Friday, 27 December 2013

ΑΠΟΨΗ : «Για να πάμε μπροστά, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε τα παλιά»

Ο τομέας υγείας σήμερα παρουσιάζει μια πολύπλοκη προβληματική κατάσταση «μη-ελεγχόμενη» και «μη-διαχειριζόμενη» μέσα στην οποία οι επαγγελματίες εργάζονται σε δύσκολες συνθήκες και η εξυπηρέτηση των ασθενών γίνεται με ολενα κσι μεγαλύτερα εμπόδια. Θέλουμε να αποφασίσουμε για το μέλλον μας αλλά το παρελθόν μας κυνηγά δεν μας αφήνει ήσυχους.

Το μήνα Δεκέμβριο του 2013 κατεγράφησαν δυο σχετικά γεγονότα που αξιζει να συζητήσουμε 1] Ένα Συνέδριο [5-7] της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας πάνω στα 30 χρόνια από την ίδρυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας [ΕΣΥ, 1983] και 2] Μια υψηλού επιπέδου Διάσκεψη [12-13] του Υπουργείου Υγείας πάνω στη μεταρρύθμιση του τομέα του, με σκοπό τη βελτίωση της υγείας του πολίτη. Το πρώτο ψηλάφισε το παρελθόν του ΕΣΥ ενώ το δεύτερο σκιαγράφησε το πολιτικό όραμα για το μέλλον του τομέα υγείας της Ελλάδας. Και τα δυο έδωσαν χρήσιμες πληροφορίας που θα μας βοηθήσουν στους σχεδιασμούς μας άφησαν όμως και πολλά ερωτήματα.

Στο μεν Συνέδριο ειπωθήκαν πολλά ενδιαφέροντα πάνω στο ΕΣΥ δεν αναφέρθηκαν όμως στις διαφωνίες που εμφανίστηκαν πάνω στη πορεία του ΕΣΥ, ούτε δόθηκαν σοβαρές εξηγήσεις πάνω στα περίεργα του όπως τους «αδήλωτους» σκοπούς οι οποίοι ανέτρεψαν βασικές επιλογές στη υγεία. Κάτι ριζοσπαστικά καινούργιο χρειαζόταν το ΕΣΥ που όμως παρόλο τον αριθμό των γιατρών στη Βουλή δεν εμφανίστηκε κάτι τέτοιο.

Αντιφάσεις πολλές όπως ενώ δεν γίνονταν προσλήψεις βίο-ιατρικών μηχανικών, η τεχνολογία σκορπιζόταν αβέρτα. Αυτό όμως που καταλάβαιναν οι πολίτες ήταν η Σταδιακή αύξηση του οικονομικού βάρους στη τσέπη τους, ενώ ταυτόχρονα ελλείψεις στην οργάνωση και στη λειτουργία άρχισαν να τους ταλαιπωρούν. Το αποτέλεσμα ήταν για οι Έλληνες ασθενείς να εξυπηρετούνται όχι μόνο λιγότερο καλά, αλλά και με δυσανάλογο υψηλότερο κόστος, συγκριτικά με τους άλλους Ευρωπαίους.

Ερωτήματα που πλανώνται και ποτέ δεν έχουν απαντηθεί είναι, που και πως σκόνταψε το “φωτεινό σημείοo” του ΕΣΥ και ποιες ήταν οι δυνάμεις που το έφεραν τη κατάσταση όπως παρουσιάζεται σήμερα; Για να μπορέσουμε να σχεδιάσουμε το μέλλον θα πρέπει οπωσδήποτε να δώσουμε απάντηση σε αυτό τα ερωτήματα.

Δεν θα πρέπει να κατηγορούμε μόνο το ΕΣΥ για το σημείο που έφτασαν τα πράγματα. Τα επιτεύγματα του δεν είναι και λίγα: εξασφάλισε πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας στην επαρχία ενώ κατάφερε στα 2008 να έχει αυξήσει κατά 2-3 χρόνια το προσδόκιμο ζωής των Ελλήνων. Όμως αναγκαίες πολιτικές, δομές, παρεμβάσεις και καινοτομίες ακόμα απουσιάζουν.

Η Διάσκεψη από την άλλη αποτέλεσε μια εντυπωσιακή άσκηση δημοσίων και διεθνών σχέσεων με σωρό σημαντικών προσωπικοτήτων επίσης και από την Παγκόσμιο Οργάνωση Υγείας και από τη Τρόικα. Ενώ προταθήκαν αναγκαίες δράσεις, δεν αγγίχτηκε καν το ζήτημα της αξιολόγησης του σημερινού τομέα υγείας. Από άποψη ανάληψης δράσης η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας βρίσκεται ξανά ψηλά στην ημερήσια διάταξη.

Σωστά τονίστηκε ότι, οι πολυδιάστατες προκλήσεις στη υγεία πρέπει να αντιμετωπιστούν με ανάλογες πολύπλοκες δράσεις. δεν τονίστηκε ομως η διεπιστημονική διάσταση της δημόσιας υγείας μολονότι η προτεινόμενη ενίσχυση της εστιάζεται σχεδόν μόνο στα φάρμακα. Δεν ασχολήθηκαν τόσο σοβαρά με τα πιεστικά προβλήματα του νοσηλευτικού τομέα και την προβληματική ανανέωση του τεχνολογικού εξοπλισμού του δημόσιου τομέα υγείας, όπως για παράδειγμα την εγκατάσταση νέας δαπανηρής τεχνολογίας σε παλαιές και ακατάλληλες εγκαταστάσεις.

Πολλά θέματα απαιτούν έλεγχο στα νοσοκομεία από τη ασφάλεια των ασθενών και τη ποιότητα εξετάσεων μέχρι τη διαχείριση αποβλήτων τους [βιολογικών, χημικών, ραδιολογικών] που όμως παρά τις μεγάλες προσπάθειες του προσωπικού γενναίες επενδύσεις απαιτούνται για την επίλυση τους.

Το ερώτημα που μπαίνει είναι ποιες δυνάμεις, πολιτικές, επαγγελματικές, εκπαιδευτικές και κοινωνικές θα οδηγήσουν το όραμα που βάζει η σημερινή υγειονομική ηγεσία; Πότε θα υπάρξει επιτέλους μια Βουλή που δεν θα παθαίνει ιλαρά από σαθρές ιδέες και τοποθετήσεις όποτε ασχολείται με τη δημόσια υγεία; Πότε το κράτος θα ενισχύσει την ισότητα στην υγεία και τα δικαιώματα των ασθενών αλλά και θα μειώσει την ταλαιπωρία των ευάλωτων ανθρώπων; Αλλά και πότε θα εμφανιστεί αυτός ο ηγέτης που θα συνειδητοποιήσει τον σημαντικό αναπτυξιακό ρόλο της Σχολής Δημόσιας Υγείας;

H διάθεση αλλαγης στην υγεια και στη τριτοβάθμια εκπαίδευση ομως δεν φαινεται αρα η μεταβολη της εικονας του χωρου υγειας, η ανθιση της λογοδοσίας στη διαχειρηση του ασθενη και του συστηματος και η εμπέδωση κράτους δικαίου με την υποεπεξεργασια θεσμική μεταρρύθμιση δεν υπάρχουν.

Δύσκολος όντως δρόμος υπάρχει στα πλαίσια διαχωρισμού θεσμών και αρμοδιοτήτων : μεταξυ διαχειριστικες και πολιτικες διαστασεις. Θα πρέπει να σιγουρέψουμε, να προσέχουμε αυτή τη φορά στις νέες επιδιώξεις μας να μην θυσιάσουμε την ακαδημαϊκή ελευθερία και αυτονομία των θεσμών, ενθυμούμενοι πάντα τις αρχικές αξίες του ΕΣΥ. Δύσκολα θα εξαφανιστούν οι ρωγμές στην υγεία που προέρχονται από την παγκόσμια κρίση, ρωγμές που στην Ελλάδα έχουν εμφανιστεί μετά από μακρά περίοδο προόδου, όπως δείχνουν οι δείκτες υγείας. Ανάπτυξη δεν γίνεται χωρίς επενδύσεις στις ικανότητες των επαγγελμάτων υγείας τόσο στη ιατρική και νοσηλευτική όσο και στη διοίκηση και πληροφορική αλλά και στη τεχνολογία.

Για έναν χωρο υγείας βυθισμένο στη κρίση, υπάρχουν επιλογές και λύσεις. Ασφαλώς απαιτείται άλλο πνεύμα, νέα ηθική και διαφορετική νοοτροπία. Τα προβλήματα είναι τόσο σοβαρά που ίσως απαιτείται μια νέα «επανάσταση» στη πολιτική υγείας, όμοια με αυτή που είχε φέρει κάποτε ο Ελευθέριος Βενιζέλος.

Ανάμεσα στα αναγκαία μέτρα που θα πρέπει να παρθούν περιλαμβάνονται: 1] η θεσμική ανανέωση της δημόσιας υγείας μαζί με την αναβάθμιση του ρόλου της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας, 2] τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης ερευνητικής ομάδας για την ανάπτυξη και επεξεργασία νέας πολιτικής υγείας 3} τη χρησιμοποίηση νέων πιο αποτελεσματικών εργαλείων στην εφαρμογή της νέας πολιτικής υγείας και διακυβερνηση του χώρου με αλλαγή στο μοντέλο διοίκησης και 4] την επεξεργασία πολυδιάστατων σχεδίων για την εξασφάλιση της ανθρώπινης ασφάλειας και της προστασίας των Ελλήνων στα πλαίσια της δημόσιας υγείας και της διαχείρισης κρίσεων.

Θα τα καταφέρουμε σίγουρα, δεν έχουμε άλλη επιλογή. Για να το καταφέρουμε όμως δεν θα πρέπει να επαναλάβουμε τα ίδια λάθη. Έχουμε όμως μάθει από αυτά;

Καθηγητής Τζεφρεύ Λεβετ
Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας
e-mail jeffrey.levett@gmail.com

τηλ: 2103641607/2132010195
Press to Continue.......