Thursday, 14 May 2009

Iδέες για Νόμπελ

Ο φωτογράφος Φόλκερ Στέγκερ συγκέντρωσε επιστήμονες βραβευμένους με Νόμπελ και τους φωτογράφισε μπροστά σε ένα χάρτινο πίνακα, όπου περιγράφουν την εργασία που τους έστειλε στην κορυφή του επιστημονικού Ολύμπου.
Σε αντίθεση με την κοινή πεποίθηση, οι επιστήμονες που βραβεύονται με Νόμπελ δεν είναι πάντα οι κορυφαίοι στον τομέα τους. Σύμφωνα με το πνεύμα των βραβείων, όπως το ανέπτυξε με σαφήνεια ο Άλφρεντ Νόμπελ στη διαθήκη του, η τελετή αφιερώνεται σε εκείνον που προχώρησε σε μια μεγάλη ανακάλυψη, ανεξάρτητα από το αν έχει διακριθεί στο παρελθόν στο συγκεκριμένο επιστημονικό πεδίο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση των Ρ. Χαλς και Τζ. Τέιλορ, που το 1993 κέρδισαν το Νόμπελ Φυσικής για την ανακάλυψη του πρώτου δυαδικού συστήματος πάλσαρ. Πολλοί άσκησαν κριτική στο θεσμό για την απονομή του βραβείου στον Χαλς, έναν επιστήμονα που τότε έκανε το διδακτορικό του έχοντας εγκαταλείψει την αστροφυσική για να ασχοληθεί με τη φυσική. Ωστόσο στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Νόμπελ, η απονομή του βραβείου έγινε με σωστά κριτήρια.

Κάποιες φορές, είναι σκληρό να ερχόμαστε τρίτοι. Όχι πάντα όμως. Οι κανόνες των βραβείων προβλέπουν τη διάκριση και των δεύτερων ή τρίτων ονομάτων της επιστημονικής κοινότητας. Για παράδειγμα, ο Ρόμπερτ Κερλ, που κέρδισε Νόμπελ Χημείας το 1996, επωφελήθηκε από τους κανονισμούς. Το μοιράστηκε με τον Χ. Κρότο και τον Ρ. Σμόλεϊ για τη συμβολή του στην ανακάλυψη των φουλερενίων. Πριν από την ανακάλυψη αυτών των μορίων που έχουν τη μορφή μιας μπάλας ποδοσφαίρου, κανείς δε θα μπορούσε να πιστέψει πως ο Κερλ θα γινόταν νομπελίστας. Όμως το Σεπτέμβριο του 1985, κερδίζοντας το βραβείο, κατάφερε να εισέλθει στη λέσχη των κορυφαίων επιστημόνων. Αν το Νόμπελ είχε απονεμηθεί μόνο σε δύο, σίγουρα, θα έμενε εκτός.

Επιστημονική αλαζονεία
Δεν πρέπει να υποτιμούμε και την επίδραση των λόμπι: λέγεται πως συνεργάστηκαν για να στρέψουν την προσοχή στις θεωρίες για τις χημικές αντιδράσεις του Ιάπωνα Κ. Φουκούι και του Αμερικανού Ρ. Χόφμαν, που κέρδισαν Νόμπελ το 1981. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως κάποια ισχυρά πρόσωπα ασκούν επιρροή στην κριτική επιτροπή. Πίεση δέχονται και οι υποψήφιοι κατά τη διαδικασία επιλογής τους. Κάποιες φορές μάλιστα το πρόβλημα εντείνεται σε βαθμό που δεν τους επιτρέπει να συνεχίσουν αναπόσπαστοι το επιστημονικό έργο τους. Εξαίρεση αποτέλεσε ο Τζον Μπαρντίν που βραβεύτηκε δύο φορές με Νόμπελ Φυσικής.



Ρόμπερτ Φ. Κερλ

Νόμπελ Χημείας 1996
Το μοιράστηκε με τον Σερ Χάρολντ Γ. Κρότο και τον Ρίτσαρντ Ε. Σμόλεϊ

«Ανακάλυψη των φουλερενίων»
Το 1985 οι τρεις ερευνητές ανακάλυψαν πως 60 με 70 άτομα άνθρακα έχουν τη δυνατότητα να ομαδοποιούνται και να σχηματίζουν μια μακρομοριακή δομή με σχήμα μπάλας ποδοσφαίρου. Tο ζήτημα της ονομασίας της προκάλεσε ατέρμονες συζητήσεις: σοκερένο –από την ονομασία του ποδοσφαίρου στα αμερικανικά αγγλικά– και φουτμπολένο ήταν κάποιες από τις ιδέες που ακούστηκαν. Τελικά επικράτησε η ονομασία μπακμινστερφουλερένια προς τιμήν του Αμερικανού αρχιτέκτονα Ρίτσαρντ Μπάκμινστερ Φούλερ. Ο Φούλερ υλοποίησε αυτή τη δομή πριν να ανακαλυφθεί στη φύση.



Ρίτσαρντ Ρ. Σροκ

Νόμπελ Χημείας 2005
Το μοιράστηκε με τον Ιβ Σοβέν και τον Ρόμπερτ Χ. Γκραμπς

«Μέθοδος της μετάθεσης στην οργανική σύνθεση»
Η μετάθεση είναι μια χημική διαδικασία που δίνει τη δυνατότητα δημιουργίας νέων μορίων για χρήση στη φαρμακευτική βιομηχανία και την παραγωγή χημικών και πλαστικών υλών με φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο. Ο Σροκ ήταν ο πρώτος που κατασκεύασε ένα μεταλλικό καταλύτη ικανό για τέτοιου τύπου αντιδράσεις το 1990.


Τζον Λ. Χολ
Νόμπελ Φυσικής 2005
Το μοιράστηκε με τον Ρόι Τζ. Γκλόμπερ και τον Τίοντορ Β. Χανς

«Ανάπτυξη της φασματοσκοπίας ακριβείας με χρήση λέιζερ»
Η πειραματική τεχνική που ανέπτυξαν ο Χολ και ο συνεργάτης του, Χανς, επιτρέπει να προσδιορίσουμε το χρώμα του φωτός που εκπέμπουν άτομα και μόρια με ακρίβεια 15 δεκαδικών ψηφίων, όπως εξηγεί ο Χολ με αυτά τα καμπυλόγραμμα σχέδια.


Τίοντορ Β. Χανς

Νόμπελ Φυσικής 2005
Το μοιράστηκε με τον Ρόι Τζ. Γκλόμπερ και τον Τζον Λ. Χολ

«Ανάπτυξη της φασματοσκοπίας ακριβείας με χρήση λέιζερ»
Η τεχνική που ανέπτυξαν μαζί με τον Χολ (αριστερά) δείχνει με ποιον τρόπο επιδρά η σωματιδιακή φύση του φωτός στη συμπεριφορά του υπό ορισμένες συνθήκες. Αυτές οι συνθήκες παρατηρούνται σπάνια στη φύση, ωστόσο είναι σχετικά συχνές στα περίπλοκα οπτικά όργανα. Κλειδί για να υπάρξει τέτοια ακρίβεια είναι η σταθερότητα του φωτός των λέιζερ, με τη βοήθεια ενός παθητικού συμβολομέτρου και ηλεκτρονικής ανάδρασης.



Ουόλτερ Κον
Νόμπελ Χημείας 1998
Το μοιράστηκε με τον Τζον Α. Ποπλ

«Ανάπτυξη της θεωρίας της συναρτησιοειδούς πυκνότητας (DFT)»
Η μελέτη των ενώσεων των ατόμων και των μορίων απασχόλησε την επιστημονική κοινότητα ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Γύρω στο 1960, άρχισε να αναπτύσσεται η κβαντική φυσική, μια επιστήμη που έφερε επανάσταση στη χημεία. Ο Κον περιγράφει την εργασία του, που έθεσε τις βάσεις για την περιγραφή των ατομικών ενώσεων, με μια γραφική παράσταση. Αυτό είναι ένα απαραίτητο προσχέδιο πριν την απόπειρα για τη λύση του προβλήματος με τη βοήθεια του υπολογιστή.



Κουρτ Βίτριχ
Νόμπελ Χημείας 2002
Το μοιράστηκε με τον Τζον Μπ. Φεν και τον Κοϊτσι Τανάκα

«Ανάπτυξη μεθόδων ταυτοποίησης και δομικής ανάλυσης βιολογικών μακρομορίων»
Αυτή η τεχνική είναι από τις αγαπημένες των χημικών για τη συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο που γίνεται η ομαδοποίηση των ατόμων που σχηματίζουν ένα μεγάλο μόριο, όπως μια πρωτεΐνη. Επιπλέον, έχει ένα πλεονέκτημα που ευνοεί τη μελέτη της διαδικασίας της διάλυσης: προσφέρει πληροφορίες για όσα συμβαίνουν στο εσωτερικό περιβάλλον ενός ζωντανού κυττάρου, όπου συναντιούνται τα μόρια. Ο Βίτριχ περιγράφει εν συντομία τα αποτελέσματα της εργασίας του, σχεδιάζοντας ένα ρόμβο με τον οποίο αναπαριστά τις μεταβάσεις των ατόμων.


Ρόαλντ Χόφμαν
Νόμπελ Χημείας 1981
Το μοιράστηκε με τον Κενίτσι Φουκούι

«Για τις θεωρίες του σχετικά με την εξέλιξη των χημικών αντιδράσεων»
Το 1965, ο Χόφμαν είχε αναπτύξει τη θεωρία του στο Πανεπιστήμιο του Κορνέλ, ανεξάρτητα από τον Ιάπωνα ομόλογό του. Σκοπός του ήταν να επισπεύσει τη φυσιολογική εξέλιξη των χημικών αντιδράσεων. Η εφαρμογή της μεθόδου με την οποία κατάφερε να λύσει αυτό το σύνθετο πρόβλημα θα μπορούσε να διευρυνθεί μέσω κάποιων απλοποιήσεων σε ένα ευρύ επιστημονικό φάσμα. Προς το παρόν, εφαρμόζεται κυρίως από χημικούς.

Κρίστιαν Βόλχαρντ
Νόμπελ Ιατρικής 1995
Το μοιράστηκε με τον Έντουαρντ Μπ. Λιούις και τον Έρικ Φ. Γουίσχαους

«Γενετικός έλεγχος της πρώιμης εμβρυϊκής ανάπτυξης»
Χρησιμοποιώντας το πανταχού παρόν έντομο Drosophila melanogaster, δηλαδή τη μύγα, ανακάλυψε τους γενετικούς μηχανισμούς που ελέγχουν την ανάπτυξη του οργανισμού.

Πολ Κρούτσεν
Νόμπελ Χημείας 1995
Το μοιράστηκε με τον Μάριο Μολίνα και τον Φ. Σέργουντ Ρόουλαντ

«Για την εργασία του στην ατμοσφαιρική χημεία, με έμφαση στην καταστροφή του όζοντος»
Ήταν η χρονιά που το Νόμπελ απονεμήθηκε σε επιστήμονες που εξήγησαν τους μηχανισμούς που δημιουργούν και καταστρέφουν το όζον της στρατόσφαιρας. Ο Κρούτσεν και οι συνεργάτες του περιέγραψαν πόσο ευαίσθητος είναι ο λεπτός μανδύας της ανώτερης ατμόσφαιρας στην εκπομπή σύνθετων αερίων που προκαλεί η ανθρώπινη δραστηριότητα.



Τζακ Στάινμπεργκερ
Νόμπελ Φυσικής 1988
Το μοιράστηκε με τον Λέον Λέντερμαν και τον Μέλβιν Σβαρτς

«Για τη μέθοδο ακτινοβολίας νετρίνου και για την αποσαφήνιση της διπλέτας των λεπτονίων μέσω της ανακάλυψης του νετρίνου του μιονίου»
Σχεδίασε το διάγραμμα για πρώτη φορά το 1949. Μετά το Νόμπελ προχώρησε σε μια σειρά από πειράματα που αποκάλυψαν ένα νέο τύπο μορίου. Δώρισε τα χρήματα που του απέφερε το βραβείο στο σχολείο New Trier High School από το οποίο αποφοίτησε.


Ρόι Τζ. Γκλόμπερ
Νόμπελ Φυσικής 2005
Το μοιράστηκε με τον Τζον Λ. Χολ και τον Τίοντορ Β. Χανς

«Κβαντική θεωρία της οπτικής συνοχής»
Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους συναδέλφους του με τους οποίους μοιράστηκε το βραβείο, τιμήθηκε για τη θεωρητική περιγραφή της συμπεριφοράς των φωτονίων. Η στενή σχέση του με την επιστημονική έρευνα ξεκίνησε στα 18 του. Επιπλέον, είναι γνωστός και ως «Φύλακας της Σκούπας», καθώς ανέλαβε να καθαρίσει το Χάρβαρντ από τα φέιγ βολάν που μοιράστηκαν για την προβολή των βραβείων αντι-Νόμπελ.
FOCUS

No comments: