Monday, 15 June 2009

Όταν πολεμούν οι... μπλόφες!

Φουσκωτά άρματα, χάρτινες πόλεις και κόλλα. Χολυγουντιανό σκηνικό; Όχι, κόλπα αντιμετώπισης ενός ισχυρού εχθρού. Από τον Μέγα Αλέξανδρο έως τον πόλεμο του Κόλπου, οι στρατοί, όταν συναντούν δυσκολίες, καταφεύγουν στο απόλυτο όπλο: την εξαπάτηση.
Στον πόλεμο δεν νικά πάντα ο πιο ισχυρός στρατός. Από τον μυθικό Δούρειο Ίππο, με τον οποίο οι Αχαιοί εισήλθαν στην Τροία, έως την απόβαση των συμμάχων στη Νορμανδία, η ιστορία είναι γεμάτη κόλπα που δείχνουν πόσο καθοριστική για τη νίκη είναι η ευφυΐα. Μάλιστα, ο Κινέζος Σουν Τζου, περισσότερο από 2.000 χρόνια πριν, στην πραγματεία του Η τέχνη του πολέμου υποστήριζε ότι όλες οι πολεμικές στρατηγικές βασίζονται στην απάτη. Παρόλο που στην αρχαιότητα τα πολεμικά στρατηγήματα αποτελούσαν στιγμιαία διορατικότητα ενός ανθρώπου, σήμερα σχεδιάζονται προσεκτικά από μια πλειάδα ανθρώπων. Πρόκειται για μια πραγματική επιστήμη, την επιστήμη του πολέμου.

Υποχώρηση και νίκη
Κατά τη διάρκεια των Περσικών Πολέμων, το 480 π.Χ., μετά την ηρωική θυσία των Σπαρτιατών στις Θερμοπύλες, ο Αθηναίος στρατηγός Θεμιστοκλής προετοιμάστηκε να αντιμετωπίσει τους εχθρούς στη θάλασσα. Αποφάσισε όμως να αποσύρει το στόλο από το Αρτεμίσιο στη Βόρεια Εύβοια. Για να μην τον καταδιώξει ο εχθρός, διέταξε νυχτερινό απόπλου, αφήνοντας στο ακρωτήριο εκατοντάδες αναμμένες φωτιές, προκειμένου να δηλώνουν την ύπαρξη στρατοπέδευσης. Με αυτό τον τρόπο οι Έλληνες «έσυραν» τους Πέρσες νοτιότερα, στον πορθμό της Σαλαμίνας. Τα περσικά πλοία ήταν πολυάριθμα και δεν μπορούσαν να ελιχθούν σε αυτό το στενό πέρασμα. Αντίθετα, οι σημαντικά λιγότερες αθηναϊκές τριήρεις εξαπέλυαν επιθέσεις κατά κύματα στέλνοντας τα περσικά καράβια στο βυθό του Σαρωνικού.

Αφύλακτο πέρασμα

Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας στην Ασία το 326 π.Χ., ο Μέγας Αλέξανδρος έφτασε στον ποταμό Υδάσπη, σημερινό Τζέλουμ, έναν παραπόταμο του Ινδού ποταμού. Στην απέναντι όχθη περίμενε να τον αντιμετωπίσει ο Ινδός βασιλιάς Πώρος, με 30.000 άνδρες και 200 ελέφαντες. Η κατά μέτωπο διάβαση του ποταμού θεωρήθηκε αδιανόητη, καθώς ο μακεδονικός στρατός δεν θα είχε το χρόνο να παραταχτεί και θα αποδεκατιζόταν. Ο Μέγας Αλέξανδρος εντόπισε ένα αφύλακτο πέρασμα 16 χιλιόμετρα βορειότερα από το σημείο συγκέντρωσης των δύο στρατών. Παράλληλα, διέταξε τους ιππείς του να μετακινούνται συνέχεια, ώστε να δίνουν στους Ινδούς την εντύπωση ότι από στιγμή σε στιγμή οι Μακεδόνες θα εκδήλωναν επίθεση.

Το σκηνικό αυτό επαναλαμβανόταν για αρκετές μέρες, ώστε στο τέλος οι Ινδοί πίστεψαν ότι οι Μακεδόνες δεν επρόκειτο να επιτεθούν ποτέ. Όμως ένα βροχερό βράδυ με περιορισμένη ορατότητα ο Μέγας Αλέξανδρος αναχώρησε επικεφαλής ενός κλιμακίου από 5.000 πεζούς και 500 ιππείς, αφήνοντας στο στρατόπεδο ένα αξιόλογο τμήμα του στρατού και ένα σωσία του. Η αναχώρηση του Αλέξανδρου δεν θορύβησε τους Ινδούς, καθώς πίστεψαν ότι επρόκειτο για ένα ακόμη τέχνασμα. Οι Μακεδόνες βρέθηκαν στην απέναντι όχθη χρησιμοποιώντας το αφύλακτο πέρασμα που είχαν εντοπίσει. Από το πουθενά οι Ινδοί βρέθηκαν να βάλλονται από δύο μέτωπα. Η ήττα του Πώρου ήταν ολοκληρωτική και ο Αλέξανδρος έγινε κυρίαρχος και της Ινδίας.

Ξυλοκόποι «μαϊμού»
Στις 3 Ιουλίου του 324 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Μέγας Κωνσταντίνος προκάλεσε σε μάχη τον αυτοκράτορα της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Λικίνιο. Η αποφασιστική σύγκρουση ανάμεσά τους πραγματοποιήθηκε στα περίχωρα της Αδριανούπολης, στην ανατολική Θράκη. Ο Μέγας Κωνσταντίνος, αφού παράταξε τους άντρες του, έστειλε ένα απόσπασμα στρατιωτών στον κοντινό λόφο με την εντολή να κόψουν και να στοιβάξουν πολλή ξυλεία. Σκοπός ήταν να πείσουν τον Λικίνιο ότι ήθελαν να χτίσουν μια γέφυρα, για να περάσουν τον ποταμό Έβρο και να εξαπολύσουν επίθεση στην απέναντι όχθη. Αντίθετα, επρόκειτο απλώς για ένα στρατήγημα, ώστε να καλύψουν την αποστολή ενός αποσπάσματος που θα σφυροκοπούσε από το πλάι το στρατό του Λικίνιου.

Με το πέρασμα των αιώνων οι μέθοδοι εξαπάτησης του εχθρού έγιναν ακόμα πιο εξεζητημένες. Σε μερικές περιπτώσεις, οι αντίπαλοι κατασκεύαζαν σκηνικά για να προσποιηθούν την ύπαρξη οχυρώσεων. Για παράδειγμα, το 1171, με αφορμή την πολιορκία της Ραγκούσας, του σημερινού Ντουμπρόβνιτς στην Κροατία, οι Ενετοί κατασκεύασαν ένα φρούριο από πεπιεσμένο χαρτί και κόλλα, ώστε να πείσουν τους υπερασπιστές ότι η πολιορκία θα ήταν μακρόχρονη.

Και ο τύπος χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον στην εξαπάτηση του αντιπάλου. Το 1916, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, ο Άγγλος ναύαρχος σερ Ρέτζιναλντ Χολ ήθελε να προτρέψει τους Γερμανούς που είχαν ριχτεί στη μάχη του Σομ στο Βέλγιο να μετακινήσουν τα στρατεύματά τους πιο ανατολικά. Έτσι διέταξε την κυκλοφορία μιας ειδικής έκδοσης της Daily Mail με ένα άρθρο που αποκάλυπτε κινήσεις του στρατού κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Αγγλίας και έστειλε μερικά αντίτυπα στην Ολλανδία. Για να κάνει πιο πιστευτή την είδηση, διέταξε να τυπώσουν άλλη μια έκδοση της εφημερίδας που δεν είχε αυτό το άρθρο, σαν να είχε λογοκριθεί.

Φουσκωτά άρματα μάχης
Μια από τις πιο καλοδουλεμένες απάτες στην στρατιωτική ιστορία αποτέλεσε το προοίμιο της απόβασης στη Νορμανδία το 1944. Οι σύμμαχοι δημιούργησαν έναν ολόκληρο ψεύτικο στρατό, τον FUSAG, που σημαίνει First United States Army Group. Επρόκειτο για δυνάμεις ανύπαρκτες κατά μεγάλο μέρος, τις οποίες όμως είχαν αναθέσει σε έναν πραγματικό διοικητή, τον στρατηγό Τζορτζ Πάτον, έναν από τους ιδιοφυέστερους στρατιωτικούς του 20ού αιώνα. Οι μυστικές υπηρεσίες φρόντισαν να διαρρεύσει η είδηση ότι στόχος του FUSAG ήταν να επιχειρήσει απόβαση στο Καλαί της Γαλλίας. Για την ολοκλήρωση της εξαπάτησης παρατάχτηκαν φουσκωτά άρματα μάχης, που φτιάχτηκαν από την εταιρεία Dunlop, καθώς και ξύλινα αεροπλάνα, για να παραπλανήσουν τα αναγνωριστικά αεροπλάνα των Γερμανών που πετούσαν πάνω από τη νότια Αγγλία. Η παγίδα ήταν επιτυχής, καθώς ενάντια στην απειλή του ανύπαρκτου στρατού FUSAG οι Γερμανοί παρέταξαν στο Καλαί 18 μεραρχίες, που θα μπορούσαν να είχαν αλλάξει το ρου της ιστορίας, αν είχαν χρησιμοποιηθεί στη Νορμανδία.

«Χαζά» βλήματα
Το 1999 στο Κόσοβο, το ΝΑΤΟ εκτιμούσε ότι οι βομβαρδισμοί των Αμερικανών θα αποδεκάτιζαν τις σερβικές δυνάμεις. Μάλιστα οι προβλέψεις των ειδικών ανέφεραν καταστροφή του 60% του πυροβολικού των Σέρβων και του 40% των αρμάτων μάχης. Μετά το τέλος του πολέμου, μια επιτόπου έρευνα αποκάλυψε το μέγεθος της... αποτυχίας. Στις περισσότερες περιπτώσεις είχαν χτυπηθεί φουσκωτά άρματα μάχης, συναρμολογημένα από παλιά ελαστικά και κούτσουρα. Μάλιστα, για να ξεγελάσουν τους ανιχνευτές των «έξυπνων» βομβών, οι Σέρβοι κατάφεραν να μιμηθούν ακόμα και τη θερμότητα, γεμίζοντας σωλήνες με ένα μείγμα άμμου και καυσίμου και βάζοντάς τους στη συνέχεια φωτιά. Με τον ίδιο τρόπο, στα βουνά του Κόσοβου εξοπλίστηκαν δεκάδες ψεύτικες αμυντικές θέσεις, την ύπαρξη των οποίων δήλωνε η θερμότητα που παραγόταν από απλά γκαζάκια. Οι Αμερικανοί ανακάλυψαν ακόμα και μια γέφυρα φτιαγμένη από κορμούς και κλαδιά, η οποία προστατευόταν από δύο... ξύλινα άρματα μάχης.

Οι πραγματικοί στόχοι, αντίθετα, προστατεύονταν με στοιχειώδη αλλά αποτελεσματικά τεχνάσματα: ο πυκνός καπνός από χλωρά χόρτα που καίγονταν αντανακλούσε τις δέσμες λέιζερ των κατευθυνόμενων βλημάτων. Τελικά οι Σέρβοι αναγκάστηκαν πράγματι να αποχωρήσουν από το Κόσοβο. Όχι όμως επειδή ηττήθηκαν στο πεδίο μάχης, αλλά επειδή οι Αμερικανοί απέδειξαν πως δεν θα είχαν κανένα πρόβλημα να ισοπεδώσουν το Βελιγράδι και άλλες πόλεις της Σερβίας.
FOCUS

No comments: