Saturday, 2 May 2009

Στον ψυχισμό των θυμάτων υπολογίζουν οι «απάτες-αεροπλανάκια»

Αν μάλιστα προσθέσει κανείς σε αυτά και μία δόση φιλάνθρωπων δισεκατομμυριούχων, εταιριών «βιτρίνες» και ευρηματικής ρητορικής, τότε μπορείτε να μετατρέψετε μία απλή απάτη σε ένα απόλυτα πειστικό επενδυτικό όχημα.

Την ώρα που θύματα και ελεγκτικές αρχές προσπαθούν να συνειδητοποιήσουν και να αξιολογήσουν τις πρόσφατες απάτες του ατιμασμένου επενδυτή Μπέρνι Μέιντοφ και του Τεξανού δισεκατομμυριούχου Άλεν Στάνφορντ, οι ειδικοί ερευνούν τα ψυχολογικά και οικονομικά συστατικά των καλοστημένων αυτών σχεδίων. Οι «απάτες-αεροπλανάκια», που ονομάζονται και απάτες Πόνζι, έλαβαν το όνομά τους από τον Ιταλό μετανάστη στις ΗΠΑ Τσαρλς Πόνζι, που άφησε ιστορία στη Βοστώνη του 1919-1920.

Η αρχή της απάτης είναι απλή και αφορά στην προσέλκυση επενδυτών, οι οποίοι έχουν εξασφαλίσει υποσχέσεις μεγάλης κερδοφορίας επί των αρχικών τους επενδύσεων, εφόσον παρασύρουν άλλους στην επένδυση-πυραμίδα. Παρότι το"αεροπλανάκι» είναι εξ αρχάς ελλειμματικό, πετυχαίνει να προσελκύει θύματα, εκμεταλλευόμενο την απληστία τους. «Φταίει η ανθρώπινη φύση και η προθυμία πολλών να εκμεταλλευθούν τους αδύναμους», λέει η Μαρία Γιπ, αναλύτρια ειδικευμένη στις απάτες στην εταιρία Yip Associates.

Οι επιτυχημένες απάτες-πυραμίδες στηρίζονται σε «ομάδες πρόθυμων θυμάτων», με τις οποίες οι δράστες έχουν συνήθως στενές επαγγελματικές ή οικογενειακές σχέσεις. Ο Μπέρνι Μέιντοφ, για παράδειγμα, αναζητούσε τα θύματά του μεταξύ των εύπορων Εβραίων συνταξιούχων της Φλόριντα και της Νέας Υόρκης. «Επιλέγουν πάντα ομάδες ανθρώπων, με τους οποίους μπορούν εύκολα να αναπτύξουν σχέση εμπιστοσύνης.

Αυτό μπορεί να γίνει σε εκκλησίες ή συναγωγές, ή ακόμη και σε γηροκομεία», λέει η κ. Γιπ. Ο Μπέρνι Μέιντοφ, παραδέχθηκε την ενοχή του ενώπιον της δικαιοσύνης για απάτες ύψους 65 δισ. δολαρίων.

Από τη μεριά του, ο Άλεν Στάνφορντ, που κατηγορείται για απάτη ύψους 8 δισ. δολαρίων, αλλά αρνείται ότι δημιούργησε πυραμίδα, αναζητούσε τους επενδυτές-θύματά του μεταξύ συντηρητικών ηλικιωμένων Τεξανών, στους οποίους υποσχόταν επενδύσεις σε αμερικανικές επιχειρήσεις και όχι τοποθετήσεις σε εταιρίες ξένων χωρών.

Στο επίκεντρο της απάτης πυραμίδας βρίσκεται ο «εγκέφαλος», που εμφανίζεται συχνά ως χαρισματικός ειδήμων των επενδύσεων, καλλιεργώντας παράλληλα ατμόσφαιρα μυστηρίου γύρω από το πρόσωπό του. Τα θύματα-επενδυτές πείθονται ότι θα εισέλθουν σε πολύ κλειστό και προνομιούχο κύκλο, η μυστικοπάθεια του οποίου λειτουργεί ως μέσον προφύλαξης κατά των ενοχλητικών ερωτήσεων, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αποκάλυψη της απάτης. Οι ειδικοί, όμως, υπογραμμίζουν ότι οι επενδυτές θα αντιλαμβάνονταν ότι κάτι δεν πάει καλά, καθώς οι επενδύσεις αυτές είναι πάντα υπερβολικά κερδοφόρες.

"Η αγορά είναι πάντα αποτελεσματική. Αν ακούσετε ότι τα κέρδη σας θα είναι υπέρογκα και εγγυημένα, κάτι δεν πάει καθόλου καλά», λέει ο Μίτσελ Χερ, νομικός του δικηγορικού γραφείου Holland and Knight.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

No comments: