευτική φύση του Σιιτικού-Αλεβίτικου καθεστώτος του προέδρου της Συρίας Μπασάρ αλ-Άσαντ αντιστηρίζει περαιτέρω την αιτία του ISIS, διότι επιβεβαιώνει τους ισχυρισμούς του ότι μόνο η σουνιτική κοσμοθεωρία του είναι δίκαιη και τίμια. Πράγματι, το προσεκτικά επιμελημένο περιοδικό της οργάνωσης, Dabiq, αντιπαραθέτει με συνέπεια τις εικόνες και τις ιστορίες ενός ISIS που προσφέρει στους ανθρώπους του (ιατρική περίθαλψη για τα παιδιά, επισκευή γεφυρών και δρόμων, κλπ) με τα προφίλ των αγωνιστών που σκοτώθηκαν, δήθεν για την υπεράσπιση αυτών των έργων.

Ουσιαστικά, εκείνοι που πείθονται από την κοσμοθεωρία του ISIS επιλέγουν την τρομοκρατία όχι ως σκοπό αλλά μάλλον ως ένα μέσο για να ενταχθούν σε μια αιτία στην οποία μπορούν να βρουν τόσο σωματική όσο και πνευματική ολοκλήρωση. Ο ίδιος ο Schelling σημείωσε το 1980 [7] ότι «η τρομοκρατία είναι κολλητικά υποβλητική και, επιπλέον, φαίνεται ότι όσο περισσότερη υπάρχει τόσο πιο εύκολη φαίνεται». Επιπλέον, καθώς η τρομοκρατία αναπτύσσεται σε τοπικό επίπεδο, ισχυρίζεται ο Schelling, «το πιο εύκολο είναι να την γλιτώσει, επειδή οι αντιτρομοκρατικές δυνάμεις είναι υπερεκτεταμένες και ‘κορεσμένες’».

ΑΠΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΤΟ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Αλλά η ιδεολογία μόνη της δεν προσελκύει νεοσύλλεκτους στην Συρία. Εάν η Δύση είναι σοβαρή για να προλάβει μη δημιουργηθεί ποτέ ένα «εστιακό σημείο ριζοσπαστικοποίησης», δεν θα είναι αρκετό το να αντισταθμίσει την αφήγηση του ISIS. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, θεωρητικά, τα εστιακά σημεία χρειάζονται ένα θεμέλιο –στο κάτω-κάτω, για να τσεκαριστεί το ίδιο «κουτάκι» ανάμεσα σε 16, πρώτα πρέπει να υπάρχει ένα πλέγμα, ή αυτό που ο Βρετανός οικονομολόγος Michael Bacharach αποκαλεί «πλαίσιο». Ο ίδιος έχει συμβάλει τα μέγιστα στην θεωρία παιγνίων εξηγώντας το πώς τα πλαίσια οδηγούν στην δημιουργία σημείων Schelling. Καθορίζει ένα πλαίσιο ως «το σύνολο των εννοιών ή πεποιθήσεων που ένας δρων χρησιμοποιεί σκεπτόμενος σχετικά με τον κόσμο». Στην περίπτωση των στρατολογήσεων του ISIS, λοιπόν, το συγκεκριμένο ζήτημα δεν είναι απλώς να αντικρουστεί η προπαγάνδα του ISIS, αλλά να προληφθεί μια πιθανή στρατολόγηση μέσω της [μη] δημιουργίας αυτού του πλαισίου.

Το ISIS βοηθά κατασκευαστεί αυτό το πλαίσιο με δύο τρόπους. Προσφέρει υλικό δέλεαρ [8] (παλλακίδες, χρήματα) και ιδεολογικό -η υπόσχεση μιας κοινωνίας που θα βασίζεται σε ένα ιδιαίτερα άκαμπτο σκέλος του Σουνιτισμού του οποίου το κύριο δέλεαρ είναι ο ισχυρισμός του ότι πραγματικά εκπροσωπεί το όραμα του προφήτη Μωάμεθ. Το ISIS έχει αποδείξει ότι μπορεί να είναι αποτελεσματικό και στα δύο. Έχει καταλάβει γρήγορα μεγάλα τμήματα του εδάφους στο Ιράκ και την Συρία και ενεργοποίησε την δική του έκδοση της σαρία. Έχει κερδίσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια μέσω πωλήσεων πετρελαίου, λύτρων, πώλησης λεηλατηθέντων αντικειμένων και φόρων, για να αναφέρουμε μόνο μερικές από τις μεθόδους της οργάνωσης.

Ωστόσο, όταν αυτό το πλαίσιο αποτύχει, θα γίνει επίσης ο κύριος καταλύτης για να οδηγηθούν οι ενδεχόμενες στρατολογήσεις μακριά από το ISIS. Πράγματι, η εφημερίδα New York Times αποκάλυψε πρόσφατα σε ένα άρθρο με τίτλο «Η υπόσχεση της κρατικής υπόστασης υπολείπεται κατά πολύ», ότι πρώην «πολίτες» του Ισλαμικού Κράτους ήταν δυσαρεστημένοι από την υπερβολική φορολογία της οργάνωσης, την αδυναμία να πληρώνει τους μαχητές της, καθώς και το κλείσιμο των νοσοκομείων και των σχολείων, καθώς αυτά ήταν «πιέσεις [που] θα μπορούσαν να προσφέρουν πολλές ευκαιρίες στους εχθρούς της οργάνωσης». Αν θέσουμε την υπόσχεση ενός λειτουργικού και δίκαιου Ισλαμικού κράτους ως το πλαίσιο για στρατολογήσεις για να φτάσουμε στο εστιακό σημείο της τρομοκρατίας, τότε η Δύση θα μπορούσε να σημειώσει πρόοδο σε αυτό το πλαίσιο με το να παραλύσει περαιτέρω τις ικανότητες διακυβέρνησης του ISIS. Από την σκοπιά της αντιμετώπισης του βίαιου εξτρεμισμού, ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί επιχειρησιακά και όχι ρητορικά, σταματώντας τις ταμειακές ροές και διακόπτοντας την πρόσβαση στους φυσικούς πόρους. Ουσιαστικά, αυτές οι τακτικές αυξάνουν τις «πιέσεις» στις λειτουργίες του κράτους και αποτρέπουν τις πραγματικότητες επί του εδάφους να επαληθεύσουν την αφήγησή τους.

Αλλά ο Δυτικός κόσμος βοηθά επίσης στην δημιουργία πλαισίων. Το 2013, ο Ομπάμα έθεσε μια κόκκινη γραμμή σχετικά με την χρήση χημικών όπλων από τον πρόεδρο της Συρίας Μπασάρ αλ-Ασαντ [9]. Όταν ανακαλύφθηκε λίγους μήνες αργότερα, τον Αύγουστο, ότι ο Άσαντ είχε όντως χρησιμοποιήσει χημικά όπλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφάσισαν να μην κάνουν τίποτα. Οι Σαλαφίτες-τζιχαντιστές αντιλήφθηκαν την κίνηση ως σιωπηρή έγκριση της καταπίεσης του Assad στους Σουνίτες της Συρίας. Στο τέταρτο τεύχος του Dabiq που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 2014, η οργάνωση ενέταξε μια μακρά ιστορία για την στήριξη της Ουάσινγκτον στο σιιτικής πλειοψηφίας Ιράν με τον τίτλο, «Η σταυροφορία που εξυπηρετεί το Ιράν και την Ρωσία». Το άρθρο ανέφερε επίσης πως το καθεστώς Άσαντ έχει «καταφέρει να ‘κρύψει’ από την Δύση χημικά όπλα και να τα χρησιμοποιήσει χωρίς καμιά αποτροπή». Έτσι, η αδράνεια του προέδρου εξυπηρέτησε έμμεσα ως ένα ισχυρό κάλεσμα στα όπλα που κλιμάκωσε περαιτέρω την αιτία του ISIS. Τον Ιούλιο του 2014, σε ένα άρθρο γνώμης στην εφημερίδα New York Times, οι μελετητές Chams Eddine Zaougui και Pieter Van Ostaeyen σημείωσαν ότι μετά από συνεντεύξεις με ξένους μαχητές που είχαν επιστρέψει στα σπίτια τους, συνειδητοποίησαν ότι αυτοί οι στρατολογηθένες υποκινούντο από τα «βιομηχανικής κλίμακας βασανιστήρια, τις βόμβες- βαρέλια και τις χημικές επιθέσεις» του Άσαντ. Οι Zaougui και Ostaeyen εξήγησαν ότι η βαναυσότητα του Άσαντ «προκαλεί μια ισχυρή επιθυμία υπεράσπισης των αδελφών Μουσουλμάνων» και επικρίνουν την Δύση «γιατί, όπως το βλέπουν, παραμένει αδρανής στην Συρία». Οι Zaougui και Van Ostaeyen παρατηρούν επίσης ότι από ένα μικρό σώμα των σχεδόν 350 Βέλγων μαχητών στην Συρία (από τον Ιούλιο του 2014) «οι περισσότεροι ξεκίνησαν ως ιδεαλιστές». Πιο πρόσφατα, ο επιτιθέμενος με μαχαίρι στον υπόγειο σιδηρόδρομο του Λονδίνου το περασμένο Σάββατο επιβεβαίωσε την άποψη αυτή καθώς φέρεται να φώναξε «Αυτό είναι για την Συρία».

Όπως εξηγεί ο Bacharach, αυτό «είναι μια ιστορία της προοδευτικής εσωτερίκευσης αυτών των εξωτερικών παραγόντων». Αυτή η εσωτερίκευση, όπως εξηγεί ο Bacharach, θα μπορούσε να περιλαμβάνει «την τάση για αίσθηση ντροπής στην αποτυχία να πραγματοποιηθούν οι εν λόγω πράξεις, ειδικά όταν η αποτυχία αποτελεί αντικείμενο παρατήρησης από τους άλλους». Όταν το καθεστώς Άσαντ χρησιμοποίησε χημικά όπλα εναντίον του ίδιου του λαού του, αυτό μπορεί να οδήγησε δυνητικούς τζιχαντιστές στην εσωτερίκευση αυτής της κατάστασης. Όταν το ISIS εισήλθε στη σκηνή, παρείχε μια σουνιτική κλήση στα όπλα και επέτρεψε σε δυνητικούς στρατολογημένους να εξωτερικεύσουν τις απογοητεύσεις τους.

Μια πολιτική για ένα χτύπημα στην καρδιά των στρατολογήσεων από το ISIS πρέπει να περιλαμβάνει όχι μόνο την αντιμετώπιση της ιδεολογίας αλλά μάλλον το ξαναγράψιμο της αφήγησης των γεγονότων. Ο στόχος σε αυτή την πράξη θα πρέπει να είναι να προληφθούν δύο «μεταφυσικές στιγμές» (psychic moments) από το να λάβουν χώρα μεταξύ των επίδοξων τζιχαντιστών: Πρώτον, η πλαισίωση των περιφερειακών συγκρούσεων με θρησκευτικούς όρους και, δεύτερον, η αντίληψη ότι το ISIS είναι η λύση σε αυτές τις συγκρούσεις. Για να επιτευχθούν αμφότερα, η Δύση πρέπει να σχηματοποιήσει μια στρατηγική που να ενισχύει τους τοπικούς δρώντες οι οποίοι θέλουν να ξαναχτίσουν σταθερά, πολυ-σεχταριστικά κράτη (και αυτές οι φωνές εξακολουθούν να υπάρχουν) και, ταυτόχρονα, να συνεχίσουν να καταστρέφουν τις υποδομές και τις κρατικές δυνατότητες του ISIS. Το να γίνουν και τα δύο θα δείξει όχι μόνο ότι η αφήγηση του ISIS δεν είναι αυθεντική αλλά και ότι, στην πράξη, δεν είναι ρεαλιστική. Ενώ καμιά συνεργασία δεν θα πρέπει να γίνεται άνευ όρων, και ενώ καμιά αποτελεσματική στρατηγική επί του εδάφους δεν θα εξαλείψει οριστικά την απειλή της τρομοκρατίας, μια συμμετοχική προσέγγιση -αυτή που εμπλέκει τις τοπικές ομάδες που είναι δεσμευμένες να νικήσουν το ISIS- μπορεί να είναι ο πιο ζωηρός, αν όχι ρεαλιστικός, τρόπος για την εξάλειψη των «εστιακών σημείων» ριζοσπαστικοποίησης του ISIS.

Copyright © 2015 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.

Στα αγγλικά: https://www.foreignaffairs.com/articles/2015-12-10/game-theory-terrorism

ΠΗΓΗ Foreign Affairs

*Ο JACOB OLIDORT είναι υπότροφος στην έδρα Soref στο Washington Institute for Near East Policy και επίκουρος καθηγητής στην Σχολή Διεθνών Υποθέσεων Elliott στο Πανεπιστήμιο George Washington. Οι απόψεις στο άρθρο αυτό είναι προσωπικές.
Press to Continue.......

Wednesday, 23 December 2015

Οι 10 πιο ασφαλείς χώρες εάν ξεσπάσει ο Τρίτος Παγκόσμιος Πόλεμος

Με τις σχέσεις Ρωσίας – Τουρκίας να επιδεινώνονται και την κατάσταση στην Μέση Ανατολή να μην βρίσκεται κοντά στην επίλυση, πολλοί κάνουν λόγο για ένα Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ο οποίος θα είναι πολύ πιο καταστροφικός από τον Δεύτερο.

Όπως όμως είναι αναμενόμενο, σε ένα τέτοιο απαισιόδοξο σενάριο, κάποιες χώρες θα συνεχίσουν αν είναι ανεπηρέαστες από τις διεθνείς εξελίξεις. Σύμφωνα με βίντεο που δημοσίευσε στο YouTube το κανάλι Top Lists με τίτλο «Οι δέκα πιο ασφαλείς χώρες εάν ξεσπάσει ο Γ'ΠΠ». Πρώτα στη λίστα βρίσκονται τα νησιά Φίτζι, τα οποία, εκτός από επίγειο παράδεισο, δεν εμπλέκονται σε διπλωματικά επεισόδια και δεν διαθέτουν φυσικούς πόρους που θα οδηγούσαν σε μια πιθανή έφοδο.


Πηγη
Press to Continue.......

Saturday, 5 December 2015

Η γεωπολιτική υπεραξία της Κύπρου

Tou Χριστόδουλου Κ. Γιαλλουρίδη
Γεωπολιτική σημαίνει τον συνδυασμό -εν είδει παντρέματος- της γεωγραφικής θέσης μιας χώρας ή μιας περιοχής με την πολιτική κατάσταση που υφίσταται εντός της χώρας και στην ευρύτερη περιοχή, με την έννοια ακριβώς της αξίας που έχει η χώρα ως θέση, αλλά και της σταθερότητας και ασφάλειας που αποπνέει το κράτος ως εσωτερική δομή, δηλαδή οικονομία, πολιτική σταθερότητα, κοινωνική συνοχή, πολιτισμός, αποτελεσματική διοίκηση, κρατική οργάνωση, θεσμοί, ισχυρή και αξιόπιστη ηγεσία. Τα συστατικά αυτά αποτελούν την προβολή της εσωτερικής δομής του κράτους προς τα έξω. Συνεπώς, η έννοια της γεωπολιτικής αναφέρεται στον τρόπο, δηλαδή στο πώς βλέπουν οι τρίτοι μια χώρα και στην σημασία που της αποδίδουν ως μεγέθους εντός ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος εξαιρετικά κρίσιμου και σημαντικού για τα συμφέροντά τους.


Υπ’ αυτή την έννοια, η γεωπολιτική έχει μια σταθερά, που είναι η παράμετρος της γεωγραφίας, η οποία επεκτείνεται στην θέση που της αποδίδεται από τις τρίτες δυνάμεις, κράτη, χώρες, ηγεσίες σε σχέση με τα συμφέροντα που αναπτύσσονται και διαπλέκονται σε διάφορες περιόδους της ιστορίας. Τα συμφέροντα αυτά μπορεί να είναι οικονομικά, πολιτικά ως γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά και εξικνούνται, όχι μόνο στην σημασία που αποδίδεται στην θέση και τον ρόλο μιας χώρας, αλλά και στις διεθνείς αντιθέσεις που δημιουργούνται σε σχέση με την εκάστοτε περιοχή που μας ενδιαφέρει και τις γεωϊστορικές συγκυρίες που προκύπτουν στις αντιθέσεις αυτές.

Η αποτύπωση της έννοιας της γεωπολιτικής στο διεθνές γίγνεσθαι αντικατοπτρίζεται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, ενισχυόμενη ή αποδυναμούμενη ως προς συγκεκριμένες χώρες και ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές, αναλόγως των ιστορικών, διεθνοπολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτισμικών ανακατατάξεων και μεταβολών. Δηλαδή εάν η Τουρκία δεν είχε γείτονα την Σοβιετική Ένωση στην έναρξη του Ψυχρού Πολέμου και κατά την διάρκεια της συνέχισής του, θα είχε πολύ μικρότερη σημασία σαφώς για τον Οργανισμό Βορειοατλαντικού Συμφώνου (εφεξής ΝΑΤΟ) και τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Εάν η Ελλάδα δεν ήταν μια χώρα που ευρισκόταν μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας, δεν είχε το Αιγαίο ως θάλασσα που είναι παράγοντας υψηλού γεωπολιτικού βάρους, εάν δεν γειτόνευε προς τα Βαλκάνια που την περίοδο εκείνη άνηκαν στην σφαίρα της Σοβιετικής επιρροής, εάν η Κύπρος δεν βρισκόταν κοντά στην Μέση Ανατολή και στην είσοδο του Σουέζ, όλες αυτές οι χώρες θα είχαν μικρότερη σημασία από την γεωπολιτική υπεραξία που είχαν παλαιότερα και σε κάθε εποχή, όχι πάντοτε για τους ίδιους λόγους και σήμερα όλως ιδιαιτέρως.

Ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Αναστασιάδης με τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζαν Κλοντ Γιουνκέρ και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Μουσταφά Ακιντσί (αριστερά), στις 11 Μαΐου 2015, στην Λευκωσία. REUTERS/Yianis Nisiotis

-------------------------------- Η γεωπολιτική υπεραξία της Κύπρου αποτελεί μια σταθερή παράμετρο στην διεθνή πολιτική, διαχρονικά μεταβαλλόμενη όμως σε ανοδική ή καθοδική κλίμακα, αναλόγως των εξελίξεων που λαμβάνουν χώρα στον κόσμο, στην περιοχή, στις ισορροπίες των ευρύτερων χώρων που γειτνιάζουν της Κύπρου, αλλά και στις εσωτερικές μεταβολές που πολιτικά, στρατηγικά, οικονομικά, αλλά και κοινωνικά επέρχονται στο ίδιο το νησί και στο κράτος. Το γεγονός ότι η Κύπρος έχει ένα καλό θεσμικό πλαίσιο δημόσιας διοίκησης, το οποίο είναι αποτελεσματικό, και το γεγονός επίσης πως η ηγεσία της είναι συναινετική μεταξύ της και συνεργαζόμενη με τον διεθνή παράγοντα, κυρίως τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και την Βρετανία σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, θεωρείται πολλές φορές πλεονέκτημα που ανεβάζει την γεωπολιτική υπεραξία της Κύπρου. Συνεπώς, η γεωπολιτική της υπεραξία είναι μια αντικειμενική διάσταση και η ανάδειξη της θέσης της αυξομειώνεται αναλόγως με το πόσο επιτυχές είναι το πάντρεμα γεωγραφίας και πολιτικής και πόσο σοβαρές και σημαντικές είναι οι εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα γύρω και μακριά από την Κύπρο. Εναπόκειται στους ίδιους τους Κυπρίους να έχουν την θεσμική και πολιτική δυνατότητα, θέληση ή αποφασιστικότητα να αξιοποιούν προς ίδιον όφελος, δηλαδή του λαού τους, την θέση τους.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ: Η ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
Το πρόβλημα της Κύπρου συνδέεται παραδοσιακά με την γεωγραφική της θέση, δηλαδή την γεωπολιτική της υπεραξία, που σημαίνει πως η Κύπρος γεωστρατηγικά ενδιέφερε τις εκάστοτε μεγάλες δυνάμεις και τους περιφερειακούς παράγοντες της διεθνούς πολιτικής, γιατί η θέση της επηρέαζε και ενδιέφερε την διεθνή πολιτική στις οικονομικές, ενεργειακές και ευρύτερες στρατηγικές της παραμέτρους.

Η σύγχρονη περίοδος της κυπριακής υπόθεσης, που επηρέασε το παρόν και το μέλλον της Κύπρου καταγράφεται με την άφιξη των Βρετανών στο νησί το 1878, με την παράδοση της Κύπρου ως διοικητικής μονάδας από τους Οθωμανούς εις την Βρετανική Αυτοκρατορία. Η Μεγάλη Βρετανία εκείνη την εποχή υποστήριξε την καταρρέουσα Οθωμανική Αυτοκρατορία στρατιωτικά στην σύγκρουσή της με την Ρωσία, η οποία βρέθηκε στα προάστια της Κωνσταντινούπολης έτοιμη να καταλάβει την Πόλη. Πρόκειται για ένα αντάλλαγμα στρατιωτικής και αμυντικής υφής που παρείχε ένα ιδιαίτερα σημαντικό γεωστρατηγικό πλεονέκτημα για την Βρετανία και μια τονωτική ένεση για μια βραχύβια επιβίωση του παρακμάζοντος οθωμανικού κράτους.

Ο τότε πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, λόρδος Ντισραέλι, αναφώνησε ευτυχής με την ανάληψη του διοικητικού ελέγχου της Κύπρου πως «επιτέλους βρήκαμε τον κρίκο που έλειπε στην αλυσίδα που συνδέει την Μεσόγειο με το Γιβραλτάρ και τις Ινδίες». Ήταν οι δρόμοι του εμπορίου, που αποτελούσαν την δικαιολογητική βάση και το στρατηγικό περιεχόμενο της ύπαρξης της αυτοκρατορίας. Αυτό το γεγονός διατήρησε την εποπτεία και, από το 1925, την απόλυτη κυριαρχία του βρετανικού ιμπέριουμ επί της νήσου Κύπρου μέχρι και την ανακήρυξη της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960.

Η Κύπρος έχασε ίσως μια ευκαιρία να ικανοποιήσει το ιστορικό της έλλειμμα και να ενωθεί με την Ελλάδα το 1912, όπως και το 1915, όταν με την έναρξη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, οι Βρετανοί πρότειναν στην Ελλάδα να ενταχθεί στην συμμαχία εναντίον των Γερμανών, με αντάλλαγμα την παραχώρηση της νήσου Κύπρου στην Ελλάδα, πράγμα που δεν έτυχε απαντήσεως, διότι η στιγμή της πρότασης βρήκε την Ελλάδα σε συνθήκες διαίρεσης και σύγκρουσης μεταξύ Ελευθερίου Βενιζέλου και Βασιλέως Κωνσταντίνου. Αυτή ίσως να ήταν και η μοναδική πραγματική ευκαιρία που είχε η Κύπρος να εκπληρώσει ένα ιστορικά διακηρυγμένο και δοκιμασμένο αίτημα του λαού της για ενσωμάτωση με την Ελλάδα, πράγμα που ήταν επίσης και από πλευράς ελλαδικού κράτους, ενταγμένο στην προσπάθεια των Αθηνών για εθνική ολοκλήρωση και εκπλήρωση της Μεγάλης Ιδέας, που ήταν η ένταξη όλων των πληθυσμών και περιοχών που ιστορικά και πληθυσμιακά ανήκαν στο ελληνικό έθνος σε μια ενιαία εθνική – κρατική στέγη.

Γρήγορα, όμως, αυτή η ιδέα ξεπεράστηκε από τις εξελίξεις και οι Βρετανοί για λόγους ακριβώς μεγάλης γεωπολιτικής σημασίας που απέδιδαν στην Κύπρο σε σχέση με τα ευρύτερα βρετανικά συμφέροντα, δεν διανοούντο πλέον, ιδιαίτερα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, την ενεργειακή ανάδειξη της Μέσης Ανατολής, την στρατηγική υπεραξία του Σουέζ, την επανάσταση του Νάσσερ στην Αίγυπτο και την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, επ’ ουδενί να εγκαταλείψουν την Κύπρο και εν προκειμένω να την αφήσουν να αναδειχθεί σε ένα πλήρως ανεξάρτητο κράτος ή πολύ περισσότερο να ενωθεί με την Ελλάδα.

Αυτό δε παρά το γεγονός πως προηγήθηκαν της δεκαετίας του 1950 τα Δωδεκάνησα με την ενσωμάτωσή τους στην ελληνική επικράτεια στην Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947 και παρά τις ελληνικές παραστάσεις προς την Βρετανία, σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός πως ορισμένοι Βρετανοί πολιτικοί και εμπειρογνώμονες συνιστούσαν περί τα τέλη της δεκαετίας του 1940 να αποδοθεί η Κύπρος στην Ελλάδα για να βοηθηθεί η νέα κυβέρνηση που ανεδείχθη με τον εμφύλιο και να ενισχυθούν οι δεσμοί της με τη Βρετανία. Οι Βρετανοί το τόνισαν και επίσημα και δημόσια μέσω του Υπουργού Αποικιών, Henry Hopkinson το 1954, θεωρώντας, ιδιαίτερα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Κύπρο ως μια αποικία, της οποίας η γεωπολιτική υπεραξία, δηλαδή η σημασία για τα ζωτικά τους στρατηγικά συμφέροντα, δεν επέτρεπε στο νησί να γίνει ανεξάρτητο ή να αποσπασθεί από την Αυτοκρατορία και να ενσωματωθεί σε άλλη χώρα. Επομένως, ούτε η πλήρης ανεξαρτησία, που σημαίνει άσκηση δικαιώματος αυτοδιάθεσης και ανεξαρτητοποίησης από την βρετανική κυριαρχία, ούτε και η Ένωση με την Ελλάδα, που ετίθετο ως άμεση συνέπεια της άσκησης του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης, ήταν ένα θέμα ως προς το οποίο η βρετανική κυβέρνηση επέτρεπε οποιαδήποτε συζήτηση διαπραγμάτευσης για παραχωρήσεις ή εκχώρηση εξουσιών και κυριαρχίας επί της νήσου.

Για αυτό και όλα τα σχέδια που πρότειναν οι Βρετανοί για την επίλυση του Κυπριακού στην διάρκεια της δεκαετίας του 1950, όπως ήταν οι προτάσεις του Βρετανού συνταγματολόγου Ράντκλιφ (1956) ή το σχέδιο του στρατάρχη και κυβερνήτη της Κύπρου Χάρτινγκ (1955), περιοριζόντουσαν στο δικαίωμα της Κύπρου για αυτοδιοίκηση και εσωτερική αυτοκυβέρνηση στην καλύτερη περίπτωση, υπό την υψηλή εποπτεία της βρετανικής διοίκησης και του κυβερνήτη σε όλες τις περιπτώσεις. Συνεπώς, οι διαπραγματεύσεις που γινόντουσαν για την επίλυση του Κυπριακού στην διάρκεια του δευτέρου ημίσεως της δεκαετίας του 1950, δεν άπτοντο του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης, ούτε της πλήρους ανεξαρτησίας της Κύπρου, αλλά μιας περιορισμένης και ελεγχόμενης ανεξαρτησίας, διά της οποίας θα διατηρούνταν τα βρετανικά συμφέροντα και θα συνέχιζε η βρετανική παρουσία στην Κύπρο, ενώ στο κράτος θα ασκείτο ένα είδος συγκυριαρχίας με την συμμετοχή και της Τουρκίας, η οποία δολίως ενεπλάκη από τον βρετανικό παράγοντα στην επίλυση του Κυπριακού, ώστε η Τουρκία να καταστεί εταίρος της λύσης και συνεταίρος στο υπό σύσταση κράτος.

Στο ίδιο πλαίσιο ενεπλάκη η Τουρκία, δηλαδή αυτό της περιορισμένης και ελεγχόμενης ανεξαρτησίας της Κύπρου. Η Τουρκία μέχρι το 1954 δεν εκδήλωσε επίσημη διάθεση εμπλοκής στο Κυπριακό Πρόβλημα και σε κάθε περίπτωση είχε ούτως ή άλλως απεμπλακεί από την Κύπρο και τα δικαιώματα που είχε ως κατέχουσα δύναμη μέχρι το 1878 με την Συνθήκη του Βερολίνου. Στην συνέχεια δε, αποκόπηκε από την κυριαρχία που τύποις ασκούσε μέχρι το 1923, όπου διά της Συνθήκης της Λωζάνης απώλεσε κάθε δικαίωμα μελλοντικής διεκδίκησης επί της νήσου Κύπρου και παρεχωρήθη πλήρως η Κύπρος στην Βρετανία, ανακηρυχθείσα αποικία του στέμματος. Τον Αύγουστο του 1955 η Τουρκία ενεργοποιήθηκε από την Βρετανία, δηλαδή μετά την έναρξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κυπρίων για Ένωση, έτσι ώστε να μπορέσει να ελέγξει και να περιορίσει την ελληνική διεκδίκηση. Με αυτό τον τρόπο η Βρετανία επεχείρησε να καταστήσει την Τουρκία επίσημο εταίρο στην διαδικασία επίλυσης του Κυπριακού, να εξισώσει την ελληνική διεκδίκηση με την τουρκική και να μετατρέψει τον εαυτό της σε επιδιαιτητή της κυπρο-βρετανικής σύγκρουσης.

Η Τουρκία ενεργοποίησε πλέον την αναθεωρητική της πολιτική έναντι της Λωζάνης στην Κύπρο, μετατρέποντας το Κυπριακό Πρόβλημα σε ελληνοτουρκική διαφορά και υπογραμμίζοντας διά του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Ζορλού πως εάν η Κύπρος χειραφετηθεί από την βρετανική κυριαρχία, θα πρέπει να επιστραφεί στην Τουρκία ως διάδοχο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ή να διχοτομηθεί μεταξύ τουρκικού βορρά και ελληνικού νότου. Αυτό δε το ζήτημα της διχοτόμησης ήταν η επίσημη τουρκική γραμμή στην διάρκεια της δεκαετίας του 1950 και όχι μόνο, συνεχίστηκε δε στην δεκαετία του 1960 και 1970 μέχρι και την τουρκική εισβολή του 1974.

Παράλληλα, η δημοσιοποίηση του Σχεδίου Νιχάτ Ερίμ για την τουρκική οπτική σε σχέση με την επίλυση του Κυπριακού, δίνει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα διάσταση στις μετέπειτα διεκδικήσεις της Τουρκίας έναντι της Κύπρου. Ο Τούρκος συνταγματολόγος Ερίμ, ο οποίος εκπόνησε το 1956 – 1959 σε διαδοχικές συνέχειες το Σχέδιο Αττίλας για την Κύπρο, που αποτελούσε και την επίσημη τουρκική θέση από τότε μέχρι και σήμερα, υποστήριζε πως η Κύπρος δεν έχει ελληνική πλειοψηφία, διότι ο χώρος της Κύπρου είναι ενταγμένος στην τουρκική ενδοχώρα, αφού το νησί αποτελεί προέκταση του υφάλου της Ανατολίας και ως τέτοιο οι τετρακόσιες περίπου χιλιάδες Έλληνες που ήσαν την δεκαετία του 1950 στην Κύπρο, είναι μια απλή μειοψηφία στα σαράντα εκατομμύρια των Τούρκων που ζουν στην ηπειρωτική Τουρκία και επομένως οι Έλληνες είναι μια μειονότητα που δικαιούται αντίστοιχης μειονοτικής προστασίας.

Επομένως, κλείνοντας το εισαγωγικό κομμάτι που αφορά στο ιστορικό πλαίσιο και την γεωπολιτική υπεραξία της Κύπρου, πρέπει να υπογραμμίσουμε πως η Κύπρος επεβίωσε ως κρατικό μόρφωμα και ως υποκείμενο διεθνούς δικαίου, ακριβώς γιατί η γεωπολιτική της υπεραξία -εξαιτίας της οποίας απώλεσε την ικανότητά της να γίνει ανεξάρτητη χώρα, η προσαρμογή την οποία υπέστη στην διάρκεια των δεκαετιών που πέρασαν, ο έλεγχος της Κύπρου από τον δυτικό παράγοντα, καθώς και η ικανότητά της να εξισορροπεί την επιβίωση του κράτους με τα δυτικά συμφέροντα- της επέτρεψε να αντέξει στον χρόνο, να διατηρεί την διεθνή της υπόσταση ως υποκειμένου διεθνούς δικαίου και να διεκδικεί την αποκατάσταση στοιχειωδώς της ανεξαρτησίας της μέσα από την οικοδόμηση ενός κράτους που να ασκεί κυριαρχία εφ’ όλης της νήσου. Το τελευταίο προσκρούει στα γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά συμφέροντα της Άγκυρας, τα οποία υπαγορεύουν ήδη, όπως είδαμε, από την δεκαετία του 1950, την στρατηγική ελέγχου της Κύπρου από την Τουρκία.

Ο κίνδυνος που υπάρχει, που θα δούμε στην συνέχεια, δεν είναι η απώλεια της γεωπολιτικής υπεραξίας της Κύπρου, η οποία βαίνει αυξανόμενη με την κρίση, η οποία παγκοσμιοποιείται, στην Μέση Ανατολή, με την ταυτόχρονη απειλή στην υπόσταση του κράτους του Ισραήλ, αλλά κυρίως ο κίνδυνος εκδηλώνεται από την δεδηλωμένη θέση της Άγκυρας να επιβάλει διά της επίλυσης του Κυπριακού, η οποία βρίσκεται επί θύραις και μέσω της εγκαθίδρυσης μιας απόκλισης από τα διεθνή ειωθότα, μοναδικής για τα παγκόσμια δεδομένα ομοσπονδιακής δομής διζωνικού δικοινοτικού χαρακτήρα, όπως αποκαλείται, και να αποκτήσει την δυνατότητα ελέγχου του χώρου και μετατροπής της Κύπρου σε προτεκτοράτο της.

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ
Η γεωπολιτική έχει σημασία σε ό,τι αφορά στην Κύπρο, εφόσον η Κύπρος είναι σε θέση να αξιοποιεί την θέση της ασκώντας πολιτικές υπέρ των συμφερόντων της ιδίας και του λαού της. Η Κύπρος ιδρύθηκε ως κράτος από το 1960 και έπειτα, με δομές εξουσίας και αρμοδιοτήτων μοναδικές στην ιστορία των κρατών ως προς την συγκυριαρχία τρίτων χωρών, τόσο στην γένεση και στην διαδικασία ίδρυσης, αλλά και στην πορεία του κράτους μέσα στον χρόνο, όπως και στην εσωτερική του συνταγματική τάξη, η οποία δεν έχει καμία σχέση με το μοντέρνο κράτος της Ευρώπης και της Δύσης, όπου η δημοκρατική αρχή και το κράτος δικαίου κυριαρχούν.

Στην περίπτωση της Κύπρου η δημοκρατία ασκείται από τις κοινότητες στο εσωτερικό τους πλαίσιο χωριστά, ενώ ο λαός δεν υφίσταται ως συνταγματικό γνώρισμα και θεσμός, και δεν ασκεί σε κανένα επίπεδο το σύνολο του λαού κυριαρχία. Εκείνοι που ασκούν την εξουσία είναι οι κοινότητες και η εκπροσώπηση των κοινοτήτων σε μια μορφή κρατικής εσωτερικής οργάνωσης που δεν ταιριάζει καθόλου στο μοντέρνο κράτος, αφού οι εκπροσωπήσεις των κοινοτήτων ασκούνται ισότιμα σχεδόν ανεξαρτήτως της πληθυσμιακής τους σύνθεσης, σε διάφορα επίπεδα δόμησης του κράτους.

Έτσι, όπως γνωρίζουμε, αφενός μεν ο κυρίαρχος λαός δεν υφίσταται στις διάφορες εκφάνσεις και εκφράσεις της πολιτικής της χώρας, ο πρόεδρος εκλέγεται αναγκαστικά από τους Έλληνες και ο αντιπρόεδρος από τους Τούρκους, το υπουργικό συμβούλιο συντίθεται από Τούρκους και Έλληνες, οι οποίοι διορίζονται αντιστοίχως από τον πρόεδρο και τον αντιπρόεδρο και ενώ ο πρόεδρος έχει την αρμοδιότητα εκπροσώπησης του κράτους, ο αντιπρόεδρος μπορεί να ασκεί βέτο σε διάφορες πρωτοβουλίες και πολιτικές που αναπτύσσει διεθνώς. Ταυτόχρονα, η Κυπριακή Βουλή, που αποτελείται πλειοψηφικά από Έλληνες βουλευτές μπορεί να μπλοκαριστεί από την τουρκική μειοψηφία, εφόσον διαφωνήσει σε μεγάλης σπουδαιότητας νομοσχέδια, όπως ο προϋπολογισμός. Σε κάθε περίπτωση το ρατσιστικό στοιχείο που εκδηλώνεται εν προκειμένω είναι ότι δεν έχουμε πολιτικό λαό στην Κύπρο, που σημαίνει ότι δεν έχουμε κοινωνία πολιτών, η οποία να αποτελείται από πολίτες που υπερασπίζονται το κράτος τους και τα συμφέροντα του συνόλου και οι οποίοι δεν διακρίνονται από θρησκεία ή την εθνική τους καταγωγή. Οι φραγμοί που ετέθησαν στις εκλογικές διαδικασίες και η ανάδειξη του κοινοτικού στοιχείου ως θεσμού άσκησης δημοκρατικής λειτουργίας του λαού, εμπόδισε και εμποδίζει την κοινωνική και πολιτική ενσωμάτωση του συνόλου σε ένα λαϊκό σχήμα που να υπερβαίνει τις κοινότητες και να αναπτύσσει την έννοια του κυπριακού λαού ως πολιτικού λαού.
Η γεωπολιτική εν προκειμένω συνίσταται στο γεγονός της ικανότητας της Κύπρου να αναδείξει την γεωπολιτική της υπεραξία υπέρ του κράτους και του λαού της και εξαρτάται από το πόσο σύγχρονη και αποτελεσματική θα είναι η δομή του κράτους, που οικοδομείται στο πλαίσιο της διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού Προβλήματος. Αυτό, διότι ακριβώς σήμερα η Κύπρος είναι κατεχόμενη ως προς το βόρειο τμήμα της και ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία υφίσταται ως υποκείμενο διεθνούς δικαίου, τελεί υπό οιονεί ομηρία από τον τουρκικό παράγοντα. Δεν έχει τα εχέγγυα της ασφάλειας του μέλλοντος παρά την συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την ευρωζώνη, γιατί ακριβώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διασφαλίζει για κανένα κράτος-μέλος της κυριαρχία και ανεξαρτησία και δεν είναι σε θέση να προσδώσει δομές και πολιτικές ασφάλειας.

Διαδηλωτές κρατούν την Κυριακή σημαία ζητώντας την ειρηνική επίλυση του Κυπριακού, στις 11 Μαΐου 2015 στην Λευκωσία. REUTERS/Yiannis Kourtoglou --------------------------------------

Επομένως, η γεωπολιτική σημασία της Κύπρου υφίσταται μεν, αλλά αξιοποιείται και γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από τρίτες χώρες, όπως είναι ο βρετανικός παράγων, η Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία που χρησιμοποιούν τα αεροδρόμιά της για αποστολές και άσκηση εποπτικού ρόλου στην Μέση Ανατολή, αλλά και η Τουρκία που χρησιμοποιεί την κατεχόμενη Κύπρο για να αναδείξει την γεωστρατηγική της σημασία και ρόλο κυρίως στην Μέση Ανατολή και την Νοτιοανατολική Λεκάνη της Μεσογείου. Όλοι, πλην Κύπρου και Ελλάδος, επωφελούνται της γεωπολιτικής υπεραξίας της Κύπρου.

Οι διαδικασίες που ακολουθούνται σήμερα ως προς την αναζήτηση λύσης στο Κυπριακό Πρόβλημα ακολουθούν λανθασμένο δρόμο εάν δεν βασίζονται πάνω στην αναζήτηση των δομών, των αρχών και των προσανατολισμών της οικοδόμησης ενός σύγχρονου, μοντέρνου κράτους, Δυτικού, όπως συνηθίζουμε να λέμε, τύπου. Αυτό το κράτος μπορεί να είναι ενιαίο ή και ομοσπονδιακό. Πρέπει όμως να βασίζεται στην αρχή της κυριαρχίας του λαού ως συνόλου, της δημοκρατικής αρχής που την ασκεί ο λαός ως σύνολο, την δημιουργία κρατικών θεσμών λαϊκής κυριαρχίας σε διάφορα επίπεδα εκπροσώπησης και νομοθετικής εξουσίας, την οικοδόμηση του κράτους δικαίου, που σημαίνει δικαστική εξουσία που να σέβεται τα ατομικά και ανθρώπινα δικαιώματα όλων των πολιτών, την πολιτική εξουσία η οποία να εκπροσωπεί το σύνολο του λαού.

Εάν το κράτος, όπως συμβαίνει στην Κύπρο, έχει εθνότητες και κοινότητες οι οποίες επιθυμούν την ομοσπονδοποίηση του κυπριακού κράτους, αυτό σημαίνει πως το ένα επίπεδο ασκείται, δηλαδή η αρχή της δημοκρατίας επί του ομοσπονδιακού λαού ως πολιτικού λαού στο σύνολό του και εκφράζεται διά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης που εκπροσωπεί τον ομοσπονδιακό λαό και στα κράτη-μέλη, που εκπροσωπούν τις εθνότητες και εκλέγουν τις κυβερνήσεις τους ως κυβερνήσεων των κρατών μελών της ομοσπονδίας.

Η χώρα εκπροσωπείται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση προς τα έξω, η οποία ασκεί κυριαρχία εντός της χώρας, έχουσα αρμοδιότητα σε ζητήματα άμυνας, ασφάλειας, εξωτερικής πολιτικής και εθνικής οικονομίας της χώρας. Ταυτόχρονα, στο ομοσπονδιακό επίπεδο εκπροσωπούνται οι εθνότητες ισότιμα στο ομοσπονδιακό συμβούλιο, δηλαδή το κοινοβούλιο των εθνοτήτων και οι πολίτες στην Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου εκπροσωπείται ο πολιτικός λαός. Το ίδιο συμβαίνει και με την δικαστική εξουσία, όπου η δικαστική εξουσία ασκείται στο ανώτατο ομοσπονδιακό επίπεδο από τους κορυφαίους και πλέον καταξιωμένους δικαστικούς λειτουργούς της χώρας, τους οποίους επιλέγουν τα όργανα της ομοσπονδίας, κρίνοντας ή χρησιμοποιώντας αξιοκρατικά κριτήρια καταξίωσης των σημαντικότερων νομικών προσωπικοτήτων της χώρας.

Το σύστημα των εθνοτήτων αποσκοπεί στην κατοχύρωση και εμπέδωση της εθνικής πολιτιστικής ταυτότητας και παράδοσης, των εθνικών ομάδων ή κοινοτήτων που συμμετέχουν σε ένα κοινό κράτος, στο πλαίσιο της επιμέρους κρατικής τους οργάνωσης, ενώ η ανάπτυξη του πολιτικού λαού, δηλαδή του ομοσπονδιακού λαού αποσκοπεί στην ενσωμάτωση των πολιτών σε κοινωνικούς θεσμούς και πολιτικές ομάδες που τους επιτρέπουν να αναπτύξουν κοινές διεκδικήσεις, κοινωνικά και πολιτικά αιτήματα, που υπερβαίνουν τις εθνικές τους διαφορές και ενσωματώνουν τους πολίτες σε ένα κοινό πολιτικό σύνολο. Θα πρέπει δηλαδή να επιδιωχθεί η αναίρεση και η διόρθωση ενός λάθους που έγινε στην Ζυρίχη και το οποίο αποτύπωνε την σκοπιμότητα του διεθνούς παράγοντα να διαιωνίσει την διαίρεση και τον εθνικό διχασμό στην Κύπρο προκειμένου να βασιλεύει (divide et impera).

Η ΚΥΠΡΟΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ: Η ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥ ΧΑΟΥΣ ΣΤΗΝ ΔΙΕΘΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ο κόσμος που έκλεισε το 1990 και το πλαίσιο του οποίου κατέρρευσε εντός μιας διετίας, από τις επαναστατικές μεταβολές του 1989 στην Ανατολική Ευρώπη, ήταν ο κόσμος του Ψυχρού Πολέμου και της διπολικής παγκόσμιας ισορροπίας της αμοιβαίας πυρηνικής αποτροπής ή αλλιώς ισορροπίας του τρόμου, ένας κόσμος σαφώς ασφαλέστερος του σημερινού και πολύ πιο προβλέψιμος, διότι οι δύο υπερδυνάμεις είχαν υπό τον έλεγχο τους περίπου τα δύο ημισφαίρια, την Δύση και την Ανατολή, τον Βορρά και τον Νότο ως συστήματα παγκόσμιας επιρροής με την προβολή της στρατιωτικής ισχύος, αλλά και της κοσμοθεωρητικής και ιδεολογικής προσέγγισης των κρατικών πολιτικών, οι οποίες ετίθεντο στην υπηρεσία του ενός ή του άλλου κόσμου, της μιας ή της άλλης υπερδύναμης.

Ο κόσμος του Ψυχρού Πολέμου ήταν προβλέψιμος και ασφαλής, γιατί ακριβώς μετά την κρίση της Κούβας το 1962, οι δύο υπερδυνάμεις, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών, αποφάσισαν να συνεννοηθούν και να συνεργαστούν στην παγκόσμια διακυβέρνηση και στην διαχείριση ενός ούτως ή άλλως άναρχου διεθνούς συστήματος, που σήμαινε, όπως ήταν πάντοτε στην ιστορία της ανθρωπότητας, πως δεν υπήρχε η δομή του παγκόσμιου κράτους, ούτε της παγκόσμιας κυβέρνησης, Ανεπτύχθη όμως με τις συμφωνίες SALT 1 και SALT 2 μια πολυεπίπεδη δομή συνεργασίας, που πρόβαλλε το ενδεχόμενο μιας παγκόσμιας οιονεί διακυβέρνησης, που είχε ως στόχο τον έλεγχο των εξοπλισμών και των συγκρούσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Σε αυτή την περίοδο η γεωπολιτική υπεραξία της Κύπρου βασιζόταν κυρίως στον παραδοσιακό ρόλο, που είχε η θέση της στην Μέση Ανατολή, όπου η Κυπριακή Δημοκρατία εθεωρείτο «αβύθιστο αεροπλανοφόρο» για τις ΗΠΑ, πράγμα που αφορούσε κυρίως την παρακολούθηση και τον έλεγχο των συγκρούσεων στην Μέση Ανατολή, η οποία ήταν σε αναβρασμό, στον παλαιστινιακό ριζοσπαστισμό, που έφτανε για τους Δυτικούς τα όρια της τρομοκρατίας και στην ανάγκη υπεράσπισης της βιωσιμότητας του κράτους του Ισραήλ. Ταυτόχρονα, η Κύπρος μέχρι το 1974 είχε μια υπεραξία και στο πλαίσιο του ανταγωνισμού των υπερδυνάμεων, λόγω ακριβώς των φιλικών προς την ΕΣΣΔ ανοιγμάτων, που ακολουθούσε η «αδέσμευτη» πολιτική του προέδρου αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Από το 1974 και μετά μπορεί να υπέστη ένα πλήγμα η γεωπολιτική υπεραξία της Κύπρου, αλλά εξακολουθούσε να είναι κρίσιμη και αξιόπιστη για τους Δυτικούς, στον βαθμό που οι ηγεσίες της Κύπρου δεν παρέκκλιναν των Δυτικών πολιτικών και υποδείξεων με την Μέση Ανατολή, παρά τις κατά καιρούς διακηρύξεις σκοπιμότητας που συνήθιζαν να προβάλλουν Κύπριοι πολιτικοί.

Η μεγάλη αλλαγή σε σχέση με την Κύπρο, αλλά και με ολόκληρο τον κόσμο, επήλθε μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης το 1990 και την άνοδο της νέας παγκόσμιας αντίληψης περί καλλιέργειας και εμπέδωσης της νέας διεθνούς τάξης, που ευαγγελίστηκε ο Φράνσις Φουκουγιάμα στο βιβλίο του περί του Τέλους της Ιστορίας και εξήγγειλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, George Bush. Αυτό σημαίνει πως η πτώση του σοβιετικού imperium δεν δημιούργησε μόνο ένα πολύ μεγάλο κενό ασφάλειας στο τρίγωνο Κεντρική Ασία – Μέση Ανατολή – Βαλκάνια, το οποίο κατά σημαντικό μέρος ήταν υπό τον έλεγχο της Σοβιετικής Ένωσης, αλλά και το γεγονός ότι η Σοβιετική Ένωση, όπως συνήθιζε να λέει ο σχεδόν μόνιμα υπουργός Εξωτερικών του σοβιετικού κράτους, Αντρέι Γκρομίκο, πως δεν υπάρχει κανένα σημείο στην υφήλιο, που να μην έχει παρουσία και ρόλο η Σοβιετική Ένωση. Όλη αυτή η διεθνής ισορροπία επιρροής κατέρρευσε και παρέμεινε η υφήλιος στην ευθύνη της πολιτικής διακυβέρνησης από τις ΗΠΑ, οι οποίες διεκδικούσαν στην δεκαετία του 1990 και εντεύθεν, όπως είναι φυσικό, τον ρόλο του παγκόσμιου ηγεμόνα ή του παγκόσμιου κράτους, ένας ρόλος που σήμαινε για τους ευαγγελιζόμενους αυτή την ιδεαλιστική και σαφώς ανεδαφική προσέγγιση, ότι οι ΗΠΑ θα επέβαλλαν παντού την ειρήνη και την ασφάλεια, την δημοκρατία, τις ελευθερίες, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Σε αυτές τις δεκαετίες (δεκαετία 1990 και 2000) η Κύπρος αποτελούσε και εξακολουθεί να αποτελεί σταθερό γεωπολιτικό προγεφύρωμα μιας ανερχόμενης υπεραξίας για τον Δυτικό κόσμο, στον βαθμό που η πολιτική σταθερότητα που υπάρχει στην Κυπριακή Δημοκρατία παρά την τουρκική κατοχή, η εσωτερική ασφάλεια που έχει το νησί και κυρίως η γεωγραφική θέση της Κύπρου, η διαρκής παρουσία των βρετανικών βάσεων και άλλων δυνατοτήτων που παρέχει το νησί για ηλεκτρονικές και άλλες παρακολουθήσεις ή εποπτείες στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, καθιστά την Κύπρο αναπόσπαστο κομμάτι του Δυτικού συστήματος ασφάλειας, παρά το γεγονός πως η Κύπρος δεν ανήκει στο ΝΑΤΟ.

Η από τα πράγματα και τις εξελίξεις διαφαινόμενη επιβεβαίωση της προφητείας Huntington περί σύγκρουσης των πολιτισμών, η οποία εκδηλώνεται στην τραγωδία της Συρίας και του Ιράκ, όπου το ISIS προελαύνει διαλύοντας δύο κράτη, την Συρία και το Ιράκ, επιβεβαιώνουν την πορεία προς το χάος, όπου οι μεγάλες δυνάμεις του μεταψυχροπολεμικού κόσμου, ΗΠΑ, Ρωσία, Ευρώπη και Κίνα, δείχνουν ανήμπορες να συνεργαστούν για να αντιμετωπίσουν την διαγραφόμενη μεγάλη απειλή. Ιδιαίτερα οι ΗΠΑ και η ΕΕ που ακολουθεί χωρίς να έχει δική της πολιτική στα διεθνή τεκταινόμενα, συγκρούονται ανωφελώς, ασκόπως και επιζημίως με την Ρωσική Ομοσπονδία για την Ουκρανία, ένα θέμα στο οποίο θα μπορούσαν να βρουν λύση εξαρχής συζητώντας για ομοσπονδοποίηση της Ουκρανίας και αυτονόμηση των ρωσόφωνων περιοχών και να επεδίωκαν να συμπράξουν με την Ρωσία για την εμπέδωση της διεθνούς ασφάλειας και σταθερότητας σε περιοχές όπως η Μέση Ανατολή, όπου όπως είπαμε διαλύονται κράτη, επελαύνει το ISIS κατά τρόπο ανεξέλεγκτο, ενώ σταθερές κρατικές δομές, όπως η Λιβύη αποσαθρώνονται και η Αίγυπτος βρίσκεται υπό την οιονεί απειλή μιας ισλαμικής εξέγερσης.

Στο πλαίσιο αυτών των διεθνών συγκρουσιακών φαινομένων που παραμένουν σχεδόν παντού ανεξέλεγκτα, η διεθνής πολιτική είναι εξόχως και εξαιρετικά ρευστή. Οι ΗΠΑ εκδηλώνουν μια αδυναμία να παρέμβουν αποτελεσματικά και όπου παρενέβησαν προκάλεσαν περισσότερη ζημιά παρά όφελος. Η Ευρώπη και η ΕΕ αντί ανασύνταξης και πολιτικής ολοκλήρωσης εκδηλώνει μια βαθιά εσωτερική κρίση ανικανότητας διαχείρισης προβλημάτων με αφορμή το ελληνικό ζήτημα. Η Κύπρος εμφανίζει μέχρι στιγμής δυνατότητες αξιοποίησης της γεωπολιτικής και γεωστρατηγικής της θέσης, πλην όμως η ικανότητά της για ενίσχυση της γεωπολιτικής της υπεραξίας υπέρ της ιδίας και του λαού της, εξαρτάται από την πορεία επίλυσης του Κυπριακού, που θα καθορίσει το μέλλον της Κύπρου και από αυτό θα εξαρτηθεί ο βαθμός ανεξαρτησίας και ενδυνάμωσης της παρουσίας της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας ως κράτους στην περιοχή ή υπαγωγής της, όπως οδηγούνται με βάση τα σημερινά δεδομένα της εξαγγελίας της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας εις τον γεωπολιτικό έλεγχο της τουρκικής ηγεμονίας.

Ο ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΩΝ
Οι εξελίξεις γύρω από το Κυπριακό εξαρτώντο πάντοτε και πολύ περισσότερο σήμερα από την θέση και τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή. Έτσι, στις δεκαετίες 1950, 1960 και 1970 μεσούντος του Ψυχρού πολέμου, η Τουρκία αξιοποίησε την γεωστρατηγική της θέση έναντι της Σοβιετικής Ένωσης για να την εξαργυρώσει πολιτικά και στρατηγικά έναντι των ΗΠΑ και του Δυτικού παράγοντα στο πλαίσιο ανταλλαγμάτων στο Κυπριακό και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η εξαργύρωση συνίστατο στο ότι οι ΗΠΑ προσχώρησαν στην βρετανο-τουρκική αντίληψη επίλυσης του Κυπριακού, προσδιορίζοντας την Τουρκία ως εταίρο σε ένα καθαρά ελληνικό ζήτημα αυτοδιάθεσης και υποστηρίζοντας τα τουρκικά συμφέροντα έναντι των ελληνικών, τόσο στην Ζυρίχη, όσο και το 1974 με την στήριξη της τουρκικής εισβολής και κατοχής της βόρειας Κύπρου, όπου η ιδέα της διχοτομήσεως και της διπλής Ενώσεως είχε την ανεπίσημη πλην σαφή υποστήριξη της κυβερνήσεως των ΗΠΑ και της Βρετανίας. Φυσικά η κρίση του 1964 στην Κύπρο με το ενδεχόμενο σύρραξης Ελλάδος - Τουρκίας προκάλεσε την παρέμβαση του σοβιετικού ηγέτη Νικήτα Κρουτσώφ και ταυτόχρονα την παρέμβαση του Λίντον Τζόνσον, ο οποίος ήταν αποφασισμένος να εμποδίσει μια ελληνοτουρκική σύρραξη για την Κύπρο, που θα προκαλούσε κατάρρευση της νοτιοανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ επ’ ωφελεία του σοβιετικού μπλοκ.

Σε μια διαδρομή από της ανεξαρτησίας και εντεύθεν, η Κύπρος διήλθε διάφορες κρίσιμες φάσεις σε σχέση με την Τουρκία και τις στρατηγικές επιδιώξεις του τουρκικού παράγοντα, ο οποίος όπως ήδη αναφέραμε εκμεταλλεύθηκε την στρατηγική γειτνίαση προς την Σοβιετική Ένωση, την θέση του στο ΝΑΤΟ έναντι της Κύπρου και εις βάρος των ελλαδικών και κυπριακών συμφερόντων, κατορθώνοντας να υιοθετηθεί η απόρριψη της κυπριακής ανεξαρτησίας και η υιοθέτηση σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό της ιδέας της διχοτόμησης, που από το 1974 διεκδικείται από την Τουρκία εμπράκτως. Είναι σαφές πως η επιτυχής έκβαση της τουρκικής εισβολής και η αποτελεσματική εγκαθίδρυση ενός παρανόμου πλην όμως υπαρκτού καθεστώτος ελεγχόμενου απολύτως από την Τουρκία στην βόρεια περιοχή της Κύπρου, ενίσχυσε όλως ιδιαιτέρως την γεωπολιτική θέση της Τουρκίας και τις στρατηγικές της επιδιώξεις στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή, ενώ παράλληλα αποδυνάμωσε σε κάποιο βαθμό την γεωπολιτική υπεραξία της Κύπρου και της Ελλάδος. Η Κύπρος μοιράζεται την θέση της πλέον με την Τουρκία, χωρίς να σημαίνει πως έχασε σε μεγάλο βαθμό την πολιτική διάσταση της γεωπολιτικής. Εξακολουθεί να αναγνωρίζεται η Κυπριακή Δημοκρατία ως το υποκείμενο διεθνούς δικαίου, το οποίο διεθνώς νομίμως εκπροσωπεί την Κύπρο και το Κυπριακό κράτος, πλην όμως η εδραίωση της τουρκικής παρουσίας στην βόρεια περιοχή της Κύπρου και η διαρκής τάση νομιμοποίησής της, υπονομεύει σταθερά και αρνητικά την γεωπολιτική υπεραξία της Κύπρου, στον βαθμό που και η Τουρκία εκδηλώνεται ως συνεταίρος του ιδίου χώρου και της ίδιας γεωγραφικής ζώνης πολιτικής επιρροής.

Το τελευταίο, βέβαια, ζήτημα δεν είναι ανεξάρτητο άλλων εξελίξεων, καθώς η Τουρκία, ενώ αμφισβητεί την Κυπριακή Δημοκρατία και επιχειρεί την υπονόμευση της γεωπολιτικής της υπεραξίας, έχει υποστεί πλήγμα στην γεωπολιτική της σημασία εξαιτίας της σύγκρουσης που επέλεξε να αναπτύξει η νέα ηγεσία της Τουρκίας υπό τον Ταγίπ Ερντογάν, η οποία το 2008 διέρρηξε την στρατηγική συμμαχία που είχε αναπτύξει με το Ισραήλ, δημιουργώντας μια κλιμακούμενη αμφισβήτηση για την θέση και τον ρόλο της στον σύγχρονο κόσμο και κυρίως στην Μέση Ανατολή έναντι του Δυτικού στρατοπέδου. Η Τουρκία εμφανίζεται λόγω και του ισλαμικού της πολιτικού προσωπείου στο τουρκικό πολιτικό σύστημα, το οποίο αλλάζει ραγδαία και από κεμαλικό μετατρέπεται σε «ισλαμοδημοκρατικό», να συνεργάζεται με ισλαμικές οργανώσεις στην Μέση Ανατολή, όπως είναι η αλ–Νούσρα, παρακλάδι της αλ–Κάιντα, να ανέχεται το ISIS και να συμμαχεί επίσης με ριζοσπαστικές παλαιστινιακές οργανώσεις, όπως είναι η Χαμάς. Αυτό μειώνει στο Δυτικό στρατόπεδο την γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας, ενισχύει την Κυπριακή και Ελλαδική υπεραξία, η οποία συμμαχεί με το Ισραήλ και την Αίγυπτο εσχάτως στην στρατηγική της ενέργειας και όχι μόνο, ενώ κύκλοι στην Ουάσιγκτον εκφράζουν ανησυχία για το μέλλον της παρουσίας της Τουρκίας στο Δυτικό σύστημα ασφάλειας και πολιτικής.

Αυτό σημαίνει πως η Κύπρος θα μπορούσε να αξιοποιήσει αυτή την ευρωπαϊκή και Δυτική αμφισβήτηση για το μέλλον της Τουρκίας και των επιδιώξεών της, ώστε στην επίλυση του Κυπριακού, η κυπριακή ηγεσία να αποκτήσει συμμάχους οι οποίοι να στηρίξουν την θέση της Κύπρου, που εσχάτως προβάλλεται για αποκοπή των λεγομένων εγγυητριών δυνάμεων από την αναμόρφωση της κυπριακής πολιτείας, έτσι ώστε η Κύπρος να καταστεί πραγματικά ανεξάρτητη και απαλλαγμένη κυρίως από την διεκδίκηση της Τουρκίας να ηγεμονεύει το νησί. Γνωρίζουμε καλώς πως η Ελλάδα δεν έχει πλέον κανένα ενδιαφέρον να παρεμβαίνει πολιτικά στην Λευκωσία, το ίδιο ισχύει και για την Βρετανία, η οποία ενδιαφέρεται κυρίως για την διατήρηση των στρατιωτικών βάσεων που προέβλεπαν οι συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου.

Αντιλαμβανόμαστε πως το παιχνίδι γύρω από την Κύπρο και το Κυπριακό Πρόβλημα έχει εξόχως γεωπολιτική σημασία, προβάλλει στρατηγικές πτυχές με αφετηρία την Κύπρο που εκτείνονται στο διεθνές σύστημα και παντού, και η πορεία των πραγμάτων εξαρτάται από την ικανότητα των σημερινών ηγεσιών Ελλάδος και Κύπρου να αξιοποιήσουν την σημερινή συγκυρία δυσπιστίας απέναντι στις προθέσεις της Άγκυρας από την Ουάσιγκτον και τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, κυρίως όμως της αντίθεσης και συγκρουσιακής σχέσης με το Ισραήλ, έτσι ώστε να επιδιωχθεί μια λύση στο Κυπριακό, η οποία θα αποκόπτει την Άγκυρα από την ικανότητά της να επιβλέπει συνταγματικά, δηλαδή θεσμικά και πολιτικά την Κύπρο ως πολιτική και κοινωνική δομή, αλλά και ως διεθνής πολιτική παρουσία. Εάν δεν το επιτύχουν αυτό, ο φόβος των Ευρωπαίων και των Αμερικανών είναι πως η Κύπρος μπορεί να τεθεί υπό τον απόλυτο έλεγχο μιας Άγκυρας, η οποία να μετατραπεί σταδιακά σε αντίπαλο δέος του Δυτικού κόσμου, οικοδομώντας συμμαχίες σε έναν κόσμο δυνάμει αντίπαλο του Δυτικού, που μπορεί να καταστεί ανεπίσημος πλην πραγματικός σύμμαχος του ισλαμικού ριζοσπαστισμού διεθνώς, αντιπάλου του Δυτικού στρατοπέδου πολιτικής, οικονομίας και πολιτισμού.

ΣΥΖΕΥΞΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Η γεωπολιτική υπεραξία των χωρών συνδέεται με τις εξελίξεις στον κόσμο σε κάθε εποχή, εξελίξεις στην οικονομία, την τεχνολογία, το εμπόριο, τις διεθνείς ισορροπίες δυνάμεων, με τρόπο ώστε χώρες οι οποίες παλαιότερα δεν είχαν καμία σημασία και ήταν αδιάφορες για το διεθνές γίγνεσθαι, δηλαδή δεν είχαν γεωπολιτική υπεραξία. Σε άλλες εποχές και χρονικές περιόδους αποκτούν οι ίδιες χώρες μεγάλη σημασία εξαιτίας αλλαγών που επέρχονται στον κόσμο, στρέφοντας το διεθνές ενδιαφέρον πάνω τους. Παράδειγμα εξαιρετικά εύληπτο είναι η Σαουδική Αραβία και η Περσία στον 19ο αιώνα, οπότε ήταν γεωπολιτικά ασήμαντες περιοχές. Στο δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα απέκτησαν μια γεωπολιτική υπεραξία τεράστιας σημασίας για την διεθνή πολιτική. Επίσης, η Τουρκία μέχρι το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου είχε πολύ μικρότερη σημασία από όση στην συνέχεια, παρά την θέση της στα Δαρδανέλλια. Η γεωπολιτική της υπεραξία αναβαθμίστηκε με την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου και την γειτνίασή της προς την Σοβιετική Ένωση.

Η Κύπρος είχε πάντοτε μια σημαντική θέση στην Μεσόγειο, της αποδιδόταν κατά καιρούς σημασία, ακριβώς λόγω της θέσης της ως περάσματος για το διεθνές εμπόριο. Σημειώνουμε πως η γεωγραφική θέση της Κύπρου κείται ανάμεσα στην Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία, έχει δίπλα της την Μέση Ανατολή με την Αίγυπτο, το Λίβανο, το Ισραήλ και την Λιβύη, χώρες εξαιρετικά σημαντικές για την μεσανατολική κρίση και τις εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή, ενώ συνδέεται γεωπολιτικά και πολιτιστικά με την Ελλάδα και γεωγραφικά με την Τουρκία. Επίσης, έχει ως κράτος εξαιρετικές σχέσεις, τόσο με την Δύση όσο και με την Ανατολή, ενώ η διαδικασία επίλυσης του προβλήματός της επηρεάζει την ενότητα της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, όπως επίσης υπάρχει και υψηλό ενδιαφέρον από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ευρωζώνη, της οποίας είναι μέρος.

Αυτή η θέση αναβαθμίστηκε τα μάλα με την κατασκευή της Διώρυγας του Σουέζ και την άνοδο του διεθνούς αποικιακού εμπορίου, πράγμα που θέλησε να αξιοποιήσει και το έκανε η Μεγάλη Βρετανία το 1878, αναλαμβάνοντας την διοίκηση της Κύπρου από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Φυσικά, αυτή η θέση στον 20ο αιώνα και ιδιαίτερα μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο αναβαθμίστηκε όλως ιδιαιτέρως, εξαιτίας της ίδρυσης του κράτους του Ισραήλ, της μεσανατολικής διένεξης και της διαρκώς κλιμακούμενης ανάγκης της ανθρωπότητας για πετρέλαιο και ενέργεια, πράγμα το οποίο διέθετε σε μεγάλο βαθμό η Μέση Ανατολή.

Το βόρειο τμήμα της Κύπρου τα τελευταία σαράντα χρόνια τελεί υπό τουρκική κατοχή και η Κυπριακή Δημοκρατία διεκδικεί την αποκατάσταση της διεθνούς νομιμότητας μέσα από την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων κατοχής, των παρανόμων εποίκων και την επιστροφή στο status quo ante του 1974, δηλαδή τον σεβασμό του Συντάγματος και των Συνθηκών Ζυρίχης – Λονδίνου, επί του οποίου βασίζεται η υπόσταση και η ανεξαρτησία της Κύπρου. Η Κύπρος υπέστη ένα βαρύτατο πλήγμα, εξαιτίας ακριβώς της γεωπολιτικής της υπεραξίας και της ανικανότητας της ηγεσίας της διαχρονικά να αξιοποιήσει επ’ ωφελεία του λαού της την θέση της, κινδυνεύοντας και ευρισκόμενη σήμερα ενώπιον της αποδυνάμωσης και του κατακερματισμού. Εάν η ηγεσία δεν μπορεί να αξιοποιήσει την θέση, τότε η γεωπολιτική υπεραξία αξιοποιείται από τους άλλους συνήθως, πολλές φορές μάλιστα εις βάρος της χώρας που φέρει την γεωπολιτική υπεραξία, διότι ακριβώς όπως ήδη αναφέραμε, οι τρίτες χώρες δεν ενδιαφέρονται για το καλό των χωρών που έχουν την δεδομένη γεωπολιτική υπεραξία, αλλά ο σχεδιασμός τους είναι πώς θα εκμεταλλευτούν τις συγκεκριμένες χώρες για το δικό τους συμφέρον. Όπως αναπτύχθηκε και ανωτέρω, η Κύπρος και η Ελλάδα δεν τα κατάφεραν να υπερασπιστούν την γεωπολιτική υπεραξία της Κύπρου προς όφελος της Κύπρου και του ελληνισμού.

Συμπερασματικά, η γεωπολιτική ως υπεραξία, δεδομένων των γεωστρατηγικών επιδιώξεων και στοχεύσεων απέναντι στο κράτος, φορέα της γεωπολιτικής, μπορεί να συμβάλει στην άνοδο, την ευημερία, την πρόοδο και την ασφάλειά του. Εάν όμως το κράτος δεν είναι σε θέση να αξιοποιήσει επ’ ωφελεία του και δημιουργώντας ανάλογες συμμαχίες την θέση του, μπορεί η θέση και η γεωπολιτική του υπεραξία να αποβεί εις βάρος του, να το οδηγήσει ενδεχομένως στην διάλυση και τον κατακερματισμό, εν μέσω των πολλαπλών διεκδικήσεων όλων των άλλων. Επομένως, η γεωπολιτική υπεραξία ερμηνεύεται ως η σύζευξη γεωγραφίας με την πολιτική, η οποία διακρίνεται από ορισμένα χαρακτηριστικά, όπως η αντικειμενική γεωγραφική θέση μιας χώρας, η σημασία που πολιτικά της αποδίδεται από τους τρίτους σε διάφορες περιόδους της ιστορίας, αλλά επίσης η ικανότητα των πολιτικών της ηγεσιών, όπως και εκείνων που διεκδικούν την προστιθέμενη αξία της εν λόγω χώρας προς ίδιον όφελος, να είναι σε θέση να υπερασπιστούν τόσο την γεωπολιτική θέση, όσο και την αποτελεσματική διεκδίκηση αντιστοίχως.

Copyright © 2002-2012 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.
ΠΗΓΗ:
Press to Continue.......

Friday, 4 December 2015

NATO reacts to Turkish violations of Greek space

Press to Continue.......

Monday, 23 November 2015

«Απαιτείται κοινή στρατηγική για την υγειονομική φροντίδα των προσφύγων»

Την ανάγκη κατάρτισης ένος ολοκληρωμένου κοινού στρατηγικού σχεδίου που θα εξασφαλίζει επαρκή υγειονομική φροντίδα στους πρόσφυγες, επισήμανε στην ομιλία του ο υπουργός Υγείας Ανδρέας Ξανθός, κατά τη διάσκεψη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) στη Ρώμη για την προσφυγική κρίση.

Ο κ. Ξανθός εξήγησε ότι ένα τέτοιο σχέδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει:

- την ενίσχυση με προσωπικό και φάρμακα-εμβόλια-υλικό 1ης ανάγκης όλων των δημόσιων δομών στα νησιά του Αιγαίου που αποτελούν πύλες εισόδου,

- την κάλυψη σε 24ωρη βάση με ιατρικό-νοσηλευτικό προσωπικό των ανοικτών Κέντρων Φιλοξενίας στην Αττική και των Προαναχωρησιακών Κέντρων και

- την προτυποποίηση των διαδικασιών άμεσης φροντίδας, την εφαρμογή πρωτοκόλλων καταγραφής (κάρτα υγείας) και διαχείρισης των συνολικών προβλημάτων υγείας των προσφύγων-μεταναστών, την πιστοποίηση και το συντονισμό όλων των εμπλεκομένων οργανώσεων και εθελοντών, την παροχή πληροφοριακού υλικού, την εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας στη διαπολιτισμική κουλτούρα και στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων των ασθενών.

«Προφανώς δεν υπάρχει ζήτημα 'υγειονομικής βόμβας' και μεταδιδομένων λοιμωδών νοσημάτων αλλά ανάγκη προκαταρκτικού ελέγχου και επείγουσας υγειονομικής φροντίδας ταλαιπωρημένων ανθρώπων με παθήσεις του γενικού πληθυσμού, έγκαιρης καταγραφής και διαχωρισμού όσων χρειάζονται ειδική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και γρήγορης παραπομπής τους μέσω του ΕΚΑΒ στις δημόσιες δομές του ΕΣΥ της χώρας μας (νοσοκομεία, Μονάδες ΠΦΥ, Κέντρα Υγείας)» ανέφερε ο κ Ξανθός.

Η Ελλάδα έχει ήδη υποβάλλει αιτήματα χρηματοδότησης σε ειδικά ευρωπαικά Ταμεία ( ISF, AMIF κ.λπ.) και το υπουργείο Υγείας συμμετέχει μέσω εποπτευόμενων φορέων του (ΕΣΔΥ, ΚΕΕΛΠΝΟ) στην πρόσκληση ενδιαφέροντος της DG SANTE σχετικά με τη «στήριξη κρατών-μελών που υφίστανται μεγάλη προσφυγική και μεταναστευτική πίεση για την αντιμετώπιση των προκλήσεων υγείας».

Σύμφωνα με τον υπουργό Υγείας, η Ελλάδα είναι η χώρα που υποδέχεται το 80% των προσφύγων και μεταναστών που κατευθύνονται προς την Ευρώπη. Το 70% από αυτούς τους ανθρώπους είναι πρόσφυγες (62% από τη Συρία), το 25% είναι παιδιά και το 16% είναι γυναίκες. Το κοινωνικό και επιδημιολογικό προφίλ αυτών των πληθυσμών έχει τροποποιηθεί το τελευταίο διάστημα και κυριαρχούν οι οικογένειες, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, οι έγκυες, οι ηλικιωμένοι.

«Η χώρα μας, σε συνθήκες παρατεινόμενης οικονομικής κρίσης και πολιτικών λιτότητας πραγματικά κάνει ότι μπορεί, με ευαισθησία, με ουμανιστική διάθεση, με ευλαβική τήρηση των ευρωπαϊκών αρχών του δικαίου και των κανόνων ταυτοποίησης, ασφάλειας και αξιοπρεπούς φροντίδας αυτών των ανθρώπων. Το αληθινό και ελπιδοφόρο πρόσωπο της Ελλάδας είναι οι συγκινητικές εικόνες αλληλεγγύης και ανθρωπιάς στα νησιά του Αιγαίου, στην Αθήνα, στην Ειδομένη. Αυτό όμως δεν αρκεί για να αντιμετωπιστεί ένα τέτοιο ζήτημα αν δεν υπάρξει συνεργασία και κοινή στρατηγική με τις γειτονικές χώρες, αν δεν υπάρξουν έκτακτα μέτρα, κίνητρα για την αποτελεσματική διαχείριση των προσφυγικών ροών στο έδαφος της Τουρκίας, επιμερισμός της ευθύνης και των βαρών μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, αν δεν διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση σε μια Ευρώπη ανοιχτή στη φιλοξενία και δεν προωθηθεί μια πολιτική αποτροπής των πολέμων, της εξαθλίωσης και της αποσταθεροποίησης στις χώρες της Μέσης Ανατολής, της Ασίας και της Αφρικής» υπογράμμισε ο κ. Ξανθός.

πηγη ΤΑ ΝΕΑ
Press to Continue.......

Sunday, 22 November 2015

Δρ. Αθ. Δρούγος: Ανοχύρωτη πολιτεία απέναντι σε ασύμμετρες απειλές η Ελλάδα

Η συζήτηση με τον διεθνολόγο και στρατηγικό αναλυτή Δρ. Αθανάσιο Δρούγο έχει πάντοτε ιδιαίτερο ενδιαφέρον πόσο μάλλον στη δεδομένη στιγμή μετά το τρομακρατικό χτύπημα στο Παρίσι. Ο κ. Δρούγος μιλώντας στο onlarissa.gr αναλύει τα όσα συνέβησαν στη Γαλλική πρωτεύουσα και αναφέρεται στις επιπτώσεις που θα έχει στην καθημερίνοτητα του Ευρωπαίου πολίτη.
Ακόμη, απαντά κατά πόσο απειλείται η χώρα μας από τέτοιου είδους χτυπήματα ενώ προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι τη χαρακτηρίζει «ανοχύρωτη πολιτεί» απέναντι σε τέτοιου είδους ασύμμετρες απειλές.
Τέλος, ο κ. Δρούγος αναφορικά με το πρόσφατο ταξίδι του πρωθυπουργού στην Τουρκία υποστηρίζει ότι «με χαμόγελα δεν κερδίζεις τον αντίπαλο».

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΘΟΔΩΡΗ ΔΑΦΕΡΜΟ


Κύριε Δρούγο, είστε ένα άνθρωπος που όλα αυτά τα χρόνια παρακολουθείτε από πολύ κοντά τα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή. Ποιες πιστεύετε ότι θα είναι οι εξελίξεις που δρομολογούνται μετά το …τυφλό τρομοκρατικό χτύπημα στο Παρίσι;
Πρώτα από όλα από την τρομοκρατική επίθεση στο Παρίσι παρατήρησα μια αναβάθμιση σε πολλά επιμέρους σημεία της δράσης του ISIS/ISIL. Ενεργεί πλέον αρκετά μακριά από τα φυσικά του σύνορα της Μεσοποταμίας , ενώ έχει καταφέρει να πολλαπλασιάσει τις επιθέσεις του σε τρία διαφορετικά μέτωπα μέσα σε 13 ημέρες.(στο Σινά με την βόμβα που τοποθέτησαν στο αεροπλάνο της Ρωσικής εταιρείας METROJET , στη νότια Βηρυτό με την επίθεση κατά της Χεζμπολλάχ καθώς και με την πολυστοχική επίθεση στο Παρίσι.
Αυτές οι κινήσεις από μόνες τους αποδεικνύουν ότι ενεργεί συγκροτημένα, έχει αρκετά ικανοποιητικό δίκτυο πληροφοριών, έχει υπολογίσιμες διασυνδέσεις σχεδόν σε όλες τις χώρες και ότι προετοιμάζεται για μπαράζ νέων επιθέσεων που πιθανότατα να προκαλέσουν σοβαρότατα προβλήματα στην ασφάλεια των Δυτικών ως και μετριοπαθών Αραβικών κρατών. Άρα με πολλαπλά τυφλά χτυπήματα καθίσταται η υπ αριθμό ένα ασύμμετρη και υβριδική απειλή , ενώ εκμεταλλεύεται πολύ και σε βάθος τα υπάρχοντα κενά σε ζητήματα ασφαλείας. Πάντως μέχρι στιγμής εμμένει σε σχετικά SOFT TARGETS. Δεν μπορώ να αποκλείσω μέσα στους μελλοντικούς στόχους να είναι πρεσβείες, ξενοδοχεία, φράγματα, υδροηλεκτρικοί σταθμοί , εργαστήρια βιολογικών όπλων , πυρηνικοί σταθμοί κλπ. Οι τζιχαντιστές του Χαλιφάτου είναι αρκετά μορφωμένοι και γνωρίζουν καλά πως θα μπορέσουν να προκαλέσουν ακόμα και διασπαστικά προβλήματα σε Δυτικούς και άλλους οργανισμούς και συνεπώς περιμένω και άλλα χτυπήματα σε περιοχές του Αραβικού κόσμου και στην Ευρώπη, ενώ σε μετέπειτα φάση εκτιμώ ότι θα προσπαθήσουν να χτυπήσουν και τις ΗΠΑ.
Όσο μάλιστα διαρκεί ο πόλεμος σε Συρία-Ιράκ και δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι φεύγουν από αυτά κράτη προς τις Ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις , τόσο θα προσπαθούν τα τζιχάντια να εκμεταλλευτούν το προσφυγικό κύμα, καθώς και τους επί χρόνια βρισκόμενους εν υπνώσει Ισλαμικούς πυρήνες σε κράτη της Ευρώπης καθώς και στην Ρωσία. Αυτή την στιγμή η Ρωσία λόγω του ισχυρότατου τζιχαντιστικού στοιχείου στον Β .Καύκασο είναι μέσα στις πολύ επικίνδυνες περιοχές. Τώρα ο Δυτικός κόσμος και η Μόσχα θα συνεχίσουν τις αεροπορικές επιδρομές κατά των τζιχαντιστών, που όμως δεν έχουνε αποδώσει τα αναμενόμενα στο έδαφος. Ξέρετε έχουμε να κάνουμε με τρομοκράτες 4ης προς 5ης γενιάς και υπάρχουν πολλές δυσκολίες στην αντιμετώπιση τους.
Την ίδια στιγμή θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε με πολλαπλά τρομοκρατικά χτυπήματα. Για εμένα το κλειδί ήταν η τρομοκρατική επιχείρηση των Πακιστανικών τζιχαντιών στην Βομβάη το Νοέμβριο του 2008. Μαζί με την δράση των Τσετσένων στην Ρωσία και κατά καιρούς χτυπήματα τους, το Παρίσι προσφέρει LESSONS LEARNED για την περαιτέρω ανάλυση, μελέτη και εκτίμηση . Αυτές οι επιχειρήσεις απαιτούν ιδιαίτερη μελέτη , κάτι για το όποιο επιμένω. Δεν διδασκόμαστε από το παρελθόν. Στην ζωή μου έχω μελετήσει σε όλο τον πλανήτη 72 αντάρτικα και τρομοκρατικές ομάδες. Υστερούμε πληροφορίες και ειδικά στην αξιολόγηση τους. Δεν είμαι αισιόδοξος με αυτά που έρχονται.
Θεωρείται ότι η επίθεση αυτή αποτελεί την «11η Σεπτεμβρίου» της Ευρώπης;
Κοιτάξτε ως σοκ και δέος ναι. Αλλά την τοποθετώ σχεδόν στην ίδια βαθμίδα με την τρομοκρατική του Μαρτίου του 2004 στην Ατόσα/Σιδηροδρομικό σταθμό Μαδρίτης Μόνο που τότε εκείνη ήταν μονοστοχική. Αντίθετα αυτή στο Παρίσι ήταν πολυστοχική, πιο καλά συντονισμένη και 11 χρόνια μετά αποδεικνύει ότι η τρομοκρατία και οι απειλές ασύμμετρης μορφής , είναι αδύνατο να τις αντιμετωπίσεις. Η 9/11 άλλαξε πριν 14 χρόνια δραματικά τον κόσμο σε πάρα πολλούς τομείς. Πολιτικό-κοινωνικό-στρατιωτικό-μεταφορών-επικοινωνιών-οικονομικό, εξέταση των κινδύνων κα.
Σε πλανητικό πλαίσιο. Τα δραματικά γεγονότα στο Παρίσι θα έχουνε επιπτώσεις πλέον στην καθημερινή μας ζωή, στην ασφάλεια, στις ανθρώπινες ελευθερίες, στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Δεν αποκλείω να δούμε περιορισμούς σε αυτά. Δεν αποκλείω πιο εντατικούς και διεισδυτικούς ελέγχους σε αεροδρόμια κα. .Δεν αποκλείω να εισαχθεί σταδιακά στην Ευρώπη ένα αντίστοιχο του Αμερικανικού PATRIOT ACT , που σημαίνει αρκετούς εσωτερικούς περιορισμούς. Σταδιακά βαίνουμε προς την στρατικοποίηση του όρου ασφάλεια και αυτό θα έχει καταλυτικές επιπτώσεις σε όλους μας. Άρα τα γεγονότα στην Πόλη του Φωτός θα είναι πολλαπλών επιπτώσεων.
Ποιοι είναι κατά την άποψή σας οι τρόποι αντιμετώπισης του συγκεκριμένου ζητήματος από πλευράς του δυτικού κόσμου; Πρώτα από όλα θα πρέπει να βελτιώσουμε τον τομέα των πληροφοριών. Δεν μπορούν όλα να καλύπτονται από πληροφορίες μέσω ηλεκτρονικών και άλλων μέσων. Χρειάζεται μια καθολική αναβάθμιση του χώρου των ανθρώπινων πληροφοριών.. Η περίπτωση του Παρισιού ήταν μια αποτυχία όλων των μυστικών υπηρεσιών των κορυφαίων δυνάμεων του πλανήτη. Επίσης μπορεί να έχεις στοιχεία και πληροφορίες , αλλά να μην μπορείς να τα ενώσεις. Χρειαζόμαστε καλύτερη αξιολόγηση και εκτίμηση των πληροφοριών. Δεύτερο Να δοθεί έμφαση στην εκπαίδευση και διεύρυνση γνώσεων σχετικά με τις ασύμμετρες και υβριδικές απειλές. Δεν μπορεί με συμβατικά αποκλειστικά μέσα να αντιμετωπίσεις μη-γραμμικές απειλές. Συνεχής εκπαίδευση και εισαγωγή σύγχρονων μεθόδων. Καλύτερη διαχείριση κρίσεων. Πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση. Άρα και τα πλέον ακραία σενάρια θα πρέπει να μελετώνται. Τρίτο. Έμφαση στην πολυμερή συνεργασία μεταξύ κρατών και οργανισμών. Ανταλλαγή πληροφοριών. Τέταρτο Ιδιαίτερη προσοχή στις «λεωφόρους του Διαδικτύου « γιατί ο κυβερνοχώρος προσφέρει τεράστιες επιλογές και στους καλούς αλλά και στους κακούς.
Πέμπτο Αυξημένα μέτρα διασυνοριακής ασφάλειας και Ευρώ-Ατλαντική συνεργασία , σε επίπεδο ΝΑΤΟ-ΕΕ- άλλων κρατών. Έκτο. Συνεχής μελέτη και αξιολόγηση των LESSONS LEARNED. Οι προηγούμενες περιπτώσεις προσφέρουν πάντα χρήσιμα συμπεράσματα. Έβδομο Η αντιμετώπιση της τζιχαντικής τρομοκρατίας απαιτεί μελέτη και ΛΉΨΗ μέτρων , όχι αποκλειστικά στρατιωτικού χαρακτήρα. Αλλά και πολιτικά-κοινωνικά-ψυχολογικά-οικονομικά και άλλα. Είναι απαραίτητο να καταγράφονται οι περίεργες συμπεριφορές ατόμων Είναι απαραίτητο να συνεχιστούν οι προσπάθειες από-ριζοσπαστικοποίησης ανθρώπων που θέλουνε να επιστρέψουν σε κάποια λογική μορφή συμπεριφορά κα. Τα άτομα που επιστρέφουν από τέτοιους πολέμους και ακραίες ενέργειες χρειάζονται ειδική προσοχή.
Διάβαζα μια μελέτη σας που κάνατε για λόγο για αποτυχία των μυστικών υπηρεσιών των λεγόμενων «Μεγάλων Δυνάμεων». Θέλετε να μας πείτε δυο παραπάνω λόγια;
Με τα θέματα πληροφοριών έχω ασχοληθεί πολλά χρόνια. Σε μεγάλο βαθμό χάρη στις καλές και σύγχρονες πληροφορίες έχουνε προληφθεί καταστροφικές τρομοκρατικές ενέργειες. Μπορώ να σας πω άτι μετά τη 9/11 στις ΗΠΑ , 79 περιπτώσεις σχεδιασμένων τρομοκρατικών ενεργειών στις ΗΠΑ αποφεύχθηκαν , γιατί έγινε εξελιγμένη διαχείριση πληροφοριών. 7 στην Μ.Βρετανια μέσα σε ένα χρόνο. Πολύ σημαντικό έργο. Αλλά πολλές φορές υπάρχουν τα στοιχεία, αλλά δεν υπάρχει διπλά ο κατάλληλος αναλυτής να εξάγει τα αρχικά συμπεράσματα για στόχους και τρομοκράτες. Δεν επιθυμώ να αναφερθώ σε ειδικές λεπτομέρειες. Στη ν περίπτωση του Ρωσικού αεροπλάνου στο Σινά καθώς και στο Παρίσι δεν υπήρξε καλός συντονισμός.
Επίσης μην τα περιμένουμε όλα από τα ηλεκτρονικά μέσα παρακολούθησης , πχ δορυφόρους ή κάμερες CCTV κα. Οι τρομοκράτες ενεργούν κάτω από αυτά που εντοπίζει το ραντάρ, δηλαδή σε γωνίες που δεν εντοπίζονται πολλά. Αν θες να αντιμετωπίσεις 4ης γενιάς τρομοκρατία χρειάζεσαι τον κατάλληλο άνθρωπο μέσα στην οργάνωση .Αν και έχουνε οι μυστικές υπηρεσίες ανθρώπους, εν τούτοις υπάρχει υποβάθμιση της ανθρώπινης πληροφορίας.
Πέραν των Αμερικανών με ξάφνιασε που δεν είχαν κάποιους μέσα στην Αλ Ράκαα ή στις Βρυξέλλες οι Δυτικοί αλλά και οι Ρώσοι ή οι Ισραηλινοί. Για αυτό και έκανα αυτή την μελέτη που σαν αναλυτής παρέδωσα στο ΝΑΤΟ και στα διάφορα Επιτελεία κρατών.
Τι κινδύνους εγκυμονούν για την πατρίδα μας οι εξελίξεις αυτές; Η χώρα μας δεν ανήκει στον σκληρό πυρήνα κρατών ενδεχόμενων επιθέσεων του ISIS/DAESH ,όμως λόγω της γεωγραφικής εγγύτητας με την περιοχή της Μεσοποταμίας, εξ αιτίας της μαζικής διέλευσης προσφύγων από την Συρία προς την Κεντρική Ευρώπη(μέσω Ελλάδος) , καθώς και εκ των και ευρύτερων εκτιμήσεων ότι στη ΝΑ Ευρώπη υπάρχουν επί χρόνια εν υπνώσει Ισλαμικοί πυρήνες υποστηριχτών του βίαιου εξτρεμισμού , τα πράγματα απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή και ετοιμότητα από πλευράς μας γιατί μπορεί να βρεθούμε μπροστά σε μια τέτοια τρομοκρατική ενέργεια.
Αν προσθέσουμε μάλιστα ότι η οικονομική και κοινωνική κατάσταση μας είναι επί πενταετία ζοφερή, μια τρομοκρατική ενέργεια σαν εκείνη στο Παρίσι(ή και μικρότερης εμβέλειας) θα προκαλέσει χαοτικές καταστάσεις.
Σημειώνεται ότι η χώρα μας υστερεί πολύ στην υπόθεση της αντιμετώπισης ασύμμετρων και υβριδικών απειλών, ενώ εμφανίζονται πολλά και ευρύτερα προβλήματα όπως η σχετικά αδύναμη-πορώδης συνοριακή ασφάλεια, η μη-ικανοποιητική γνώση από πλευράς αρχών για χειρισμό κρίσεων που προέρχονται από τέτοιες μη-συμβατικές απειλές, ενώ είναι δεδομένο ότι στο εσωτερικό της χώρας έχουνε διεισδύσει τέτοιοι αποσταθεροποιητικοί πυρήνες, που μπορούνε να ενεργοποιηθούν σε διάφορα επίπεδα. . κλπ.
Στην χώρα μας μία τέτοιας κλίμακας ενέργεια μπορεί να εκδηλωθεί κατά πρεσβειών, προξενείων, λιμανιών, υψηλού επιπέδου ξενοδοχείων , αεροδρομίων , σιδηροδρομικών σταθμών, αλλά και σχολείων (δηλαδή SOFT TARGETS) ,όπως έχει συμβεί στην Μουμπάι το 2008, στο Λονδίνο το 2005, στην Μαδρίτη το 2004, στο Μπεσλάν της Β.Οσσετίας το 2004, αλλά και σε άλλες περιοχές του πλανήτη.
Η Ελλάδα στο φως της δραματικής μετεξέλιξης των μη-γραμμικών και ασύμμετρων – απειλών, έχει να αντιμετωπίσει μετά τις επιθέσεις αυτοκτονίας στο Παρίσι τα εξής ζητήματα.
Συνεπώς η χώρα μας είναι απαραίτητο να επικεντρωθεί πιο πολύ σε ενδυνάμωση των μέτρων εσωτερικής ασφάλειας , που συνδράμουν στην αποτροπή(όσο μπορεί να είναι δυνατό ) μια τέτοιας απειλής ασύμμετρης μορφής.
Άρα θα πρότεινα την περαιτέρω ενδυνάμωση του τομέα πληροφοριών και ειδικότερα των ανθρώπινων πληροφοριών, την ενίσχυση των διασυνοριακών ελέγχων, την ενίσχυση με σύγχρονα μέσα των τομέων της καταπολέμησης του ηλεκτρονικού εγκλήματος /παρακολούθηση ακραίων μέσων κοινωνικής δικτύωσης, την πραγματοποίηση ειδικών ασκήσεων χειρισμού κρίσης, την αναβάθμιση των Ειδικών Δυνάμεων κα. Ασφαλώς υπάρχουν τεράστια κενά και δεν υπάρχει ποτέ απόλυτη ασφάλεια.
Πάντοτε οι τρομοκράτες είναι μερικά βήματα μπροστά από τις διωκτικές αρχές και ενεργούν-ειδικά οι 4ης γενιάς αντάρτες/τρομοκράτες κα -σε γωνίες που δύσκολα εντοπίζονται.
Επειδή τα πράγματα θα χειροτερεύσουν αναφορικά με την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια ενώ νέες τρομοκρατικές επιθέσεις είναι καθ οδό , είναι απαραίτητο να ενισχύσουμε την ασφάλεια του εσωτερικού μας χώρου και στα πλαίσια των δυνατοτήτων μας να παραμείνουμε συνδεδεμένοι με τους φίλους και συμμάχους καθώς και με τις Αραβικές χώρες. Άρα θα πρέπει στα όρια του εφικτού να συνδράμουμε πολιτικά, διπλωματικά και αποτρεπτικά στην αντιμετώπιση τέτοιων απειλών και πολυδιάστατων κινδύνων. Ο τομέας των πληροφοριών , η ενίσχυση των μέσων κατά κυβερνοπολέμου η παρουσία Ελλήνων αξιωματικών σε κρίσιμες θέσεις σε διεθνή επιτελεία, ως και σε ΙΝΤΕRPOL-EUROPOL είναι εξίσου σημαντική. Ο πόλεμος κατά του βίαιου εξτρεμισμού δεν είναι μόνο στρατιωτικός, αλλά πολιτικός, διπλωματικός, οικονομικός (κυρώσεις) ως και παράλληλα ειδικών ψυχολογικών και άλλων επιχειρήσεων.
Πιστεύετε ότι η πολιτική που ακολουθεί η κυβέρνηση στο συγκεκριμένο ζήτημα είναι ενδεδειγμένη; Και πως εκτιμάτε επιπλέον την πρόσφατη επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Τουρκία ; Η κυβέρνηση –όπως οι πλείστες στην χώρα μας-στα μείζονα θέματα κινούνται χωρίς πυξίδα και αναιμικά. Δεν έχουνε πρόγραμμα, Δεν έχουνε θέσει αντικειμενικούς στόχους ενώ υστερούν σε στρατηγικό σχεδιασμό .Υστερούν στην διαχείριση κρίσεων. Κινούνται ερασιτεχνικά χωρίς έμφαση στην τεχνοκρατική διάσταση των πραγμάτων. Οι πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα είναι πολύ χαμηλού επιπέδου και απλά εξυπηρετούνται κάποια παραταξιακά και άλλα συμφέροντα. Δεν υπάρχει πρόγραμμα σε τίποτα. Ειλικρινά δεν μπορώ να περιμένω κάτι και από το τρέχον Υπουργικό Συμβούλιο. Η πατρίδα μας απέναντι σε ασύμμετρες απειλές είναι ανοχύρωτη πολιτεία. Μετριότητες χειρίζονται πολύ σοβαρά ζητήματα. Είναι καταλυτικά υπεύθυνες για την πρωτοφανή παρακμή της χώρας.
Στο συγκεκριμένο θέμα της τρομοκρατίας οι επικεφαλής στερούνται γνώσεων, μέσων, φαντασίας και καινοτόμων ιδεών. Δεν έχουνε καταλάβει τι είναι ασύμμετρος και υβριδικός πόλεμος και απειλές. Είπαμε μετριότητες και χαμηλότατου βεληνεκούς σκέψης. Άρα δεν περιμένω τίποτα. Ο Θεός να βάλει το χέρι του. Δεν υπάρχει έρευνα για τέτοια ζητήματα. Αν τυχόν οι τζιχαντιστές πλήξουν την χώρα μας, οι επιπτώσεις θα είναι καταστροφικές. Εδώ οι πλείστοι δεν έχουνε καταλάβει 60 και πλέον χρόνια τι ακριβώς είναι το ΝΑΤΟ.
Δεν έχουμε χρησιμοποιήσει αλλά ούτε εμπεδώσει κατάλληλα την τεχνογνωσία που ακριβοπληρώσαμε από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004. Όταν για πρώτη φορά επιστρέφοντας το 1997-1998 από την Αμερική μίλησα για ασύμμετρες ενέργειες πρώτος , βλέπω αυτά που τότε έλεγα τώρα να είναι μπροστά μας. Και συνεπώς από μια ιδιότυπη κυβέρνηση που ετσιθελικά ενεργεί κατ εντολή άλλων….τι να πεις….Παραπάνω μπορεί να είπα ότι ασφαλώς δεν είμαστε στους πρώτους για ενδεχόμενο πλήγμα, αλλά αυτό δεν μας καλύπτει σε τίποτα. Υστερούμε σε ζητήματα στρατιωτικών πληροφοριών, σε γλωσσικές και πολιτιστικές γνώσεις, σε ζητήματα ανθρώπινων πληροφοριών, σε συμμαχική συμμετοχή , ως και σε έρευνα και ανάπτυξη. Μαθηματικά βέβαιο αν γίνει κάτι θα είναι τραγικό.
Αναφορικά με την Τουρκία. Δυο λόγια. Με χαμόγελα δεν κερδίζεις τον αντίπαλο. Δεν είδα κάτι το σημαντικό από το ταξίδι Τσίπρα σε Άγκυρα και Κων/πολη. Στα βασικά θέματα με τους Τούρκους να προκαλούν, δεν υπάρχει περίπτωση να δούμε πρόοδο. Οι Τούρκοι στο θέμα το προσφυγικό-μεταναστευτικό δεν συνεργάζονται.
Αυτές οι ιδέες περί τριμερούς με τους Γερμανούς είναι από ομιχλώδεις μέχρι εθνικά επικίνδυνες γιατί θα οδηγήσουν προς την ατραπό της συνδιαχείρισης και της υποβάθμισης του εθνικού μας ρόλου στο Αιγαίο.
Κοιτάξτε αν σκεφθεί κάποιος τι γκάφες έχουμε κάνει τα τελευταία χρόνια σε θέματα άμυνας, εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, θα πρέπει να αισθάνεται ευτυχής που δεν έχει συμβεί(πέραν τις οικονομικής κατρακύλας και της κοινωνικής παρακμής ) κάτι πολύ χειρότερο. Η πατρίδα μας αντιμετωπίζει σωρεία μη-συμβατικών απειλών και δεν είμαστε έτοιμοι να τις αντιμετωπίσουμε. Άρα και το ταξίδι Τσίπρα το ενέταξα σε αυτά που γίνονται για να γίνονται. Ο διεθνής παράγοντας σε αντιμετωπίζει σοβαρά αν είσαι σοβαρός, Η καθημερινότητα μας και οι πολύ μειωμένες δυνατότητες μας δεν νομίζω ότι αφήνουν πολλά περιθώρια για να ισχυριστείς ότι προχωράμε με κάποια σοβαρότητα. Με διαχρονικά κυβερνητικές μετριότητες ως και με παρακμιακές, ευκαιριακές και αριβιστικές πλειοψηφίες δεν προχωράς.

-Ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος είναι Διεθνολόγος-Στρατηγικός Αναλυτής και Ειδικός σε θέματα παγκόσμιας ασφάλειας-ΝΑΤΟ-τρομοκρατίας και ασύμμετρων απειλών. Έχει σπουδάσει στις ΗΠΑ , στην Ολλανδία και στην χώρα μας. Μέλος πάρα πολλών διεθνών Ινστιτούτων παγκόσμιας πολιτικής-ασφάλειας-άμυνας σε όλες τις ηπείρους, Διαλέκτης σε Σχολές Πολέμου και Εθνικής Άμυνας σε 14 χώρες , καθώς και σε όλα τα Σχολεία της Ατλαντικής Συμμαχίας. Συγγραφέας εκατοντάδων άρθρων σε Ελληνική-Αγγλική-Γαλλική και Ολλανδική. Τακτικός σχολιαστής και αναλυτής στα πλείστα ΜΜΕ.

Πηγή: http://www.onlarissa.gr/2015/11/21/dr-ath-drougos-sto-onlarissa-gr-anochiroti-politia-apenanti-se-asimmetres-apiles-ine-i-ellada/
Press to Continue.......

Saturday, 21 November 2015

Το μεγάλο λάθος του ISIS

Γιατί τo να γίνει παγκόσμιο μπορεί να καταλήξει άσχημα
Οι αρχικές αναφορές για τις επιθέσεις στο Παρίσι [2] δείχνουν μια ανησυχητική πιθανότητα: Ότι το Ισλαμικό Κράτος (ονομάζεται επίσης με το παλιά ακρωνύμιό του, ISIS) αλλάζει την στρατηγική του [3] και γίνεται παγκόσμιο. Αν και αυτό μπορεί να φαίνεται σαν απολύτως αναμενόμενο -πάντα δεν μισούσε την Αμερική;- στην πραγματικότητα το ISIS έχει εδώ και καιρό εστιάσει τις ενέργειές του σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η ομάδα κέρδισε τα φώτα της δημοσιότητας το 2014, όταν όρμησε σε όλη την Συρία και το Ιράκ, κατακτώντας μεγάλες εδαφικές εκτάσεις. Αλλά υπήρχε με διαφορετικά ονόματα («αλ Κάιντα στο Ιράκ», το «Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ», το «Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και της Συρίας», και ούτω καθεξής) τουλάχιστον από το 2004. Για πάνω από μια δεκαετία, έχει πραγματοποιήσει ανταρτικό και συμβατικό πόλεμο εναντίον των ιρακινών και αργότερα των συριακών κυβερνήσεων, πάλεψε την μετριοπαθή συριακή αντιπολίτευση και τους Κούρδους μαχητές, και κακοποίησε Μουσουλμάνους, κυρίως Σιίτες, τους οποίους έκρινε ως εχθρούς. Επίσης, επιτέθηκε κατά της Τουρκίας, [4] της Σαουδικής Αραβίας [5] και άλλων γειτονικών χωρών για να επιδεινώσει τον σεχταρισμό, να τιμωρήσει κυβερνήσεις επειδή του αντιστάθηκαν, και για να κερδίσει υποστηρικτές. Το ISIS κάνει τακτικά έκκληση για επιθέσεις στην Δύση, αλλά τέτοιες επιχειρήσεις ήταν σε μεγάλο βαθμό έργο μοναχικών λύκων [6].
(Φωτο)Ένας κάτοικος της πόλης Tabqa που περιδιαβαίνει στους δρόμους σε μοτοσικλέτα, ανεμίζει μια ισλαμική σημαία γιορτάζοντας το ότι μαχητές του ISIS κατέλαβαν την αεροπορική βάση Tabqa, κοντά στην πόλη Raqqa, στις 24 Αυγούστου 2014. REUTERS

Μέχρι στιγμής, η επίθεση στο Παρίσι δεν φαίνεται να ταιριάζει σε αυτό το μοτίβο. Παρά το γεγονός ότι τα άτομα που ενεργούν στο όνομα του ISIS έχουν προσπαθήσει να χτυπήσουν αλλού στην Ευρώπη, λίγοι είχαν κάποιον πραγματικό δεσμό με την οργάνωση [7]. Και οι δεσμοί που υπήρχαν ήταν συχνά μεταξύ των τρομοκρατών και μιας χαμηλού ή μεσαίου επιπέδου προσωπικότητας του ISIS, παρά με την ηγεσία. Ακόμα δεν γνωρίζουμε πολλά για τις επιθέσεις στο Παρίσι, συμπεριλαμβανομένου του αν ήταν μια «από πάνω προς τα κάτω» λειτουργία του ISIS ή οργανώθηκε από χαμηλότερες ή μεσαίες τάξεις [εντός της οργάνωσης]. Ούτε γνωρίζουμε αν αυτό είναι μοναδικό [περιστατικό] ή μέρος μιας ευρύτερης εκστρατείας. Ενώ η Γαλλία και οι σύμμαχοί της κοσκινίζουν τα βουνά των αποδεικτικών στοιχείων και προσπαθούν να καταλάβουν τι συνέβη, αξίζει να εξετάσουμε τα οφέλη και τους κινδύνους για το ISIS αν γίνει παγκόσμιο.

ΤΟ ΔΕΔΕΑΡ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΕΠΙΒΟΛΗΣ ΣΚΕΨΗΣ
Για μια ομάδα όπως το ISIS, ο πρώτος λόγος για να γίνει παγκόσμια είναι ιδεολογικός. Το Ισλαμικό Κράτος ισχυρίζεται ότι υποστηρίζει τους Μουσουλμάνους του κόσμου ενάντια στους εχθρούς τους, και καμία ομάδα δεν περιορίζεται στο Ιράκ και την Συρία, ή ακόμα και στην Μέση Ανατολή. Πράγματι, η διαδικασία είναι κυκλική: Καθώς το ISIS γίνεται πιο απειλητικό, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Γαλλία και άλλες χώρες εντείνουν την παρέμβασή τους εναντίον του. Με την σειρά του, το ISIS είχε έναν λόγο παραπάνω για να τις χτυπά.

Το να γίνεται παγκόσμιο του προσφέρει επίσης μια σειρά από πλεονεκτήματα στρατολόγησης. Είτε πρόκειται για δανέζικες γελοιογραφίες που κοροϊδεύουν τον προφήτη Μωάμεθ [8], για ρωσική βαρβαρότητα στην Τσετσενία [9], ή για τα όρια της Γαλλίας στις Μουσουλμάνες που φορούν πέπλα [10], το ISIS μπορεί να πατά σε μια σειρά από αδικίες πέρα από την σύγκρουση στο Ιράκ και την Συρία. Οι επιθέσεις τον Ιανουάριο του 2015 στο Charlie Hebdo, για παράδειγμα, ήταν μια προσπάθεια των τζιχαντιστών που συνδέονται με το παρακλάδι της αλ Κάιντα την Υεμένη να συνδέσουν τον σκοπό τους με μια δημοφιλή πηγή οργής.

Το ISIS είναι επίσης σε ασυνήθιστα καλή θέση για να γίνει παγκόσμιο, γιατί έχει πάρα πολλά ξένα μέλη. Αμερικανοί αξιωματούχοι της αντιτρομοκρατίας ανέφεραν τον Φεβρουάριο ότι πάνω από 20.000 ξένοι μαχητές [11] είχαν ενταχθεί στην μάχη στην Συρία για να αγωνιστούν με τους αντάρτες, με τους περισσότερους να πηγαίνουν για να βοηθήσουν το ISIS. Από αυτούς, περίπου 150 είναι από τις Ηνωμένες Πολιτείες και πάνω από 3.000 είναι από την Δύση. Με άλλα λόγια, το ISIS έχει ένα σφυρί, και το να ψάχνει για καρφιά έχει νόημα. Έτσι, μέρος της λογικής του ISIS για να επιτεθεί στην Γαλλία μπορεί να είναι απλώς ότι ήταν σε θέση να επιτεθεί στην Γαλλία.

Τέλος, το να γίνει παγκόσμια εξυψώνει το κύρος της ομάδας, βελτιώνει την αυτο-εικόνα της και την καθιστά πιο ελκυστική για τους νεαρούς νεοσυλλέκτους. Η αντι-Δυτική τρομοκρατία δημιουργεί πρωτοσέλιδα με έναν τρόπο που οι τοπικές μάχες δεν το κάνουν. Ο θάνατος πάνω από 125 ατόμων στο Παρίσι κερδίζει πολύ μεγαλύτερη προσοχή στους τζιχαντιστικούς κύκλους από όση η καθημερινή σφαγή στο Ιράκ και την Συρία, όπου έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 250.000 ανθρώπους. Αν θέλεις να συνεχίσεις να εμπνέεις χιλιάδες ξένους να έρθουν στο Ιράκ και την Συρία για να πολεμήσουν, τέτοια αιματηρή προπαγάνδα είναι ανεκτίμητη.

ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΝΑ ΓΙΝΕΣΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ
Παρ’ όλα αυτά τα υποτιθέμενα οφέλη, υπάρχουν λίγες παγκόσμιες τρομοκρατικές ομάδες. Και υπάρχουν πολύ καλοί λόγοι για αυτό.

Ένα άμεσο πρόβλημα είναι η διοίκηση και ο έλεγχος. Η ύπαρξη ενός παγκόσμιου δικτύου απαιτεί παγκόσμιες επικοινωνίες, και αυτό εκθέτει τους μαχητές στην αντιτρομοκρατία. Ήδη, οι ΗΠΑ και οι συμμαχικές δυνάμεις σκοτώνουν τακτικά ηγέτες του ISIS [12], οπότε αυτό είναι ένα σημαντικό ρίσκο. Η εναλλακτική λύση είναι να δοθεί στους τοπικούς χειριστές μεγαλύτερη ελευθερία δράσης, αλλά αυτό οδηγεί σε δύο προβλήματα. Κατ’ αρχάς, είναι πιο πιθανό να αποτύχουν, δεδομένου ότι δεν μπορούν να ζητήσουν βοήθεια από το κέντρο. Δεύτερον, είναι πιο πιθανό να διαλέξουν λάθος στόχους - πολίτες και όχι στρατιώτες, παιδιά αντί ενηλίκων, και ούτω καθεξής. Η αλ Κάιντα διαπίστωσε ότι όταν δεν μπορούσε να ελέγξει τις θυγατρικές της [13], συχνά εμπλέκονταν σε βίαιη αγριότητα που απογοήτευε πολλούς Μουσουλμάνους. Το ISIS φαίνεται να αγκαλιάζει την κτηνωδία πολύ περισσότερο από όσο το έκανε η αλ Κάιντα, οπότε αυτό μπορεί να μη αποτελεί ανησυχία για τους ηγέτες του. Παρ’ όλα αυτά, ο κίνδυνος της αποξένωσης πιθανών υποστηρικτών είναι πάντα εκεί.

Το να γίνεται κάποιος παγκόσμιος εγείρει επίσης το πρόβλημα των προτεραιοτήτων. Σκεφτείτε το από την προοπτική ενός αξιωματικού χρηματοδότησης του ISIS: Αφιερώνετε τα χρήματά σας στο Ιράκ, την Συρία, τον Λίβανο, την Σαουδική Αραβία, την Τουρκία, την θυγατρική στο Σινά, ή σε μαχητές που επιτίθενται στην Δύση; Σίγουρα, μπορείτε να κάνετε περισσότερες από μια λειτουργία ταυτόχρονα, αλλά αν προσπαθείτε να καταπολεμήσετε κάθε εχθρό, είναι πιθανό να μην κερδίσετε κανέναν.

Η απόκτηση περισσότερων εχθρών σημαίνει επίσης ότι περισσότεροι εχθροί επικεντρώνονται σε σας. Η δήλωση του Γάλλου προέδρου Φρανσουά Ολάντ ότι η επίθεση του Ισλαμικού Κράτους είναι μια «πράξη πολέμου» [14] είναι απίθανο να είναι απλή ρητορική: Η Γαλλία θα προσπαθήσει πιθανώς να αντεπιτεθεί σκληρά. Και θα πιέσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους συμμάχους να κάνουν το ίδιο. Η αλ Κάιντα είδε αυτό το πρόβλημα μετά την 11η Σεπτεμβρίου, όταν τα παγκόσμια δίκτυά της μπλέχτηκαν σε ένα παγκόσμιο ανθρωποκυνηγητό και έχασε το ασφαλές καταφύγιό της στο Αφγανιστάν. Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Lawrence Wright αναφέρει [15] ότι η αλ Κάιντα έχασε σχεδόν το 80% των μελών της στο Αφγανιστάν κατά τους τελευταίους μήνες του 2001. Ένα κοινό λάθος που κάνουν οι τρομοκρατικές ομάδες είναι ότι υποθέτουν πως οι εχθροί τους ήδη κάνουν ό, τι μπορούν για να αντεπιτεθούν. Στην περίπτωση του ISIS, ο κόσμος μπορεί να έχει μόλις ξεκινήσει.

Με τόσους πολλούς παράγοντες να συμβουλεύουν εναντίον του να γίνει κάποιος παγκόσμιος, δεν είναι ίσως έκπληξη το γεγονός ότι δύο από τις πιο επιτυχημένες τρομοκρατικές ομάδες τα τελευταία χρόνια, η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, αμφότερες επικεντρώνονται πρωτίστως στις γύρω περιοχές τους, με την Χεζμπολάχ με την πάροδο του χρόνου να γίνεται πολύ λιγότερο παγκόσμια στις επιχειρήσεις της. Καμία δεν απαρνήθηκε την βία -ακριβώς το αντίθετο, στην πραγματικότητα- αλλά η Χαμάς έχει de facto τον έλεγχο της Γάζας και η Χεζμπολάχ είναι ένας κορυφαίος παίκτης στον Λίβανο εν μέρει επειδή οι ομάδες αυτές ήταν συνετές στο πεδίο εφαρμογής και στην κλίμακα της στόχευσής τους.

Αν το ISIS γίνεται όλο και πιο φιλόδοξο, ο κόσμος θα πρέπει να είναι σε επιφυλακή για περισσότερες φρικτές επιθέσεις. Ταυτόχρονα, όμως, ο καθένας θα πρέπει να αναγνωρίσει ότι η μετάβαση μπορεί να αποδειχθεί δαπανηρή για το ISIS, αφήνοντάς το πιο μακριά από την επίτευξη των απώτερων στόχων του σε μακροπρόθεσμη βάση.

Tou Daniel Byman

Πηγη: foreignaffairs

Copyright © 2015 by the Council on Foreign Relations, Inc.
All rights reserved.

Στα αγγλικά: https://www.foreignaffairs.com/articles/france/2015-11-15/isis-big-mistake
Σύνδεσμοι:
Press to Continue.......

Friday, 20 November 2015

Παγκόσμιο Σύστημα Υγειονομικής Ασφάλειας και Καταστροφών (GSS-HD ) Μέρος Α

Στην ιστορία της ανθρωπότητας καταστροφές κάθε είδους έχουν πολλές φορές καταγραφεί με αναρίθμητα θύματα κάθε φορά όπως βιώνουμε στις μέρες μας. Και κάθε φορά μυριάδες προκλήσεις εμφανίζονταν που έπρεπε να λύσουμε προκειμένου να αντιμετωπίσουν οι φοβερές συνέπειες τους. Έτσι και σήμερα ακόμα αφορά μια γενικευμένη ασύμμετρη απειλή, η τρομοκρατία, κτυπά αλύπητα με έντονες καταστροφικές διαστάσεις κάνοντας όλους μας να ψάχνουμε επειγόντως για λύσεις. Είναι κάτι δύσκολο, είμαστε ξαφνιασμένοι από τη χωρίς προηγούμενο κλίμακα και μέγεθος της, αλλά δεν αδύνατο να απαντήσουμε και φυσικά με επιτυχία λαμβάνοντας υπόψη από τη μια πλευρά το παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον στο όπου δρούμε και από την άλλη διαλέξουμε τα σωστά κλειδιά στην εξήγηση του.

Μια καταστροφή εμφανίζεται όταν μια σειρά διαδοχικών γεγονότων προκαλεί κατάρρευση της κοινωνίας η κοινότητας στη προσπάθεια της να αντιμετωπίσει τις συνέπειες τους. Για να μειώσουμε την πιθανότητα αποτυχίας η κατάρρευσης απαιτείται μια άμεση και καλά προετοιμασμένη αντιμετώπιση τους. Για να γίνει όμως αυτό απαιτούνται πληροφορίες πάνω στη κατάσταση που έχει δημιουργηθεί.

Απαιτείται σε πρώτη φάση καταγραφή αλλά με ασφάλεια των παραγόντων και συνθηκών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καταστροφές και κατά δεύτερο να προετοιμαστούμε να τους αντιμετωπίσουμε σε περίπτωση που η καταστροφή κτυπήσει. Από τις πρώτες πληροφορίες που απαιτούνται προκειμένου να εντοπιστούν οι παράγοντες εκείνοι που ενδέχεται να προκαλέσουν καταστροφή είναι και οι το ευάλωτο ομάδων που επίσης πιθανόν να χτυπηθούν και ο βαθμός επηρεασμού τους (όπως χαμηλόμισθοι, άστεγοι, μειονότητες, άτομα με αναπηρίες).

Οι παράγοντες αυτοί εκτιμούνται επίσης ως προς το βαθμό επικινδυνότητας τους σε προκαταστροφικες συνθήκες. Για να γίνει δε αυτό θα πρέπει να εκτιμήσουμε την έκθεση σε κινδύνους και τη ασφάλεια τους. Αυτή έχει να κάνει κυρίως με εκείνες τις γεωγραφικές περιοχές στις οποίες ανθρώπινες ομάδες διαβιούν και έχουν τη μεγαλύτερη πιθανότητα να χτυπηθούν από μια καταστροφή όπως αυτές που βρίσκονται σε σεισμογενείς περιοχές η σε διαδρομές χειμάρρων η κοντά σε ρυπογόνες βιομηχανίες, αλλά όχι μόνο.

Το πρόβλημα με τη καταγραφή αρχίζει από την στιγμή που θέλουμε να εκτιμήσουμε τις πιθανότητες κοινωνικών κινδύνων όπως τρομοκρατικές επιθέσεις και συνεπώς τη καταγραφή της Ανθρώπινης Ευπάθειας. Αυτό απαιτεί την ανίχνευση και ενημέρωση μας για τις καταστάσεις εκείνες που μπορεί να προκαλέσουν θανάτους τραυματισμούς και ασθένειες όπως για παράδειγμα χημικά ραδιενεργά κα .

Αλλά δεν είναι μόνο η ευπάθεια που πρέπει να καταγράφεται και να υπολογίζεται στις πληροφοριακές εκτιμήσεις. Από τις πολύ σημαντικές πληροφορίες είναι και ο βαθμός της Αγροτικής Ευπάθειας δηλαδή οι παράγοντες εκείνοι που μπορεί να προκαλέσουν καταστροφές στη αγροτική παραγωγή στους οποίους μπορεί να περιλαμβάνονται ζιζανιοκτόνοι παράγοντες και περιβαλλοντολογικές καταστάσεις και τέλος η Δομική Ευπάθεια δηλαδή οι παράγοντες εκείνοι που μπορεί να προκαλέσουν καταστροφές σε κτίρια, εγκαταστάσεις και υποδομές.

Τελικά συνυπολογίζοντας όλα τα ανωτέρω φτάνουμε στη καταγραφή και εκτίμηση της κοινωνική ευπάθειας μιας περιοχής. Αυτή έχει να κάνει με τη ανικανότητα των ανθρώπων να ξεπερνούν η όχι τις επιπτώσεις μιας καταστροφής σε αντίθεση με τη φυσική ευπάθεια των ανθρώπων που έχει να κάνει με την ικανότητα απάντησης και προσαρμογής τους σε βιολογικές αλλαγές.

Τι κάνουμε όμως άμα χτυπήσει μια καταστροφή; Τι κάνουμε εάν έχουμε μια καταστροφή σε εξέλιξη; Τότε είναι σπουδαίο να γνωρίζουμε τόσο τα χαρακτηριστικά της (φυσική, τεχνική, τρομοκρατική κα) όσο και τα χαρακτηριστικά ευαίσθητων υποομάδων που βρίσκονται εκείνη τη στιγμή στη περιοχή που χτύπησε προκειμένου να προσδιορίσουμε την αποτελεσματικότερη απάντηση μας.



Οι επιπτώσεις από τους διαφόρους κινδύνους που ενδέχεται να ενεργοποιηθούν και να χτυπήσουν είναι δύσκολο να γίνει γιατί μπορεί με τη σειρά τους αυτοί να προκαλέσουν την εμφάνιση άλλων. Είναι μεν κάτι δύσκολο αλλά πολύ αναγκαίο να γίνει και για να το καταφέρουμε απαιτούνται πολύ συγκεκριμένες πληροφορίες όπως ταχύτητα έναρξης, ύπαρξη ευνοϊκών παραγόντων διάδοσης, διάρκεια κτυπήματος, ανυπαρξία εμποδίων και πιθανότητα εμφάνισης. Οι κοινωνικές μονάδες δε που επηρεάστηκαν όπως νοικοκυριά, άτομα με αναπηρία, παιδιά, μετανάστες) μπαίνουν σε πρώτη φάση προστασίας τους.

Είναι κατανοητό σε όλους μας ότι οι καταστροφές δεν γνωρίζουν η σταματούν στα σύνορα κάνοντας αναγκαίο τη δημιουργία ενός νέου πλαισίου-συστήματος. Ένα νέο σύστημα απαιτείται προκειμένου να προστατευτεί η υγεία των ανθρώπων στο οποίο όλοι οι παράγοντες που αναφέρθηκαν πιο πάνω και συνεισφέρουν στη απάντηση μας να μπορούν να εκτιμηθούν και ως προς την ασφάλειας με την οποία μπορούν να εκτελεστούν διάφορες υγειονομικές επιχειρήσεις.

Η ασφάλεια των διαδικασιών αυτών παίζει όχι απλά πια τεράστιο ρόλο αλλά αποτελεί ευθεία απειλή σε επιμέρους εθνικά συστήματα ασφάλειας. Υπάρχουν για παράδειγμα περιοχές του κόσμου, όπως η Συρία, στις όποιες τα τεράστια προβλήματα ασφάλειας εμποδίζουν την επίλυση προβλημάτων δημόσιας υγείας.

Όμως θα πρέπει πρώτα να απαντήσουμε τι είναι Ασφάλεια Παγκόσμιας Υγείας.

Εν πρώτοις ο όρος ασφάλεια της παγκόσμιας υγείας χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει την ετοιμότητα μας για απάντηση σε σοβαρά περιστατικά υγείας και ιδίως κατά τις καταστροφές. Αφορούσε μέχρι σήμερα διασυνοριακής φύσεως περιστατικά επικίνδυνα για την ασφάλεια, αποσταθεροποίηση των οικονομιών, διατάραξη την κοινωνικής συνοχής και επηρεάζουν κρίσιμες πλευρές της διακυβέρνησης. Πρέπει όμως σήμερα να εξειδικευτεί να επεκταθεί προκειμένου να εφαρμοστεί στα νέα δεδομένα και με επιτυχία στην Υγεία.

Αυτό που πρέπει να ξέρουμε είναι ότι, ενώ Ασφάλεια συνήθως ορίζεται σαν εκείνο το πλαίσιο προστασίας ανθρώπινων δραστηριοτήτων από απειλές, στην περίπτωση της υγείας ορίζεται σαν εκείνο τα πλαίσιο που προστατεύει τον άνθρωπο από απειλές στην υγεία του έχοντας σαν πρώτο καθήκον τη θωράκιση της δημόσιας υγείας.

Οι προκλήσεις υγείας είναι και προκλήσεις ασφάλειας επίσης. Ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί αντίστοιχα προκειμένου να τις αντιμετωπίσει. Πρέπει να επιταχύνουμε το δυνάμωμα των δυνατοτήτων και συνεργασίας μεταξύ των χωρών προκειμένου να προλάβει ανιχνεύσει και απαντήσει σε καταστροφικών διαστάσεων προβλήματα δημόσιας Υγείας όπως επιδημίες και βιοτρομοκρατια

Πρέπει να δουλέψουμε μαζί προκειμένου να δημιουργήσουμε όχι μόνο υψηλής τεχνολογίας εργαστήρια και κέντρα απάντησης σε επείγουσες καταστάσεις αλλά και να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο ασφάλειας των διαδικασιών και επιχειρήσεων στη δημόσια υγεία Πρέπει να βγάλουμε την παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια από αυστηρά τεχνοκρατική σφαίρα και να την τοποθετήσουμε στη σφαίρα υψηλής πολιτικής, που να ασχολείται και με κατασκοπεία και εγκληματικότητα.

Πρέπει να κάνουμε την παγκόσμια υγεία ασφάλεια θέμα εντατικών διαβουλεύσεων δημιουργώντας ένα σχετικό φόρουμ ή πλατφόρμας παγκόσμιας ασφάλεια. Κάτι τέτοιο επειγόντως χρειαζόμαστε.

ΠΙΜ

Τέλος Α Μέρους

Press to Continue.......

Monday, 16 November 2015

Προειδοποίηση Βαλς για νέες επιθέσεις σε Γαλλία και Ευρώπη

Η Γαλλία πρέπει να προετοιμασθεί για νέες επιθέσεις, δήλωσε ο πρωθυπουργός της Γαλλίας, Μανουέλ Βαλς, τονίζοντας ότι οι γαλλικές μυστικές υπηρεσίες ματαίωσαν σειρά τρομοκρατικών επιθέσεων το καλοκαίρι. Μιλώντας στο ραδιοφωνικό δίκτυο RTL την επομένη των γαλλικών βομβαρδισμών στην "καρδιά" του Ισλαμικού Κράτους, στην Ράκα της Συρίας, ο κ. Βαλς κάλεσε τον γαλλικό λαό να βρίσκεται "σε συνεχή επιφυλακή". "Καλώ κάθε έναν σε αυτοέλεγχο, σε σύνεση και επιφυλακή. Ναι, η συμπεριφορά κάθε ενός θα αλλάξει σε σχέση με αυτήν την τρομοκρατική απειλή" δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός της Γαλλίας.

Ο κ. Βάλς δήλωσε επίσης ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι, το βράδυ της Παρασκευής, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν 129 άτομα, "συνελήφθησαν, οργανώθηκαν, σχεδιάστηκαν στη Συρία".

"Ο πόλεμος αυτός κατά του Daech (Ισλαμικό Κράτος), πρέπει να διεξαχθεί πρώτα στη Συρία και το Ιράκ. Υπάρχει επίσης αυτό που συμβαίνει στη Λιβύη αφού το Daech εδραιώθηκε και εδραιώνεται εκεί. Γι' αυτό λέω ότι πρόκειται για έναν πόλεμο που θα είναι μακροχρόνιος και δύσκολος" δήλωσε ο κ. Βαλς. " "Το Daech δεν μπορεί να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο εναντίον μας, αλλά η τρομοκρατική αυτή οργάνωση επιδιώκει να μας αποδυναμώσει, να μας διαιρέσει, να στρέψει τον έναν Γάλλο εναντίον του άλλου", προειδοποίησε καλώντας σε "ιερή ενότητα, που είναι αναγκαία σήμερα περισσότερο παρά ποτέ".

Ο γάλλος πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι οι τρομοκράτες θα ξαναχτυπήσουν και όχι μόνο στη Γαλλία.

"Θα ζήσουμε για πολύ με την απειλή αυτή, πρέπει να προετοιμασθούμε, η χώρα είναι πιθανόν να πληγεί τις επομένες ημέρες, τις επόμενες εβδομάδες", δήλωσε ο κ. Βαλς."Τρομοκρατικές επιχειρήσεις ετοιμάζονται όχι μόνο κατά της Γαλλίας, αλλά και κατά άλλων ευρωπαϊκών χωρών".

Σύμφωνα με τον Γάλλο πρωθυπουργό, η γαλλική αστυνομία πραγματοποίησε τη νύκτα της Κυριακής εφόδους σε σπίτια ισλαμιστών σε ολόκληρη τη Γαλλία.

"Κάνουμε χρήση του νομικού πλαισίου της κατάστασης έκτακτης ανάγκης για να ανακρίνουμε ανθρώπους που ανήκουν στο εξτρεμιστικό τζιχαντιστικό κίνημα...και όλους όσοι εκφράζουν μίσος προς τη δημοκρατία", δήλωσε ο ο. Βάλς.

Πηγη Καθημερινή
Press to Continue.......

Saturday, 14 November 2015

French President Hollande's statement on Paris attacks

Press to Continue.......

Tuesday, 1 September 2015

Γκλάζιεφ: Ευρασιανισμος και Δύση

Ο σύμβουλος του Ρώσου προέδρου Βλάντιμιρ Πούτιν για θέματα ευρασιατικής ολοκλήρωσης ακαδημαϊκός Σεργκέι Γκλάζιεφ μιλάει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων για την ελληνική και ευρωπαϊκή κρίση, τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη διεθνή κατάσταση και τον κίνδυνο παγκόσμιας σύρραξης. Η Ελλάδα δεν έχει πολύ μέλλον σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση της οποίας ο χαρακτήρας μεταβάλλεται τώρα πολύ έντονα σε απολυταρχική κατεύθυνση και λειτουργεί προς όφελος των μεγάλων πολυεθνικών επιχειρήσεων και εις βάρος των εθνικών οικονομιών χωρών όπως η Ελλάδα.

Αυτό υποστηρίζει, μεταξύ πολλών άλλων, ένας από τους κορυφαίους συμβούλους του Ρώσου προέδρου Πούτιν, ο Σεργκέι Γκλάζιεφ, αρχιτέκτονας της ευρασιατικής οικονομικής ολοκλήρωσης, προσθέτοντας ότι η ελληνική οικονομία θα είχε πολύ περισσότερα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στο ευρασιατικό πλαίσιο ολοκλήρωσης.

Τις απόψεις αυτές εκφράζει ο κ. Γκλάζιεφ στο πλαίσιο μιας συζήτησης-ποταμού με το ΑΠΕ-ΜΠΕ για την κατάσταση στην Ευρώπη και ιδιαίτερα την Ουκρανία, τη «στρατηγική του χάους», την οποία ο Ρώσος ακαδημαϊκός υποστηρίζει ότι έχει υιοθετήσει διεθνώς η Ουάσιγκτον, και για το φαινόμενο μετατόπισης του κέντρου οικονομικής ισχύος από τη Δύση στην Ανατολή και από το «υπερφιλελεύθερο» μοντέλο του αμερικανικού καπιταλισμού στο μοντέλο «εναρμόνισης των συμφερόντων», «μείγματος σοσιαλιστικών και καπιταλιστικών μεθόδων», που αναδύεται, όπως υποστηρίζει, στην Ασία.

Οι μεταβάσεις αυτές συνεπάγονται όμως πολύ μεγάλους κινδύνους, υποστηρίζει ο κ. Γκλάζιεφ, ακόμα και τον κίνδυνο μιας παγκόσμιας σύρραξης. Όσο για την οικονομική κατάσταση της Δύσης, η εκτίμηση του κ. Γκλάζιεφ είναι ότι θα βαίνει επιδεινούμενη.

Ο Ρώσος ακαδημαϊκός, που μας δέχτηκε και μίλησε μαζί μας στο γραφείο του στη Μόσχα, συνιστά σπάνια, ίσως τη μοναδική περίπτωση Ρώσου ιθύνοντα που βρίσκεται ταυτόχρονα στο μηχανισμό εξουσίας του Κρεμλίνου, είναι ένας σημαντικός διανοούμενος, είναι μέλος της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, τιμημένος για τη δουλειά του στους μακροχρόνιους οικονομικούς κύκλους Κοντράτιεφ, αλλά και ενεργός πολιτικός και δημοφιλής διαμορφωτής σήμερα της ρωσικής κοινής γνώμης.

Πρώην υπουργός επί Γέλτσιν, με την πολιτική του οποίου διαφώνησε και παραιτήθηκε, ο κ. Γκλάζιεφ θα μπορούσε ίσως να «ταξινομηθεί» πολιτικά ως «σοσιαλιστής», με όρους δυτικοευρωπαϊκής κουλτούρας (που βέβαια δεν είναι πάντα σωστό να μεταφέρονται αυτόματα στην πολιτική πραγματικότητα της Αν. Ευρώπης). Ο κ. Γκλάζιεφ είναι κύριος εκφραστής της πιο «κρατικιστικής» τάσης στο εσωτερικό του συστήματος εξουσίας του Κρεμλίνου, αλλά και στη ρωσική κοινή γνώμη.

Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρωπαϊκή Ένωση τον έχουν περιλάβει στις πρώτες θέσεις της λίστας προσωπικοτήτων από τη Ρωσία στους οποίους έχουν απαγορεύσει την είσοδο στη Δύση. Η συζήτηση μαζί του, που ακολουθεί, πραγματοποιήθηκε στις παραμονές της αποκορύφωσης της ελληνικής κρίσης, με την προκήρυξη του δημοψηφίσματος και τη συνομολόγηση της συμφωνίας με τους πιστωτές. Διατηρεί όμως, πιστεύουμε, ακέραιο το ενδιαφέρον της για τους αναγνώστες.

Δ.Κ.: Δεν μου μοιάζετε με τέρας, είστε ακαδημαϊκός, οικονομολόγος, διανοούμενος, μερικοί θα έλεγαν και σοσιαλιστής. Γιατί νομίζετε ότι σας έβαλαν στις πρώτες θέσεις των ανεπιθύμητων προσώπων στη Δύση;

Σ.Γ.: Αυτή είναι μια ερώτηση για τον Λευκό Οίκο που αποφασίζει τις κυρώσεις. Υπάρχει κάτι ενδιαφέρον. Μία μέρα πριν με περιλάβει η ΕΕ στις κυρώσεις, ήμουν στο Βερολίνο προσπαθώντας να εξηγήσω στους Γερμανούς συναδέλφους μας, μαζί με ορισμένους Ουκρανούς, που ήδη υπέφεραν από την πολιτική καταπίεση του νεοναζιστικού καθεστώτος, τι συμβαίνει στην Ουκρανία. Και μου είπαν από το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών και από το κοινοβούλιο, ότι οι Ευρωπαίοι δεν είναι τόσο ηλίθιοι όσο οι Αμερικανοί και δεν θα επιβάλουν κυρώσεις εναντίον διανοουμένων και γνωστών ανθρώπων σαν εμένα -και να μην ανησυχώ. Την επόμενη μέρα η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία μου επέβαλε κυρώσεις.

Δ.Κ.: Γιατί το έκαναν;

Σ.Γ.: Εξαιτίας της θέσης μου εναντίον αυτού του νέου τύπου ιμπεριαλισμού. Τώρα βλέπουμε ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους στο ΝΑΤΟ είναι μια νέα αυτοκρατορία, την ονομάζω γραφειοκρατική σε ό,τι αφορά την Ευρώπη και, όπως κάθε άλλη αυτοκρατορία, προσπαθεί να μεγαλώσει. Η γραφειοκρατία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ελέγχεται από τους Αμερικανούς. Προσπαθούν να διατηρήσουν τη γεωπολιτική κυριαρχία ΗΠΑ και ΕΕ και να επιβάλουν την επιρροή τους σε όλη την πρώην Σοβιετική Ένωση προκειμένου να ανταγωνισθούν την ανερχόμενη κινεζική ηγεμονία. Χρησιμοποιούν τις μεθόδους της αγγλοσαξωνικής γεωπολιτικής του 19ου αιώνα. Ο πόλεμος στην Ευρώπη ήταν ευεργετικός για τις ΗΠΑ, που κέρδισαν την παγκόσμια ηγεσία ως αποτέλεσμα του Πρώτου και του Δεύτερου και του Τρίτου («Ψυχρού») Παγκοσμίου Πολέμου.
Το αμερικανικό κατεστημένο προσπαθεί να βελτιώσει τη γεωπολιτική του θέση με την παλιά μέθοδο της οργάνωσης του πολέμου στην Ευρώπη. Χρησιμοποιεί την Ουκρανία ως πλατφόρμα οργάνωσης της σύγκρουσης ΕΕ-Ρωσίας, για το νέο «Drang nach Osten», για να χρησιμοποιήσω την παλιά γερμανική έκφραση (σ.σ.: η έκφραση αυτή σημαίνει «πορεία προς ανατολάς» και συμπύκνωσε την ουσία του γερμανικού εθνικισμού και ιμπεριαλισμού τον 19ο και 20ό αιώνα, όπως και τη διεθνή πολιτική του ναζισμού, αντανακλώντας την φιλοδοξία των ναζί να γίνουν η διεθνής «πρωτοπορία» και «ηγεσία» του δυτικού καπιταλισμού στην πρoσπάθεια να καταστραφεί το «εργατικό κράτος» και το «σοσιαλιστικό πείραμα» των μπολσεβίκων στη Ρωσία. Με τα λόγια του ίδιου του Χίτλερ, στις 7.2.1945, «είναι ανατολικά, μόνο και πάντα ανατολικά, όπου οι φλέβες της ράτσας μας πρέπει να επεκταθούν»).
Αυτός είναι ο συνηθισμένος αγγλοσαξωνικός τρόπος, να οργανώνουν τον πόλεμο ώστε να υπονομεύουν τις ανεξάρτητες χώρες και στις δύο πλευρές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το ΝΑΤΟ δεν χρειάζονται μόνο τον έλεγχο της Ευρώπης, που τον έχουν τώρα, αλλά επίσης της Ρωσίας και της Κεντρικής Ασίας, ώστε να ενισχύσουν τη γεωπολιτική και γεωοικονομική τους θέση απέναντι στην Κίνα και να αποτρέψουν την αύξηση της κινεζικής οικονομίας, υπονομεύοντας την ευκαιρία της Κίνας να δημιουργήσει ένα νέο κέντρο παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης. Είμαι όμως σίγουρος ότι θα αποτύχουν στην πολιτική τους.

Δ.Κ.: Μερικοί μιλάνε για τη μετάβαση από μια αμερικανική σε μια Αυτοκρατορία του Χρήματος. Τι νομίζετε;

Σ.Γ.: Λίγο πολύ είναι το ίδιο. Μιλάμε για την αμερικανική αυτοκρατορία, ως ένα πολιτικό θεσμό, που είναι τμήμα ενός περισσότερο περίπλοκου διεθνούς συστήματος. Η αμερικανική αυτοκρατορία είναι μόνο η ομπρέλα της επέκτασης της παγκόσμιας χρηματιστικής ολιγαρχίας και αυτή είναι ο κύριος παίκτης παγκοσμίως.

Δ.Κ.: Και στη γεωπολιτική;

Σ.Γ.: Ναι. Ο πυρήνας της αμερικανικής αυτοκρατορίας είναι η Federal Reserve (αμερικανική κεντρική τράπεζα), που τυπώνει το παγκόσμιο χρήμα. Η παρούσα οικονομική τάξη στον κόσμο, που ονομάζουμε φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, έχει σχεδιαστεί για να μεγιστοποιεί τις δυνατότητες επέκτασης της αμερικανικής αυτοκρατορίας. Οι κύριοι θεσμοί της είναι οι πολυεθνικές επιχειρήσεις, που τις λέμε πολυεθνικές, αλλά στην πραγματικότητα οι περισσότερες είναι αμερικάνικες και συνδέονται στενά με τον μηχανισμό εκτύπωσης του παγκόσμιου χρήματος. H Federal Reserve, μαζί με τις αμερικανικές πολυεθνικές, αποτελούν την παρούσα οικονομική τάξη. Η πολιτική ομπρέλα αυτής της οικονομικής τάξης είναι ο αμερικανικός μιλιταρισμός. Χρησιμοποιώντας τη στρατιωτική δύναμη, οι ΗΠΑ προσπαθούν να προστατεύσουν τους οικονομικούς τους θεσμούς, την επέκτασή τους.
Ταυτόχρονα χρειάζονται τη σταθερότητα στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Για να το κάνουν αυτό και για να οργανώνουν τον παγκόσμιο έλεγχο των αμερικανικών πολυεθνικών, πρέπει να παράγουν όλο και περισσότερο χρήμα. Αυτό το σύστημα θεσμών φτάνει τώρα στο τέλος του γιατί δεν μπορούν να το αυξήσουν περισσότερο και γιατί δεν μπορούν καν να μείνουν στο επίπεδο που βρίσκονται. Χρειάζονται να τυπώνουν όλο και περισσότερο χρήμα, το χρηματικό κόστος του συστήματος έγινε εξαιρετικά υψηλό, το χρέος της αμερικανικής κυβέρνησης αυξάνεται εκθετικά. Αυτό μαθηματικά σημαίνει ότι το σύστημα καταρρέει. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το αμερικανικό σύστημα παγκόσμιας κυριαρχίας θα καταρρεύσει, γιατί δεν μπορεί πλέον να αναπαραχθεί.

Δ.Κ.: Και η βρετανική αυτοκρατορία κατέρρευσε. Άρχισε να παρακμάζει με τον πόλεμο των Μπόερς στις αρχές του 20ού αιώνα και παρέδωσε τη σκυτάλη το 1946-47 στους Αμερικανούς. Στο μεταξύ όμως χρειάστηκαν δύο παγκόσμιοι πόλεμοι…

Σ.Γ.: Ναι, ίσως πάρει πολύ χρόνο. Το πέρασμα από ένα σύστημα αναπαραγωγής του κεφαλαίου σε ένα άλλο παίρνει χρόνο και συχνά βλέπουμε παγκοσμίους πολέμους να μεσολαβούν. Γιατί η παρούσα ηγεμονία θα αγωνιστεί μέχρι τέλους για την κυριαρχία της στον κόσμο και πριν μια νέα οικονομική τάξη εγκατασταθεί. Η μεταβατική περίοδος θα περάσει από πολύ μεγάλες πολιτικές εντάσεις. Στην ιστορία αυτές οι εντάσεις πήραν τη μορφή παγκόσμιων πολέμων. Έτσι είναι δυστυχώς.

Δ.Κ.: Πιστεύετε ότι μια τέτοια σύρραξη θα ήταν δυνατή σήμερα, παρά την ύπαρξη των πυρηνικών όπλων;

Σ.Γ.: Ασφαλώς η κατάσταση αλλάζει κάθε φορά. Ο πόλεμος της Ισπανίας με την Αγγλία ήταν διαφορετικός από τους ναπολεόντειους πολέμους. Και αυτοί ήταν πολύ διαφορετικοί από τους πολέμους που είδαμε τον προηγούμενο αιώνα. Σήμερα, είναι ασφαλώς αδύνατο να φανταστεί κανείς την επανάληψη του πολέμου που έγινε πριν από 70 χρόνια.

Ο τωρινός πόλεμος είναι πολύ πιο περίτεχνος, ιδίως γιατί η ηγετική δύναμη δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τα όπλα μαζικής καταστροφής χωρίς κίνδυνο για την ίδια. Έχουμε λοιπόν ένα νέο είδος πολέμου σε όρους μεθόδων και τεχνολογιών. Είναι ένας νέος τύπος πολέμου, όπως γίνεται ήδη όλο και πιο σαφές, ένας «υβριδικός πόλεμος», που περιλαμβάνει επικοινωνιακό πόλεμο, χρηματιστικό πόλεμο, οικονομικό πόλεμο και μόνο τελικά βλέπουμε τις στρατιωτικές μάχες, που έρχονται να αποτελειώσουν τον αντίπαλο, όταν έχει ήδη ηττηθεί.
Το είδαμε αυτό στη Γιουγκοσλαβία, στα Βαλκάνια, το είδαμε στο Ιράκ, στη Βόρειο Αφρική και το βλέπουμε τώρα στην Ουκρανία. Στην Ουκρανία η στρατιωτική ισχύς χρησιμοποιείται κυρίως για εσωτερικούς λόγους, για να προστατέψει το φιλο-αμερικανικό καθεστώς από τον πληθυσμό του. Η στρατιωτική ισχύς χρησιμοποιείται μόνο σε κρίσιμες καταστάσεις. Η αμερικανική στρατηγική είναι η δημιουργία χάους. Δεν χρειάζονται άμεσο έλεγχο σε όλη την επικράτεια.

Δ.Κ.: Θα μπορούσε κανείς να δει σε μια τέτοια γεωπολιτική στρατηγική το αντίστοιχο, την αντανάκλαση μιας μετάβασης από τον παραγωγικό καπιταλισμό στον χρηματοπιστωτικό και από το νεοφιλελεύθερο σε ένα υπόδειγμα καπιταλισμού της καταστροφής;

Σ.Γ.: Νομίζω ότι η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση κινείται προς το χάος και αυτό είναι το επόμενο στάδιό της. Η ιδέα αυτής της στρατηγικής (του χάους) είναι η διατήρηση του ελέγχου επί του κόσμου. Για να γίνει αυτό δεν χρειάζεται η απευθείας κατοχή όλων των χωρών που ελέγχονται από την αμερικανική χρηματοπιστωτική ολιγαρχία. Αυτό που χρειάζεται είναι να καταστρέψουν τα «νησιά» ανεξαρτησίας που υπάρχουν ακόμα.
Μοιάζει με καρκίνο. Γι” αυτό πρέπει να τερματιστεί η αμερικανική αυτοκρατορία, όπως τερματίστηκαν οι αποικιακές αυτοκρατορίες του 19ου αιώνα. Οι ευρωπαϊκές αποικιακές αυτοκρατορίες επίσης κατέρρευσαν μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο και κατέρρευσαν όχι μόνο εξαιτίας του πολιτικού ρόλου των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, αλλά γιατί δεν μπορούσαν να επιβιώσουν.

Δ.Κ.: Κύριε Γκλάζιεφ, περιγράψατε προηγουμένως την πρώην ΕΣΣΔ ως πεδίο μάχης για έναν πόλεμο κατά της Κίνας. Η ίδια η Ρωσία δεν είναι από μόνη της πρόβλημα για την παγκοσμιοποίηση, λόγω της ισχύος και των όπλων της;

Σ.Γ.: Κοιτάξτε, περιγράφω την κατάσταση ως ανταγωνισμό μεταξύ παλιάς ηγεμονίας των ΗΠΑ, των Αμερικανών ολιγαρχών εναντίον της κινεζικής οικονομίας, κι αν θέλετε όχι μόνο της κινεζικής αλλά επίσης του νέου, «ανατολικού» κέντρου ανάπτυξης. Το οποίο βασίζεται σε αρκετά διαφορετικούς θεσμούς από το αμερικανικό κέντρο. Για παράδειγμα η κύρια ιδέα της κινεζικής οικονομικής ρύθμισης, όπως και της ρύθμισης στην Ινδία, την Ιαπωνία, την Κορέα είναι η εναρμόνιση των συμφερόντων. Στον αμερικανικό τύπο καπιταλισμού το χρήμα είναι η μόνη επιδίωξη. Ο αμερικανικός ολιγαρχικός καπιταλισμός είναι σχεδιασμένος για τη χρηματοπιστωτική ολιγαρχία, θέλουν να αυξάνουν διαρκώς τα κέρδη τους αυξάνοντας το χρήμα και ιδιωτικοποιώντας όλο τον κόσμο προς όφελος της χρηματοπιστωτικής ολιγαρχίας. Στο ασιατικό σύστημα η ρύθμιση είναι αρκετά διαφορετική. Η δημιουργία του χρήματος χρησιμοποιείται για να ενισχύσει την οικονομική ανάπτυξη και η κύρια ιδέα, ο κύριος μηχανισμός που καθοδηγεί την οικονομική ανάπτυξη της Κίνας, της Ινδίας, της Κορέας, της Ιαπωνίας, του Βιετνάμ, της Μαλαισίας, είναι η εναρμόνιση των συμφερόντων διαφορετικών οικονομικών παραγόντων. Επιχειρούν να εναρμονίσουν τα συμφέροντα διαφορετικών οικονομικών παραγόντων με τέτοιο τρόπο ώστε να βελτιστοποιήσουν τις ευκαιρίες οικονομικής μεγέθυνσης. Πρόκειται για ένα μείγμα καπιταλισμού και σοσιαλισμού, όπου έχουμε τον στρατηγικό σχεδιασμό, μαζί με τον μηχανισμό της αγοράς.

Δ.Κ.: Κάπως ταυτίζετε τον στρατηγικό σχεδιασμό με τον σοσιαλισμό…

Σ.Γ.: Το λέω γιατί ο στρατηγικός σχεδιασμός αναπτύχθηκε πρώτη φορά στο πλαίσιο του σοσιαλιστικού πειράματος στη Σοβιετική Ένωση. Οι Κινέζοι μιλάνε και τώρα για τη χώρα τους ως σοσιαλιστική χώρα.

Δ.Κ.: Τώρα κανείς δεν είναι σίγουρος με την Κίνα. Είναι καπιταλιστικός κομμουνισμός ή κομμουνιστικός καπιταλισμός;

Σ.Γ.: Υφίσταται μια σύγκλιση αυτών των δύο συστημάτων, που δημιουργεί στην πραγματικότητα ένα νέο σύστημα. Κι αυτό το σύστημα δείχνει τώρα πόσο αποτελεσματικό είναι σε όρους οικονομικής ανάπτυξης, τεχνολογικής προόδου κ.λπ. Μπορούμε να δούμε πολλούς από τους θεσμούς που αναπτύχθηκαν πρώτα στη Σοβιετική Ένωση, να χρησιμοποιούνται τώρα στην Κίνα και άλλες χώρες στο νέο κέντρο οικονομικής μεγέθυνσης, φυσικά με κάπως διαφορετικό τρόπο. Βλέπουμε μια σαφή ιστορική διαδικασία που διατηρείται σε ένα βαθμό, παρά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης και του σοσιαλιστικού συστήματος. Διατηρείται η έννοια του κεντρικού στρατηγικού σχεδιασμού, περιλαμβανομένης της προτεραιότητας των κοινών και των εθνικών συμφερόντων επί των ιδιωτικών συμφερόντων. Αντανακλάται αυτό στο κινεζικό και το ινδικό σύνταγμα και, ντε φάκτο, ισχύει το ίδιο στην Κορέα και την Ιαπωνία. Αυτό είναι αρκετά διαφορετικό από το αμερικανικό σύστημα και είναι πολύ περισσότερο αποτελεσματικό. Όσο για τη Ρωσία, περιέγραψα την κατάσταση σε όρους αμερικανικής επίθεσης, επιχειρώντας να εξηγήσω γιατί η Αμερική είναι τόσο επιθετική αυτή τη στιγμή, γιατί προσπάθησαν να οργανώσουν τον πόλεμο στην Ευρώπη, να αυξήσουν την επιρροή και τον έλεγχό τους στην Ευρώπη και, ταυτόχρονα, να ανατρέψουν το ρωσικό πολιτικό καθεστώς και να επιβάλλουν το δικό τους, ανάλογο με αυτό που είχαμε στη δεκαετία του 1990. Η Ρωσία έχει όμως τα δικά της συμφέροντα και τη δική της πολιτική και δυνατότητες. Αυτή η πολιτική είναι πρώτα από όλα η διαδικασία ευρασιατικής ολοκλήρωσης, με κύριο πρωτεργάτη τον πρόεδρο Πούτιν. Που καταβάλλει πολύ μεγάλες προσπάθειες για να εμπλέξει στην όλη διαδικασία, όχι μόνο τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, αλλά και την ΕΕ. Εγώ προσωπικά εκτιμώ ότι και η δική σας χώρα θα είχε πολύ περισσότερα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα αν εντασσόταν σε αυτό τον χώρο απ” ό,τι τώρα που είναι στην ΕΕ.

Δ.Κ.: Γιατί το λέτε;

Σ.Γ.: Δεν βλέπω να μπορεί να υπάρξει ουσιαστική λύση στο οικονομικό και το κοινωνικό πρόβλημα που αντιμετωπίζετε στην Ελλάδα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εγώ καταλαβαίνω ότι η ΕΕ είναι μια γραφειοκρατική αυτοκρατορία, που δεν ενδιαφέρεται για τους λαούς και τα έθνη της Ευρώπης. Πρόβλημα δεν έχει μόνο η Ελλάδα, έχει επίσης η Ιταλία, η Ισπανία, οι χώρες της Βαλτικής. Οι ευρωπαϊκές χώρες δεν είναι ανεξάρτητες. Η ευρωπαϊκή γραφειοκρατική αυτοκρατορία δεν ελέγχεται από τα κράτη-μέλη, από τα έθνη-κράτη της Ευρώπης. Σε μεγάλο βαθμό ελέγχεται από τρίτες δυνάμεις. Φερ” ειπείν, η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία δημιουργεί τα προβλήματα με τη Ρωσία. Η πολιτική τους στην Ουκρανία και την Βαλτική, εξ όσων μπορώ να αντιληφθώ, γίνεται υπό αμερικανική κυριαρχία και επίβλεψη. Όχι προς όφελος των εθνικών κρατών που συγκροτούν την ΕΕ. Από την όλη πολιτική της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας ωφελούνται οι μεγάλες επιχειρήσεις, το μεγάλο κεφάλαιο και όσοι κινούν τα νήματα. Επιβάλλεται μια οικονομική πολιτική που οδηγεί σε εξαθλίωση και εξόντωση των λαών.
Η ελληνική κατάσταση δεν είναι μόνο ελληνική, τα ίδια υφίσταται και η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών. Υποτίθεται ότι ο σκοπός είναι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, αυτοί που κερδίζουν είναι όμως οι μεγάλες επιχειρήσεις, που δεν είναι μόνο ευρωπαϊκές, είναι παγκόσμιες και κυρίως αμερικανικές. Οι εθνικές οικονομίες, όπως η ελληνική, είναι οι μεγάλοι χαμένοι. Οι μεγάλες επιχειρήσεις δημιουργούν τις συνθήκες που προκαλούν την απομύζηση και εξαθλίωση των Ευρωπαίων, με αποτέλεσμα μικρές χώρες όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, οι βαλτικές χώρες, η Ουγγαρία, να μην μπορούν να ανταγωνιστούν στο πλαίσιο αυτών των αγορών. Γιατί δεν έχουν μεγάλη συγκέντρωση κεφαλαίου και τη δυνατότητα να παίξουν επί ίσοις όροις. Τα τελευταία πέντε χρόνια βλέπουμε την ΕΚΤ να έχει αυξήσει πέντε φορές την κεφαλαιακή βάση. Που είναι όλα αυτά τα λεφτά; Γιατί δεν διοχετεύονται να υποστηρίξουν την οικονομική ανάπτυξη στην Ελλάδα και τις άλλες χώρες της ΕΕ; Αυτά με κάνουν να πιστεύω ότι η λύση στο ελληνικό πρόβλημα και στη μεγάλη ανθρωπιστική κρίση δεν μπορεί να βρεθεί στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών θεσμών.
Εξακολουθώ να πιστεύω ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα έπρεπε να είναι φιλελεύθερη, δυστυχώς όμως δεν ισχύει αυτό. Γίνεται απολυταρχική, αυταρχική, τελεί υπό τον έλεγχο των αγορών, ρυθμίζεται από τις αγορές. Δεν μπορεί να υπάρξει μια φιλελεύθερη συνένωση και ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εάν όμως σκεφτούμε τις πολιτικές μεθόδους τις οποίες μπορούμε να μετέλθουμε και τον έλεγχο, ο οποίος θα έπρεπε να είναι όχι των οικονομιών, θα έπρεπε να είναι του κοινωνικού κεφαλαίου, να είναι ο έλεγχος των ευρωπαϊκών εθνών, όσο λοιπόν αυτό το πράγμα δεν γίνεται τόσο πιο πολύ πηγαίνουμε σε μια απολυταρχική κατάσταση. Έχω κάνει ανάλυση της κατάστασης αυτής, κυρίως ως προς τις χώρες της Βαλτικής και την Ουκρανία, που εδώ υπάρχει μια πραγματική αναγέννηση του φασισμού θα έλεγα. Η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία και ο ιμπεριαλισμός της είναι πίσω και από αυτήν την κρίση. Οι Ευρωπαίοι γραφειοκράτες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες μιλούν απ” ευθείας με τις χώρες αυτές οι οποίες προσπαθούν να επιπλεύσουν, με την ίδια την κυβέρνηση της Ουκρανίας, η οποία προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της. Επομένως από τη μία πλευρά κάνουν διαπραγματεύσεις για να λύσουν το νομικό πρόβλημα των σχέσεων με την ΕΕ και από την άλλη πλευρά υποστήριξαν ένα πραξικόπημα στην Ουκρανία. Χρησιμοποιούν σχεδόν τα ίδια συνθήματα αν θέλετε και τις ίδιες ιδέες που χρησιμοποιήθηκαν από τον Χίτλερ. Επομένως, αυτή η ευρωπαϊκή γραφειοκρατική αυτοκρατορία δεν έχει ως γνώμονα τα συμφέροντα των λαών. Ποια είναι τα συμφέροντα πίσω από την κατάληψη της Ουκρανίας και ποια σχέση οικοδομεί αυτή η κατάληψη μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ουκρανίας; Ο λαός της Ουκρανίας και η κυβέρνηση της Ουκρανίας δεν συμφώνησαν με αυτή τη κίνηση από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης και για το λόγο αυτό η ουκρανική κυβέρνηση επέλεξε να μην υπογράψει την έναρξη σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ουκρανίας. Οι Αμερικανοί αντέδρασαν οργανώνοντας το πραξικόπημα στο Κίεβο, προκειμένου να αποτραπεί η ολοκλήρωση της Ουκρανίας και η ενσωμάτωσή της, η συνένωσή της με τη Ρωσία, σε οικονομικό τουλάχιστον επίπεδο.

Οι μέθοδοι αυτές, οι ιδέες, η δύναμη αυτής της επεκτατικής ευρωπαϊκής γραφειοκρατικής, ιμπεριαλιστικής δύναμης, δεν είναι δημοκρατικές και πραγματικά είναι απολύτως απολυταρχικές. Και σε επίπεδο ιδεολογίας και σε επίπεδο χρήσεως πολιτικών μέσων για την επίτευξη των στόχων αυτών. Τουλάχιστον στο πλαίσιο της ανατολικής Ευρώπης.

Επιστρέφοντας στην ελληνική κατάσταση, θεωρώ ότι θα είχατε τεράστια ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στα πλαίσια της ευρασιατικής ολοκλήρωσης, λόγω της δομής της οικονομίας σας, του τουρισμού, των αγροτικών προϊόντων που σχεδόν μόνο εσείς παράγετε σε αυτόν τον χώρο, της ναυτιλίας σας που θα μας ήταν τόσο πολύτιμη, της επιχειρηματικότητάς σας. Θα μπορούσατε να γίνετε μια γέφυρα μεταξύ Δύσης και Ευρασίας. Αλλά υπάρχει και κάτι άλλο που θα ήθελα να τονίσω, ποιες είναι δηλαδή οι διαφορές μεταξύ της ευρωπαϊκής ολοκληρώσεως την οποία βλέπουμε τώρα, ιδίως σε αμφότερες τις κρίσεις που λαμβάνουν χώρα, στο εσωτερικό της ΕΕ αλλά και με τις γειτονικές χώρες όπως η Ουκρανία.

Η Ευρασιατική Ένωση δημιουργήθηκε, όπως γνωρίζετε, μετά από συζητήσεις και διαπραγματεύσεις με το Καζαχστάν, με την Αρμενία, με το Κιργιζστάν και υπάρχει προσπάθεια μιας οικονομικής ένωσης. Η διαφορά μεταξύ της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Ένωσης είναι ουσιώδης, κεφαλαιώδης. Προσπαθούν οι χώρες της Ευρασίας να δημιουργήσουν μια οικονομική ένωση προς όφελος των λαών, εν αντιθέσει προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν έχουν συγκεντρώσει όλες τις δυνάμεις και όλες τις εξουσίες, που έχει κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση και τις έχει συγκεντρώσει στις Βρυξέλλες. Όλες οι αποφάσεις οι οποίες έχουν ληφθεί στο πλαίσιο αυτό, λαμβάνονται από τους λαούς για τους λαούς και επί τη βάσει της συναινέσεως. Επομένως η διαφορά είναι ότι η Ευρασιατική Ένωση δίνει μία εναλλακτική θεσμική διάρθρωση, η οποία μπορεί να δώσει λύση σε προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουν όλες αυτές οι χώρες, με αμοιβαίο σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας και αμοιβαίο σεβασμό των συμφερόντων.
Μια από τις αρχές της ευρασιατικής ολοκλήρωσης είναι ο καθαρά εθελοντικός μηχανισμός της. Αυτό είναι κύριο σημείο. Αυτή η ολοκλήρωση δεν πρέπει να είναι εκβιασμένη. Γι” αυτό η ρωσική πολιτική προς τους γείτονές μας είναι πολύ ήπια. Ο Ρώσος πρόεδρος ποτέ δεν προσπάθησε να εκβιάσει τις χώρες να συμμετάσχουν στην ολοκλήρωση. Πιστεύει ότι η ολοκλήρωση στον παρόντα κόσμο πρέπει να είναι μόνο εθελοντική και σέβεται την αρχή της συναίνεσης στη λήψη των αποφάσεων. Κι αυτό δουλεύει γιατί το κοινό συμφέρον είναι πολύ σημαντικότερο από κάποια σημεία διαφωνιών. Η υπερεθνική Ευρασιατική Επιτροπή πήρε πάνω από 2.000 αποφάσεις, όλες βασισμένες σε ομόφωνη ψήφο. Αυτός είναι ο νέος τύπος ολοκλήρωσης, πολύ περισσότερο προσαρμοσμένος στις μοντέρνες τάσεις. Βλέπουμε ότι δεν λειτουργεί η γραφειοκρατική ολοκλήρωση όπως στην ΕΕ. Όπως δεν δουλεύει και η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση, με τη δικτατορία των ΗΠΑ, οικονομική και στρατιωτική. Χρειάζεται να κινηθούμε προς μια άλλη οικονομική, χρηματοπιστωτική, ακόμα και πολιτική τάξη, που θα σέβεται τη διαφορετικότητα των συμμετεχόντων και θα συνδυάζει τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα διαφορετικών χωρών σε εθελοντική βάση, με καθεμία από αυτές να βλέπουν το συμφέρον τους από τη συμμετοχή τους στη διαδικασία ολοκλήρωσης. Αλλιώτικα, αν εξαναγκάζεις, θα καταβάλεις στο τέλος τίμημα. Όπως καταβάλλει τώρα τίμημα η ΕΕ και στο παρελθόν κατέβαλε η ΕΣΣΔ.

Πριν από 20 χρόνια αυτό ίσως μπορούσε να το κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση, όχι πια σήμερα. Έχει αλλάξει ο χαρακτήρας της τα τελευταία 20 χρόνια. Θα μπορούσε να εξευρεθεί ίσως μία λύση εάν τα τοπικά προβλήματα, τα κοινωνικά προβλήματα μπορούσαν να τεθούν μπροστά και πάνω από τα οικονομικά προβλήματα. Θα πρέπει να βρεθεί ένας τελείως διαφορετικός θεσμικός τρόπος που να δώσει μια λύση και να επιτευχθεί η πολυπόθητη ολοκλήρωση. Η πρώτη ιδέα την οποία πρότεινε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν προς τους Ευρωπαίους ομολόγους του ήταν να δημιουργηθεί μια οικονομική ζώνη προτιμησιακού καθεστώτος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρασιατικής Ένωσης, προκειμένου να βρεθούν λύσεις για τα προβλήματα των ανατολικο-ευρωπαϊκών χωρών οι οποίες θα προσχωρούσαν σε αυτού του είδους την ολοκλήρωση. Όμως η ευρωπαϊκή γραφειοκρατία δεν το επέτρεψε γιατί δεν λειτουργεί προς όφελος των ευρωπαϊκών χωρών άλλα λειτουργεί προς όφελος των Αμερικάνων-αφεντικών της.

Τα τελευταία πέντε χρόνια οι ηγέτες μας πρότειναν στους Ευρωπαίους γραφειοκράτες να χρησιμοποιήσουν αυτή την ευκαιρία προκειμένου να δημιουργήσουν μια αμοιβαία θετική ολοκλήρωση συμπεριλαμβανομένης μιας ζώνης εμπορίου με ελεύθερη διακίνηση εργασίας, και πιο σημαντικό, αμοιβαίες επενδύσεις, δηλαδή θεσμούς οι οποίοι θα προωθούσαν αμοιβαίες επενδύσεις, αλλά δυστυχώς ουδεμία απάντηση υπήρξε. Η μόνη απάντηση είναι οικονομικές κυρώσεις, επιβολή οικονομικών κυρώσεων στη Ρωσία και ένας οικονομικός και πραγματικός πόλεμος στη νοτιοανατολική Ευρώπη. Αυτά τα κίνητρα, αυτά τα οποία υιοθετούν οι γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες δεν μας δίνουν τη δυνατότητα να είμαστε αισιόδοξοι ως προς το μέλλον. Τουλάχιστον αυτή η ομάδα Ευρωπαίων πολιτικών και Ευρωπαίων γραφειοκρατών φαίνεται να είναι προετοιμασμένη να ανοίξει πόλεμο στην Ευρώπη ο οποίος βεβαίως προκαλείται από τους Αμερικάνους διαχειριστές, οι οποίοι χρησιμοποιούν την Ουκρανία ως όργανο, ως εργαλείο, ως μέσο, για να δημιουργήσουν προβλήματα στην Ευρώπη και να σταματήσει η «προέλαση» της Ρωσίας προς την Ευρώπη. Θεωρώ ότι η ελληνική κρίση θα πρέπει να αναλυθεί υπό αυτό το πρίσμα. Να δούμε δηλαδή ποια είναι η ευρωπαϊκή κατάσταση, ποια είναι η σχέση μεταξύ Ευρώπης και Αμερικής και τι ακριβώς ρόλο παίζει η Ουκρανία.

Δ.Κ.: Θα ήθελα να σας κάνω μια ερώτηση σχετικά με το πώς βλέπετε τώρα τη διαμόρφωση των σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Ρωσίας. Μπορείτε να φανταστείτε έναν ρόλο της Ρωσίας στη σημερινή κρίση στην Ελλάδα; Δεν χρειάζεται να σας πω ότι υπάρχουν πολλοί στην Αθήνα που θεωρούν ότι, αν προχωρήσουμε σε μεγαλύτερη προσέγγιση προς τη Ρωσία, θα αντιμετωπίσουμε σοβαρές απειλές και για την ασφάλεια μας. Τι πιστεύετε εσείς;

Σ.Γ.: Θα ήθελα να σας πω τη δική μου προσωπική γνώμη. Όσα θα σα πω δηλαδή δεν πρέπει να εκληφθούν ως επίσημη θέση της ρωσικής κυβέρνησης. Έχουμε πολύ καλές επαφές μεταξύ των ηγετών μας, τον τελευταίο καιρό, υπήρξαν διαπραγματεύσεις που έγιναν και οι ηγέτες μας θα μπορούσαν να βοηθήσουν στο να ξεπεραστούν τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζετε σήμερα. Όμως το δύσκολο σημείο είναι ότι, όταν είναι κανείς εντός της Ε.Ε., δεν έχει αρκετή ισχύ, αρκετή δύναμή και αρκετή ανεξαρτησία, προκειμένου να λάβει αποφάσεις ως προς το οικονομικό καθεστώς και το εμπόριο και αυτό ισχύει και για την Ελλάδα. Σύμφωνα με ειδικούς του ΔΝΤ, 300 δισ. ευρώ ή και περισσότερα διατέθηκαν για την στήριξη του ελληνικού οικονομικού συστήματος. Δεδομένου ότι το εθνικό εισόδημα είναι πολύ χαμηλότερο και δεδομένου του ευρωπαϊκού οικονομικού συστήματος που δεν δίνει νομισματικές δυνατότητες στην Ελλάδα, πιστεύω προσωπικά ότι η μόνη λύση είναι να ξεφορτωθεί η Ελλάδα την Ευρωζώνη και να αναζητήσει νέες ευκαιρίες σε συνεργασία με την Ρωσία. Εάν συγκρίνουμε την ελληνική με τη ρωσική οικονομία, θα δούμε ότι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των δύο χωρών, συνηγορούν υπέρ μιας συνεργασίας. Η ελληνική οικονομία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης υφίσταται όλες τις δυσκολίες του ανταγωνισμού μιας ευρείας συνεργασίας. Δεν υπάρχει καμία πρόσβαση στις οικονομικές δυνατότητες που παρέχει η ΕΚΤ για χώρες όπως η Ελλάδα και, αν μιλήσουμε για τη Ρωσία και για την Ελλάδα και για τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα, τότε θα πρέπει να πούμε ότι η ελληνική γεωργία, ο τουρισμός, το εμπόριο, αυτοί είναι τομείς που συνδέονται με τη ρωσική οικονομία. Είναι δηλαδή περισσότερο συμπληρωματικές οι δύο αυτές οικονομίες απ” ό,τι είναι η ελληνική οικονομία σε σχέση με τις άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες ή τις οικονομίες της ανατολικής Ευρώπης. Αν τώρα επίσης δούμε το ρόλο που είχε η Ελλάδα στο ρωσικό πολιτισμό, στη ρωσική παράδοση, είναι σημαντικός αλλά δυστυχώς η Ρωσία μέχρι τώρα δεν έχει καταφέρει να βοηθήσει αρκετά γιατί η Ελλάδα στην ουσία δεν είναι ανεξάρτητο κράτος.

Δ.Κ.: Πώς θα χαρακτηρίζατε σήμερα τη στρατηγική σχέση και το επίπεδο κατανόησης μεταξύ Ρωσίας και Κίνας; Πιστεύετε ότι την επόμενη πενταετία μπορεί να υπάρξει ένα εναλλακτικό διεθνές μέσο πληρωμών, ένα εναλλακτικό αποθεματικό νόμισμα; Πώς βλέπετε την εξέλιξη συνολικά της διεθνούς κατάστασης;

Σ.Γ.: Εάν κοιτάξουμε την τρέχουσα κατάσταση, σε σχέση και με τη Συρία και σε σχέση και με τη συγκέντρωση κεφαλαίου, είναι εμφανές ότι το κέντρο οικονομικής ανάπτυξης μετατοπίζεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Κίνα. Και αυτό συμβαίνει όχι μόνο επειδή οι Κινέζοι αναπτύσσουν την οικονομία τους με ταχείς ρυθμούς. Νομίζω ότι έχουμε ένα αποδοτικό μείγμα θεσμών και τεχνολογιών που έχουν αναπτύξει. Έχουν πάρει δηλαδή μηχανισμούς της αγοράς και τους έχουν συνδέσει με θεσμούς σε κοινωνικό επίπεδο. Αυτός ο συνδυασμός λοιπόν σημαίνει ότι οι οικονομικοί μηχανισμοί είναι υπέρ του εθνικού συμφέροντος και η κυβέρνηση προσπαθεί να ελέγχει τους μηχανισμούς της αγοράς έτσι ώστε να δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες οικονομικής ανάπτυξης. Στην Κίνα αναπτύσσεται η επιχειρηματικότητα σε συνδυασμό με τους μηχανισμούς αυτούς τους οικονομικούς με στόχο τη φτηνή ενέργεια, τη στήριξη του κράτους σε διάφορους τομείς. Αυτή είναι μία σημαντική διαφορά γιατί αν κοιτάξει κανείς τις Ηνωμένες Πολιτείες, εκεί βασικός στόχος είναι η συσσώρευση κεφαλαίου. Το ιδιωτικό κεφάλαιο δεν ενδιαφέρεται για τον ευρύτερο πληθυσμό, ο οποίος υποφέρει όλο και περισσότερο. Έχουμε λοιπόν μια επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το σύστημα το αμερικανικό δεν προτείνει μια διέξοδο, διότι η οικονομική ολιγαρχία που ελέγχει την οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών δεν ενδιαφέρεται για την ανάπτυξη. Γι” αυτούς τους λόγους βλέπουμε αφ” ενός ότι αυξήθηκε πέντε φορές ο όγκος του χρήματος που κυκλοφορεί στις Ηνωμένες Πολιτείες από την κρίση και μετά. Τα εισοδήματα των κερδοσκόπων αυξάνουν ενώ του απλού λαού μειώνονται όλο και περισσότερο. Στο κινεζικό σύστημα τώρα έχουμε ένα αποτελεσματικό συνδυασμό κρατικού ελέγχου και μηχανισμών της αγοράς. Αν κοιτάξει κανείς το κινεζικό ή το κορεατικό σύστημα, βλέπει κανείς ότι ιδιώτες επιχειρηματίες και ιδιωτικές επιχειρήσεις ενεργούν σύμφωνα με τον κρατικό σχεδιασμό. Αυτού του είδους ο κοινωνικός καπιταλισμός είναι σχεδιασμένος με τρόπο ώστε να επωφελείται ολόκληρος ο πληθυσμός λόγω της ρύθμισης της οικονομίας που φροντίζει για την εναρμόνιση της οικονομικής ανάπτυξης με την κοινωνική ανάπτυξη. Η αποτελεσματικότητα αυτού του είδους σοσιαλισμού και χρησιμοποιώ αυτόν τον όρο, δείχνει ότι μπορεί να είναι πολύ πιο θετικό σύστημα από αυτό που ακολουθείται στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, διότι οι Ηνωμένες Πολιτείες κυριαρχούν στον κόσμο και βλέπουμε ωστόσο ότι κάποιες αρχές οι οποίες κυριαρχούν στην Κίνα έχουν κυριαρχήσει και σε άλλες χώρες όπως στην Ινδία όπου το εθνικό όφελος είναι υπεράνω κάθε άλλου συμφέροντος. Κι αυτό προβλέπεται από το σύνταγμα. Γίνεται χρήση της εμπειρίας της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας ως ένα βαθμό. Και με αυτό τον τρόπο μειώνεται το χρέος στην οικονομία. Για παράδειγμα τα χρέη στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι πολύ υψηλά. Ένα δεύτερο σημείο που μπορεί να οδηγήσει σε χάος, κυρίως στην Ευρώπη, είναι η αύξηση της κυριαρχίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη, διότι οι Αμερικανοί πολιτικοί έχουν περισσότερα μέσα να ελέγχουν την ευρωπαϊκή δημοκρατία και τους Ευρωπαίους ηγέτες. Οι Αμερικανοί χρειάζονται την Ευρώπη για να αυξήσουν τον έλεγχό τους επί της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ταυτόχρονα για να υπονομεύσουν τη ρωσική εθνική κυριαρχία. Να ελέγξουν τόσο τη Ρωσία όσο και την κεντρική Ασία. Η Αμερική λοιπόν αποκτά ολοένα και πιο ισχυρό ρόλο στην Ευρώπη. Το ευρωπαϊκό κεφάλαιο, η ευρωπαϊκή διαρροή εγκεφάλων, όλα αυτά είναι συνδεδεμένα και τώρα οι Αμερικανοί πολιτικοί θυμούνται γεωπολιτικές θεωρίες οι οποίες ήταν πολύ δημοφιλείς πριν εκατό και διακόσια χρόνια. Εκείνη την εποχή στην Ουάσιγκτον υπήρχαν πολιτικοί που έλεγαν τα ίδια πράγματα που ακούμε σήμερα από τους πολιτικούς και αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον. Για αυτό πιστεύω ότι αυτό θα πρέπει να το προσέξουμε, διότι είμαστε στον 21ο αιώνα και όχι στον 18ο. Και ποιος επωφελείται από αυτήν την πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών; Το μεγαλύτερο όφελος από το χάος στη δυτική Ευρώπη είναι για τους Κινέζους, που τους παρέχει την ευκαιρία να βελτιώσουν την κατάστασή τους, να αυξήσουν το ρόλο τους και μέσα από κάθε πόλεμο πάντα αναδύεται ένας νέος ηγέτης. Όσο λοιπόν περισσότερο υπάρχει αυτή η σύγκρουση μεταξύ των δυο, τόσο περισσότερο ισχυροποιείται η Κίνα.

Δ.Κ.: Συμφωνείτε με τον τρόπο αντίστασης της Ρωσίας στις κυρώσεις, τον οικονομικό πόλεμο που δέχεται; Θα ήσασταν γενικότερα υπέρμαχος μιας ισχυρότερης αντίστασης στην παγκοσμιοποίηση;

Σ.Γ.: Αυτό που χρειαζόμαστε πριν από όλα είναι ο μηχανισμός προστασίας των χρηματοπιστωτικών αγορών μας από επιθέσεις από το εξωτερικό, ιδίως από δυτικούς χρηματοπιστωτικούς κερδοσκόπους. Για το λόγο αυτό χρειαζόμαστε συναλλαγματική ρύθμιση. Πρέπει να αλλάξουμε το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα προς την εσωτερική δημιουργία χρήματος. Γιατί τώρα, περίπου η μισή ρωσική νομισματική βάση δημιουργείται από ξένους επενδυτές και ξένες πιστώσεις. Δηλαδή η μείζων πηγή νομισματικής δημιουργίας στη Ρωσία είναι οι ξένοι επενδυτές και οι ξένες πιστώσεις. Επομένως η μεγαλύτερη πηγή νομισματικής δημιουργίας στη Ρωσία είναι το ξένο χρήμα. Πρέπει να πάμε σε εσωτερικές πηγές δημιουργίας χρήματος.

Δ.Κ.: Χρειάζονται προστατευτικά μέτρα;

Σ.Γ.: Σε όρους συναλλαγματικής ρύθμισης πρέπει να προστατεύσουμε τη χρηματοπιστωτική αγορά μας εναντίον κερδοσκοπικών επιθέσεων. Πρέπει να προστατεύσουμε το χρηματοπιστωτικό μας σύστημα από φυγή κεφαλαίων

Δ.Κ.: Θα μπορούσε αυτό να σημαίνει και κάποιο επίπεδο ελέγχου κεφαλαίων (capital controls);

Σ.Γ.: Ίσως κάποια φορολογία στην εξαγωγή κεφαλαίου.

Δ.Κ. Είστε οπαδός ισχυρότερου κρατικού ρόλου στην οικονομία;

Σ.Γ.: Όχι μόνο εγώ. Αυτό είναι το νέο παράδειγμα που αναδεικνύεται ως νέο θεσμικό σύστημα για την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη. Η συνύπαρξη κυβέρνησης και ιδιωτικής επιχείρησης πρέπει να σχεδιαστεί με τον τρόπο εναρμονισμού των συμφερόντων που σας περιέγραψα προηγουμένως. Ασφαλώς ο ρόλος του κράτους πρέπει να είναι πολύ πιο ενεργός, γιατί το κράτος πρέπει να δημιουργήσει ευκαιρίες για οικονομική μεγέθυνση, μακροχρόνιες πιστώσεις, σταθερό περιβάλλον, επιδότηση της έρευνας και ανάπτυξης, ενίσχυση της καινοτομίας. Ταυτόχρονα, πρέπει να δώσει χώρο στις δυνάμεις της αγοράς, στην επιχειρηματική δραστηριότητα. Mιλάμε για την εναρμόνιση των συμφερόντων που νομίζω ότι είναι το κύριο πλεονέκτημα του νέου θεσμικού συστήματος που ανεδείχθη στην Κίνα και είναι κοινό για όλες τις αστιατικές χώρες.

Δ.Κ.: Θυμίζει κάπως τη δική σας ΝΕΠ αυτό που λέτε; (σ.σ. οικονομική πολιτική συνδυασμού κεντρικού σχεδίου και μεθόδων αγοράς που εφήρμοσαν οι Ρώσοι μπολσεβίκοι μεταξύ 1922 και 1928).

Σ.Γ.: Εν μέρει ναι, αλλά με σύγχρονους θεσμούς.

Δ.Κ.: Υπάρχει κι ένα άλλο θέμα όταν μιλάμε για κεντρικό σχεδιασμό. Στη Σοβιετική Ένωση για παράδειγμα ήταν έντονα γραφειοκρατικός. Οι άνθρωποι δεν συμμετείχαν.

Σ.Γ.: Για αυτή τη διαφορά μιλάω. Ο κύριος ρόλος του κράτους πρέπει να είναι η εναρμόνιση των συμφερόντων διαφόρων οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων. Στην ΕΣΣΔ δεν υπήρχε εναρμόνιση, επρόκειτο για δικτατορία της κεντρικής γραφειοκρατίας του σχεδίου που έκανε ό,τι νόμιζε. Το ανθρώπινο μυαλό όμως δεν είναι ένας Θεός να βλέπει τα πάντα. Γι” αυτό το λόγο η γραφειοκρατία δεν μπορεί να αποφασίζει για όλη τη χώρα.

Δ.Κ.: Έχετε μελετήσει τους οικονομικούς κύκλους. Πιστεύετε ότι φτάνουμε σε ένα σημείο όπου αυτοί οι κύκλοι οδηγούν σε μετατόπιση του κέντρου οικονομικής ισχύος;

Σ.Γ.: Ναι, είμαι ειδικός στους μακροχρόνιους κύκλους Κοντράτιεφ. Αλλά αυτό που λέτε δεν γίνεται μόνο εξαιτίας των Κοντράτιεφ. Οι κύκλοι Κοντράτιεφ βασίζονται στην τεχνολογική δομή. Τώρα έχουμε τις αλλαγές στην τεχνολογική δομή και βλέπουμε ότι ο τεχνολογικός τύπος συνεχίζεται βασισμένος στις νανοτεχνολογίες, τις τεχνολογίες πληροφορίας και τη γενετική μηχανική, που αυξάνονται έως 35% ετησίως. Δημιουργούν μια έντονη επέκταση ενώ μεγάλο τμήμα του κεφαλαίου είναι παγωμένο σε απαρχαιωμένες τεχνολογικές δομές και δημιουργεί χρηματοπιστωτικές φούσκες και μεγάλη αβεβαιότητα. Είναι σύνηθες σε τέτοιες περιπτώσεις, οι κυβερνήσεις να προσπαθούν να βοηθήσουν την ανάπτυξη της αγοράς για να αναπτύξουν νέες τεχνολογίες μέσω του ανταγωνισμού των εξοπλισμών και της αύξησης των στρατιωτικών δαπανών. Στο πλαίσιο της «φιλελεύθερης δημοκρατικής δημοκρατίας» αυτό είναι το μόνο μέσο των κυβερνήσεων να επέμβουν.

Δ.Κ.: Ένα είδος «στρατιωτικού κεϊνσιανισμού»;

Σ.Γ.: Ναι. Δυστυχώς δεν υπάρχει άλλος τρόπος στο δυτικό παράδειγμα για κρατική παρέμβαση παρά μόνο ο πόλεμος. Ταυτόχρονα όμως βλέπουμε την κίνηση προς ένα κρίσιμο σημείο σε έναν άλλο κύκλο, που είναι πιο σημαντικός στην περίπτωσή μας, ο λεγόμενος κύκλος της κεφαλαιοποίησης. Αυτό σημαίνει ότι οι θεσμοί που οργανώνουν την αναπαραγωγή του κεφαλαίου δεν εργάζονται τώρα για να προωθήσουν την οικονομική μεγέθυνση και αυτό σημαίνει ότι περαιτέρω παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη είναι δυνατή μόνο αν εμφανισθεί νέο θεσμικό παράδειγμα. Βλέπουμε αυτό το παράδειγμα στην Ασία, με χρήση και σοσιαλιστικών και καπιταλιστικών θεσμών.
Η μετακίνηση από το ένα κέντρο οικονομικής μεγέθυνσης στον άλλο, σημαίνει αλλαγή στο θεσμικό σύστημα που οργανώνει την οικονομική ανάπτυξη. Αυτή η μεταβολή γίνεται συνήθως μια φορά τον αιώνα. Η προηγούμενη ήταν η μετάβαση από τις αποικιακές αυτοκρατορίες στο σύγχρονο σύστημα πολυεθνικών επιχειρήσεων, μέσω δύο παγκοσμίων πολέμων και του Ψυχρού Πολέμου.

Γι” αυτό έχουμε τώρα το συνδυασμό της αλλαγής του τεχνολογικού κύκλου Κοντράτιεφ και των θεσμικών αλλαγών και αυτό δημιουργεί διπλή ένταση στο παγκόσμιο σύστημα και είναι πολύ επικίνδυνο.

Δ.Κ.: Υπάρχει κι ένας επιπλέον παράγων, τα οικολογικά όρια στην ανάπτυξη. Μήπως η εμφάνιση του καπιταλισμού της καταστροφής είναι κάπως η απάντηση του συστήματος σε αυτό το πρόβλημα; Μήπως πλησιάζουμε στο σημείο όπου πρέπει να διακοπεί η ανάπτυξη, τουλάχιστον με την ποσοτική μορφή που την ξέρουμε και να αλλάξουμε πολιτιστικό υπόδειγμα;

Σ.Γ.: Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ξανά στην κυκλική θεωρία, γιατί η νέα οικονομική τάξη έχει ένα παράδειγμα βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης. Η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση δεν έχει τίποτα τέτοιο, αρνείται κάθε εναρμόνιση και κάθε οικολογικό όριο.

Δ.Κ.: Ναι, αλλά γιατί και οι Κινέζοι δεν θα θελήσουν τρία αυτοκίνητα ανά οικογένεια όπως οι Αμερικανοί, το δυτικό καταναλωτικό υπόδειγμα; Σ.Γ.: Αυτό είναι τμήμα του νέου παραδείγματος που ανέφερα, με κεντρική ιδέα την εναρμόνιση των συμφερόντων και την προτεραιότητα στο δημόσιο, εθνικό και παγκόσμιο συμφέρον. Στην κινεζική περίπτωση βλέπουμε πολλούς μηχανισμούς ελέγχου της καταναλωτικής συμπεριφοράς, που δεν περιλαμβάνουν μόνο φορολογικά, αλλά μερικές φορές και αρκετά παράξενα εργαλεία, όπως την κυκλοφορία εκ περιτροπής των αυτοκινήτων.

Δ.Κ.: Αυτό το κάνουμε και στο κέντρο της Αθήνας. Μερικές φορές πάντως διερωτώμαι γιατί η κινεζική δομή απεδείχθη τόσο ισχυρότερη από τη σοβιετική, γιατί δεν αποσυντέθηκαν τόσο πολύ στην επαφή με την αγορά και τον καπιταλισμό, γιατί μπόρεσαν να διατηρήσουν, παρά τις μεγάλες παραχωρήσεις που έκαναν στον καπιταλισμό, ένα σημαντικό βαθμό εθνικής ανεξαρτησίας και κυριαρχίας. Είναι το κινεζικό εθνικό σχέδιο, στον πυρήνα του σχεδιασμού τους, είναι η παράδοση του Κουμφούκιου και μερικών χιλιάδων χρόνων λιγότερο ή περισσότερο κρατικής συνέχειας, έστω και αν διεκόπη κάπου-κάπου ή μεταμορφώθηκε η εξουσία τους; Τι κάνει τόσο ισχυρή τη δομή τους;

Σ.Γ.: Μην ψάχνετε για περίτεχνες ερμηνείες. Οι Κινέζοι διακηρύσσουν πολύ ανοιχτά την ιδεολογία τους. Διακηρύσσουν ότι είναι ένα σοσιαλιστικό κράτος με ιδιαίτερα κινεζικά χαρακτηριστικά, που σημαίνει το συνδυασμό σοσιαλισμού και αγοράς. Ο κύριος σκοπός τους τώρα είναι η βελτίωση της ευμάρειας της κινεζικής κοινωνίας. Και αυτό κάνουν καθημερινά, δεν είναι μόνο στη λόγια…

Δ.Κ.: Σε ένα πρόσφατο άρθρο του ο Σόρος προέβλεψε έναν παγκόσμιο πόλεμο με την Κίνα, αν το Πεκίνο αποφασίσει να στραφεί στην εσωτερική ζήτηση…

Σ.Γ.: Γίνονται ορισμένες παρεξηγήσεις. Οι Κινέζοι δεν κλείνουν την αγορά και την οικονομία τους, το αντίθετο. Τώρα διακήρυξαν τον λεγόμενο «νέο δρόμο του μεταξιού». Προσπαθούν να βελτιώσουν τις υποδομές ολόκληρης της ευρασιατικής περιοχής, για να δημιουργήσουν περισσότερες δυνατότητες ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας. Η οικονομία τους δεν κλείνει. Ο ρόλος της εσωτερικής αγοράς τους διευρύνεται γιατί οι άνθρωποι γίνονται πλουσιότεροι. Δείτε π.χ. τις ΗΠΑ. Είναι πολύ πιο κλειστή οικονομία από τη Ρωσία. Η Ελλάδα π.χ. είναι πολύ πιο ανοιχτή από τις ΗΠΑ. Κι αν συγκρίνετε την παρούσα κινεζική οικονομική δομή με την αμερικανική, δεν θα έλεγα ότι η κινεζική είναι πολύ πιο κλειστή οικονομία από την αμερικανική.
Το αστείο είναι ότι όχι μόνο οι Κινέζοι δεν προσπαθούν να απομονωθούν από τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, αλλά είναι οι Αμερικανοί που προσπαθούν να τους απομονώσουν, όπως επίσης και τους Ρώσους, ίσως και τους Βραζιλιάνους. Προσπαθούν τώρα να φτιάξουν μια ζώνη ελευθέρου εμπορίου στον Ειρηνικό χωρίς την Κίνα και μια διατλαντική ζώνη ελεύθερου εμπορίου χωρίς τη Ρωσία. Που σημαίνει ότι οι Αμερικανοί προσπαθούν να απομονώσουν τον δυτικό κόσμο και από την Κίνα και από τη Ρωσία, ίσως ακόμα και τη Βραζιλία.
Φοβούνται να ανταγωνιστούν και αυτό είναι μια σαφής ένδειξη ότι ο κύριος κίνδυνος πολέμου προέρχεται από τις ΗΠΑ, που επιχειρούν να απομονωθούν από τους άλλους.
Δ.Κ.: Περιμένετε μεγάλη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση στα επόμενα χρόνια;

Σ.Γ.: H κρίση θα γίνει όλο και πιο βαθιά στον δυτικό κόσμο. Χωρίς αμφιβολία. Τα σημάδια μοιάζουν πολύ με όσα συνέβησαν στα τέλη της βρετανικής αποικιακής αυτοκρατορίας. Αμέσως μετά τον πόλεμο και ακόμα και πιο πριν, κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Κραχ, οι Βρετανοί προσπαθούσαν να κλείσουν την αποικιακή αυτοκρατορία τους απέναντι στις ΗΠΑ. Προσπαθούσαν να ενισχύσουν τους φραγμούς. Αυτό ήταν ένα από τα κίνητρα των Αμερικανών να επέμβουν στον παγκόσμιο πόλεμο, για να διαλύσουν τις αποικιακές αυτοκρατορίες. Τώρα οι Αμερικανοί μπήκαν στη θέση των Βρετανών.

ViotiaPlus
Press to Continue.......