Sunday, 5 June 2011

Σοβιετική Ατομική Βόμβα και κατασκοπεία

Paris J.M.

Σενάριο/Short Disaster Story/Δημόσια Υγεία
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Σε προηγούμενο σενάριο είχαμε ασχοληθεί με τις μεταπολεμικές εξελίξεις στη κάποτε σοβιετική Ένωση, το παρασκήνιο της δολοφονίας του Σταλιν και τις επιπτώσεις πάνω στα Βαλκάνιο και πιο συγκεκριμένα στα μακεδονικό. Την αιτία για επανεξέταση των γεγονότων της εποχής είχαν δώσει νέες πληροφορίες που είχαν απρόσμενα έρθει στο φως,
Μετά τη πτώση του κομουνισμού ο Γκορμπατσόφ και οι βοηθοί του άφησαν το Κρεμλίνο παίρνοντας μαζί τους αντίγραφα της σοβιετικής μυστικής αστυνομίας τα οποία είχαν στη αρχή αποθηκεύσει στο Gorbachev Foundation, όπου μόνο λίγοι εκλεκτοί μπορούσαν να έχουν πρόσβαση σε αυτά. Αν και αυτά κάποια στιγμή χάθηκαν δεν τα άφησαν στη μοίρα τους. Ειδική ομάδα απόστρατων αξιωματικών των μυστικών υπηρεσιών της Ρωσίας άρχισε να τα αναζητεί και τελικά τα κατάφερε να τα εντοπίσει .Αλλά το παράξενο ήταν που.

Σε εγκαταστάσεις του μοναδικού απομένοντος κομουνιστικού κόμματος της Δύσης: Του ελληνικού Κομουνιστικού Κόμματος (ΚΚΕ).

Αποτελουσαν το περίφημο Μαύρο Ντοσιέ.

Τότε μια ομάδα στρατιωτικών ιστορικών εσταλη στην Αθήνα, Ελλάδα, με ερευνητική πρόφαση, κατορθώνοντας να αποκτήσει σύντομα ένα αντίγραφο του αρχείου του Μαύρου Ντοσιέ που έχει σχέση με την ιστορία της ατομικής βόμβας επί Στάλιν κατά το β ΠΠ και άρχισε να το αναλύει.

Η ιστορία του Σοβιετικού προγράμματος ατομικής βόμβας έτσι άρχισε να ξαναγράφεται.
Η πυρηνική έρευνα στη Σοβιετική Ένωση ενώ είχε από τη δεκαετία του 30 ένθερμους οπαδούς δεν ήταν προσανατολισμένη σε στρατιωτικούς σκοπούς, κατασκευή μιας πυρηνικής βόμβας δηλαδή, το δε πρόγραμμα ανάπτυξης της ατομικής τους βόμβας βγήκε από την αφάνεια και πήρε ώθηση μόνο από τη στιγμή που ο Στάλιν πληροφορήθηκε τις αμερικανικές αντίστοιχες προσπάθειες ανάπτυξης. Στις 11 Φεβρουαρίου του 1943 ο Στάλιν τελικά υπόγραψε την απόφαση της State Committee of Defence (GKO) να σχεδιαστεί η ανάπτυξη μιας τέτοιας βόμβας. Η πρώτη σοβιετική πυρηνική αλυσιδωτή αντίδραση στην Ευρώπη έλαβε χώρα στις 25 Δεκεμβρίου του 1946, ενώ προχώρησαν σε έλεγχο του πρώτου της πυρηνικού όπλου στον Αύγουστο του 1949, με ουράνιο το οποίο είχε κατασχεθεί από τα απομεινάρια του σχεδίου ανάπτυξης της γερμανικής ατομικής βόμβας.

Αλλά κάτω από τα νέες πληροφορίες ας δούμε πως έφτασαν εκεί

Οι εξελίξεις στη δύση πάνω στην ατομική βόμβα ήταν από κάποιο σημείο και μετά καταιγιστικές. Οι ίδιοι οι σοβιετικοί δεν είχαν κάνει πολλά πράγματα πάνω στην κατασκευή μια τέτοιας βόμβας αλλά οι μυστικές υπηρεσίες της δούλευαν πυρετωδώς. Συγκέντρωναν σημαντικές πληροφορίες πάνω στη πρόοδο της αμερικανικής ατομικής βόμβας, οι οποίες προέρχονταν από πηγές αντικατασκοπείας τους στο εξωτερικό. Παράλληλα επιστήμονες συγκέντρωναν ανησυχητικές ενδείξεις πάνω στη κατασκευή πυρηνικής βόμβας στο δυτικό στρατόπεδο, όπως φαίνεται από την επιστολή που είχε στείλει ο διάσημος διάσημος σοβιετικός φυσικός Georgii Flerov σε πρώην συναδέλφους. Προσπάθησε να τους πείσει πάνω στην προσπάθεια να ενώσουν τις δυνάμεις στους και να αρχίσουν έρευνα πάνω στο Ουράνιο Ο Flerov ήταν σίγουρος ότι στη Συμμαχία οι έρευνες στη πυρηνική επιστήμη συνεχίζονταν, αλλά τώρα είχαν πολεμικούς σκοπούς'

Αλλά αυτός όμως που είχε το πρώτο λόγο σε μια τέτοια διαδικασία, ο Ιωσήφ Στάλιν δεν έδινε σημασία.

Οι μυστικές υπηρεσίες της Σοβιετικής Ένωσης είχαν συγκεντρώσει πολλές πληροφορίες αλλά δεν μπορούσαν να κατανοήσουν και ούτε φυσικά να εκμεταλλευτούν. Έπρεπε όμως να τι αξιοποιήσουν αλλά δεν ήξεραν πως. Μπορεί τα στελέχη της να μην κατανοούσαν τις επιστημονικές μελέτες που είχαν μαζέψει και είχαν πέσει στα χέρια τους διαισθάνονταν όμως ότι κάτι καινούργιο και πολύ δυνατό μπορούσε να βγει από αυτά και σίγουρα ετοιμαζόταν σε ξένα εργαστήρια και ότι έπρεπε η χώρα τους να συμμετάσχει οπωσδήποτε στον τομέα αυτό. Δεν ήξεραν όμως πως να το κάνουν, πως να προωθήσουν αποτελεσματικά τι πληροφορίες τους. Μόλις τώρα όμως συνειδητοποίησαν πόσο χρήσιμες για το σκοπό τους ήταν οι ενέργειες του Flerov. Αποφάσιζαν να βοηθήσουν το φημισμένο επιστήμονα προκειμένου όλοι μαζί, συνδυασμένα, να ασκήσουν επιρροή στον Σταλιν.

Ο Flerov αφού ενημερώθηκε πάνω στην κατάσταση μέσα από τα αρχεία της μυστικών υπηρεσιών αποφάσισε να βοηθήσει, να δρασει. Εμείς αναλύοντας, υπό το πρίσμα των νέων πληροφοριών, τις τότε ενέργειες του ανακαλύπτουμε πρωτόγνωρες για ένα επιστήμονα τακτικές. Το παράξενο ήταν ότι προκειμένου να πετυχει το στόχο του, την ενημέρωση και ενεργοποίηση του Σταλιν δηλαδή, αποφάσισε να χρησιμοποιήσει άλλες μεθόδους. όχι της επιστημονικές που γνώριζε καλά, χρησιμοποιώντας δηλαδή επιστημονικά τα ευρήματα πάνω στην πυρηνική έρευνα, αλλά καθαρά πληροφοριακές μεθόδους, τεχνικές μυστικών υπηρεσιών θα λέγαμε.

Τώρα όμως αυτές οι σε πρώτη ανάγνωση περίεργες μεθοδεύσεις του έχουν λογική, εάν προσθέσουμε στο συλλογιστικό μας ότι οι μυστικές υπηρεσίες της χώρας του βρίσκονταν πίσω από αυτές και κατεύθυνα.

Έτσι ο Flerov, που φαίνεται είχε συγκριμένες πληροφορίες από αυτές τις μυστικές υπηρεσίες της χώρας του και οι οποίες έδειχναν ερευνητική κίνηση, αποφάσισε να στείλει επιστολή στον Ίδιο τον Στάλιν προκειμένου να τον ενημερώσει σχετικά. Έτσι τον Απρίλιο του 1942, του έστειλε μια επιστολή με την οποία τον ενημέρωνε πάνω σε καποιες εξελίξεις στην πυρηνική έρευνα αλλά επισήμανε επίσης ότι ύποπτα πολλοί από τους πιο προεξέχοντες φυσικούς στη δύση είχαν σταματήσει να δημοσιεύσουν καθόλου.

Αντί να δείχνει δηλαδή συγκεκριμένα στοιχεία και να προτείνει δράσεις πήγε από την ανάποδη. Διαμαρτυρόταν στο Σταλιν γιατί δεν δημοσιευόταν στη Δύση τίποτα πάνω στην πυρηνική σχάση και επειδή ακριβώς δεν γραφόταν άρα κάτι μυστήριο συμβαίνει, ας κάνουμε και μείς κάτι, πρότεινε!.

Το πιο παράξενο συλλογιστικό για έναν επιστήμονα, εκ της ανυπαρξίας επάγεται δράση!
Μπορούσε να κάνει όμως διαφορετικά αφού έτσι του είχαν πει οι μυστικές υπηρεσίες και έτσι είχαν μάθει να δουλεύουν; Ο Flerov ζήτησε από το Στάλιν να αρχίσει ένα παρόμοιο πρόγραμμα αλλά τα πράγματα με τις πραγματικές προθέσεις μπερδεύονταν. Λόγω της συμμετοχής της Σοβιετικής Ένωσης στον πόλεμο με τη Γερμανία κάτι τέτοιο σε μεγάλη κλίμακα στη χώρα μέσα δεν μπορούσε να αρχίσει εκείνη την στιγμή. Άρα προς τι όλα αυτά;

Αυτό ταρακούνησε μεν το Στάλιν αλλά η κατάσταση ξεκόλλησε όταν έφτασε σε αυτόν μια αναφορά από την NKVD.

Η μυστική υπηρεσία πληροφοριών δεχόταν κρίσιμες πληροφορίες από τα διάφορα γραφεία της όπως αυτό του Λονδίνου: η Μεγάλη Βρετανία είχε δημιουργήσει μια ειδική «πυρηνική Επιτροπή» προκειμένου να λύσει πρακτικά προβλήματα πάνω στη δημιουργία της ατομικής βόμβας. Οι πληροφορίες έδειχναν ότι μια τέτοια βόμβα θα ήταν ενδεχομένως έτοιμη σε δύο χρόνια δίνοντας επίσης μερικές τεχνικές λεπτομέρειες ενός εργοστασίου ικανού στο διαχωρισμό ισότοπων ουράνιου. Και αυτές οι πληροφορίες που ήταν μέρος βρετανικού φακέλου προετοιμασίας ολόκληρου του για το πολεμικό γραφείο αλλά λόγω του σύνθετου επιστημονικού χαρακτήρα του ήταν πολύ δύσκολο να το καταλάβουν.

Είναι οι πληροφορίες από το Ηνωμένο βασίλειο που έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στο Soviet State Defense Council (GKO) το Σεπτέμβριο του 1942, και στην αποδοχή εκείνου του ψηφίσματος 2352, που σήμανε την αρχή του Σοβιετικού προγράμματος ατομικής βόμβας.

Οι πληροφορίες δεν έρχονταν μόνο απ το Ηνωμένο Βασίλειο αλλά και την Αμερική. Οι πληροφορίες μάλιστα που έρχονταν ήταν πάρα πολλές. Σπουδαίο ρόλο είχε παίξει ο γερμανικής καταγωγής Klaus Fuchs, ένας θεωρητικός φυσικός που έδινε σπουδαίες πληροφορίες πάνω στη πρόοδο της αμερικανικής ατομικής βόμβας. Είχε σπουδαία συνεισφορά στη θεωρία διάχυσης σε αέριες καταστάσεις και στη θεωρία κατάρρευσης. Μαζί με το David Greenglass, περνούσε μυστικά στους Σοβιετικούς, μέσω του Harry Gold, ενός κατασκόπου, τα οποία μυστικά βοηθούσαν τη Σοβιετική Ένωση να αρχίσει δική της έρευνα αλλά και την κρατούσε ενήμερη πάνω στα τεκταινόμενα στο Los Alamos. Ο Fuchs έδινε λεπτομερή σχέδια πάνω στη βόμβα κατάρρευσης.

Οι πληροφορίες αυτές άλλαξαν σε πολλά σημεία τη ροη του σοβιετικού προγράμματος όπως η επιλογή των αμερικανών σε αέριες τεχνικές και η επιλογή πλουτωνίου αντί για ουράνιο στις τεχνικές σχάσης.

Οι σοβιετικές υπηρεσίες πληροφοριών κατόρθωσαν να κλέψουν τα βασικά "σχεδιαγράμματα" της πρώτης αμερικανικής ατομικής συσκευής βοηθώντας τους ερευνητές της χώρας τους να αποφύγουν επικίνδυνα τεστ για προορισμό της κρίσιμης μάζας, τεστ που είχαν στοιχήσει ζωές στην άλλη πλευρά.

Η διάσταση πληροφοριών του προγράμματος ήταν τόσο κρίσιμη, που κάποια στιγμή ο Lavrentii Beria πήρε τον έλεγχο του. Ο Beria διατήρησε τον πυρηνικό φυσικό Igor Kurchatov σαν επικεφαλή της επιστημονικής έρευνας.

Για τις ανάγκες του ατομικού προγράμματος της ΕΣΣΔ οι μυστικές υπηρεσίες της χώρας αυτής, στρατιωτικές και πολιτικές, έπαιξαν «σπουδαίο» ρόλο. Υποστηρίζεται, χωρίς να διαφωνεί κανείς, ότι το σοβιετικό ατομικό πρόγραμμα κέρδισε πάρα πολλά από το επιτυχημένο πρόγραμμα συλλογής πληροφοριών εκ μέρους της σοβιετικής στρατιωτικής αντικατασκοπείας και του τμήματος εξωτερικής κατασκοπείας της NKVD προωθώντας της δημιουργία της «ατομικής ασπίδας» κατά μερικά χρόνια.

No comments: