Sunday, 17 May 2009

Οι Νεάντερταλ: νοήμονες, αλλά όχι... «σοφοί»

Του ΣΠΥΡΟΥ ΜΑΝΟΥΣΕΛΗ
Από τους πιο διάσημους και εντυπωσιακούς συγγενείς του σύγχρονου ανθρώπου είναι ο Ανθρωπος του Νεάντερταλ (Homo Neanderthalensis). Οι Νεαντερτάλιοι εμφανίστηκαν πριν από 140 χιλιάδες χρόνια περίπου και εξαφανίστηκαν μυστηριωδώς πριν από 35 χιλιάδες χρόνια. Στη «σύντομη» ζωή τους εξαπλώθηκαν σε όλοι την ευρωπαϊκή ήπειρο - από τη δυτική Ευρώπη μέχρι την Κεντρική Ασία. Συνήθως τους θεωρούμε «κτηνώδεις» και «απολίτιστους», εξαιτίας των πρωτόγονων ανατομικών χαρακτηριστικών τους, διέθεταν όμως έναν αρκετά μεγάλο εγκέφαλο -ίσως 10% μεγαλύτερο από αυτόν των Homo Sapiens- ήταν κοινωνικά πλάσματα που κυνηγούσαν ομαδικά, έθαβαν τους νεκρούς τους και κατασκεύαζαν πέτρινα και ξύλινα εργαλεία. Είναι σαφές ότι διέθεταν κάποια πρωτόγονη νοημοσύνη και επικοινωνούσαν μέσω κάποιας υποτυπώδους μορφής λόγου. Εξαιτίας αυτών των χαρακτηριστικών τους θεωρήθηκαν εσφαλμένα οι πιο άμεσοι πρόγονοι του σύγχρονου ανθρώπου. Αυτό τουλάχιστον αποδεικνύουν οι πολυετείς έρευνες του μεγάλου παλαιογενετιστή Svante Paabo, διευθυντή του Εργαστηρίου Εξελικτικής Ανθρωπολογίας στο Ινστιτούτο Max Plank στη Λειψία. Πριν από ένα μήνα, μάλιστα, ο ίδιος ερευνητής ανακοίνωσε την πλήρη αποκρυπτογράφηση του πλήρους γονιδιώματος που εξήγαγε από τα απολιθωμένα οστά ενός Νεάντερταλ που έζησε πριν από 38 χιλιάδες χρόνια! Από αυτές τις πρώτες μοριακές αναλύσεις των γονιδίων αυτού του εκλιπόντος είδους προκύπτουν κάποια πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Πρώτα απ' όλα επιβεβαιώνεται ότι οι Νεάντερταλ ανήκουν σε διαφορετικό, αν και πολύ συγγενές, είδος με εμάς. Δεύτερον, η διαφοροποίηση των δύο ειδών του ανθρώπου συνέβη πριν από 800 χιλιάδες χρόνια και άρα τα δύο συγγενή είδη ανθρώπου εξελίχθηκαν παράλληλα, χωρίς γενετικές επιμιξίες.

Ενα άλλο πολύτιμο στοιχείο είναι η ύπαρξη στο γονιδίωμα των Νεάντερταλ του γονιδίου «FOXP2», που σχετίζεται άμεσα με την ανάπτυξη της γλώσσας, άρα είναι πολύ πιθανό να διέθεταν εξίσου αναπτυγμένες γλωσσικές ικανότητες.

Την εποχή της απόλυτης ευρωπαϊκής κυριαρχίας των Νεάντερταλ, πριν από 40 χιλιάδες χρόνια, εισέβαλαν από την Εγγύς Ανατολή οι πρώτοι σύγχρονοι άνθρωποι (Κρο Μανιόν), που μέσα σε λίγα χρόνια κατάφεραν να «εξαλείψουν» κάθε ίχνος από αυτό το πολύ ενδιαφέρον εξελικτικό παρακλάδι του ανθρώπινου γένους.

ΕΝΕΤ

No comments: