Tuesday, 13 October 2009

Θανατηφόρο χτύπημα

Το 1796, ο Edward Jenner ανακάλυψε ότι η μόλυνση από τον σχετικά ακίνδυνο ιό της δαμαλίτιδας (ευλογιά των αγελάδων) προκαλούσε ανοσία έναντι του θανατηφόρου ―της ίδιας οικογένειας― ιού της ευλογιάς. Μια ανάλογη στρατηγική θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στον θανατηφόρο ιό του δυτικού Νείλου που μεταδίδεται με τα κουνούπια. Ο ιός αυτός ανήκει στην οικογένεια των φλαβοϊών και σχετίζεται με ιούς οι οποίοι προκαλούν κίτρινο και δάγγειο πυρετό, αλλά και εγκεφαλίτιδα. Αν και ιστορικά ο ιός περιοριζόταν γεωγραφικά στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή, την Ινδία, την Ινδονησία και μέρος της Ρωσίας, τα τελευταία χρόνια έχει εισαχθεί στην Ευρώπη μέσω των αποδημητικών πουλιών, ενώ το 1999 έφτασε και στις ΗΠΑ. Αφού οι επιστήμονες ανακάλυψαν το γενετικό υλικό του ιού, βρήκαν ότι περισσότερο από το 98% της αλληλουχίας του ήταν παρόμοιο με εκείνης του ιού Kunjin της Αυστραλίας, ο οποίος δεν είναι θανατηφόρος και γενικά είναι λιγότερο επιβλαβής, προκαλώντας κυρίως πυρετό και πόνο.

Ο μικροβιολόγος Roy Hall του Πανεπιστημίου του Κουήνσλαντ στο Μπρισμπέιν της Αυστραλίας και οι συνεργάτες του έκαναν σε ποντικούς ενέσεις με διάφορες συγκεντρώσεις του DNA του ιού Kunjin, η παθογένεια του οποίου ήταν περιορισμένη. Οι ερευνητές βρήκαν ότι ακόμα και 0,1 μικρογραμμάριο του DNA του συγκεκριμένου ιού ήταν ικανά να προκαλέσουν παραγωγή αντισωμάτων έναντι τόσο του ιού Kunjin όσο και του ιού του δυτικού Νείλου που προστάτευαν τα ποντίκια στα οποία είχαν χορηγηθεί θανατηφόρες δόσεις του ιού του δυτικού Νείλου.
Scientific American
Press to Continue.......

Αντιπαράθεση

Πρέπει η επιστήμη να συνδιαλέγεται με την πίστη;
Αν και αμφότεροι οι συνομιλητές βρίσκονται στην πλευρά της επιστήμης, δεν είναι πάντα σύμφωνοι σχετικά με τον βέλτιστο τρόπο αντιμετώπισης των θρησκευτικά υποκινούμενων απειλών κατά της επιστημονικής πρακτικής ή εκπαίδευσης. Ο Krauss, κορυφαίος φυσικός, στρέφει συχνά τα φώτα της δημοσιότητας πάνω του επιχειρηματολογώντας υπέρ της διατήρησης της θεωρίας της εξέλιξης εντός διδακτέας ύλης στα σχολεία και της απομάκρυνσης από αυτήν των ψευδοεπιστημονικών εκδοχών του δημιουργισμού. Μια ανοικτή επιστολή που απηύθυνε στον πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ το 2005, με την οποία προέτρεπε τον ποντίφικα να μη χτίσει νέα τείχη μεταξύ επιστήμης και πίστης, οδήγησε το Βατικανό στην επαναβεβαίωση αποδοχής της φυσικής επιλογής ως έγκυρης επιστημονικής θεωρίας από την Καθολική Εκκλησία.

Dawkins, διακεκριμένος εξελικτικός βιολόγος, γόνιμος συγγραφέας και ομιλητής, είναι και γλαφυρός πολέμιος οποιασδήποτε απόπειρας υπονόμευσης του επιστημονικού λόγου. Ωστόσο, έχει επιδείξει μικρότερο ενδιαφέρον από τον Krauss στην επίτευξη μιας ειρηνικής συνύπαρξης μεταξύ επιστήμης και πίστης. Ο τίτλος του ευπώλητου βιβλίου του The God Delusion [ελληνικός τίτλος: Η περί Θεού αυταπάτη] συνοψίζει ίσως καλύτερα τις απόψεις του περί της θρησκευτικής πίστης.


Οι δύο παραπάνω σύμμαχοι αντιπαρατέθηκαν στα διαλείμματα ενός συνεδρίου σχετικού με τη σύγκρουση μεταξύ επιστήμης και θρησκείας, το οποίο έλαβε χώρα στο Ινστιτούτο Salk για τις Βιολογικές Σπουδές (Σαν Ντιέγκο), στα τέλη του προηγούμενου έτους. Σε ένα διάλογο, τον οποίο αναδημιουργούμε εδώ, κάθε συγγραφέας εξήγησε τη δική του τακτική αντιμετώπισης του «εχθρού» και καταπιάστηκε με κάποια από τα ερωτήματα που αντιμετωπίζουν όλοι οι επιστήμονες όταν αποφασίζουν εάν και πώς θα μιλήσουν στον πιστό για την επιστήμη: σκοπός μας είναι να διδάξουμε την επιστήμη ή να καταγγείλουμε τη θρησκεία; Θα μπορέσουν ποτέ οι δύο κοσμοθεωρίες να εμπλουτίσουν η μία την άλλη; Είναι η θρησκεία εγγενώς κακή; Σε μια εκτεταμένη εκδοχή της συνομιλίας τους, που υπάρχει διαθέσιμη στο www.sciam.com, οι συνομιλητές συζητούν επίσης και για το κατά πόσον η επιστήμη θα μπορέσει ποτέ να ελέγξει την «Υπόθεση για την Ύπαρξη του Θεού».

Krauss: Και οι δύο, και εσύ και εγώ, έχουμε αφιερώσει ένα σημαντικό μέρος του χρόνου μας προσπαθώντας να κινήσουμε το ενδιαφέρον του κοινού για τα θέματα της επιστήμης, επιχειρώντας παράλληλα να εξηγήσουμε τα θεμέλια της τρέχουσας —ο καθένας στο πεδίο του— επιστημονικής κατανόησης του Σύμπαντος. Έτσι, νομίζω ότι πρέπει να τεθεί το ερώτημα για το ποιος θα πρέπει να είναι ο πρωταρχικός στόχος ενός επιστήμονα όταν μιλάει ή γράφει σχετικά με την επιστήμη. Αναρωτιέμαι τι είναι πιο σημαντικό: να χρησιμοποιούμε την αντίθεση μεταξύ επιστήμης και θρησκείας ώστε να μιλήσουμε για την επιστήμη ή να προσπαθήσουμε να θέσουμε τη θρησκεία στη θέση που της αρμόζει; Υποψιάζομαι ότι εγώ θέλω να επικεντρωθώ περισσότερο στο πρώτο θέμα ενώ εσύ στο δεύτερο.
Το λέω αυτό, διότι, εάν κάποιος επιδιώκει να διδάξει ανθρώπους, απαιτείται, κατά τη γνώμη μου, να τους προσεγγίσει, να κατανοήσει από πού προέρχονται, εφόσον πρόκειται να τους δελεάσει για να σκεφτούν σχετικά με την επιστήμη. Λέω συχνά στους καθηγητές της μέσης εκπαίδευσης, για παράδειγμα, ότι το μεγαλύτερο λάθος που μπορούν να κάνουν είναι να θεωρήσουν δεδομένο το ενδιαφέρον των μαθητών τους για αυτά που πρόκειται να τους μιλήσουν. Η διδασκαλία είναι ξελόγιασμα, είναι σαγήνεμα. Το να λες στους ανθρώπους από την άλλη όχθη ότι τα βαθύτερα πιστεύω τους είναι απλώς ανοησίες —ακόμη και εάν όντως είναι—, οπότε θα πρέ-πει να ακούσουν εμάς για να μάθουν την αλήθεια, ανατρέπει τελικά τη συνακόλουθη παιδαγωγική. Στο πλαίσιο αυτό, εάν τελικά ο πρωταρχικός στόχος στη συζήτηση του εν λόγω θέματος είναι να θέσουμε τη θρησκεία στην αρμόζουσα θέση της, τότε ίσως αποδειχθεί χρήσιμο να σοκάρουμε τους ανθρώπους αμφισβητώντας τις πεποιθήσεις τους.

Dawkins: Το ότι εγώ θεωρώ τη θρησκεία κακή επιστήμη, ενώ εσύ θεωρείς ότι επικουρεί την επιστήμη, μοιραία θα εκτρέψει τον καθένα μας προς διαφορετικές, έστω και ελαφρώς, κατευθύνσεις. Συμφωνώ μαζί σου ότι η διδασκαλία είναι ξελόγιασμα και ότι αποτελεί κακή στρατηγική η αποξένωση από το κοινό σου πριν καν ξεκινήσεις τη διδασκαλία. Ίσως χρειάζεται να βελτιώσει κανείς την τεχνική του σαγηνέματος. Ουδείς όμως θαυμάζει έναν ανέντιμο πλάνο, και αναρωτιέμαι πόσο μακριά είσαι διατεθειμένος να φτάσεις σε αυτή σου την «προσέγγιση». Πιθανότατα δεν θα προσεγγίσεις κάποιον που πιστεύει ότι η Γη είναι επίπεδη. Ούτε ίσως ένα δημιουργιστή που πιστεύει στη «θεωρία της νεαρής Γης» —ότι ολόκληρο το Σύμπαν δημιουργήθηκε μετά τη Μεσολιθική Εποχή. Ενδεχομένως όμως να προσεγγίσεις ένα δημιουργιστή ο οποίος πιστεύει στη «θεωρία της παλαιάς Γης» —ότι ο Θεός εκκίνησε τα πάντα και στη συνέχεια παρενέβαινε κατά καιρούς ώστε να βοηθά την εξέλιξη στα δύσκολα άλματα. Η διαφορά μεταξύ μας είναι ποσοτική. Είσαι έτοιμος να φτάσεις λίγο πιο μακριά από μένα, όμως υποθέτω όχι και πολύ μακριά.

Krauss: Ας διασαφηνίσω τι εννοώ λέγοντας «να τους προσεγγίσουμε». Δεν εννοώ να συνθηκολογήσουμε με τις εσφαλμένες αντιλήψεις τους, αλλά να βρούμε έναν θελκτικό τρόπο ώστε να τους δείξουμε ότι όντως έχουν εσφαλμένες αντιλήψεις. Θα σου δώσω ένα παράδειγμα. Έχω κατά καιρούς αντιπαρατεθεί δημόσια με δημιουργιστές και με ζηλωτές της «θεωρίας περί απαγωγής από εξωγήινους». Και οι δύο ομάδες έχουν την ίδια εσφαλμένη αντίληψη σχετικά με τη φύση της εξήγησης: πιστεύουν ότι, αν δεν καταλαβαίνεις τα πάντα, δεν καταλαβαίνεις τίποτα. Στις αντιπαραθέσεις επιλέγουν κάποιο ασαφές επιχείρημα —ας πούμε, μια ομάδα ανθρώπων στα σύνορα της Μογγολίας είδε το 1962 έναν ιπτάμενο δίσκο να αιωρείται πάνω από μια εκκλησία. Στη συνέχεια ρωτούν εάν είμαι γνώστης τού εν λόγω γεγονότος και, εάν απαντήσω αρνητικά, πάντοτε αντιτείνουν: «Εάν δεν έχεις εξετάσει κάθε παρόμοιο συμβάν, τότε δεν μπορείς να ισχυρίζεσαι ότι η απαγωγή από εξωγήινους είναι απίθανο να συμβεί».
Ανακάλυψα ότι μπορώ να αναγκάσω τους ανθρώπους μιας τέτοιας ομάδας να αναρωτηθούν σχετικά με αυτά που λένε χρησιμοποιώντας την άλλη ομάδα σαν καθρέφτη. Δηλαδή, ρωτώ τους δημιουργιστές: «Πιστεύετε στους ιπτάμενους δίσκους;». Όπως αναμενόταν, απαντάνε αρνητικά. Στη συνέχεια ρωτάω: «Γιατί;Έχετε εξετάσει όλα τα επιχειρήματα;». Ομοίως, ρωτάω τους οπαδούς των απαγωγών από εξωγήινους: «Πιστεύετε στο δημιουργισμό της νεαρής Γης;», και απαντάνε «όχι» θέλοντας να δείξουν την επιστημοσύνη τους. Έπειτα τους ρωτάω: «Γιατί;Έχετε εξετάσει κάθε μεμονωμένο αντεπιχείρημα;». Προσπαθώ να δείξω σε κάθε ομάδα ότι είναι εντελώς λογικό να στηρίζουμε τις θεωρητικές προβλέψεις μας σε μια τεράστια ποσότητα ενυπόστατων αποδεικτικών στοιχείων, χωρίς και να έχουμε εξετάσει ενδελεχώς κάθε μεμονωμένο ασαφές αντεπιχείρημα. Αυτή η «διδακτική τεχνική» έχει φέρει αποτελέσματα στην πλειονότητα των περιπτώσεων, εκτός από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις στις οποίες αποδεικνυόταν ότι απέναντί μου είχα έναν πιστό των απαγωγών από εξωγήινους ο οποίος ταυτόχρονα ήταν και δημιουργιστής!

Dawkins: Με ικανοποιεί η διευκρίνισή σου για το τι εννοείς λέγοντας «να προσεγγίσουμε». Επίτρεψέ μου όμως να σε προειδοποιήσω πόσο εύκολο είναι να παρερμηνευτείς. Έγραψα κάποτε σε μια κριτική ενός βιβλίου στους New York Times ότι «είναι απολύτως ασφαλές να χαρακτηρίσουμε κάποιον που ισχυρίζεται ότι δεν πιστεύει στη θεωρία της εξέλιξης ανίδεο (ή ανόητο ή παράφρονα ή κακοήθη, αλλά θα προτιμούσα να μη λάβω κάτι τέτοιο υπόψη μου)». Τούτη η πρόταση αναφέρεται ξανά και ξανά, παρέχοντας στήριξη στην άποψη ότι εγώ είμαι ένας προκατειλημμένος, αδιάλλακτος, στενόμυαλος, ακόλαστος, μεγαλόστομος φαφλατάς. Ωστόσο μείνετε λίγο στην πρότασή μου. Μπορεί να μη διατυπώθηκε για να σαγηνεύσει, αλλά εσύ, Lawrence, ξέρεις από τα μύχια της ψυχής σου ότι αποτελεί μια απλή και νηφάλια παρουσίαση της πραγματικότητας.
Η άγνοια δεν είναι έγκλημα. Το να αποκαλέσεις κάποιον ανίδεο δεν αποτελεί προσβολή. Όλοι μας είμαστε ανίδεοι για την πλειονότητα των υφιστάμενων πραγμάτων. Εγώ είμαι παντελώς ανίδεος για το μπέιζμπολ, και τολμώ να πω ότι και εσύ είσαι το ίδιο ανίδεος για το κρίκετ. Εάν πω σε κάποιον που πιστεύει πως ο Κόσμος έχει ηλικία 6.000 ετών ότι είναι ανίδεος, μάλλον του αποδίδω φιλοφρόνηση —θεωρώντας ότι δεν είναι ανόητος, παράφρονας ή κακοήθης.

Krauss: Συμφωνώ απολύτως μαζί σου περί αυτού. Το πρόβλημα για μένα είναι συνήθως η άγνοια· και ευτυχώς, η άγνοια εξαλείφεται πιο εύκολα από όλα τα άλλα. Δεν είναι υποτιμητικό να δηλώνουμε ότι κάποιος έχει άγνοια εάν παρανοεί τα επιστημονικά ζητήματα.

Dawkins: Και εγώ αντιλαμβάνομαι ότι θα μπορούσα, και ίσως θα έπρεπε, να έθετα το ζήτημα πιο διπλωματικά. Θα έπρεπε να προσεγγίσω το κοινό με πιο θελκτικό τρόπο. Υπάρχουν όμως όρια. Πόσο θα άντεχες την ακόλουθη υπερβολή: «Αγαπητέ δημιουργιστή της νεαρής Γης, σέβομαι βαθιά την πεποίθησή σας ότι ο Κόσμος έχει ηλικία 6.000 ετών. Παρ’ όλα αυτά, ταπεινά και ευγενικά θεωρώ ότι ενδεχομένως θα σας συνάρπαζε εάν διαβάζατε ένα βιβλίο γεωλογίας ή κοσμολογίας ή αρχαιολογίας ή ιστορίας ή ζωολογίας ή ένα βιβλίο σχετικό με τη ραδιοχρονολόγηση (μαζί με τη Βίβλο, φυσικά), και ότι ίσως αρχίζατε να βλέπετε γιατί σχεδόν άπαντες οι μορφωμένοι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των θεολόγων, θεωρούν ότι η ηλικία του Κόσμου μετριέται σε δισεκατομμύρια έτη και όχι σε χιλιάδες».
Επίτρεψέ μου να προτείνω μια εναλλακτική στρατηγική «ξελογιάσματος». Αντί να προσποιούμαστε ότι σεβόμαστε βλακώδεις απόψεις, τι θα λέγατε για λίγη «σκληρή αγάπη»; Παρουσιάστε δραματικά στο δημιουργιστή της νεαρής Γης το απόλυτο μέγεθος της ασυμφωνίας μεταξύ των δικών του απόψεων και αυτών των επιστημόνων: «Τα 6.000 έτη δεν διαφέρουν απλώς λίγο από τα 4,6 δισεκατομμύρια έτη. Διαφέρουν σε τέτοιο βαθμό ώστε, αγαπητέ δημιουργιστή της νεαρής Γης, είναι σαν να ισχυρίζεσαι ότι η απόσταση Λονδίνου-Καμπούλ δεν είναι 5.500 χιλιόμετρα αλλά 7 μέτρα. Φυσικά, σέβομαι το δικαίωμά σου να διαφωνείς με τους επιστήμονες, όμως μάλλον δεν θα σε έβλαπτε και δεν θα σε προσέβαλλε πολύ να ακούσεις —ως θέμα στοιχειώδους και αδιαμφισβήτητης αριθμητικής— το πραγματικό μέγεθος του λάθους στο οποίο έχεις υποπέσει».

Krauss: Δεν νομίζω ότι η πρότασή σου μπορεί να περιγραφεί ως «σκληρή αγάπη». Στην πράξη είναι αυτό ακριβώς που υποστήριζα —ένας δημιουργικός και ελκυστικός τρόπος, δηλαδή, να κάνεις κάποιον να αντιληφθεί το μέγεθος και τη φύση τέτοιων εσφαλμένων αντιλήψεων. Κάποιοι θα αυταπατώνται εσαεί, παρά τα γεγονότα, όμως αυτοί δεν αποτελούν βέβαια το κοινό που προσπαθούμε να προσεγγίσουμε. Προσπαθούμε μάλλον να προσεγγίσουμε τον τεράστιο όγκο του κοινού που μπορεί να έχει ανοικτό μυαλό απέναντι στην επιστήμη, αλλά απλώς δεν γνωρίζει πολλά σχετικά με αυτήν ή δεν έχει έρθει ποτέ σε επαφή με επιστημονικά θέματα. Από αυτή τη σκοπιά, επίτρεψέ μου να θέσω ένα άλλο ερώτημα σχετικά με το ποιο από τα παρακάτω συμμερίζεσαι περισσότερο: Μπορεί η επιστήμη να εμπλουτίσει την πίστη ή πάντοτε πρέπει να την αφανίζει;
Τούτο το ερώτημα μου προέκυψε όταν πρόσφατα μου ζητήθηκε να μιλήσω σε κάποιο καθολικό κολέγιο, σε ένα συμπόσιο για την επιστήμη και τη θρησκεία. Υποθέτω ότι με θεωρούσαν ως κάποιον που ενδιαφέρεται να συμφιλιώσει τις δύο πλευρές. Αφότου συμφώνησα να δώσω τη διάλεξη, διαπίστωσα ότι το θέμα της διάλεξης που μου είχε ανατεθεί ήταν «Ενδυναμώνοντας την πίστη μέσω της επιστήμης». Παρά τους αρχικούς μου ενδοιασμούς, όσο περισσότερο σκεφτόμουν το θέμα τόσο περισσότερο λογικό το έβρισκα. Η ανάγκη να πιστεύει κανείς σε μια θεία διάνοια χωρίς άμεσα αποδεικτικά στοιχεία είναι, καλώς ή κακώς, μια θεμελιώδης συνιστώσα της ψυχής πολλών ανθρώπων. Δεν πιστεύω ότι θα απαλλάξουμε την ανθρωπότητα από τη θρησκευτική πίστη, περισσότερο τουλάχιστον απ’ όσο θα απαλλάξουμε την ανθρωπότητα από τη ρομαντική αγάπη ή από πολλές άλλες ανορθολογικές αλλά θεμελιώδεις όψεις της ανθρώπινης νόησης. Παρότι «ορθογώνιες» —ασυσχέτιστες, δηλαδή— με τις επιστημονικές ορθολογικές συνιστώσες, δεν είναι λιγότερο πραγματικές και ενδεχομένως δεν είναι και λιγότερο άξιες προσοχής όταν εξετάζουμε την ανθρώπινη φύση μας.

Dawkins: Σχετικά με αυτό, τέτοιος πεσιμισμός για την ανθρώπινη φύση είναι ευρέως διαδεδομένος μεταξύ των ορθολογιστών, μέχρι το σημείο του τέλειου μαζοχισμού. Είναι σαν εσύ και όσοι παρευρίσκονταν στο συνέδριο να διάκεισθε θετικά στην ιδέα ότι ο άνθρωπος είναι αιωνίως καταδικασμένος στον παραλογισμό. Κατά τη γνώμη μου όμως, η ανορθολογικότητα ουδεμία σχέση έχει με τον ρομαντικό έρωτα ή την ποίηση ή τα αισθήματα —όλα τόσο κοντά σε αυτό που κάνει τη ζωή να αξίζει να τη ζήσεις. Τα παραπάνω στοιχεία δεν είναι ορθογώνια στην ορθολογικότητα. Ενδεχομένως να είναι εφαπτόμενα σε αυτήν. Σε κάθε περίπτωση, είμαι αναφανδόν υπέρ αυτών, όπως και εσύ. Οι κατηγορηματικά ανορθολογικές πεποιθήσεις και οι προκαταλήψεις, όμως, είναι ένα εντελώς διαφορετικό θέμα. Το να αποδεχόμαστε ότι δεν μπορούμε ποτέ να απαλλαχθούμε από αυτές —το ότι συνιστούν οριστικές και αμετάκλητες συνιστώσες της ανθρώπινης φύσης— είναι καταφανώς αναληθές για σένα και, υποθέτω, για τους περισσότερους συναδέλφους και φίλους σου. Αρα, δεν αποτελεί υποχώρηση το να υποθέτουμε ότι τα ανθρώπινα όντα είναι, εν γένει και εκ φύσεως, ανίκανα να απελευθερωθούν από αυτές;

Krauss: Δεν είμαι τόσο βέβαιος ότι έχω απαλλαγεί από ανορθολογικές πεποιθήσεις, τουλάχιστον ανορθολογικές πεποιθήσεις σχετικά με τον εαυτό μου. Εάν όμως η θρησκευτική πίστη αποτελεί κεντρικό μέρος της εμπειρίας της ζωής πολλών ανθρώπων, τότε το ερώτημα, κατ εμέ, δεν είναι το πώς να απαλλάξουμε τον κόσμο από τον Θεό, αλλά μέχρι ποιο βαθμό μπορεί η επιστήμη τουλάχιστον να μετριάσει αυτή την πεποίθηση και να εξαλείψει τις περισσότερο ανορθολογικές και επιβλαβείς όψεις του θρησκευτικού φονταμενταλισμού. Και τούτος είναι ασφαλώς ένας τρόπος με τον οποίο η επιστήμη μπορεί να εμπλουτίσει την πίστη.
Στη διάλεξή μου προς το καθολικό κοινό, για παράδειγμα, βασίστηκα στο τελευταίο σου βιβλίο και περιέγραψα πώς οι επιστημονικές αρχές, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης να μην είμαστε επιλεκτικοί στην επιλογή των δεδομένων, υπαγορεύουν να μη συντασσόμαστε με το φονταμενταλισμό των άλλων. Εάν κάποιος πιστεύει ότι η ομοφυλοφιλία είναι απεχθής, καθότι έτσι λέει η Βίβλος, τότε πρέπει να πιστέψει και όλα όσα περαιτέρω λέγονται στη Βίβλο, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να σκοτώσεις τα παιδιά σου αν είναι ανυπάκουα ή να κοιμηθείς με τον πατέρα σου αν χρειάζεται να κάνεις παιδιά και δεν υπάρχουν άλλοι άντρες τριγύρω, και πάει λέγοντας.
Επιπλέον, η επιστήμη μπορεί άμεσα να καταρρίψει πολλές τέτοιες άθλιες κατά γράμμα ερμηνείες των Γραφών, όπως, για παράδειγμα, την αντίληψη ότι η γυναίκα είναι απλώς κτήμα του άντρα, η οποία αντιτίθεται σε αυτό που μας λέει η βιολογία σχετικά με τον βιολογικό ρόλο των γυναικών και τις διανοητικές ικανότητες αντρών και γυναικών. Με την ίδια λογική που επιχειρηματολόγησε ο Γαλιλαίος όταν υπέθεσε ότι ο Θεός δεν θα είχε δημιουργήσει τους ανθρώπινους εγκεφάλους εάν δεν ήθελε να τους χρησιμοποιήσουν οι άνθρωποι για να μελετήσουν τη Φύση, έτσι και η επιστήμη αναμφίβολα μπορεί να εμπλουτίσει την πίστη.

Ένα ακόμα πλεονέκτημα που έχει να προσφέρει η επιστήμη παρουσιάστηκε πιο πειστικά από τον Carl Sagan, ο οποίος, όπως εσύ και εγώ, δεν ήταν θρησκευόμενος. Μολαταύτα, σε μια συλλογή των διαλέξεων Gifford πάνω στην επιστήμη και τη θρησκεία που έδωσε το 1985 στη Σκωτία και εκδόθηκε μετά το θάνατό του, επισημαίνει ότι το πρότυπο του θρησκευτικού θαύματος είναι στην πραγματικότητα πολύ μυωπικό, πολύ περιορισμένο. Ένας και μόνο Κόσμος αποδεικνύεται λίγος και ασήμαντος για κάποιον αληθινό Θεό. Το τεράστιο εύρος του Σύμπαντος, που μας αποκαλύπτεται μέσω της επιστήμης, είναι μακράν λαμπρότερο. Εξάλλου, θα μπορούσαμε τώρα να προσθέσουμε, υπό το πρίσμα της πρόσφατης «μόδας» στη θεωρητική φυσική, ότι το ένα και μόνο Σύμπαν φαίνεται πολύ ασήμαντο, και πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε για ένα πλήθος από σύμπαντα. Σπεύδω να προσθέσω, ωστόσο, ότι το να εμπλουτίζεις την πίστη είναι κατά πολύ διαφορετικό από το να παρέχεις υποστηρικτικά στοιχεία για την πίστη, γεγονός που πιστεύω ακράδαντα ότι δεν σχετίζεται με την επιστήμη.

Dawkins: Όντως, μου αρέσει πολύ αυτή η στάση τού Sagan, και χαίρομαι πολύ που την επεσήμανες. Εγώ μάλιστα την έχω περιορίσει λίγο ώστε να χωράει να γραφτεί από τους εκδότες αυτών των διαλέξεων στο εξώφυλλο του βιβλίου: «Ήταν ο Carl Sagan θρήσκος; Ήταν κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Αφησε πίσω του τον ασήμαντο, στενόμυαλο μεσαιωνικό κόσμο του συμβατικού θρήσκου· άφησε τους θεολόγους, τους ιερείς και τους μουλάδες να βουλιάζουν στην πνευματική τους φτώχεια. Τους άφησε πίσω, διότι είχε πολύ περισσότερα που τον έκαναν θρήσκο. Αυτοί έχουν τους μύθους της Εποχής του Χαλκού, τις μεσαιωνικές προκαταλήψεις και τους παιδιάστικους ευσεβείς τους πόθους. Αυτός είχε το Σύμπαν». Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι που μπορώ να προσθέσω για να απαντήσω στο ερώτημά σου σχετικά με το εάν η επιστήμη μπορεί να εμπλουτίσει τη θρησκευτική πίστη. Μπορεί, υπό την έννοια που εννοείτε και εσύ και ο Sagan: ότι η εχθρότητα προς αυτήν παρεξηγείται ως επιδοκιμασία της.

Krauss: Θα ήθελα να κλείσω με ένα θέμα που νομίζω ότι έχει τη μεγαλύτερη σημασία στην τρέχουσα συζήτηση μεταξύ των επιστημόνων σχετικά με τη θρησκεία: Είναι η θρησκεία εγγενώς κακή; Εδώ θα πρέπει να ομολογήσω ότι οι δικές μου απόψεις έχουν εξελιχθεί, προϊόντος του χρόνου, αν και εσύ ίσως ισχυριστείς ότι απλώς έγινα πιο μετριοπαθής. Ασφαλώς υπάρχει πληθώρα στοιχείων σύμφωνα με τα οποία η θρησκεία ευθύνεται για πολλές φρικαλεότητες, και συχνά τονίζω, όπως και εσύ, ότι στις μέρες μας κανένας δεν θα έριχνε σκοπίμως αεροπλάνα πάνω σε ψηλά κτίρια εάν δεν έτρεφε την πίστη ότι ο Θεός στέκεται πλάι του.
Ως επιστήμονας πιστεύω ότι ο ρόλος μου έγκειται στο να ενίσταμαι όταν η θρησκευτική πίστη οδηγεί τους ανθρώπους να διδάσκουν ψεύδη για τον κόσμο. Από αυτή τη σκοπιά, θα ισχυριζόμουν ότι πρέπει να σεβόμαστε τις θρησκευτικές ευαισθησίες ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο από κάθε άλλη μεταφυσική κλίση· όμως στις περιπτώσεις στις οποίες αυτές σφάλλουν δεν θα πρέπει να γίνονται σεβαστές. Όταν λέω σφάλλουν, εννοώ πεποιθήσεις οι οποίες βρίσκονται καταφανώς σε διαφωνία με τα εμπειρικά δεδομένα. Η Γη δεν έχει ηλικία 6.000 ετών. Ο άνθρωπος του Κένγουικ δεν ήταν ινδιάνος Γιουματίλα. Αυτό όμως που πρέπει να προσπαθήσουμε να εκριζώσουμε δεν είναι η θρησκευτική πίστη αλλά η άγνοια. Μόνο όταν η πίστη απειλείται από τη γνώση γίνεται εχθρός.

Dawkins: Νομίζω ότι εδώ σχεδόν συμφωνούμε. Και μολονότι η λέξη «ψεύδος» έχει μεγάλη βαρύτητα, διότι υποδηλώνει πρόθεση να εξαπατήσεις, δεν είμαι ένας από αυτούς που υψώνουν ηθικά επιχειρήματα πάνω από το ερώτημα σχετικά με την αλήθεια των θρησκευτικών πεποιθήσεων. Είχα πρόσφατα μια τηλεοπτική συνάντηση με τον βετεράνο πολιτικό Τόνι Μπεν, πρώην υπουργό τεχνολογίας, ο οποίος αποκαλεί τον εαυτό του χριστιανό. Έγινε φανερό κατά την πορεία της συζήτησής μας ότι δεν είχε το παραμικρό ενδιαφέρον για το εάν οι χριστιανικές πεποι-θήσεις είναι αληθείς ή ψευδείς· νοιαζόταν μόνο για το κατά πόσον είναι ηθικές. Εναντιωνόταν μάλιστα στην επιστήμη με την αιτιολογία ότι δεν μας δίνει καμία ηθική καθοδήγηση. Όταν διαμαρτυρήθηκα ότι η επιστήμη δεν έχει να κάνει με καμία ηθική καθοδήγηση, τότε έφτασε στο σημείο να ρωτήσει ποια είναι η χρησιμότητα της επιστήμης· ένα κλασικό παράδειγμα του συνδρόμου που ο φιλόσοφος Daniel Dennett έχει αποκαλέσει «πίστη στην πίστη».

Αλλο παράδειγμα αποτελούν όσοι θεωρούν ότι το αν οι θρησκευτικές πεποιθήσεις είναι αληθείς ή ψευδείς έχει λιγότερη σημασία από τη δύναμη της θρησκείας να παρηγορεί και να δίνει νόημα και σκοπό στη ζωή. Φαντάζομαι πως θα συμφωνήσεις μαζί μου ότι δεν έχουμε καμία αντίρρηση στο να αναζητούν οι άνθρωποι παρηγοριά όπου επιθυμούν, και καμία αντίρρηση στις ισχυρές ηθικές πυξίδες. Το ζήτημα όμως της ηθικής ή της παρηγορητικής αξίας της θρησκείας —με τον ένα ή τον άλλο τρόπο— πρέπει να διαχωρίζεται στο νου μας από την αληθοτιμή της θρησκείας. Συναντώ συχνά δυσκολίες στο να πείσω τα θρησκευόμενα άτομα για αυτή τη διάκριση, γεγονός που φανερώνει ότι εμείς, οι επιστήμονες-σαγηνευτές, έχουμε έναν αρκετά δύσκολο και ανηφορικό δρόμο να διαβούμε.

Ο Lawrence M. Krauss κατέχει την έδρα Ambrose Swasey και είναι διευθυντής του Κέντρου για την Εκπαίδευση και την Έρευνα στην Κοσμολογία και στην Αστροφυσική στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve (Οχάιο). Συγγραφέας επτά βιβλίων εκλαΐκευσης της επιστήμης και δεκάδων κριτικών κειμένων και σχολίων για τον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο, δίνει επίσης πολλές διαλέξεις για την επιστήμη και το δημόσιο συμφέρον. Εκτός των πολλών του επιστημονικών τιμητικών διακρίσεων, κατέχει και το μοναδικό προνόμιο να έχει λάβει τα μεγαλύτερα βραβεία και από τις τρεις αμερικανικές ενώσεις φυσικής. Έχει παίξει με την ορχήστρα τού Κλίβελαντ, υπήρξε μέλος της κριτικής επιτροπής του Κινηματογραφικού Φεστιβάλ Sundance και έχει γράψει τέσσερα άρθρα για το Scientific American. [Στα ελληνικά κυκλοφορεί το βιβλίο του: Η φυσική του Σταρ Τρεκ (Νέα Σύνορα, 1996).]

Ο Richard Dawkins κατέχει την έδρα Charles Simonyi για την Κατανόηση της Επιστήμης από το Ευρύ Κοινό στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Τα εννέα του βιβλία τού έχουν αποφέρει επί τιμή διδακτορίες στην επιστήμη και τα γράμματα, και είναι μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου (η βρετανική ακαδημία επιστημών) αλλά και της Βασιλικής Εταιρείας Λογοτεχνίας. Στα πολλά του βραβεία συμπεριλαμβάνονται το διεθνές βραβείο Cosmos, το βραβείο Nakayama για τις ανθρωπιστικές επιστήμες και το βραβείο Σαίξπηρ για την εξέχουσα συνεισφορά του στον βρετανικό πολιτισμό. Το 2006 ίδρυσε το Ίδρυμα Richard Dawkins για τη Λογική και την Επιστήμη. Οι νέες εκπαιδευτικές οδηγίες στα βρετανικά σχολεία ενθαρρύνουν τους μαθητές να υποδύονται προσωπικότητες όπως ο Γαλιλαίος, ο Δαρβίνος και ο Dawkins στις συζητήσεις τους σχετικά με την επιστήμη και το δημιουργισμό. [Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία του: Ο ποταμός της ζωής (Κάτοπτρο, 1995), Ο τυφλός ωρολογοποιός (Κάτοπτρο, 1994 και 2001), Υφαίνοντας το ουράνιο τόξο (Τραυλός, 2000), Η περί Θεού αυταπάτη (Κάτοπτρο, 2007), και εντός του έτους θα κυκλοφορήσει η τριακονταετής επετειακή έκδοση του Εγωιστικού γονιδίου (Κάτοπτρο).]
Scientific American

Press to Continue.......

Wednesday, 7 October 2009

Μικρά φράγματα θα ξεδιψάσουν τα νησιά

του Προκόπη Γιόγιακα
Μικρά φράγματα, που θα συγκρατούν το νερό της βροχής το οποίο τώρα καταλήγει στη θάλασσα, θα μπορούσαν να ξεδιψάσουν τα νησιά, που τη χειμερινή περίοδο «πνίγονται» από τις βροχοπτώσεις και το καλοκαίρι λένε το πανάκριβο νερό- νεράκι.
Όπως υποστηρίζει ο υπεύθυνος δράσεων της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Αρχιπέλαγος», επισκέπτης καθηγητής Θαλάσσιας Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Έσεξ κ. Θοδωρής Τσιμπίδης, «στα νησιά υπάρχει έλλειμμα στο ζήτημα της αξιοποίησης του νερού. Για παράδειγμα, τα νερά που καταλήγουν αναξιοποίητα στη θάλασσα, από τρεις μόνο χειμάρρους της Ικαρίας, υπολογίζονται σε 60.000.000 έως 80.000.000 κυβικά μέτρα ετησίως. Οι αντίστοιχες ποσότητες που χάνονται απο τους κύριους χειμάρρους της Σάμου υπολογίζονται από 50.000.000 έως 60.000.000 κυβικά μέτρα τον χρόνο».

Έτσι, όπως λέει, «με δύο μικρά τεχνητά φράγματα στην Ικαρία θα μπορούσαν να συγκεντρώνονται κάθε χρόνο από 15.000.000 έως 20.000.000 κυβικά μέτρα νερό, ενώ δύο μικρά φράγματα στη Σάμο θα μπορούσαν να συγκεντρώνουν πάνω από 10.000.000 κυβικά μέ τρα νερό το καθένα». Μια μπόρα φθάνει. Μάλιστα, όπως παρατηρεί ο δήμαρχος Ραχών Ικαρίας κ. Φανούρης Καρούτσος, «η λιμνοδεξαμενή χωρητικότητας 1.000.000 κυβικών μέτρων, που φτιάχτηκε στη θέση Πέζι, γέμισε με μια μόνο μπόρα, όταν οι τεχνικοί μας έλεγαν ότι χρειάζονται γύρω στα 4 χρόνια. Λύσαμε οριστικά το πρόβλημα υδροδότησης σε 2 από τα 3 δημοτικά διαμερίσματα».

Την ώρα που όλοι παραδέχονται το πρόβλημα της λειψυδρίας στα νησιά, όπως καταγγέλλει στα «ΝΕΑ» ο νομάρχης Κυκλάδων κ. Δημήτρης Μπάιλας, «οικονομικά συμφέροντα προωθούν την ακριβή λύση της μεταφοράς νερού απο νησί σε νησί με πλοία-υδροφόρες εις βάρος της ανάπτυξης των υποδομών. Δεν υπάρχει κανένα πλάνο για να ξέρουμε πώς θα δράσουμε. Έτσι το νερό μεταφέρεται στα νησιά με τους νερουλάδες».

Σύμφωνα με τον κ. Τσιμπίδη «τη διετία 2004-2006 ξοδεύτηκαν για τη μεταφορά νερού με πλοία στα άνυδρα νησιά 25,5 εκατομμύρια ευρώ- χωρίς να έχει υπολογιστεί το κόστος της αγοράς του νερού».

Όπως λέει όμως ο ομότιμος καθηγητής Υδρογεωλογίας και Τεχνικής Γεωλογίας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) κ. Γιάννης Κουμαντάκης, «η αδιαφορία και η έλλειψη πλάνου στη διαχείριση των υδάτων φαίνεται και απο το γεγονός ότι δεν υπάρχει καμία επίσημη μέτρηση για τα νερά των απορροών απο τους περισσότερους χειμάρρους, αφού δεν έχουν εγκατασταθεί υδρομετρικοί σταθμοί με συνέπεια να μην υπάρχουν ούτε καν τα σωστά δεδομένα για το κτίσιμο των φραγμάτων».

Μικρά έργα
Υπέρ των πολλών μικρών έργων για τη συλλογή του νερού στα νησιά τάσσονται οι ειδικοί, αντί για εξαγγελίες μεγαλεπήβολων κατασκευών.

«Ο κίνδυνος της ερημοποίησης των νησιών οδηγεί πολλούς στη λογική “ούτε μια σταγόνα νερού χαμένη”. Αυτή η λογική όμως έχει πλέον ξεπεραστεί επειδή το γλυκό νερό που καταλήγει στη θάλασσα συντελεί στη δημιουργία οικοσυστημάτων πλούσιων σε θαλασσινή ζωή», λέει ο καθηγητής στον Τομέα Υδραυλικής και Τεχνικής στην Πολυτεχνική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Γιάννης Μυλόπουλος.

Όπως εξηγεί «η ιδανική λύση είναι η κατασκευή μικρών φραγμάτων- επί της ουσίας αναχωμάτων που θα καθυστερούν τη γρήγορη και χειμαρρώδη ροή του νερού. Πρέπει να δούμε τι πραγματικά χρειαζόμαστε χωρίς να καταστρέφουμε το περιβάλλον. Με αυτά τα έργα ενισχύεται ο εμπλουτισμός του υδροφόρου ορίζοντα και μπορούμε να έχουμε νερό στις δύσκολες εποχές».

39 ταμιευτήρες
Από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχουν κατασκευαστεί 39 ταμιευτήρες σε όλα τα νησιά. Ωστόσο δεν έχουν όλα ολοκληρωθεί και αποδοθεί σε χρήση. Όπως χαρακτηριστικά λέει η δήμαρχος Σερίφου κ. Αγγελική Συνοδινού «το φράγμα στο Στενό Σερίφου, χωρητικότητας 700.000 κυβικών μέτρων που έχει τελειώσει από το 2005-αλλά είχε παρουσιάσει διαρροές- ακόμη δεν έχει παραδοθεί στον δήμο».

Όπως επισημαίνει ο κ. Τσιμπίδης «επειδή το κόστος της μεταφοράς του νερού είναι ιδιαίτερα υψηλό, μια απλή λύση θα ήταν να συνδεθούν οι λιμνοδεξαμενές και τα φράγματα με υποβρύχια δίκτυα- από ειδικούς σωλήνες για παράδειγμα από τη Σάμο προς τα Δωδεκάνησα και από την Ικαρία προς τις Κυκλάδες. Στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου το ύψος των βροχοπτώσεων είναι πολύ υψηλό σε σχέση με τα νησιά των Κυκλάδων, οπότε τα φράγματα δεν κινδυνεύουν να μείνουν σχεδόν ποτέ χωρίς νερό. Για παράδειγμα η Σάμος έχει ετήσια βροχόπτωση 790 mm, η Ικαρία 700 mm, όταν στην Νάξο και τη Σύρο δεν υπερβαίνει τα 400 mm».

Το παράδειγμα της Μυκόνου. «Η Μύκονος είναι ξερονήσι. Ωστόσο, με τα δυο φράγματα στο Μαράθι χωρητικότητας 3.000.000 και 1.000.000 κυβικών μέτρων νερού, λύσαμε οριστικά το πρόβλημα ύδρευσης», λέει ο δήμαρχος του νησιού κ. Χρήστος Βερωνης. «Ταυτόχρονα με τα δυο διυλιστήρια που εγκαταστήσαμε, έχουμε από το ένα φράγμα 6.000 κυβικά μέτρα πόσιμο νερό και από το άλλο 2.000 κυβικά μέτρα. Ζημιά στο περιβάλλον δεν έχει γίνει, αντιθέτως ήρθαν πουλιά που δεν τα είχαμε ξαναδεί και η περιοχή είναι γεμάτη ζωή. Παράλληλα, λειτουργεί στη Μύκονο και ένα εργοστάσιο αφαλάτωσης που μπορεί να δίνει 2.000 κυβικά μέτρα πόσιμο νερό την ημέρα το οποίο λειτουργεί επικουρικά για τις δύσκολες μέρες της λειψυδρίας».

Αφαλάτωση με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
«Τα νησιά έχουν δύο προβλήματα: η ανάπτυξη δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη τα διαθέσιμα υδατικά αποθέματα, ενώ την ίδια ώρα υπάρχει κακή διαχείριση. Είναι αδιανόητο για άνυδρα νησιά να υπάρχουν 100 μέτρα από τη θάλασσα πισίνες για να προσελκύουν τουρίστες», λέει ο διευθυντής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace κ. Νίκος Χαραλαμπίδης.

Ο νομάρχης Κυκλάδων, πάντως, τάσσεται υπέρ της λύσης της αφαλάτωσης, που όπως λέει πρέπει να προχωρήσει. «Ένα κυβικό μέτρο νερού από την αφαλάτωση κοστίζει 1,7 ευρώ, ενώ η μεταφορά νερού με πλοίο ξεπερνάει τα 7,3 ευρώ το κυβικό», σημειώνει ο κ. Δημήτρης Μπάιλας. Αντίθετη άποψη έχει ο κ. Τσιμπίδης. «Απαιτεί τεράστιες ποσότητες ενέργειας: απαιτούνται 2,3 κιλοβατώρες ανά κυβικό μέτρο παραγόμενου νερού, τη στιγμή που τα νησιά αντιμετωπίζουν ήδη τεράστιο πρόβλημα ηλεκτροδότησης. Επίσης από την αφαλάτωση έχουμε μεγάλες ποσότητες αποβλήτων: λύματα με υψηλή περιεκτικότητα σε χλώριο, ενώ τα απόβλητα άλμης από την επεξεργασία του θαλασσινού νερού είναι καταστροφικά για τη θαλάσσια πανίδα και χλωρίδα».

Από την πλευρά του, ο κ. Χαραλαμπίδης επισημαίνει ότι «θα μπορούσε να γίνει αφαλάτωση με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας».


Αρχιπέλαγος - Ινστιτούτο Θαλάσσιας & Περιβαλλοντικής Έρευνας Αιγαίου
Δράση για την προστασία του Αιγαίου
Το Αρχιπέλαγος είναι μία περιβαλλοντική οργάνωση χωρίς γραφείο δημοσίων σχέσεων. Μακριά από το κέντρο και τη φιλολογία του περιβάλλοντος, αλλά με πραγματική εθελοντική εργασία και απόλυτη προσύλωση στον στόχο της ουσιαστικής προστασίας του Αιγαίου, το Αρχιπέλαγος στοχεύει να προσφέρει μία νέα προσέγγιση στη δράση για την προστασία του περιβάλλοντος στην Ελλάδα.

Μάθετε περισσότερα για το Αρχιπέλαγος και το πώς μπορείτε να ενισχύσετε την προσπάθεια κάνοντας μια επίσκεψη στην ιστοσελίδα του: http://www.archipelago.gr

http://www.e-telescope.gr/gr/cat08/art08_081111.htm
Press to Continue.......

Η σπηλιά του κενταύρου Χείρωνα

του Σωτήρη Σοφιά
Ξεκίνησα πριν από 4 χρόνια να μελετώ τα Ορφικά Κείμενα από τις εκδόσεις Πύρινος Κόσμος. Κατάφερα μέσα από έρευνα στους υπολογιστές, με τη βοήθεια αστρονομικών προγραμμάτων που προσομοιώνουν τον ουρανό σε βάθος 15.000 ετών , να χρονολογήσω τα Ορφικά κείμενα. Βρήκα μετά από επίπονη έρευνα, ότι τα Ορφικά Κείμενα γράφτηκαν περί την «Εποχή της Πρώτης του Κριού», δηλαδή περί την εαρινή ισημερία της 6ης Απριλίου του 1865 π.Χ.

Στα Ορφικά κείμενα αναφέρεται ότι όταν γεννήθηκε ο Ηρακλής, πυκνό σκοτάδι απλώθηκε παντού και ο καυτός ήλιος έχασε την αίγλη του. Βρήκα με την βοήθεια των αστρονομικών προγραμμάτων ότι ήταν η ανεπανάληπτη ολική έκλειψη ηλίου της 12ης Μαρτίου του 1902 π.Χ., ακριβώς ίδια με αυτή του θαυμάσαμε στο Καστελόριζο τον Μάρτιο του 2006. Δηλαδή η χρονολόγηση του Χασάπη ότι τα Ορφικά γράφτηκαν το 1365 π.Χ. ή του Πασσά το 11809 π.Χ. -τις οποίες ημερομηνίες έλεγξα στον υπολογιστή- και δεν ισχύουν αλλά και έχουν σημαντικά λάθη στους. υπολογισμούς- περίπου 50 χρόνια-που τις καταρρίπτουν ασυζητητί. Αντίθετα χρονολόγησα τα Ορφικά από δύο ανεπανάληπτα αστρονομικά φαινόμενα που συνέβησαν την εποχή του Ορφέα και των οποίων οι ημερομηνίες έχουν προσδιοριστεί με τη χρήση υπολογιστών που δεν κάνουν λάθος ούτε δευτερόλεπτο!!!

Κατάφερα μέσα από το εκπληκτικό δορυφορικό πρόγραμμα Google earth και το εξίσου αναλυτικό Atlas Encarta of the World της Microsoft , να ταυτοποιήσω τις 50 τουλάχιστον γεωγραφικές περιοχές της γης που αναφέρονται από τον Ορφέα, με τα σημερινά τους ονόματα. Αποκωδικοποίησα λοιπόν όλη τη διαδρομή των Αργοναυτών μέτρο προς μέτρο και φυσικά απέχει από όλα τα ανιστόρητα που έχουν γράψει κατά καιρούς διάφοροι ερευνητές.

Έχω ενημερώσει με γράμμα μου την πρεσβεία της Γεωργίας για τον δίολκο του Καυκάσου που ανακάλυψα από φωτοερμηνεία, την πρεσβεία της Ολλανδίας ότι τα παράκτια φράγματα της χώρας υπήρχαν και πριν 4000 χρόνια, την πρεσβεία της Ισπανίας ότι τα Κανάρια νησιά, ελληνικότατες αποικίες του 19ου π.Χ. αιώνα, είναι τα νησιά της θεάς Δήμητρας και της βασίλισσας Κίρκης. Τέλος ενημέρωσα την πρεσβεία του Μαρόκου στην Αθήνα , ότι έχω εντοπίσει -μέσω δορυφορικών χαρτών- την ακριβή θέση των Στηλών του Ηρακλέους, που αποδεικνύω ότι ήταν ο μεγαλύτερος φάρος της αρχαιότητας για 1600 χρόνια, μέχρι που κατασκευάστηκε ο φάρος της Αλεξάνδρειας. Επίσης τους ενημέρωσα ότι η αρχαία πόλη Ταρτησσός ,που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από προσώπου γης τον 6ο π.Χ. αιώνα , βρίσκεται στο Μαρόκο.

ΠΩΣ ΕΦΤΑΣΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΣΠΗΛΙΑΣ ΤΟΥ ΚΕΝΤΑΥΡΟΥ ΧΕΙΡΩΝΑ ΣΤΟ ΠΗΛΙΟ
Είχα ολοκληρώσει την μεγάλη αποκωδικοποίηση των Ορφικών κειμένων, έχοντας προσδιορίσει για πρώτη φορά στην ιστορία την απίστευτη διαδρομή των Αργοναυτών.
Φυσικά με τη σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα δεν είχα ασχοληθεί εξ αρχής γιατί μου φάνταζε σχεδόν αδύνατο να παραμένει ανέπαφη 4000 χρόνια, αφού λογικά θα είχε καταρρεύσει από την πάροδο τόσων χιλιάδων χρόνων. Όμως σκέφτηκα ότι εφ' όσον τη χρησιμοποιούσε σαν κατοικία του ο Κένταυρος Χείρωνας, θα ήταν σπηλιά που θα άντεχε στα στοιχεία της φύσης.
Ένας γίγαντας του πνεύματος αποκλείεται να διάλεγε μιά σπηλιά που με τη πρώτη βροχή ή το πρώτο χιόνι θα κατέρρεε.
Κατέληξα λοιπόν στην σκέψη ότι η σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα θα άξιζε το κόπο να ψαχτεί γιατί μπορεί και να υπήρχε ακόμη και σήμερα.

Αλλά σε ποια όμως περιοχή; Υπήρχαν περιγραφές της σπηλιάς έτσι ώστε να μπορεί να εντοπιστεί η θέση της έστω προσεγγιστικά;

Η απάντηση είναι φυσικά καταφατική. Στα εκπληκτικά Αργοναυτικά του ο Ορφέας αναφέρει τόσες πολλές λεπτομέρειες για τη σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα, που εγώ σαν τοπογράφος μηχανικός την είχα ήδη σχηματοποιήσει πριν καν ξεκινήσω την λεπτομερή ανάλυση των περιγραφών.

Τα στοιχεία τα οποία με βοήθησαν σε αυτή την επίπονη προσπάθεια προσδιορισμού της θέσης της σπηλιάς, υπήρχαν «καμουφλαρισμένα» στο αρχαίο κείμενο. Φυσικά ο Ορφέας όταν τα περιέγραφε, δεν είχε φανταστεί ότι σχεδόν «άπαντες» θα θεωρούσαν τα αριστουργήματά του παραμύθια. Ούτε βέβαια του πέρασε από το μυαλό ότι οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θα θεωρούσαν τον Κένταυρο Χείρωνα -τον τεράστιο αυτό παιδαγωγό, μουσικό και γιατρό- όχι ανθρώπινο ον, αλλά υβρίδιο ανθρώπου με άλογο!!!

Ξαναγυρίζοντας στο αρχαίο κείμενο και διαβάζοντάς το πολύ προσεκτικά, κατάφερα να προσδιορίσω με πολύ μεγάλη ακρίβεια όχι φυσικά την γεωγραφική θέση της σπηλιάς, αλλά την ακριβή περιγραφή της τοπογραφίας της περιοχής όπου βρισκόταν.

Έτσι κατέληξα σε κάποια λογικά συμπεράσματα που με βοήθησαν να προσδιορίσω με ακρίβεια την θέση της σπηλιάς χωρίς καν να έχω επισκεφτεί ακόμη την περιοχή!!!

ΤΙ ΛΕΝΕ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΟΡΦΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΧΕΙΡΩΝΑ
Ο Ορφέας αναφέρει τον Κένταυρο Χείρωνα σαν σύγχρονό του, καθ' όσον συναντήθηκαν στο Πήλιο. Σαφώς λοιπόν η περιγραφή του Ορφέα είναι η μοναδική ιστορική μαρτυρία που μπορεί να αποκαλύψει την γεωγραφική θέση της Σπηλιάς του Κενταύρου Χείρωνα. Ότι έχει γραφτεί για τον Χείρωνα και τη σπηλιά του, από μεταγενέστερους συγγραφείς εμπεριέχει αναμφισβήτητα ιστορικές και γεωγραφικές ανακρίβειες. Αυτά που έχουν γραφτεί για τους Κενταύρους, ότι ήταν δηλαδή μυθολογικά τέρατα , είναι φυσικά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας και των δεισιδαιμονιών που επικρατούσαν στους απλοϊκούς ανθρώπους. Μόνο αυτά που έγραψε ο μέγιστος Ορφέας ανταποκρίνονται στην αλήθεια, γιατί απλούστατα μόνο αυτός περιέγραψε τη φυλή των Κενταύρων που έζησαν την ίδια ακριβώς εποχή με αυτόν. Φυσικά ο Ορφέας περιέγραψε συμπεριφορές ανθρώπων και όχι παράξενων όντων που ήταν μισοί άνθρωποι και μισοί άλογο. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν προκύπτει από τα Ορφικά Κείμενα, αλλά δυστυχώς οι παρερμηνείες στο αρχαίο κείμενο οφείλονται αποκλειστικά στην αδυναμία των εκάστοτε μεταφραστών που δεν μπόρεσαν να καταλάβουν και να ερμηνεύσουν σωστά τα ρητορικά σχήματα ενός μεγάλου γλωσσοπλάστη όπως ο Ορφέας. Δυστυχώς δεν γνωρίζω για ποιο λόγο τα Ορφικά αριστουργήματα θεωρούνται από τους ιστορικούς και τους αρχαιολόγους σαν παραμύθια. Φιλοδοξώ με την έρευνα μου να ανατρέψω άπαξ και δια παντός το τεράστιο αυτό λάθος.

Οι Αργοναύτες, την νύχτα άναψαν φωτιές στη παραλία του Αναύρου, έφαγαν, ήπιαν και γλέντησαν με τη ψυχή τους. Άρα όταν την επομένη σηκώθηκαν, καθέλκυσαν την Αργώ, φόρτωσαν τα πράγματά τους και αναχώρησαν από την Ιωλκό , αποκλείεται να ήταν άγρια χαράματα, ούτε φυσικά και μεσημέρι. Η λογική λέει ότι ξεκίνησαν γύρω στις 8-9 για να έχουν όλη την ημέρα μπροστά τους. Ο ήλιος ανέτειλε στις 7.20 και έδυσε στις 5.20 καθ' όσον ήταν αρχές Δεκεμβρίου του έτους 1870 π.Χ..

Στις 21-03-08, στο προαύλιο της Σπηλιάς με θέα το λιμανάκι όπου το Δεκέμβριο του 1870 π.Χ. οι Αργοναύτες σταμάτησαν για να επισκεφτεί ο Πηλέας τον γιό του Αχιλλέα που δίδασκε ο Χείρων.

Μετά από κωπηλασία κάποιων ωρών, έφτασαν το μεσημέρι στο πρώτο λιμάνι στον Παγασητικό και αφού έδεσαν την Αργώ, κατέβηκαν με ξύλινη σκάλα από το πλοίο στην αποβάθρα και κατευθύνθηκαν στην παραλία όπου ξάπλωσαν να ξεκουραστούν. Τότε ο Πηλέας παρακάλεσε τους συντρόφους του να ανέβουν στο ιερό βουνό του Πηλίου, όπου ο δικαιότατος των Κένταυρων, ο σοφός Χείρωνας, δίδασκε το μικρό του γιο, τον Αχιλλέα.
Μέσα από τα αρχαία κείμενα προσδιόρισα με ακρίβεια αυτό που στην τοπογραφία αποκαλούμε «Οδοιπορικό Σκαρίφημα».

Μάλιστα βρήκα και 5 φυσικά χαρακτηριστικά της σπηλιάς που κυριολεκτικά την «φωτογράφιζαν» και την έκαναν μοναδική. Τέτοια σπηλιά, αν υπήρχε μέχρι σήμερα ανέπαφη, θα μπορούσα να την ξεχωρίσω πανεύκολα ανάμεσα από χίλιες παρόμοιες σπηλιές της περιοχής.

Τα Αργοναυτικά του Ορφέα αναφέρουν ότι η πρώτη στάση των Αργοναυτών μετά την αναχώρηση από την Ιωλκό, έγινε σε κάποιο λιμάνι του Παγασητικού Κόλπου, στο οποίο βρισκόταν και η σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα.

Την απόσταση αυτή με δεδομένο ότι ξεκίνησαν από τη Ιωλκό στις 8-9 το πρωί και έφτασαν στην περιοχή του Πηλίου κατά τις 13-14 το μεσημέρι, την προσδιόρισα 30 με 35 χιλιόμετρα από το σημερινό Βόλο, στην ευρύτερη περιοχή της Μηλίνας.

Αναζήτησα τότε τον Δήμαρχο Σηπιάδος κ.Σταμάτη Βακούλα -στην δικαιοδοσία του οπόιου ανήκει και η Μηλίνα- και του περιέγραψα με λεπτομέρεια από το τηλέφωνο τα χαρακτηριστικά της σπηλιάς που έψαχνα στην ευρύτερη περιοχή της παραλίας της Μηλίνας. Του άφησα περιθώριο τρεις μήνες και επικοινώνησα μαζί του στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Μου ανέφερε ότι είχαν βρει αρκετές σπηλιές, άλλες μικρές, άλλες μεγαλύτερες στην παραλία της Μηλίνας, που όμως δεν ταίριαζαν με την θέση που τους είχα αναφέρει.

Υπήρχε όμως «κάποια» που ταίριαζε απόλυτα με την περιγραφή που του είχα δώσει.
Κατάλαβα τότε ότι αυτή η «κάποια» ήταν πιθανότατα η σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα, πράγμα που θα επιβεβαίωνα με επιτόπια έρευνα.

Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΣΠΗΛΙΑΣ ΤΟΥ ΚΕΝΤΑΥΡΟΥ ΧΕΙΡΩΝΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 4000 ΧΡΟΝΙΑ. Η ΒΑΘΟΣΠΗΛΙΑ ΤΗΣ ΜΗΛΙΝΑΣ
Στις 21 Σεπτεμβρίου φτάσαμε μαζί με τη σύζυγό μου στο Λαύκο την πρωτεύουσα του δήμου Σηπιάδος στο νότιο Πήλιο. Κατευθυνθήκαμε στο Δημαρχείο όπου μας υποδέχτηκαν εγκάρδια ο Δήμαρχος Σταμάτης Βακούλας και ο Αντιδήμαρχος Παναγιώτης Παναγιώτου, με τους οποίους είχα τηλεφωνική επικοινωνία για τρεις μήνες.

Ο αντιδήμαρχος που είχε επιφορτιστεί με την έρευνα για την εύρεση σπηλιών που να έχει τα χαρακτηριστικά που του είχα δώσει, ρωτούσε συνεχώς τους παλιούς βοσκούς και τους παλιούς γεωργούς της περιοχής μήπως ήξεραν κάποια σπηλιά που να αξίζει το κόπο να την δει κάποιος.

Αφού πέρασαν κάποια λεπτά για να γνωριστούμε λίγο καλύτερα-ήταν η πρώτη προσωπική επαφή- η συζήτηση έφτασε στην κρίσιμη ερώτηση:
Που είναι αυτή η «κάποια» που μου είπατε τηλεφωνικά ότι έχετε βρει;

Το λόγο τότε πήρε ο αντιδήμαρχος που την βρήκε.
Μου ανέφερε ότι είχε βρει μια σπηλιά πολύ σημαντική. Μια σπηλιά που την γνώριζαν ελάχιστοι κάτοικοι παρ' όλο που βρίσκεται κοντά σε κατοικημένη περιοχή.
Η ακριβής θέση της σπηλιάς τοποθετημένη στο χάρτη 1:50000 της ΓΥΣ ( Φ.Χ. Αργαλαστή) και το μικρό λιμάνι όπου έκαναν την πρώτη στάση οι Αργοναύτες.

Τα στοιχεία έμοιαζαν συγκλονιστικά. Με έπιασε τέτοιο δέος και συγκίνηση ,που δεν μπορούσα να περιμένω ούτε δευτερόλεπτο. Παρ' όλο που έβρεχε ασταμάτητα , αποφάσισα να πάω στη σπηλιά αμέσως. Δεν άντεχα σε καμία περίπτωση να την επισκεφτώ την επόμενη ημέρα το πρωί, όπως ήταν η αρχική πρόταση.

Ξεκινήσαμε οι τέσσερις μας, η σύζυγός μου ,ο δήμαρχος και ο αντιδήμαρχος και εγώ. Μετά από μισή ώρα ταξίδι, σταματήσαμε σε ένα μικρό ξέφωτο .Ξεκινήσαμε ανάβαση σε ανηφορικό μονοπάτι ,και σε λίγο φτάσαμε σε ένα πλάτωμα, μπροστά στη σπηλιά. Η σπηλιά φαινόταν σε καλή κατάσταση. Μέρος της οροφής βέβαια είχε καταπέσει, όμως η ζημιά ήταν σχετικά μικρή. Παρατηρήσαμε όλοι μας με τρομερή έκπληξη ότι στη σπηλιά παρόλο που έξω έβρεχε και δεν υπήρχε ήλιος ούτε για δείγμα, υπήρχε άπλετο φως!!! Παρατηρήσαμε επίσης ότι το άνοιγμα στην οροφή, που πιθανότατα έχει διαβρωθεί από τον χρόνο, δεν προκαλούσε κανένα πρόβλημα στους ενοίκους της σπηλιάς!!!

Δηλαδή έβρεχε αλλά η σπηλιά έχει τέτοια διάταξη , που υπάρχουν σημεία απόλυτα προστατευμένα από τη βροχή ακόμη και με τρύπα στην οροφή της!!!
H είσοδος της σπηλιάς κρυμμένη από ροδιές και σχεδόν αόρατη
Οι παλιοί κάτοικοι ανέφεραν στον αντιδήμαρχο ότι κάποτε η σπηλιά είχε επίπεδο δάπεδο!!! Σήμερα βέβαια κάτω στο πάτωμα υπάρχουν σκόρπιες πολλές πέτρες λαξευμένες, που προδίδουν ανθρώπινο έργο. Φυσικά κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί πόσο παλιές είναι αυτές οι πέτρες. Επίσης δεν μπορεί να πει κάποιος αν οι πέτρες αυτές κάποτε αποτελούσαν τοίχους που χώριζαν τη σπηλιά σε διαμερίσματα. Πιθανολογώ ότι και την εποχή του Χείρωνα, ο χώρος δεν θα ήταν ενιαίος, αλλά θα ήταν χωρισμένος σε διαμερίσματα. Φυσικά οι πέτρες αυτές μπορεί να είναι και νεώτερες-δεν μπορώ να πω πόσο- αφού λογικά μια τέτοια τρομερή σπηλιά θα έχει φιλοξενήσει πολλές εκατοντάδες ανθρώπων από την αρχαία εποχή μέχρι σήμερα!!!

Εξετάζοντας προσεκτικά τα τοιχώματα της σπηλιάς, παρατήρησα ότι δεν υπήρχαν καρστικά φαινόμενα. Το περιβάλλον ήταν εντελώς ξηρό, χωρίς καθόλου υγρασία, άρα ιδανικό για να μένουν μέσα άνθρωποι!!!

Κατέληξα λοιπόν στο συμπέρασμα ότι ήταν αδύνατο να διανοιχτεί τέτοια σπηλιά από άνθρωπο. Φυσικά αυτό το επιβεβαίωσα με μια γρήγορη ματιά περιμετρικά της σπηλιάς ,ερευνώντας σε ύψος δύο μέτρων και πάνω και μέχρι την οροφή. Παρατήρησα ότι οι τοίχοι είναι λείοι, πράγμα που αποκλείει να τους λείανε ανθρώπινο χέρι, καθ' όσον δεν διέκρινα στους τοίχους σμίλευμα των βράχων.

Το εσωτερικό της τεράστιας σπηλιάς κατά την πρώτη επίσκεψή μας στις 21-09-07
Λογικά μικρή επέμβαση των ενοίκων θα έγινε στη σπηλιά στα σημεία περιμετρικά και σχετικά κοντά στο πάτωμα, αφού τυχόν αιχμηρές προεξοχές της σπηλιάς θα μπορούσαν να προκαλέσουν τραυματισμό.

Φυσικά η μισή ώρα που παραμείναμε μέσα στη σπηλιά δεν μου επέτρεψε ενδελεχή της έρευνα αφού ο σκοπός για τον οποίο βρέθηκα στο Πήλιο ήταν να επιβεβαιώσω την ύπαρξη της και όχι να την εξερευνήσω. Εξ' άλλου αυτό είναι έργο αρχαιολόγων και όχι δικό μου.

Την περιοχή που βρίσκεται η σπηλιά αυτή -και την οποία σχεδόν αγνοούσαν όλοι σχεδόν οι κάτοικοι της Μηλίνας παρ' όλο που βρίσκεται μόνο 500 μέτρια βόρεια του χωριού και κοντά στην παραλία - οι ντόπιοι την ονομάζουν Βαθοσπηλιά, εξ' αιτίας φυσικά της τρομερής σπηλιάς που βρίσκεται βαθιά μέσα στη γη όπως μαρτυρά και η ετυμολογία της λέξης.

Απέδειξα ότι ο Ορφέας που έλαβε μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία, περιέγραφε με απίστευτο ρεαλισμό αυτά που έβλεπε κατά τη διάρκεια του μεγάλου ταξιδιού. Συνεπώς είχα την ελπίδα ότι αφού αυτός επισκέφτηκε την Σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα στο Πήλιο, δηλαδή υπαρκτή περιοχή, ότι θα μπορούσα με επιμονή και επιμονή να την ανακαλύψω και να την επισκεφτώ και εγώ.

Και έφτασε η ιστορική ημέρα της 21ης Σεπτεμβρίου του έτους 2007, όπου ένα μεγάλο όνειρό μου έγινε πραγματικότητα.

Απόδειξα ότι οι Κένταυροι δεν ήταν μυθολογικά τέρατα, αλλά απλούστατα επαγγελματίες έφιπποι βοσκοί που «κέντριζαν» τους ταύρους, τους αρχηγούς των κοπαδιών, οδηγώντας τα βόδια στα βοσκοτόπια.

Την μυθολογία της πατρίδας μας οφείλουν να την μάθουν όλοι οι Έλληνες και να μην την θεωρούν πλέον παραμύθι. Και η έρευνα μου βάζει ένα τεράστιο λίθο προς αυτήν την κατεύθυνση.

Πιθανολογώ ότι τη συγκεκριμένη σπηλιά την γνωρίζουν κάποιοι παλιοί κάτοικοι της περιοχής χωρίς βέβαια να της αποδίδουν την τεράστια σημασία που της αξίζει. Ποτέ και σε κανένα δεν είχε περάσει από το μυαλό ότι αυτή η εγκαταλελειμμένη σπηλιά, η Βαθοσπηλιά της Μηλίνας, ήταν η Σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα, αφού άπαντες, ιστορικοί και μη, θεωρούσαν και θεωρούν τους Κενταύρους, ανύπαρκτα Μυθολογικά τέρατα.

Ο Σωτήρης Σοφιάς γεννήθηκε στην Κόρινθο το 1961. Είναι Τοπογράφος Μηχανικός ΕΜΠ και κατοικεί στην Αθήνα. Περισσότερες πληροφορίες και κείμενα στο προσωπικό ιστολόγιο: sotirissofias.blogspot.com

http://www.e-telescope.gr/gr/cat06/art06_080607.htm
Press to Continue.......

Thursday, 1 October 2009

Ισραήλ - Τουρκία: Το τέλος μιας συμμαχίας

Η άλλοτε αποδοτική και λειτουργούσα στρατηγική συμμαχία μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας φαίνεται να οδεύει προς το τέλος της. Δύο είναι, μεταξύ άλλων, οι σημαντικότεροι λόγοι, που πυροδότησαν αλυσιδωτές εξελίξεις, ώστε η συμμαχία μεταξύ των δύο χωρών να έχει ήδη αποδυναμωθεί: Η άνοδος στην εξουσία, το 2002, του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, του Ταγίπ Ερντογάν και η εμφάνιση στο προσκήνιο του αρχιτέκτονα της νέας τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, Αχμέτ Νταβούτογλου.

Οι εκτιμήσεις αυτές ανήκουν στην κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Van Leer της Ιερουσαλήμ και Λέκτορα στο Τμήμα Διεθνών Σχέσεων του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ. Την περ. Δευτέρα έδωσε μια σημαντική διάλεξη στο Κυπριακό Κέντρο για Ευρωπαϊκές και Διεθνείς Υποθέσεις του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, με θέμα: «Τουρκική εξωτερική πολιτική και Ισραήλ: Το τέλος μιας στρατηγικής συμμαχίας;». Η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα θεωρεί ως εξίσου σημαντική μιαν άλλη ημερομηνία, το 1996, όταν το Ισραήλ πρότεινε και η Τουρκία δέχτηκε τη σύναψη μιας συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας.
Το Ισραήλ είχε απευθυνθεί πρώτα στην Ελλάδα, η οποία για ακατανόητους λόγους, που είχαν να κάνουν περισσότερο με φιλοαραβικά σύνδρομα παρά με ορθολογιστική εκτίμηση του διεθνούς και περιφερειακού περιβάλλοντος, απέφυγε να ανταποκριθεί. Το Ισραήλ θεωρεί την Κύπρο και την Ελλάδα ως φυσικούς συμμάχους του σε μια περιοχή που κατακλύζεται από έναν ωκεανό εχθρικών Αράβων και φανατικών μουσουλμάνων. Η Ισραηλινή καθηγήτρια, όπως και άλλοι Ισραηλινοί στρατηγικοί και άλλοι αναλυτές, εκτιμούν σήμερα, 13 χρόνια μετά τη σύναψη της συμφωνίας, ότι οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας απέχουν πάρα πολύ από του ν' αποτελούν πια μια στρατηγική συμμαχία.


Η Τουρκία υπονομεύει τη διεθνή νομιμότητα του Ισραήλ
Η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα υποστηρίζει ότι η Τουρκία έχει αναδειχθεί σε μιαν από τις πιο δύσκολες στρατηγικές προκλήσεις για τη χώρα της επειδή η Τουρκία αποφάσισε να αντιμετωπίζει το Ισραήλ ως ανταγωνιστή και όχι ως σύμμαχο. Ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής, η Τουρκία επιχειρεί να υπονομεύσει τη διεθνή νομιμότητα του Ισραήλ, πράγμα, ασφαλώς, που το Ισραήλ δεν πρόκειται να ανεχθεί. Η αντίστροφη μέτρηση για την αποκαθήλωση των τουρκοϊσραηλινών σχέσεων άρχισε με την άνοδο στην εξουσία του ΑΚΡ και του διορισμού του Αχμέτ Νταβούτογλου, ακαδημαϊκού, ως συμβούλου επί εξωτερικών υποθέσεων.
Η κατάρρευση των σχέσεων Ισραήλ-Τουρκίας, παρατηρεί η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, δεν ήταν αποτέλεσμα αντιδράσεων ή απογοήτευσης της Άγκυρας εξαιτίας της ισραηλινής πολιτικής έναντι της Παλαιστινιακής Αρχής ή της Γάζας, αλλ’ η συνέπεια μιας νέας στρατηγικής αντίληψης της Τουρκίας για την εξωτερική πολιτική, όπως την κωδικοποίησε ο Νταβούτογλου. Έτσι, ενώ οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν σχεδόν παρόμοια προβλήματα, μπορεί να λεχθεί, επισημαίνει η Ισραηλινή καθηγήτρια σχεδόν με βεβαιότητα, ότι η συμμαχία με την Τουρκία έχει πεθάνει. Ποιοι είναι οι βαθύτεροι λόγοι;
Πρώτον, είναι οι εσωτερικές αλλαγές στην Τουρκία. Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης προσέδωσε νομιμοποίηση στα θρησκευτικά στοιχεία με θετική διάδραση έναντι των δυνάμεων της αγοράς. Το ΑΚΡ απέφυγε εξ αρχής να υιοθετήσει ανοικτά την ισλαμική ατζέντα, χωρίς να μειώνει τις διεκδικήσεις του με στόχο, εκτός των άλλων, τον επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας της Τουρκίας. Η εξωτερική πολιτική είναι το πεδίο στο οποίο αυτή η ισλαμική ατζέντα βρήκε έδαφος έκφρασης και εφαρμογής. Η Ισραηλο-Παλαιστινιακή σύγκρουση έγινε η αιχμή του δόρατος αυτής της πολιτικής, η οποία επιδιώκεται να αποτυπωθεί στα Βαλκάνια, στην Κύπρο, στο Ισράηλ και στην Παλαιστίνη, περιοχές όπου, κατά την έκφραση του Νταβούτογλου, «κάθε τζαμί που καταστρέφεται, υπονομεύει εν δυνάμει τουρκική επιρροή στην περιοχή».
Δεύτερον, η άνοδος νέων πολιτικών δυνάμεων από την τουρκική περιφέρεια διά του ΑΚΡ επέβαλε τον καθορισμό μιας ατζέντας εξωτερικής πολιτικής. Ο Αχμέτ Νταβούτογλου, θρησκευόμενος μουσουλμάνος και αποκληθείς ως ο Τούρκος Κίσινγκερ, ανέλαβε να την προσδιορίσει. Αυτή προβλέπει ότι η Τουρκία πρέπει να αναγνωρισθεί διεθνώς ως η μόνη χώρα ικανή να αποτρέπει μια σύγκρουση πολιτισμών. Όμως απαραίτητη προϋπόθεση για να επανασυμφιλιωθεί με τον ισλαμικό κόσμο είναι η απαγκίστρωσή της από τη στρατηγική συμμαχία της με το Ισραήλ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον επαναπροσδιορισμό των στόχων της εξωτερικής πολιτικής της, που δεν έχουν σχέση πια με την εποχή του Κεμάλ Ατατούρκ.


Pax Ottomanica
Το κομβικό σημείο στην αλλαγή της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, σημειώνει η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, είναι ο Νοέμβριος 2002, με την άνοδο στην εξουσία τού ΑΚΡ, του οποίου η ηγεσία τηρεί σκληρή και επικριτική στάση έναντι του Ισραήλ. Η πολιτική της στόχευε στην ακύρωση της συμμαχίας με το Ισραήλ. (Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να αναλυθεί και η τουρκική πολιτική στο Κυπριακό, που άλλαξε άρδην αμέσως μετά την υποβολή του σχεδίου Ανάν [11.11.2002] και κατέλαβε εξ απίνης και τη Λευκωσία και την Αθήνα). Η Άγκυρα θεωρούσε πια το Ισραήλ όχι μόνο ως ένα εμπόδιο στην εξακτίνωση της νέας εξωτερικής πολιτικής της αλλά και ως μια προσωρινή παρουσία, με την έννοια ότι το Ισραήλ έπρεπε να επιστρέψει στα φυσικά του όρια, εκείνα της πάλαι ποτέ Παλαιστίνης στο πλαίσιο μιας Pax Ottomanica.
Η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα επισημαίνει ότι, μεταξύ άλλων στοιχείων, που συνέβαλαν στη νέα τουρκική πολιτική πραγματικότητα, ήταν ο πόλεμος στο Ιράκ (να θυμίσουμε την άρνηση της Τουρκίας να επιτρέψει διέλευση αμερικανικών στρατευμάτων), η εγκαθίδρυση αυτόνομης Κουρδικής Αρχής στην πετρελαιοφόρα περιοχή της Μοσούλης και του Κιρκούκ, η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. και η συνεχής ταύτιση της τρομοκρατίας και βίας με τους μουσουλμάνους.


Αρχές πολιτικής
Ο Νταβούτογλου πρότεινε μια διέξοδο στον εκνευρισμό της Τουρκίας, περιλαμβανομένης και μιας ψευδαίσθησης δύναμης, κατά την Ισραηλινή καθηγήτρια. Δύο είναι οι αρχές της εξωτερικής πολιτικής, όπως τις καθόρισε ο Νταβούτογλου:
Πρώτον, η Τουρκία πρέπει να αποκτήσει δύναμη εάν επιθυμεί να υπερασπίσει τον εαυτό της.
Δεύτερον, η ανάγκη η Τουρκία να επανεύρει την πραγματική ταυτότητά της, στηριγμένη στην Ισλαμική και Οθωμανική κληρονομιά της.
Κατά τον Νταβούτογλου, η Τουρκία είναι ο καθαρός εκπρόσωπος του μουσουλμανικού κόσμου, γι’ αυτό και πρέπει να της αποδοθεί διεθνής αναγνώριση, με σεβαστή θέση σε Διεθνείς Οργανισμούς και μια μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Στο βιβλίο του «Στρατηγικό Βάθος. Η διεθνής θέση της Τουρκίας», ο Νταβούτογλου, παρατηρεί η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, συνδυάζει σταθερές αξίες (Ιστορία, Γεωγραφία, πληθυσμό, πολιτισμό), εν δυνάμει δεξιότητες (οικονομικές, στρατιωτικές, τεχνολογικές) και τις σχέσεις μεταξύ στρατηγικής αντίληψης, τακτικού σχεδιασμού και πολιτικής βούλησης.
Όλα αυτά, συν γεωπολιτικές, γεωπολιτισμικές και γεωοικονομικές εκτιμήσεις πρέπει να συμβάλλουν στη μεγαλοσύνη του κράτους και στην ανάπτυξη δύναμης. Κατά τον Νταβούτογλου, η Τουρκία δεν είναι μια συνήθης χώρα αλλά μια χώρα-κλειδί, που βρίσκεται στο κέντρο ενός πολιτισμού. Γι’ αυτό και πρέπει ν' αναπτύξει μια νέα εξωτερική πολιτική στα Βαλκάνια, στον Καύκασο και στη Μέση Ανατολή. Το πιο σημαντικό είναι η αξιοποίηση του ισλαμικού παράγοντα ως μέσου, που θα ενισχύσει την επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή.


Paradigm shift και Ελληνισμός
Η ανάγκη, εξηγεί η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, για δημιουργία ενός ψυχολογικού κλίματος δύναμης ασφάλειας και στρατηγικής υπεροχής απαιτούσε την επανεκτίμηση της συμμαχίας με το Ισραήλ, που πλέον κατάντησε μια μη φυσιολογική δύναμη στην περιοχή και γι’ αυτό πρέπει να επαναφερθεί, σύμφωνα με την οπτική γωνία της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, στη θέση του - όπως παλαιότερα πολλοί άλλοι υπό Τουρκο-Οθωμανική κυριαρχία.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης που ακολούθησε, στην παρουσία και ξένων πρέσβεων αλλ’ ουδενός εκπροσώπου του κυπριακού Υπουργείου Εξωτερικών ή του προεδρικού Γραφείου Τουρκικής Πολιτικής, η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα εξήγησε ότι η νέα τουρκική πολιτική δεν είναι περιστασιακή αλλά θα διαρκέσει στο χρόνο, γι’ αυτό και ενδιαφέρει αμεσότατα και την Κύπρο. Ιδιαίτερα οι φιλόδοξες βλέψεις της Τουρκίας να αναδειχθεί όχι μόνο σε περιφερειακή αλλά και σε παγκόσμια δύναμη, μέχρι το 2023, σύμφωνα με τις προβλέψεις Νταβούτογλου.
Η Τουρκία έκαμε αυτό που στις διεθνείς σχέσεις αποκαλείται paradigm shift, δηλ. πλήρη αλλαγή και ανατροπή εξωτερικής πολιτικής με συγκεκριμένους στόχους και επιδιώξεις. Ο καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας, Ανδρέας Θεοφάνους, που παρουσίασε την κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, διερωτήθηκε αν υπάρχει και ποιο είναι το paradigm shift της ελληνικής πλευράς, ιδιαίτερα μετά τη δυναμική, που αναπτύχθηκε εξαιτίας της ένταξής μας στην ΕΕ. Η απάντηση ήταν απελπιστική: Δεν υπάρχει τέτοια προοπτική, αφού η ελληνική πλευρά έμεινε αγκιστρωμένη σε συμφωνίες, που ήδη ανατρέπονται από τα γεγονότα και τις εξελίξεις που συντελούνται ή αναμένεται να συντελεστούν στην περιοχή μας.

http://www.sigmalive.com/simerini/politics/164590
Press to Continue.......