Thursday, 25 June 2009

Η πανανθρώπινη γλώσσα της μουσικής

Οι πιο πρόσφατες έρευνες των νευροεπιστημόνων φαίνεται να επιβεβαιώνουν την πανάρχαια πυθαγόρεια εικασία περί καθολικότητας της μουσικής γλώσσας. Μολονότι δεν έχουν ακούσει ποτέ δυτική μουσική, τα μέλη μιας αφρικανικής φυλής καταφέρνουν να αναγνωρίσουν σαφώς τα συναισθήματα που η συγκεκριμένη μουσική μεταφέρει.
Στη Δύση η μουσική έχει κυρίως συναισθηματικό περιεχόμενο, κάτι το οποίο δεν συμβαίνει με τη μουσική διαφορετικών πολιτισμών, στους οποίους επιτελεί διαφορετικές λειτουργίες και εκφράζει διαφορετικές ανάγκες. Για παράδειγμα, να συντονίζει τις κινήσεις και τη συλλογική συμπεριφορά μιας ομάδας ενώ εκτελεί κάποια θρησκευτική τελετή.

Οπως όμως απέδειξαν ο Tomas Fritz και οι συνάδελφοί του από το Ινστιτούτο Max Planck της Λειψίας στη Γερμανία, παρά τις εμφανείς διαφορές στη χρήση της μουσικής, η ικανότητα αντίληψης του συναισθηματικού περιεχομένου της μουσικής είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό όλων των ανθρώπων. Ο Fritz και οι ομάδα του πραγματοποίησαν σειρά πειραμάτων σε εθελοντές από μια απομονωμένη φυλή του Καμερούν που ονομάζεται Μαφά. Οι Μαφά δεν είχαν ακούσει μέχρι τότε λαϊκή μουσική από τη Δύση και όμως κατάφερναν πάντα να αναγνωρίσουν τα αισθήματα χαράς, λύπης ή φόβου που εκφράζονταν στα κομμάτια δυτικής μουσικής που άκουγαν, και μάλιστα με την ίδια άνεση που αυτά θα αναγνωρίζονταν από άτομα δυτικής καταγωγής.

Σε ένα επόμενο πείραμα οι ερευνητές αλλοίωσαν σκοπίμως τις κανονικές σχέσεις ανάμεσα στις νότες σε ορισμένα μουσικά κομμάτια από τη Δύση και από το ρεπερτόριο των Μαφά. Οι Μαφά, όπως ακριβώς και οι Ευρωπαίοι, έβρισκαν πιο δυσάρεστες αυτές τις αλλοιωμένες εκδοχές της μουσικής από τη χώρα τους και από τη Δύση. Αυτό αποδεικνύει, σύμφωνα με τους ερευνητές, ότι υπάρχει, τουλάχιστον όσον αφορά τη μουσική, μια κοινή αίσθηση του ωραίου.

Στη σχετική δημοσίευση αυτής της ενδιαφέρουσας μελέτης στο διαδικτυακό περιοδικό «Current Biology», ο Τ. Fritz υποστηρίζει ότι σε όλα τα ανθρώπινα όντα υπάρχει ένας κοινός νευρολογικός μηχανισμός που μπορεί να αναγνωρίζει τα μουσικά συναισθήματα χωρίς να επηρεάζεται σημαντικά από τον πολιτισμό. «Αυτά τα δεδομένα εξηγούν εν μέρει γιατί η δυτική μουσική γνωρίζει τέτοια παγκόσμια επιτυχία, ακόμη και σε πολιτισμούς που δεν αποδίδουν πρωταρχικό ρόλο στη μουσική τους για την έκφραση των συναισθημάτων τους».

Ενα άλλο σχετικό πείραμα αφορά τον τρόπο που διαφορετικοί μουσικοί καταφέρνουν να συγχρονίζουν τα μουσικά τους όργανα. Αν ζητήσετε από δυο άγνωστους μεταξύ τους κιθαρίστες να παίξουν μαζί το ίδιο μουσικό κομμάτι, θα διαπιστώσετε ότι, αν είναι αρκετά καλοί, θα τα καταφέρουν να συγχρονιστούν με εκπληκτική άνεση. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν συγχρονίζονται απλώς οι νότες που παίζουν στην κιθάρα αλλά και τα εγκεφαλικά κύματα των δύο εκτελεστών!

Αυτό το επιβεβαίωσαν οι ερευνητές όταν υπέβαλαν οκτώ ζευγάρια επαγγελματιών κιθαριστών σε εγκεφαλογράφημα ενώ τους είχαν ζητήσει να παίξουν μαζί ένα σύντομο τζαζ κομμάτι. Οπως ανέφεραν οι ερευνητές στο «BMC Neuroscience», τα εγκεφαλικά κύματα των μουσικών συντονίζονταν ήδη από τη στιγμή που ετίθετο σε λειτουργία ο μετρονόμος, ενώ το μέγιστο του συντονισμού το πετύχαιναν στην αρχή και στα πιο δύσκολα σημεία του κομματιού. *

ENET

No comments: