Thursday, 14 May 2009

Αναθεωρείται η εγκληματολογική επιστήμη στις ΗΠΑ

Έκθεση της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Φεβρουάριο, εντόπισε «σοβαρά προβλήματα» με πολλές από τις εργασίες που πραγματοποιούνται στα εγκληματολογικά εργαστήρια της χώρας. Περιστατικά λανθασμένων αναλύσεων αποδεικτικών στοιχείων, μεταξύ των οποίων η καταδίκη ενός δικηγόρου από το Όρεγκον με την κατηγορία συμμετοχής στις τρομοκρατικές επιθέσεις της Μαδρίτης βάσει λάθος αποτυπωμάτων, ρίχνουν φως στις ευρύτερες ανεπάρκειες του συστήματος, σύμφωνα με την έκθεση. Τα εγκληματολογικά εργαστήρια εργάζονται υπερβολικά πολλές ώρες, τα πιστοποιημένα προγράμματα εκπαίδευσης ήταν λίγα, ενώ δεν υπάρχει αρμόδια αρχή ελέγχου όλου του πεδίου.

Το πιο καταδικαστικό συμπέρασμα όμως ήταν ότι πολλές από τις ειδικότητες της εγκληματολογίας, όπως η ανάλυση αποτυπωμάτων, δαγκωματιών και πυροβολισμών, δεν στηρίζονται σε ενδελεχή έρευνα, προϋπόθεση απαραίτητη για την κλασική επιστήμη. Η ανάλυση DNA αποτελεί εξαίρεση, από την άποψη ότι έχει αναπτυχθεί σε σημαντικό βαθμό.

Δεν ήταν λίγοι οι εγκληματολόγοι που επικρότησαν και συμφώνησαν με τα συμπεράσματα της έκθεσης, ενώ δεν είναι λίγοι εκείνοι που εργάζονται ακριβώς στο πεδίο βελτίωσης του πεδίου. Προσαρμόζουν τις μεθόδους και μελετούν την ανθρώπινη διαδικασία λήψης αποφάσεων, με στόχο την βελτίωση μιας πολύ σημαντικής πτυχής της εγκληματολογικής επιστήμης: την ικανότητα αναγνώρισης προτύπων συμπεριφοράς.

Ο Μπάρι Φίσερ, τέως πρόεδρος της Αμερικανικής Εγκληματολογικής Ακαδημίας, ανέφερε ότι ο ίδιος και συνεργάτες του πίεζαν προς αυτή την κατεύθυνση της αναθεώρησης εδώ και χρόνια. «Θα πρέπει να ξέρουμε πάντα ότι οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται είναι αξιόπιστες», δήλωσε.

Αυτό δε σημαίνει ότι η επιστήμη είχε μείνει στάσιμη. Με το πέρασμα των χρόνων ωστόσο, πολλές από τις μέθοδοι και πολλά από τα συμπεράσματα που κατέληγαν οι έρευνες δεν αποτελούσαν αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης και επαλήθευσης, αλλά αποδεικτικά στοιχεία σε δικαστικές υποθέσεις, όπου εκεί πλέον, υπό ακατάλληλες επιστημονικά συνθήκες, εξετάζονταν για την ακρίβεια τους.

Μεγάλο μέρος της έρευνας που πραγματοποιείται στο πεδίο αφορά την εξέλιξη των τεχνολογιών και την ανάπτυξη νέων τεχνικών. Τα αποτελέσματα της μπορεί να οδηγήσουν σε νέες μεθόδους πραγματοποίησης των εγκληματολογικών ερευνών, που θα εκμεταλλεύονται ακόμη και πιο ασήμαντα, φαινομενικά, στοιχεία.

Η ανάλυση του DNA είναι ένα πεδίο που προέρχεται από τις βιολογικές επιστήμες, ενώ μεγάλο ποσό χρημάτων και σημαντικός χρόνος έχουν δαπανηθεί για την επιστημονική εγκυρότητα οποιασδήποτε έρευνας. Ως αποτέλεσμα, η κατάθεση ενώπιον δικαστηρίου ενός ειδικού, βασίζεται σε έγκυρες, επιστημονικά ελεγμένες και αποδεκτές μεθόδους.

Επιπλέον, η ανάλυση DNA έχει και άλλα πλεονεκτήματα. Το ανθρώπινο γονιδίωμα έχει συγκεκριμένη δομή και μπορεί να ψηφιοποιηθεί. Έτσι, οι επιστήμονες μπορούν να συμφωνήσουν στο ποιο κομμάτι του DNA θα χρησιμοποιείται στις αναλύσεις, ενώ υπολογιστές μπορούν να κάνουν τους απαραίτητους υπολογισμούς πιθανοτήτων.

Τα δακτυλικά αποτυπώματα από την άλλη, είναι μια διαδικασία πολύ πιο περίπλοκη, αναφέρουν οι ειδικοί. Υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τρόποι που μπορεί κάποιος να επιλέξει χαρακτηριστικά και να κάνει συγκρίσει. Ένα αχνό αποτύπωμα μπορεί να έχει μόνο μερικά σημεία για σύγκριση, σε σχέση με ένα καθαρό, ενώ τα αποτυπώματα επηρεάζονται και από άλλους παράγοντες, όπως το υλικό πάνω στο οποίο βρέθηκαν, ή η πίεση των δακτύλων όταν ερχόταν σε επαφή με το αντικείμενο.

Κάποιοι ερευνητές επιχειρούν να εντοπίσουν τον τρόπο που πραγματοποιούνται λάθη στις εγκληματολογικές αναλύσεις. Το Εθνικό Ινστιτούτο Προτύπων και Τεχνολογίας των ΗΠΑ, δημιούργησε πρόσφατα ομάδα εργασίας για τα αποτυπώματα, με τη συμμετοχή στατιστικολόγων, ψυχολόγων και άλλων, σε μια προσπάθειας να κατανοηθούν οι συνθήκες που οδηγούν σε ανθρώπινο λάθος.

Στη Βρετανία, ο Ίτιελ Ντρορ, ψυχολόγος που μελετά την ανθρώπινη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ασχολείται εντατικά με τον εντοπισμό σφαλμάτων στον τομέα αυτό. «Το μυαλό δεν είναι κάμερα, δεν καταγράφει παθητικά πληροφορίες», ανέφερε ο ίδιος. «Ο εγκέφαλος είναι μια ενεργή, δυναμική μηχανή». Οι μελέτες του δείχνουν ότι εκείνοι που εργάζονται στην ταυτοποίηση και οι εξεταστές αποτευπωμάτων μπορεί να επηρεαστούν από τα όσα άλλα στοιχεία γνωρίζουν για μια υπόθεση. Μάλιστα, τονίζει, ένας εξεταστής που μελετά το ίδιο αποτύπωμα, μπορεί να καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα όσο περισσότερα μαθαίνει για το περιστατικό.

Οι εγκληματολόγοι πάντως αναγνωρίζουν ότι χρειάζονται έρευνες όπως αυτή του Ντρορ, και ότι τα συμπεράσματα τους δεν αναιρούν τα αποτελέσματα αναλύσεων δακτυλικών αποτυπωμάτων. Όπως επισημαίνουν μάλιστα, η επιστήμη δεν είναι τέλεια και η βελτίωση είναι ο κυριότερος τρόπος εξέλιξης της.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες New York Times

No comments: