Friday, 5 June 2009

Το νέφος της Αθήνας και το μέλλον των Αθηναίων

Γράφει: Σπαντιδέας Αναστάσιος, Παθολόγος
Η συσχέτιση της ατμοσφαιρικής μόλυνσης με την πρόκληση ή την επιδείνωση ορισμένων παθήσεων είναι γνωστή από πολύ παλιά.
Τα συστήματα του ανθρώπου που υφίστανται τις εντονότερες επιδράσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι κατά κύριο λόγο το αναπνευστικό και κατά δεύτερο το κυκλοφορικό, το νευρικό, το ενδοκρινικό, το αιμοποιητικό κ.α.

Οι επιπτώσεις σε βαρύτητα είναι ποικίλες και εξαρτώνται από το βαθμό της ρύπανσης, από το είδος της ρύπανσης και από τη διάρκεια έκθεσης στους ατμοσφαιρικούς ρύπους.
Οι ρύποι που σήμερα θεωρούνται ότι έχουν αιτιολογική συσχέτιση με την αύξηση τόσο της νοσηρότητας όσο και της θνησιμότητας είναι το μονοξείδιο του άνθρακα (CO και CO2), το διοξείδιο του θείου, το μονοξείδιο και το διοξείδιο του αζώτου, το όζον, η σκόνη και η αιθάλη.

Κύριες πηγές παραγωγής και εκπομπής των ατμοσφαιρικών ρύπων είναι οι διάφορες ρυπογόνες βιομηχανίες και τα αυτοκίνητα. Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι στην παραμονή υψηλών ρύπων στην ατμόσφαιρα δεν είναι υπεύθυνη μόνη η αυξημένη παραγωγή τους αλλά και οι σημαντικές περιβαλλοντολογικές μεταβολές που έχουν προκληθεί τις τελευταίες δεκαετίες.
Έτσι η άναρχη δόμηση η δημιουργία τερατουπόλεων και κυρίως η αποψίλωση τεραστίων εκτάσεων από δάση αποτελούν σημαντικούς παράγοντες διαμόρφωση του κλίματος των μεγαλουπόλεων ή των βιομηχανικών πόλεων.
Αποτέλεσμα αυτού του τοξικού κλίματος είναι και η δημιουργία της παθολογίας των μεγαλουπόλεων ή των βιομηχανικών πόλεων. Είναι γνωστό π.χ. το άσθμα Tokyo - Yokohama ή το άσθμα Los Angeles που αποτελεί μία ιδιαίτερη μορφή άσθματος που οφείλεται στην υπερβολική ατμοσφαιρική ρύπανση των πόλεων αυτών.
Διεθνώς έχουν θεσπιστεί ορισμένα όρια για τους συγκεκριμένους ατμοσφαιρικούς ρύπους όχι γιατί οι μικρότερες τιμές δεν είναι βλαπτικές αλλά γιατί πάνω από τα θεσπισμένα όρια ο κίνδυνος παθολογικών εκδηλώσεων αυξάνεται δραματικά.

Το διοξείδιο του θείου παράγεται από την καύση του άνθρακα και του πετρελαίου και έχει σαν όριο «ασφαλείας» τα 60-150 mg/m3 αέρα.
Το μονοξείδιο και το διοξείδιο του αζώτου προέρχονται κυρίως από τα καυσαέρια των αυτοκινήτων και καθίστανται λίαν ερεθιστικά όταν οι τιμές τους φτάσουν τα 200 mg/m3 αέρα. Αμφότερα αποτελούν συστατικά της αιθαλομίχλης (νέφος).
Το όζον είναι λίαν ερεθιστικό για τα μάτια και τους βρόγχους σε συγκεντρώσεις 20-200 mg/m3 αέρα.
Η Αθήνα ήδη βρίσκεται σε ένα ασφυκτικό κλοιό ρύπων τις συνέπειες των οποίων στους κατοίκους της δεν έχουν προσμετρήσει.
Η έλλειψη κατάλληλου υγειονομικής δομής μας στερεί τη δυνατότητα επιδημιολογικών μελετών για την αξιολόγηση των επιπτώσεων του νέφους της Αθήνας στους πολίτες της διαφορετικά είναι σίγουρο ότι η Αθήνα θα είχε το δικό της τύπο άσθματος ή βρογχίτιδας.

Γνωρίζουμε ότι κάθε φορά που το νέφος της Αθήνας γίνεται πιο πνιγηρό γεμίζουν τα νοσοκομεία από πνευμονολογικά και καρδιολογικά περιστατικά αλλά πια είναι η έκταση αυτού του φαινομένου δεν είναι γνωστή.
Οι τιμές των ατμοσφαιρικών ρύπων στην Αθήνα για το μεγαλύτερο διάστημα του χρόνου είναι οριακές. Αυτό επιβάλει την άμεση λήψη ριζικών μέτρων, για τη δραστική τους μείωση.
Κάθε καθυστέρηση σημαίνει νέες καταδίκες για κάθε νέο άτομο που έρχεται στη ζωή. Η υιοθέτηση νέων πιο αυξημένων ορίων κινδύνου για τους ατμοσφαιρικούς ρύπους θα σήμαινε νέες εκατόμβες ασθματικών, βρογχικών, αλλεργικών, νευρικών και καρδιακών ασθενών. Θα μετάβαλε την Αθήνα σε σωλήνα πειραματικού εργαστηρίου πάνω στον οποίο θα έσκυβαν με ενδιαφέρον όλοι οι επιστήμονες για να εξετάσουν τα όρια αντοχής των κατοίκων της.

Μέτρα δραστικά υπάρχουν αρκεί να ληφθούν. Ας μιμηθούμε το παράδειγμα του Λονδίνου στο οποίο μετά μία έκρηξη της νοσηρότητας και της θνησιμότητας των αναπνευστικών νοσημάτων που απεδόθησαν στην έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση στη δεκαετία του 60 πάρθηκαν δραστικά μέτρα (μεταφορά ρυπογόνων βιομηχανιών, τοποθέτηση φίλτρων στις εναπομείνασες, βιολογικές καθαρισμός των λημμάτων κλπ) τα οποία σε μία δεκαετία έκαναν τους Λονδρέζους να απολαμβάνουν το πικ-νικ τους στα πάρκα του Λονδίνου και να ξαναεπιδίδονται στο αγαπημένο τους ψάρεμα αφού ο Τάμεσης ξαναγέμισε με ψάρια που τα τελευταία χρόνια είχαν εξαφανισθεί.
iatronet

No comments: