Wednesday, 11 April 2012

Η Δημιουργία της ΥΣΑ-ΕΣΔΥ

Καθηγητής Jeffrey Levett*
Η δημιουργία της μοναδικής ελληνικής σχολής δημόσιας υγείας [ΥΣΑ, 1929] έγινε σε πολύ δυσμενές οικονομικό-κοινωνικο υπόβαθρο: υποσιτισμός, μολυσματικές ασθένειες, έλλειψη συστημάτων ύδρευσης, υγιεινής και πρόληψης και η απορρόφηση ένα μισή εκατομμυρίων προσφύγων. Δημιουργήθηκε ως φάρος της δημόσιας υγείας και νησίδα αριστείας μέσα στην ελληνική πραγματικότητα, προσφέροντες έργο διεπιστημονικό, κοινωνικό, εθνικό. Σε μια ταραγμένη συνεργασία με τη διεθνή κοινότητα έφερε σημαντικά και εντυπωσιακά αποτελέσματα όπως η εκρίζωση της ελονοσίας, ο εκσυγχρονισμός και η ανάπτυξη του έθνους. Εξαιτίας του έργου της οι Έλληνες ζουν πολύ περισσότερο σήμερα.

Η ΥΣΑ ήταν η πρώτη μεταπτυχιακή, χωρίς δίδακτρα σχολή στην Ελλάδα, μια από τις πρώτες σχόλες στην Ευρώπη και αναφέρεται ως αδελφή σχολή των Σχολών του Λονδίνου, του Ζάγκρεμπ και της Άγκυρας. Η ΥΣΑ επέζησε την χούντα ενώ η Σχολή στη Άγκυρα διαλύθηκε το 1981 από τη δικτατορία. Στα πάτρια εδάφη η διαδρομή της ΥΣΑ όμως είναι μια στο καρφί και μια στο πέταλο. Δια μέσου της πορείας της, διαβλέπουμε μια γωνία της Ελληνικής πραγματικότητας. Μόνο στην παράδοξη πατρίδα η δημόσια υγεία δεν υποστηρίζεται από τη σοσιαλιστική πτέρυγα.

Στην παρούσα κρίση [κοινωνική-πολιτιστική, πολιτική-οικονομική], το ρολόι πισωγυρίζει, η υγεία των ελλήνων βλάπτεται και η Ελλάδα, μπορεί να μετατραπεί σταδιακά από ένα υγιές σε ένα λιγότερο υγιές έθνος με έρποντα ρυθμό. Αλίμονο, αν αύριο δεν έχουμε Σχολή Δημοσίας Υγείας, εκσυγχρονισμένες ιατρικές σχολές και ένα ενιαίο ανασυγκροτημένο ΕΣΥ, και ανάπτυξη της ΠΦΥ. Ήδη η δυσμενής κατάσταση στο χώρο της υγείας έπρεπε να είχε προκαλέσει την ενίσχυση της δημόσιας υγείας. Η μη-διασφάλιση του θεσμού μιας ανεξάρτητης ΕΣΔΥ παράγει μια άλλη εικόνα για το πώς η χώρα οδηγήθηκε στη κρίση ιδεών, ηθικής και πολιτικής. Ο πολιτικός κόσμος δεν εφάρμοσε τα διδάγματα της δημόσιας υγείας και αμέλησε τις υποσχέσεις και αποφάσεις του. Όπως ειπώθηκε από τον γράφοντα [1990, 1996] η παντελής έλλειψη ορατης-απτής δέσμευσης για την ανάπτυξη της πολιτικης υγειας [health policy] και η αδυναμια εφαρμογής ληφθεντων αποφασων, είναι ακρως ανησυχητικός.

Ιστορικά, οι σχολές δημόσιας υγείας ήταν ανάθεμα στις δικτατορίες [Γερμανία, Χιλή]. Έγιναν γραφειοκρατικές οντότητες στη Σοβιετική Ένωση. Μένουν αόρατες σε δημοκρατίες εκτός περιόδων κρίσεως ενώ το γόητρο τους ήταν μεγαλύτερο στα τροπικά μέρη σε κράτη που είχαν αποικίες [Αγγλία, Γαλλία ]. Τοποθετημένες στους κόλπους της ιατρικής η αποστολή τους εξουδετερώνεται. Η θνητή Ιάσω εύκολα καπελώνει τη θεά και αδελφή της, Υγιεινή. Μια εκπληκτική εικόνα δόθηκε όταν δυο κορυφαίοι επιστήμονες κλήθηκαν να συμβουλεύσουν τις αμερικανικές αρχές για το μέλλον του συστήματος υγείας. Ο ένας καθόταν ήσυχος σε μια γωνία μελετώντας τα σχόλια του: ο δεύτερος με άσπρη μπλούζα κολακεύτηκε και χειροφιλήθηκε από τους παρόντες βουλευτές. Ο πρώτος D.A.Henderson έσωσε εκατομμύρια ζωές σε παγκόσμια κλίμακα με την εκρίζωση της ευλογιάς, ενώ ο δεύτερος Denton A.Cooley έσωσε χίλια άτομα με τις χειρουργικές του δεξιότητες.

Ο Γεώργιος Γεννηματάς διέβλεψε την αναγνώριση της ΥΣΑ σαν μεγάλο όπλο της ανάπτυξης και εφαρμογής του ΕΣΥ. Στη γιορτή των 60 χρονών της ΥΣΑ, περιγράφτηκε η διασύνδεση της με τον πολιτισμό και τη συμβολή της στην υγεία του ελληνικού λαού. Συγκεκριμένα ο Δημήτρης Χορν μίλησε για το ρόλο της και το σημαντικό, πρωτοποριακό και κοινωφελές έργο της προς το καλό όλων. Η Μελίνα Μερκούρη ανέφερε το τόσο σημαντικό έργο της, όχι μόνο στη υγεία αλλά και στον πολιτισμό και η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη τόνισε τη πολιτιστική ανάπτυξη και προβολή του τόπου από την Σχολή. Ειπώθηκε από τον Γεωργό Σούρλα ότι η ΥΣΑ θα αναβαθμιστεί ως «Ανωτάτη Σχολή- Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας» ενώ ο Αντώνης Σαμαράς αναφέρθηκε στη πολύτιμη προσφορά της, που επιτελεί έργο εθνικό και ευχήθηκε νέες αναζητήσεις για να ανταποκριθεί στις σύγχρονες ανάγκες. Ο Ε. Δρεττάκης αναφέρθηκε στο τεράστιο έργο της ΥΣΑ και ως μια πρωτοποριακή Σχολή «ανεπισήμων» μεταπτυχιακών σπουδών είπε ότι έχει ξανακούσει ότι η ΥΣΑ θα γίνει ανώτατη. Στη πρόσφατη γιορτή των 80 χρονών ο Αθανάσιος Γιαννόπουλος έλεγε ότι η επίμονη αντίδραση από την ιατρική ήταν μια ατοπία. Ο πολιτικός κόσμος δεν τήρησε τις υποσχέσεις και αποφάσεις του και δεν έμαθε τίποτε από τα διδάγματα της δημόσιας υγείας. Η ακαδημαϊκή κοινότητα δεν κατέχει τη σπουδαιότητα της και έχει απορρίψει το θεσμό με σαθρές αντιδράσεις οι οποίες ξεκίνησαν με την ίδρυση του. Μόνο στη παράδοξη πατρίδα η δημόσια υγεία δεν υποστηρίζεται από τη σοσιαλιστική πτέρυγα.

Όσο και αν ψάχνω, δεν βρίσκω κανένα θεσμό που λειτουργικά, να πλησιάζει την έννοια της αποτελεσματικής επιστημονικής και κοινωνικής απόδοσης. Απίστευτες απόπειρες «θεσμοκτονίας» γίνονται χωρίς νικητή: βλέπε το ΕΣΥ [διαμελισμένο και κακοδιαχειρισμένο], το κλείσιμο υπηρεσιών παιδικής προστασίας, την κατάσταση των πανεπιστήμιων. Σαφώς, υπάρχουν νησίδες αριστείας και διεθνώς αναγνωρισμένοι επιστήμονες ενώ επαγγελματίες σε κάθε θεσμό δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους σε δύσκολες συνθήκες. Εκπληρώνουν μερικώς την αποστολή και τους σκοπούς τους όμως σε πλαίσιο περιορισμένου ελέγχου, αξιολόγησης και μειωμένης αποτελεσματικότητας. Η διασφάλιση της δημοκρατίας περνά και από τη θεσμική οικοδόμηση.

Ο θεσμός [ΥΣΑ-ΕΣΔΥ] δημιουργήθηκε σε μια εποχή άθλιας υγείας. Σήμερα βαδίζει μπροστά ως νησίδα αριστείας με τροχοπέδη. Στην πορεία έχει αντιμετωπίσει πολιτικά και ακαδημαϊκά εμπόδια καθώς και ανακριβή και δυσφημιστικά σχόλια που φρέναραν την πρόοδο της ελληνικής κοινωνίας και της ανάπτυξης. Πρόσφατα απορρίφτηκε πολίτικα ενώ οι σαθρές αντιδράσεις και παρεμβάσεις συνεχίζουν χωρίς τέλος.

Η ΥΣΑ ήταν και η ΕΣΔΥ είναι ένα think tank που υποστηρίζει την υγεία των ελλήνων και την εθνική πολιτική. Χωρίς την λειτουργία μιας ενισχυμένης ΕΣΔΥ η ανασυγκρότηση της δημόσιας υγείας και η αντιμετώπιση των κοινωνικών πληγμάτων της έρπουσας καταστροφής δύσκολα θα γίνουν.

* Jeffrey Levett
Biomedical Engineer, Neurophysiologist
Professor, International Health & Public Health Management


1 comment:

here said...

Awesome protection done by u here for biomedical pupil.Well i think at the end of the day you have to go towards foriegn nation with this level as very few organizations like siemens etc which creates aspects incubators , pacemakers performs on it in local indian local. although a possibility of this position is amazing but the foundation of analysis and growth of this position is very little in india