Saturday, 21 May 2011

Πυρηνικά απόβλητα

BBC (Ρεπορτάζ: Σούζι Έμετ, Επιμέλεια: Θανάσης Γκαβός)
Τα ραδιενεργά υλικά κρύβουν κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και μετά τη χρήση τους για ιατρικούς ή βιομηχανικούς σκοπούς.
Τα λεγόμενα πυρηνικά απόβλητα αποτελούν ίσως τον πιο πραγματικό και καθημερινό κίνδυνο που συνοδεύει την καθημερινή εφαρμογή της πυρηνικής τεχνολογίας.

Ο κίνδυνος είναι υψηλός, αλλά όχι εκτεταμένος, σύμφωνα με τον Άλαν Μακ Ντόναλντ, του τομέα Οικονομικού Σχεδιασμού της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας.

Όπως εξηγεί, «τα απόβλητα ενός χρόνου όλων των πυρηνικών αντιδραστήρων του κόσμου αυτή τη στιγμή γεμίζουν ένα γήπεδο ποδοσφαίρου σε ύψος ενάμισι μέτρου.

»Επομένως, μιλάμε για μικρή ποσότητα αποβλήτων, υψηλό ρίσκο και ανάγκη αποθήκευσής τους επί πάρα πολλά έτη. Υπάρχει μεγάλη ποσότητα χρησιμοποιημένων πυρηνικών καυσίμων που είναι αποθηκευμένα εδώ και χρόνια, γιατί κανένα δεν μπορεί να καταστεί αμέσως απολύτως ακίνδυνο. Και έχουμε ήδη κλείσει μισόν αιώνα πυρηνικής ενέργειας».

Ο κ. Μακ Ντόναλντ εξηγεί τη σωστή αντιμετώπιση του προβλήματος αποθήκευσης των πυρηνικών αποβλήτων.

«Υπάρχουν πολλές χώρες με πυρηνικές εγκαταστάσεις. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ως λογική λύση τη δημιουργία ενός χώρου αποθήκευσης αποβλήτων στην Τσεχία, ενός στη Σλοβακία, ενός στην Ουγγαρία, στη Σλοβενία, την Ελβετία, το Βέλγιο, την Ολλανδία κ.ο.κ. Ακόμα και από οικονομική σκοπιά είναι καλύτερη ιδέα η δημιουργία ενός κεντρικού, διεθνούς αποθηκευτικού χώρου.

»Είναι πιθανό να υπάρχουν πολλά σημεία στον πλανήτη που από γεωλογική άποψη να είναι κατάλληλα για την υπόγεια μακρόχρονη αποθήκευση πυρηνικών αποβλήτων, κυρίως σε μεγάλες χώρες, όπως ο Καναδάς και η Ρωσία».

Η Σούζι Έμετ του BBC ξεναγήθηκε από τον Άρτε Τόιβαλα της φινλανδικής εταιρείας διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων TVO, στις ιδιότυπες υπόγειες αποθήκες της εταιρείας.

«Στα 60 μέτρα κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, ο αποθηκευτικός χώρος αποτελείται από δύο σιλό, βάθους περίπου 35 μέτρων και διαμέτρου 25. Οι τεράστιες αυτές τρύπες έχουν σκαφτεί στο βράχο. Στη Φινλανδία είμαστε καλοί σε αυτό, άλλωστε έχουμε πολλά βράχια στη χώρα. Ο συγκεκριμένος βράχος είναι μάλιστα αρχαίος, ηλικίας περίπου δύο δισεκατομμυρίων ετών».

Στις αποθήκες που περιέγραψε ο Φιλανδός ειδικός τοποθετούνται απόβλητα με ραδιενέργεια που δεν ξεπερνά μερικές εκατοντάδες χρόνια ζωής. Τι γίνεται όμως με πιο επικίνδυνα απόβλητα;

Σύμφωνα με τον κ. Τόιβαλα, τα απόβλητα με πολύ υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας τοποθετούνται σε μεταλλικά κουτιά, που με τη σειρά τους αποθηκεύονται σε χώρους που προστατεύονται από ένα παχύ περίβλημα χαλκού.

Ο χαλκός είναι πολύ ανθεκτικός στη διάβρωση και έτσι ανθίσταται στο νερό που διαπερνά το έδαφος και τα πετρώματα.

«Αυτοί οι αποθηκευτικοί χώροι κατασκευάζονται ακόμα πιο βαθιά», λέει ο κ. Τόιβαλα. «Μια θυγατρική μας εταιρεία ξεκινά το σκάψιμο σε βάθος 420 μέτρων. Όσο για το χρόνο που χρειάζεται αυτά τα απόβλητα να μείνουν θαμμένα, υπολογίζεται σε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια».

Σε πολλές χώρες, αν και όχι στη Φινλανδία, οι κάτοικοι των περιοχών που έχουν επιλεγεί ως τόποι ταφής πυρηνικών αποβλήτων έχουν αντιδράσει έντονα, παρά τις διαβεβαιώσεις για την ασφάλειά τους.

Η πρακτική αυτή, πάντως, είναι πιο ασφαλής από τη μεταφορά πυρηνικών αποβλήτων, όπως επισημαίνει η Τζιν Μακ Σόρλεϊ της Γκρινπίς.

«Το εμπόριο πυρηνικών υλικών, μεταξύ των οποίων και τα απόβλητα, είναι τεράστιο. Αν σχεδιάσεις στο χάρτη τις διαδρομές που ακολουθούνται, θα μοιάζει σαν ένα πιάτο με σπαγγέτι. Για παράδειγμα οι ΗΠΑ δέχονται χρησιμοποιημένα πυρηνικά καύσιμα από όλο τον κόσμο και η Γαλλία επιστρέφει τα απόβλητά της στην προμηθεύτρια Ιαπωνία.

»Και δε σταματάμε εκεί. Μην ξεχνάμε ότι η πυρηνική τεχνολογία μπορεί εύκολα να χρησιμοποιηθεί και για την κατασκευή πυρηνικού οπλοστασίου. Ενώ μόλις 8 κράτη είναι επισήμως κάτοχοι πυρηνικών, στην πραγματικότητα 44 χώρες έχουν τη δυνατότητα πυρηνικού εξοπλισμού».

Μισόν αιώνα μετά τη λειτουργία του πρώτου πυρηνικού σταθμού πυρηνικής ενέργειας, η πρώτη γενιά αντιδραστήρων θεωρείται πλέον επικίνδυνα γερασμένη. Έτσι λοιπόν, άλλη μία έγνοια της πυρηνικής βιομηχανίας είναι ο ασφαλής τερματισμός λειτουργίας ενός αντιδραστήρα, πράγμα που είναι τόσο δύσκολο όσο ακούγεται.

Παρόλα αυτά, ο κόσμος σήμερα είναι πιο ασφαλής από ποτέ σε σχέση με τη διαχείριση της πυρηνικής ενέργειας, ελεύθερος να καρπωθεί απρόσκοπτα τα οφέλη της τεχνολογίας αυτής. Ή τουλάχιστον, αυτό υποστηρίζει ο κατ' εξοχήν αρμόδιος, ο διευθυντής του τομέα Ασφαλείας Πυρηνικών Εγκαταστάσεων της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, Κεν Μπρόκμαν.

«Σίγουρα είναι ένα ερώτημα αν τα οφέλη της πυρηνικής τεχνολογίας αξίζουν το ρίσκο. Αν όμως ρωτήσετε έναν καρκινοπαθή που θεραπεύτηκε, τότε ίσως σκεφτείτε περισσότερο τα μεγάλα πλεονεκτήματα. Όπως και να' χει, έχουμε ακόμα πολλά να μάθουμε για τη χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας», λέει ο κ. Μπρόκμαν.
BBC

No comments: