Thursday, 28 May 2009

Λαμβάνοντας σοβαρά την πολιτική διάσταση της ασφάλειας:Το ΝΑΤΟ ως ο μετά-τη-σύγκρουση οργανισμός ανοικοδόμησης

Η Παγκόσμια Τράπεζα προσδιορίζει την μετά τη σύγκρουση ανοικοδόμηση (PCR) ως «υποστηρίζουσα την μετάβαση από τη σύγκρουση στην ειρήνη μέσα από την ανοικοδόμηση του κοινωνικοοικονομικού πλαισίου ενός κράτους». Πόσο μακριά μπορεί να πάει το ΝΑΤΟ στον ρόλο του για PCR; Εδώ η Manjana Milkoreit μας δίνει την προσωπική της άποψη ότι το ΝΑΤΟ μπορεί να είναι ο καλύτερα εξοπλισμένος οργανισμός για PCR.
Είναι πάντοτε ενδιαφέρον να κοιτάμε τα διεθνή θέματα ασφαλείας και να ρωτάμε «Τι θα γινόταν εάν»; Τι θα γινόταν εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν μια ευκαιρία να ξεκινήσουν εκ νέου την εισβολή τους στο Ιράκ; Τι θα γινόταν εάν το ΝΑΤΟ μπορούσε να επανασχεδιάσει την αποστολή του στο Αφγανιστάν από την αρχή; Τι θα γινόταν εάν η Ευρώπη είχε άλλη μια ευκαιρία στην σταθεροποίηση των Βαλκανίων; Τι θα είχαν κάνει διαφορετικά; Είναι δίκαιο να υποθέσουμε ότι όλοι τους θα κοιτούσαν πιο μακριά και πιο επίπονα στην μετά τη σύγκρουση ανοικοδόμηση (PCR).
Δείχνοντας προς το μέλλον: Οι Αφγανοί μπόρεσαν να ψηφίσουν μετά την επέμβαση του ΝΑΤΟ στην χώρα – ένα έξοχο παράδειγμα προσπαθειών ανοικοδόμησης που βοηθά ανθρώπους να βοηθήσουν εαυτούς
(© AP / Reporters)


Πριν από την δεκαετία του 1990, λίγοι προέβλεπαν ότι η PCR θα μπορούσε να γίνει μία από τις πλέον σοβαρές, μακροχρόνιες προκλήσεις των μετά τον Ψυχρό Πόλεμο στρατιωτικών εμπλοκών. Υπήρχε λίγος σχεδιασμός, εξάσκηση ή ακόμη και γνώση πάνω στο ποιος εξειδικεύεται σε αυτή. Αυτή η έλλειψη προετοιμασίας οδήγησε στην αποτυχία των προσπαθειών για οικοδόμηση-κρατών τόσο από κράτη όσο και από διεθνείς οργανισμούς – και σε κάποιες περιπτώσεις, οι προσπάθειές τους ακόμη και επιδείνωσαν τις κρίσεις.

Υπάρχουν πολλές ερωτήσεις γύρω από τα νέα περιβάλλοντα μετά τη σύγκρουση, όπως το ποιος θα είναι χρηματοδοτικά, νομικά και ηθικά υπεύθυνος. Όμως λίγες ερωτήσεις ένα θέμα: ο κόσμος οφείλει να είναι καλύτερα προετοιμασμένος να εμπλακεί στην PCR.

Οι διεθνείς συγκρούσεις από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και μετά μας έδειξαν ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις είναι μόνον μία πλευρά της σταθεροποίησης και της ανοικοδόμησης μετά τη σύγκρουση. Η PCR περιλαμβάνει στρατιωτικά και πολιτικά καθήκοντα σε πέντε ξεχωριστούς τομείς:

* παροχή ασφάλειας (συμπεριλαμβάνοντας τις στρατιωτικές και τις αστυνομικές λειτουργίες)·
* παράδοση απαραίτητων υπηρεσιών (δηλαδή νερού, ηλεκτρικού, υπηρεσιών υγείας)·
* δημιουργία πολιτικών δομών (δηλαδή συγγραφή συντάγματος, εκλογικού συστήματος)·
* δημιουργία οικονομικής υποδομής·
* και διευκόλυνση της συμφιλίωσης μεταξύ των πρώην αντιμαχομένων ομάδων.

Οι συγκρούσεις στο Ιράν και το Αφγανιστάν όχι μόνον τόνισαν την ανάγκη για μια περιεκτική πολιτικό-στρατιωτική προσέγγιση στην PCR: τράβηξαν επίσης μια χωρίς προηγούμενο πολιτική προσοχή πάνω στο θέμα αυτό. Κάτι που μας ανοίγει το παράθυρο μιας ευκαιρίας για μια κύρια θεσμική αλλαγή.
Να προχωρήσει μπροστά το ΝΑΤΟ
Το ΝΑΤΟ μπορεί να είναι το κλειδί για την επίλυση αυτής της φαινομενικά ατίθασης πρόκλησης.

Γιατί; Επειδή έχει ήδη μοναδική αρτιότητα γνώσεων στην στρατιωτική σταθεροποίηση. Και γιατί αυτή φθάνει την πολιτικό-στρατιωτική σφαίρα, όπου προχωρά προσεκτικά πάνω σε άγνωστο έδαφος. Το ΝΑΤΟ θα πρέπει να γίνει τόσο πολύ ειδικό στην πολιτική ανοικοδόμηση όσο είναι ήδη στην στρατιωτική σταθεροποίηση.

Παρ’ όλη τη θέση του ΝΑΤΟ, μια διεθνής προσπάθεια για τη δημιουργία ισχυρότερων δυνατοτήτων PCR θα πρέπει να εστιάσει πάνω στο να μετατραπεί το ΝΑΤΟ και να γίνει ο διεθνής οργανισμός ανοικοδόμησης: κάνοντάς το τον κύριο πρωταγωνιστή σε ένα δίκτυο PCR παγκόσμιων συνεταιρισμών με κράτη μη-μέλη, περιφερειακούς και διεθνείς οργανισμούς. Αυτή η θεσμική αλλαγή θα παράσχει ένα σαφές επίκεντρο για θέματα PCR – και θα βελτιστοποιήσει τις παρούσες διασκορπισμένες δυνάμεις.
Γιατί το ΝΑΤΟ;
Η PCR απαιτεί ένα συνδυασμό από στρατιωτική και πολιτική γνώση. Κανένας οργανισμός ατομικά δεν έχει και τις δύο αυτές ικανότητες κάτω από την ίδια σκέπη. Η δημιουργία μιας αποτελεσματικής σύνδεσης συνεργασίας μεταξύ του στρατιωτικού και πολιτικού προσωπικού θέτει σημαντικές προκλήσεις τόσο πολιτιστικές όσο και συντονισμού. Το ΝΑΤΟ είναι ο καλύτερα εξοπλισμένος οργανισμός για να εκπληρώσει την αποστολή αυτή για τέσσερις λόγους:

Πρώτον, το ΝΑΤΟ κατέχει τέλεια το στρατιωτικό στοιχείο της PCR: προσφέρει ασφάλεια και σταθερότητα στις περιοχές των κρίσεων μετά από μια βίαιη σύγκρουση.

Δεύτερον, το ΝΑΤΟ ήδη δοκιμάζει μια συνδυασμένη στρατιωτικό-πολιτική προσέγγιση με τις Επαρχιακές Ομάδες Ανασυγκρότησης (PRTs) στο Αφγανιστάν. Οι PRTs και το στρατιωτικό-πολιτικό ΝΑΤΟ έχουν ουσιαστικά το ίδιο καθήκον: μια περιεκτική προσέγγιση στην ανοικοδόμηση, αντλώντας τόσο στρατιωτική και πολιτική γνώση όσο και δυνατότητες. Η ανάπτυξη του ΝΑΤΟ ως του κυρίως οργανισμού ανοικοδόμησης παγκοσμίως οικοδομεί πάνω στην και διευρύνει αυτή την πολιτικό-στρατιωτική συνεργασία.

Μέχρι στιγμής, η διεθνής κοινότητα απέτυχε να εφαρμόσει ικανοποιητικά τα μαθήματα ανοικοδόμησης μετά την σύγκρουση από τη δεκαετία του 1990 μέχρι τις πρώτες συγκρούσεις του 21ου αιώνα
Τρίτον, ο ρόλος του ΝΑΤΟ ως μιας περιφερειακής αμυντικής συμμαχίας εξαρτάται από την μόνιμη συνεργασία, επικοινωνία, και το μεικτό σχεδιασμό μεταξύ πολυάριθμων στρατιωτικών οντοτήτων. Η γνώση αυτή θα ήταν ζωτικής σημασίας για το συντονισμό και την διαχείριση ποικίλων δικτύων PCR. Και η πρόσφατη επικέντρωση του ΝΑΤΟ πάνω στην οικοδόμηση συνεταιρισμών με κράτη και με όργανα οργανισμών προοιωνίζει καλά για τη δημιουργία δικτύων PCR όχι μόνον στη στρατιωτική, αλλά επίσης στην πολιτική-PCR πλευρά.

Τέταρτον, το ΝΑΤΟ επαναπροσδιορίζει τον σκοπό του και την αποστολή του. Το ΝΑΤΟ πρέπει να αποδείξει την ικανότητά του να προσαρμόζεται συνεχώς στις νέες προκλήσεις των στρατιωτικών εμπλοκών του 21ου αιώνα. Η επαναδιαμόρφωση της αποστολής του, των φιλοδοξιών του, και το γεωγραφικό του άνοιγμα εκτελώντας καθήκοντα σε παγκόσμια αντί για περιφερειακή βάση θα οικοδομήσει πάνω στις δυνάμεις του ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ είναι μοναδικά ισορροπημένο για να προσθέσει τεράστια ποσότητα αξίας ανάλογη των άλλων εθνικών, περιφερειακών και διεθνών οργανισμών.
Από την ιδέα στην πραγματικότητα – τι θα σήμαινε αυτό για το ΝΑΤΟ;
Πρώτον, θα υποδήλωνε μια αλλαγμένη αποστολή. Το ΝΑΤΟ είναι ήδη ένα σημαντικός πρωταγωνιστής στην PCR, όμως κάνοντας την PCR μια προτεραιότητα δίπλα σε θέματα όπως είναι η ασφάλεια, η αποτροπή και η άμυνα και οι συνεταιρισμοί θα απαιτηθεί η αλλαγή του οργανωτικού χαρακτήρα και να γίνει μεγάλη επέκταση της αποστολής του ΝΑΤΟ.

Η μετάβαση του ΝΑΤΟ από μια γεωγραφική σε μια λειτουργική Συμμαχία του δίνει παγκόσμιο ρόλο, δίνοντας έμφαση στην σημασία των παγκοσμίων συνεταιρισμών του. Η γλώσσα της Βορειο-Ατλαντικής Συνθήκης είναι αρκετά ευέλικτη για να επιτρέψει περαιτέρω αλλαγές χωρίς την πολιτική δυσκολία της προσαρμογής του κειμένου της Συνθήκης.

Δεύτερον, η παρουσίαση ικανοτήτων ανοικοδόμησης στην δομή του ΝΑΤΟ θέτει προκλήσεις οργανωτικές όπως και στην κουλτούρα. Μετακινούμενο από μια κυρίως στρατιωτική ταυτότητα σε μια συνδυασμένη πολιτικό-στρατιωτική σημαίνει τη δημιουργία της μεγαλύτερης ενιαίας πολιτικό-στρατιωτικής διασύνδεσης παγκοσμίως.

Και ενώ η υπάρχουσα στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ θα παραμείνει στη θέση της, η πολιτική του δομή θα πρέπει να διευρυνθεί για να συμπεριλάβει ένα κλάδο ανοικοδόμησης που θα συμπεριλαμβάνει όλες τις μη-στρατιωτικές δραστηριότητες PCR. Η ολοκλήρωση των δύο αυτών κλάδων θα απαιτήσει στενό συντονισμό, ομαλή επικοινωνία, ηγεσία με προσόντα και προσεκτική διαχείριση.

Πολίτες και στρατιωτικοί, ηλικιωμένοι και νέοι: οι προσπάθειες ανοικοδόμησης πρέπει να γεφυρώσουν πολλές διαφορές, ειδικά εκείνη της σύγκρουσης και της περιόδου ειρήνης (© NATO)
Η αποτελεσματική πολιτικό-στρατιωτική ολοκλήρωση θα επιτρέψει την μεικτή εκπαίδευση και την επιχειρησιακή εξοικείωση των πολιτικών και των στρατιωτικών δυνατοτήτων πριν από τις επιχειρήσεις σε μια κρίση. Κάτι που θα διευκολύνει τον καλύτερο σχεδιασμό για PCR από την έναρξη της κρίσης μαζί με βελτιωμένη υλοποίηση.

Τα κάτωθι τμήματα θα μπορούσαν να δημιουργηθούν εντός της πολιτικής δομής του οργανισμού.

Μια δύναμη μη-στρατιωτικής αστυνομίας: Σκεπτόμενο την ολοκλήρωση της υπάρχουσας Ευρωπαϊκής Δύναμης Χωροφυλακής (EGF), το ΝΑΤΟ θα πρέπει να αναπτύξει ικανές να αναπτυχθούν γρήγορα αστυνομικές μονάδες, εκπαιδευμένες και συντονισμένες σε μεικτά κέντρα εκπαίδευσης όπως το αρχηγείο της EGF στην Vicenza, της Ιταλίας.

Ένα νομικό-πολιτικό τμήμα θα έχει πολυάριθμα ουσιώδη καθήκοντα σχετικά με την ανοικοδόμηση: Με την γνώση και την ικανότητα να σχεδιάζει συντάγματα, εκλογικά συστήματα, δικαστικές και διοικητικές δομές συγκεκριμένες για κάθε κράτος, θα υποστηρίξει στο σχηματισμό των κρατικών δομών μετά τη σύγκρουση. Τα καθήκοντά του μπορούν να περιλαμβάνουν ικανότητα-οικοδόμησης αστικής κοινωνίας.

Το τμήμα εφαρμοσμένης μηχανικής και υποδομής είναι ένα έξοχο παράδειγμα της ενδεχόμενης πολιτικό-στρατιωτικής διασύνδεσης εντός του ΝΑΤΟ. Η παροχή βασικών υπηρεσιών (ηλεκτρικό, νερό κλπ) μετά την σύγκρουση είναι ζωτικής σημασίας για τον περιορισμό των ανθρωπιστικών κρίσεων – και το σώμα μηχανικού του στρατού έχει επανειλημμένως αποδείξει τις δυνατότητες αυτές. Όμως η PCR απαιτεί επίσης ικανότητα για μακροπρόθεσμα αστικά και αγροτικά σχέδια πολιτικής υποδομής, κάτι που χρειάζεται μη-στρατιωτικά προσόντα. Η διασύνδεση μεταξύ στρατιωτικής γνώσης και πολιτικής μηχανικής-στο-πεδίο πριν από τις αναπτύξεις στο πεδίο επιτρέπει την ανοικοδόμηση μόνιμης πολιτικής υποδομής αμέσως μόλις τελειώσει η βία.

Ένα τμήμα οικονομικής ανάπτυξης θα συνεργαστεί στενά με το τμήμα εφαρμοσμένης μηχανικής και θεσμούς όπως η Παγκόσμια Τράπεζα, το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, Μη-κυβερνητικές οργανώσεις και άλλους ειδικούς κρατών.

Ένα τμήμα που εξειδικεύεται στα θέματα συμφιλίωσης θα έχει την δύσκολη αποστολή της δημιουργίας ενότητας μεταξύ των ανθρώπων μιας κατεστραμμένης από τη σύγκρουση χώρας. Οι ειδικοί πάνω στην συμφιλίωση, οι διαπραγματευτές και οι ψυχολόγοι θα συνεργαστούν με τους τοπικούς ειδικούς.

Η PCR απαιτεί ένα συνδυασμό από στρατιωτική και πολιτική γνώση. Κανένας οργανισμός ατομικά δεν και τις δύο αυτές ικανότητες κάτω από την ίδια σκέπη
Ένα τμήμα «Παρακολούθησης Κρίσεων», που παρακολουθεί τις εξελισσόμενες κρίσεις, θα διατηρήσει ένα ελάχιστο επίπεδο επιφυλακής και προετοιμασίας, και θα συγκεντρώσει στοιχεία πάνω σε κράτη όπου είναι πιθανόν να χρειαστεί μια ανάπτυξη του ΝΑΤΟ.

Μια μονάδα «Εμπειριών» θα συγκεντρώσει, συνδυάσει, και αναλύσει τις πληροφορίες πάνω στις εμπειρίες ανοικοδόμησης του ΝΑΤΟ για να ενημερώσει τον οργανισμό προκειμένου να βελτιώσει την αποτελεσματικότητά του.

Τρίτον, το ΝΑΤΟ πρέπει να είναι στην καρδιά μιας προσπάθειας για την οικοδόμηση παγκόσμιων συνεταιρισμών πολιτικό-στρατιωτικής ανοικοδόμησης.

Ο κλάδος ανοικοδόμησης του ΝΑΤΟ πρέπει να οικοδομήσει την δική του βασική γνώση και αντίληψη για την ανοικοδόμηση. Αντί να επαναλάβει τις υπάρχουσες προσεγγίσεις, το ΝΑΤΟ θα πρέπει να ανυψώσει τις δυνάμεις αυτές, μετατρέποντας το ίδιο σε ένα συντονιστή και διαχειριστή της εξωτερικής γνώσης μέσα από παγκόσμιους συνεταιρισμούς.
Τα πρώτα βήματα στο μονοπάτι της αλλαγής
Μέχρι στιγμής, η διεθνής κοινότητα απέτυχε να εφαρμόσει ικανοποιητικά τα μαθήματα ανοικοδόμησης μετά την σύγκρουση από τη δεκαετία του 1990 μέχρι τις πρώτες συγκρούσεις του 21ου αιώνα.

Η ανάγκη και η ευκαιρία για αλλαγή είναι τώρα. Οι πρώτες ορατές προσπάθειες για την οικοδόμηση ικανοτήτων PCR θα πρέπει να συνενωθούν, διευρυνθούν και συντονιστούν κάτω από έναν, ικανό οργανισμό: το ΝΑΤΟ.

Αναποφεύκτως, η προταθείσα μεταρρύθμιση θα αυξήσει τις ανάγκες χρηματοδότησης του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, τα βραχυπρόθεσμα κόστη χρηματοδότησης θα πρέπει να ζυγιστούν απέναντι στις τεράστιες πιθανές οικονομίες, ειδικά στην ποιότητα ζωής και σε οικονομικούς όρους. Τα οφέλη αυτά θα γίνουν σαφή εάν είναι έτοιμη επαρκής ικανότητα ανοικοδόμησης όταν θα ζητήσει βοήθεια από τη διεθνή κοινότητα η επομένη περιοχή σύγκρουσης.

Η Συμμαχία θα πρέπει να ξεκινήσει διεθνή έρευνα για να διερευνήσει την πιθανή μεταρρύθμιση του ΝΑΤΟ σε ένα διεθνή οργανισμό ανοικοδόμησης. Οι αποκλειστικού περιεχομένου διασκέψεις και οι ανατεθειμένες μελέτες, η συγχώνευση πολιτικών και στρατιωτικών ειδικών πάνω στην PCR, ο οργανωτικός σχεδιασμός για πολιτικό-στρατιωτική διασύνδεση και το πρόγραμμα αξιολόγησης, μπορεί να οδηγήσουν σε εισηγήσεις πάνω στο πώς να δομηθεί και να χρηματοδοτηθεί η μεταρρύθμιση αυτή.

Είτε το ΝΑΤΟ υιοθετήσει την νέα αυτή αποστολή είτε όχι, είναι σημαντικό τα μέλη του ΝΑΤΟ ατομικά να προσδιορίσουν την κλίμακα της πρόκλησης ανοικοδόμησης μετά τη σύγκρουση και την παρούσα (έλλειψη) ικανότητα(ς). Θα πρέπει να αναπτύξουν μια συνεκτική στρατηγική για να γεμίσουν τις τρύπες στο παρόν σύστημα – τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

Η Manjana Milkoreit είναι διευθύντρια του Κέντρου Για Στρατηγικές και Παγκόσμιες Υποθέσεις στην Ομάδα Δημόσιας Πολιτικής – μιας νέας δεξαμενής σκέψης (think tank) στο Βερολίνο.
ΝΑΤΟ

No comments: