Monday, 15 April 2013

ΕΝΑΣ ΤΑΛΑΙΠΩΡΗΜΕΝΟΣ ΘΕΣΜΟΣ

Οι Σχολές Δημόσιας Υγείας διεθνώς λειτουργούν στο τριτοβάθμιο επίπεδο παιδείας με μεταπτυχιακό και διεπιστημονικό χαρακτήρα. Υπό την αιγίδα του τομέα Υγείας η Παιδείας έχουν συνήθως πλήρη αυτονομία. Συνδέονται και προστατεύουν την υγεία του πληθυσμού όπως και την χάραξη πολιτικής υγείας. Από τους στόχους είναι η μετεκπαίδευση επαγγελματιών υγείας, η αναβάθμιση λειτουργίας των υπηρεσιών υγείας και προώθηση έρευνας για τη διαμόρφωση της πολιτικής δημόσιας υγείας.

Ιστορικά έχουν καταγραφεί αρκετές δυσκολίες στην ενσωμάτωση τους στο κοινωνικό και επιστημονικό ιστό κυρίως λόγο των αντιρρήσεων του ιατρικού κατεστημένου αλλά και του βάρους κάποιων αυταρχικών καθεστώτων. Σήμερα όμως διεθνώς οι περισσότερες από τις δυσκολίες έχουν ξεπεραστεί.

Σήμερα, η εταιρική σχέση μεταξύ ΠΟΥ[WHO] και την Ένωση των Σχολών Δημόσιας Υγείας στην Ευρωπαϊκή Περιοχή (ASPHER) ενισχύεται ενώ το σχετικό Ευρωπαϊκό πρόγραμμα δράσης καλεί την Ελληνική κυβέρνηση να καταβάλει προσπάθεια για την ενίσχυση των ικανοτήτων της δημόσιας υγείας συμφώνα με τις οδηγίες της ASPHER.

Στην Ελλάδα η Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας (1994), πρώην ΥΣΑ (1929-1994), είναι μοναδική στο είδος της και επίσης μία από τις πρώτες σχολές στην Ευρώπη. Ιδρύθηκε ως μέρος της κοινωνικής πολιτικής του Ελευθέριου Βενιζέλου, επηρεασμένη από τις τότε απίστευτα τραγικές συνθήκες εξαθλίωσης του Ελληνικού πληθυσμού.

Η Σχολή αυτή έχει πλούσια δράση, αξιόλογα πρόσωπα και δυνατή παρουσία στα Βαλκάνια αλλά και γενικότερα διεθνώς. Έχει δώσει το στίγμα στη χώρα ως ένας σημαντικός καταλύτης για την βελτίωση της ποιότητας της ζωής αλλά και την αύξηση της. Μια Σχολή που βοήθησε τα μέγιστα στην ανάδυση της σύγχρονης Ελλάδας, βάζοντας την ανάμεσα στα σύγχρονα κράτη της Ευρώπης.

Όμως παραδόξως, από τη γέννησή του και μέχρι σήμερα, o θεσμός αυτός ταλαιπωρείται αφάνταστα.

Η Σχολή ήταν πάντα παρούσα στις κοινωνικές δυσκολίες και αναταραχές που αντιμετώπιζε κατά καιρούς η χώρα από την εποχή του Δάγκειου πυρετού και της εκρίζωσης της ελονοσίας, μέχρι πιο πρόσφατα κατά τη δημιουργία και παρακμή του ΕΣΥ. Είναι φυσικά παρούσα και στην σημερινή ΕΠΟΧΗ της ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ κρίσης, προσπαθώντας να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της αναδυόμενης έρπουσας καταστροφής στο χώρο της υγείας, μιας καταστροφής με σοβαρές δυστυχώς επιπτώσεις και στο επίπεδο υγείας.

Έτσι έχουμε να διαχειριστούμε μια κρίση που ταλαιπωρεί τον γενικό πληθυσμό, ειδικά τους πιο ευάλωτους και φτωχότερους ανθρώπους, αποδυναμώνει τη μεσαία κοινωνική τάξη και μετατρέπει σιγά-σιγα το ΕΣΥ σε ένα σύστημα πιο άδικο. Σε πολλούς δεν είναι ακόμα κατανοητό ότι η Δημόσια Υγεία είναι και εργαλείο στην εξωτερική πολιτική και έξυπνο όπλο ως καταλύτης για την ειρήνη. Βλέπετε Διμερής Ε&Τ Συνεργασία Ελλάδας-Τουρκίας 2013-14.

Στη χώρα που γεννήθηκε η θεά ΥΓΕΙΑ τα πράγματα για την Σχολή δεν ήταν απλά. Επηρεάστηκε κατά καιρούς από άτομα, ιδρύματα και πολιτικές που δεν γνώριζαν τι είναι ή ακόμα δεν ήθελαν να γνωρίζουν τη σημασία της Σχολής. Είναι τουλάχιστον αξιοπερίεργο ότι μετά από τόσες εξελίξεις η πολιτεία ακόμα παραμένει στην αδράνεια, όντας δέσμια της άγνοιας [της όσον αφορά τη Δημόσια Υγεία]. Είναι όμως ανησυχητικό ότι μέσα στην παρούσα κρίση η λειτουργία της Σχολής παραμένει υποανάπτυκτη και μετέωρη. Ούτε μπορεί να εξηγήσει κανείς εύκολα το γιατί η δεξιά πολιτική προσφέρει πότε-πότε κάποια μικρή έστω υποστήριξη, ενώ η αριστερή πολιτική εμφανίζεται συνήθως αρνητική.

Κάθε υγειονομική ηγεσία είχε την τάση να εκμεταλλεύεται αυτόν το θεσμό προς όφελος προσωπικών επιδιώξεων, και όχι μόνο. Εκτοξεύονταν αόρατες και ανόητες απειλές για δήθεν κλείσιμο ή μεταφορά της Σχολής σε άλλο ίδρυμα, ενέργειες που φαίνονταν καθαρά ότι εξυπηρετούσαν πάλι προσωπικές φιλοδοξίες και όχι εθνικά συμφέροντα.

Μετά από τη δικτατορία, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έθεσε προτεραιότητα τη λειτουργία της Σχολής ενώ ο υπουργός του στην υγεία o Σπύρος Δοξιάδης έθεσε πλαίσιο για την ανάδυση μίας σύγχρονης Σχολής Δημόσιας Υγείας. Υπέκυψε όμως σε υπηρεσιακές, πολιτικές και ακαδημαϊκές πιέσεις με αποτέλεσμα τη δέσμευση της Σχολής στο ζυγό της γραφειοκρατίας, σε μορφή αποκεντρωμένης υπηρεσίας του Υπουργείου Υγείας. Στα θετικά των προσπαθειών του Δοξιάδη ήταν το ΠΔ του 1981 που επέτρεψε να μπουν στη Σχόλη νέα πρόσωπα, γνωστικά αντικείμενα, προγράμματα και αντιλήψεις και το 1984 πείρε ξανά την θέση στην Ευρώπη που της αρμόζει.

Το 1994 επί υπουργίας Δ. Κρεμαστινού σύμφωνα με την ώριμη πρόταση του αείμνηστου Ακαδημαϊκού Γεώργιου Μερίκα, η Σχολή, τότε ΥΣΑ, μετατράπηκε σε Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας παρά τις έντονες αντιδράσεις της πανεπιστημιακής κοινότητας καθώς και παράδοξων πολιτικών πιέσεων. Ο νομοθέτης τότε προέβλεπε μέσω του Άρθρου 3 του Νόμου 2194/1994 την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης με προεδρικά διατάγματα, που δυστυχώς δεν έχουν εφαρμοστεί ακόμα, λόγω διαφόρων ακαδημαϊκών πιέσεων και πολιτικές ασάφειες.

Ως Κοσμήτορας του Ιδρύματος τότε είχα στείλει, μετά από εκτεταμένη επεξεργασία, το πρώτο πλήρες σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος, που όμως δυστυχώς από πολλούς πολεμήθηκε. Από τότε η Σχολή ως θεσμός, λειτουργεί κουτσός αναμένοντας με βάση του νόμου ένα Προεδρικό Διάταγμα. Πιο πρόσφατα έγιναν προσπάθειες για τη σύνδεση μεταξύ τη δημόσια υγείας και την διαχείριση καταστροφών καλύπτοντας και η παρακολούθηση και αντιμετώπιση καταστάσεων, έκτακτων αναγκών καθώς και η εξέταση των κινδύνων και απειλών στην υγεία του πληθυσμού.

Δυστυχώς, με δεδομένη την απουσία ευθείας η στα πλαίσια σαύρας συζήτησης πάνω στην ανάγκη στρατηγικής αντιμετώπισης των θεμάτων Δημόσιας Υγείας και με βάση την περιρρέουσα φημολογία, το μέλλον της ΕΣΔΥ παραμένει με βεβαιότητα σε πλήρη αβεβαιότητα.

Μέχρι σήμερα παραμένει έτσι και σε μέρες που η χώρα την έχει ανάγκη περισσότερο από ποτέ στη συνεχιζόμενη κρίση, η Σχολή που δημιουργήθηκε από τον «δαγκειόπληκτο», Ελευθέριο Βενιζέλο, πρέπει να ανανεωθεί και το ρόλο της ως “φάρος” της δημόσιας υγείας απαιτεί αναγνώριση.
Press to Continue.......