Sunday, 31 May 2009

ΧΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΥΧΤΕΣ

Της Χριστίνας Παππά *
Μεγάλα λογοτεχνικά έργα είναι κυρίως εκείνα που απευθύνονται σε όλο τον κόσμο, σε μικρούς και μεγάλους, σε φτωχούς και πλούσιους, σε απλοϊκούς αλλά και σε απαιτητικούς αναγνώστες. Είναι εκείνα που παραμένουν ανεξίτηλα στη μνήμη του κοινού γιατί, παρότι αντιπροσωπεύουν μία συγκεκριμένη εποχή, έναν πολιτισμό, έναν λαό, ταξιδεύουν αδιάκοπα έξω από χρονικούς, γεωγραφικούς και πολιτιστικούς περιορισμούς.

Οι "Χίλιες και μια Νύχτες" είναι αναμφισβήτητα ένα από αυτά τα έργα αφού επί αιώνες τώρα εκπροσωπεί τον αραβικό λόγο εκτός Ανατολής ενώ ταυτόχρονα συμπυκνώνει στη συλλογική μνήμη της Δύσης όλη τη γοητεία και τη νοσταλγία του αραβικού μεσαίωνα. Οι Χίλιες και μια Νύχτες (Alf lailah wa lailah) είναι ένα πολύχρωμο καλειδοσκόπιο μέσα από το οποίο παρελαύνει ολόκληρη η Ανατολή, απ' τη Δαμασκό ως το Κάιρο, απ' τη Βαγδάτη ως το Μαρόκο, απ' την Κωνσταντινούπολη ως τη Βασόρα κι ακόμα πιο πέρα.

Το γεγονός ότι οι περισσότεροι από εμάς ακούσαμε για πρώτη φορά κάποια από τις ιστορίες της Σαχραζάντ (Shahrazad) σε πολλή νεαρή ηλικία, έχει δημιουργήσει την εντύπωση, τουλάχιστον στις δυτικές κοινωνίες, ότι οι Χίλιες και μια Νύχτες είναι ένα παραμύθι για παιδιά. Άλλοτε πάλι, η αυθαίρετη ερμηνεία κάποιων ερωτικών ιστοριών που περιέχονται στις Χίλιες και μια Νύχτες και που χρησιμοποιήθηκαν ως υπόβαθρο για τη δημιουργία υποπροϊόντων της λογοτεχνίας, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, προκάλεσε την αίσθηση ότι πρόκειται για μια ερωτική ανθολογία λαϊκής κατανάλωσης. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα έργο ζωντανό, δυναμικό, ένα έργο που διαμορφώθηκε μέσα από την ατέλειωτη περιπλάνηση του μέσα στο χρόνο και το χώρο, που άλλοτε εμπλουτίσθηκε κι άλλοτε λογοκρίθηκε για να φτάσει σ' εμάς σε μια μορφή τόσο αλλοιωμένη που κάθε προσπάθεια πλήρους αποκατάστασης του είναι, αν όχι μάταιη, σίγουρα εξαιρετικά επίπονη.

Είναι λοιπόν φανερό ότι οι Χίλιες και μια Νύχτες είναι ταυτόχρονα το πιο δημοφιλές αλλά και το πιο παραγνωρισμένο έργο της αραβικής λογοτεχνίας. Το κείμενο που ακολουθεί σκοπό έχει να αποκαταστήσει τις Χίλιες και μια Νύχτες στα μάτια του αναγνώστη καταδεικνύοντας ότι πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό παραμύθι για παιδιά ή μια συλλογή από φτηνές ερωτικές αφηγήσεις.


ΜΥΘΟΠΛΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Οι "Χίλιες και μια Νύχτες" δεν είναι λογοτεχνικό έργο με την κλασσική έννοια του όρου. Η μεταφορά του σε γραπτό λόγο είναι μεταγενέστερη του καθεαυτού έργου και αρχικά εξυπηρετούσε μόνο την ανάγκη απομνημόνευσης του περιεχομένου από μία εγγράμματη μειονότητα που τις μετέφερε προφορικά στο αγράμματο πλήθος υπό τη μορφή δραματικών αφηγήσεων. Ως εκ τούτου, η λογοτεχνική αξία του έργου είναι πολύ σχετική και ποικίλλει ανάλογα με το χειρόγραφο. Σε γενικές γραμμές πάντως, τα πρώτα κείμενα είναι γραμμένα σε ύφος απλοϊκό, χωρίς ιδιαίτερες στυλιστικές αναζητήσεις και δεν απέχει πολύ από την καθομιλουμένη, αποτυπώνοντας πολύ συχνά τις ιδιωματικές διαφορές του προφορικού λόγου από περιοχή σε περιοχή. Αν και το κυρίως σώμα είναι γραμμένο σε πεζό λόγο, τα έμμετρα αποσπάσματα που έχουν ενταχθεί στο κείμενο είναι πολυάριθμα, συνήθως δε πρόκειται για στίχους γνωστών αράβων ποιητών του μεσαίωνα που εκθειάζουν τις αρετές των αρχόντων. Άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα των γραπτών κειμένων που έχουν διασωθεί είναι η ποικιλία του ύφους που συναντά κανείς μέσα στο κείμενο, ποικιλία που μαρτυρά τη διαφορετική προέλευση κάθε ιστορίας και η οποία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, από την αργκό του δρόμου ως την επιτηδευμένη λόγια γλώσσα.

Πέρα από το γλωσσικό ενδιαφέρον, η κατ' εξοχήν πρωτοτυπία του έργου είναι η δομή του. Οι "Χίλιες και μια Νύχτες" αρθρώνονται γύρω από μία βασική ιστορία-πλαίσιο, αυτή της Σαχραζάντ. Η Σαχραζάντ είναι κόρη του βεζίρη στην αυλή του βασιλιά Σαχριγιάρ. Όταν ο βασιλιάς ανακαλύπτει ότι εν τη απουσία του η γυναίκα του τον απατά με έναν μαύρο δούλο της αυλής του αποφασίζει να πάρει εκδίκηση. Κάθε βράδυ διαλέγει μία παρθένα την οποία σκοτώνει το ξημέρωμα αφού πρώτα την κάνει δική του. Η Σαχραζάντ αποφασίζει να δώσει τέλος σ' αυτό το έγκλημα. Ζητά από τον πατέρα της να της επιτρέψει να γίνει το επόμενο θύμα του Σαχριγιάρ και από την αδελφή της να την παρακαλέσει να διηγηθεί μία ιστορία μετά την τελετή του γάμου. Έτσι, η Σαχραζάντ ξεκινάει την αφήγηση των παραμυθιών της που κάθε φορά διακόπτεται όταν φτάνει το ξημέρωμα για να συνεχιστεί το επόμενο βράδυ, αναβάλλοντας έτσι το θάνατο της για ένα 24ωρο κάθε φορά. Εκμεταλλευόμενη την περιέργεια του βασιλιά καταφέρνει να σώσει τη ζωή της και αυτή των υπόλοιπων παρθένων της χώρας για χίλιες και μία νύχτες. Τη χιλιοστή δεύτερη μέρα, ο Σαχριγιάρ αποφασίζει να της χαρίσει τη ζωή για πάντα αφού εκείνη εν τω μεταξύ του έχει χαρίσει ένα γιο (ή τρεις κατά μία άλλη εκδοχή).

Στη διάρκεια των χρόνων και όσο το έργο εμπλουτίζεται με νέες προσθήκες, η ιστορία της Σαχραζάντ περνάει σε δεύτερο πλάνο αφού ουσιαστικά δεν αποτελεί παρά μόνο το πρόσχημα για τη διήγηση άλλων παραμυθιών. Η κεντρική λοιπόν ιστορία έχει ως μοναδικό στόχο να δώσει το έναυσμα για τη διήγηση νέων ιστοριών. Τα παραμύθια της Σαχραζάντ ενσωματώνονται στο κείμενο με διάφορους τρόπους - κλιμακωτά, συρταρωτά κ.ο.κ. - με αποτέλεσμα τη συνεχή δημιουργία νέων παραμυθιών-πλαίσιο που εμπεριέχουν άλλες επιμέρους ιστορίες που με τη σειρά τους δίνουν αφορμή για νέες αφηγήσεις. Για παράδειγμα, η ιστορία του καμπούρη όπου κεντρικός ήρωας είναι ο καμπούρης που πέθανε όταν η γυναίκα του ράφτη τον τάισε ψάρι και πνίγηκε καταπίνοντας ένα αγκάθι: στο πλαίσιο της ιστορίας του καμπούρη θα γεννηθούν πέντε νέες ιστορίες μία εκ των οποίων, η αφήγηση του κουρέα, θα δώσει αφορμή στη Σαχραζάντ να διηγηθεί έξι νέες ιστορίες, μία για κάθε έναν από τους έξι αδελφούς του κουρέα, επιτρέποντας της με αυτό τον έξυπνο τρόπο να παραμείνει ζωντανή για δώδεκα νύχτες συνολικά με αφορμή μία μόνο ιστορία.


Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Οι λόγοι για τους οποίους η Δύση αγνοούσε επί αιώνες, και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να αγνοεί, την αξία του έργου είναι πολλοί και θα πρέπει να αναζητηθούν στην πορεία που ακολούθησαν οι Χίλιες και μια Νύχτες για να φτάσουν στα χέρια μας, ή μάλλον στ' αυτιά μας, αφού μέχρι σήμερα μεταδίδονται κυρίως με τον προφορικό λόγο.

Παρά τις αναρίθμητες έρευνες, παραμένει ουσιαστικά άγνωστο το πότε, πού και από ποιόν γράφτηκαν οι Χίλιες και μια Νύχτες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα αραβικά χειρόγραφα που έχουν βρεθεί μέχρι σήμερα είναι ελλιπή και προέρχονται από διαφορετικές πηγές.

Η πρώτη αναφορά στα παραμύθια της Σαχραζάντ (Shahrazad) βρέθηκε σε ένα παλιό αραβικό βιβλίο (Kitab al-Fihrist, O Κατάλογος) του 987, στο οποίο αναφέρεται κάποιο περσικό κείμενο με τίτλο "Χίλια Παραμύθια" (Hezar Efsane) και το οποίο αφηγείται την ιστορία της Σαχραζάντ (Shahrazad). Μέχρι σήμερα δεν έχει εντοπισθεί κανένα ίχνος αυτού του κειμένου. Η πιθανότερη λοιπόν εκδοχή για την προέλευση του αραβικού έργου είναι ότι προέρχεται από την περσική λογοτεχνία αφού και τα ονόματα των ηρώων που αναφέρονται στις Χίλιες και μια Νύχτες είναι σαφώς περσικά και όχι αραβικά (το πρώτο συνθετικό των ονομάτων των βασικών ηρώων Σαχραζάντ, Σαχριγιάρ, Σαχζαμάν κ.λπ. - Shah- είναι περσικό και, όπως είναι γνωστό, σημαίνει βασιλιάς). Άλλωστε, ο Σαχριγιάρ εμφανίζεται στα περισσότερα κείμενα ως πρίγκηπας των Σασσανιδών, δυναστεία που βασίλεψε στην Περσία από τον τρίτο μέχρι τον έβδομο αιώνα μ.Χ..

Εντούτοις, υπάρχουν ενδείξεις που μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η βάση για πολλές από τις ιστορίες που περιλαμβάνονται στο περσικό κείμενο "Χίλια Παραμύθια" είναι η ινδική μυθολογία και ότι ο δανεισμός αυτός πραγματοποιήθηκε πολύ παλιά, ίσως τον 3ο αιώνα!. Πράγματι υπάρχουν αρκετές ενδείξεις που στηρίζουν την εκδοχή της ινδικής προέλευσης του "Χίλιες και μια Νύχτες". Οι μεταμορφώσεις ανθρώπων σε ζώα, οι αναφορές στο ινδικό πάνθεον αλλά και η αφήγηση παραμυθιών ως μέσο αναβολής του επικείμενου θανάτου, που συναντάμε και σε άλλα ινδικά κείμενα, είναι κάποιες από αυτές. Έτσι, φαίνεται πως αυτοί οι μύθοι της ινδικής λογοτεχνίας ταξίδεψαν προφορικά μέχρι την Περσία όπου έγινε η πρώτη καταγραφή τους στο "Hezar Efsane". Επικρατεί μάλιστα η άποψη ότι όταν το πρωτογνώρισαν οι Άραβες, το "Hezar Efsane", σε αντίθεση με τον τίτλο του, δεν περιελάμβανε χίλια παραμύθια αλλά πολύ λιγότερα.

Από την Περσία διαδόθηκαν πολύ σύντομα στον αραβικό κόσμο χάρη στους άραβες εμπόρους που τα μετέφεραν από στόμα σε στόμα στη διάρκεια των πολυήμερων και ανιαρών ταξιδιών τους. Σε αυτό το διάστημα πραγματοποιήθηκε και η πρώτη μεγάλη αραβοποίηση και ισλαμοποίηση των παραμυθιών από τους λαϊκούς παραμυθάδες (Meddah) του Ιράκ και της Συρίας. Χάριν της προσαρμογής του αρχικού υλικού στα αραβικά και μουσουλμανικά ήθη, πολλά από τα ονόματα των ηρώων αντικαταστάθηκαν με αραβικά, οι πόλεις όπου διαδραματίζονται οι ιστορίες αντικαταστάθηκαν με αραβικές (Βαγδάτη, Δαμασκός, Κάιρο κ.λ.π.) και ενσωματώθηκαν αναφορές στον Προφήτη Μωάμεθ και σε άλλα γνωστά πρόσωπα του τότε αραβικού κόσμου (ποιητές, χαλίφηδες κ.λ.π.), ενώ στις αρχικές ιστορίες προστέθηκαν νέες που αφηγούνται στιγμιότυπα από συγκρούσεις μεταξύ Μουσουλμάνων (Αράβων ή Σελτζούκων) και Βυζαντινών ή Φράγκων. Κατά συνέπεια, οι Χίλιες και μια Νύχτες δεν είναι ένα συμπαγές κείμενο, αμιγές δημιούργημα της αραβικής σκέψης, αλλά ένα πολύχρωμο σύνολο από μύθους, θρύλους και ιστορίες της ινδικής, της περσικής, της αραβικής αλλά και της βυζαντινής και, κατ' επέκταση, της ελληνικής παράδοσης.

Στο επόμενο στάδιο, κάποιοι από τους άραβες αφηγητές αποφάσισαν να αποτυπώσουν τις Χίλιες και μια Νύχτες στο χαρτί, καταγράφοντας ο καθένας τη δική του εκδοχή. Στην αρχή, κατά τον ένατο και δέκατο αιώνα, την εποχή δηλαδή του χαλιφάτου των Αββασιδών, στις αρχικές Νύχτες προστέθηκαν νέες που διαδραματίζονται στη Βαγδάτη την εποχή του Χαρούν Αρ-ρασίντ (Harun Ar-rashid). Στις περισσότερες μάλιστα από αυτές, πρωταγωνιστεί ο ίδιος ο χαλίφης Χαρούν Αρ-ρασίντ που μεταμφιεσμένος περιδιαβαίνει τους δρόμους της πόλης με ή χωρίς το βεζίρη του Τζαφάρ (Ja' far) και συμμετέχει στην εξέλιξη του παραμυθιού. Στη συνέχεια, Αιγύπτιοι παραμυθάδες προσθέτουν τις δικές τους ιστορίες από το Κάιρο των Φατιμιδών (1000-1100). Σ' αυτήν ακριβώς την περίοδο απέκτησε το βιβλίο τον τίτλο με τον οποίο παραμένει γνωστό μέχρι σήμερα, "Χίλιες και μια Νύχτες" (Alf lailah wa lailah). Ο τίτλος "Χίλιες και μια Νύχτες" εντοπίστηκε για πρώτη φορά το δωδέκατο αιώνα στα αρχεία ενός εβραίου βιβλιοπώλη στο Κάιρο2. Την ίδια χρονική περίοδο προστέθηκαν οι περισσότερες φανταστικές ιστορίες με τζίνια και μαγικά φίλτρα που επέζησαν ως τις μέρες μας. Τέλος, στη διάρκεια των δύο επόμενων αιώνων (1200-1400) οι Χίλιες και μια Νύχτες πέρασαν από διάφορα στάδια για να αποκτήσουν τελικά μια πιο σταθερή μορφή. Τα παλαιότερα χειρόγραφα που διασώζονται καλύπτουν την περίοδο από το δέκατο τρίτο αιώνα, για τα αρχαιότερα, μέχρι το δέκατο όγδοο αιώνα, τα νεότερα, οπότε και θα τα γνωρίσουν για πρώτη φορά οι Ευρωπαίοι.


ΟΙ ΧΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΝΥΧΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Οι Χίλιες και μια Νύχτες έκαναν την πρώτη τους εμφάνιση στην Ευρώπη το 1704 με την πρώτη μετάφραση στη γαλλική γλώσσα του Antoine Galland που αποτέλεσε τη βάση για όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές εκδόσεις που ακολούθησαν. Το κείμενο στο οποίο βασίστηκε για τη μετάφραση του ο Galland ήταν ένα συριακό χειρόγραφο του 14ου-15ου αιώνα που ο ίδιος είχε ανακαλύψει στη διάρκεια της παραμονής του στη Μέση Ανατολή ως ακόλουθος του γάλλου πρέσβη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, Marquis de Nointel. Φυσικά, αυτή η πρώτη εκδοχή του έργου, ήταν εντελώς αλλοιωμένη σε σχέση με τα αντίστοιχα κείμενα που κυκλοφορούσαν την ίδια εποχή στο μουσουλμανικό χώρο και απόλυτα προσαρμοσμένη στα ευρωπαϊκά ήθη. Έτσι, αναφορές που θα σκανδάλιζαν το ευρωπαϊκό αναγνωστικό κοινό (π.χ. ερωτικές συμπτύξεις, άκομψες συμπεριφορές κ.α.) είτε αποσιωπήθηκαν είτε διαμορφώθηκαν επί το "ιπποτικότερο". Επιπλέον, ο Galland πρόσθεσε στις υπάρχουσες ιστορίες και κάποιες που δεν περιλαμβάνονταν μέχρι τότε στις Χίλιες και Μια Νύχτες, όπως αυτές του Αλαντίν και του Αλί Μπαμπά, που κατά μία εκδοχή επινοήθηκαν από τον ίδιο, αλλά και αυτή του Σιντμπάντ, κεντρικού ήρωα ενός περσικού παραμυθιού που δεν αποτελούσε μέχρι τότε μέρος του "Χίλιες και μια Νύχτες", αλλοιώνοντας έτσι το συνολικό αριθμό των παραμυθιών. Η πρώτη αυτή ευρωπαϊκή έκδοση του αραβικού έργου γνώρισε τεράστια επιτυχία, με αποτέλεσμα να μεταφρασθεί τάχιστα σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες και να συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία ενός ανατολίτικου ρεύματος που γρήγορα εξαπλώθηκε σε όλη την Ευρώπη επηρεάζοντας κάθε μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης.

Στη διάρκεια των επόμενων δύο αιώνων, με δεδομένο το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού, οι ευρωπαϊκές εκδόσεις του έργου πολλαπλασιάσθηκαν και συγχρόνως εμπλουτίσθηκαν. Σ' αυτό συνετέλεσε και η ανακάλυψη νέων εκδοχών του έργου λιγότερο ή περισσότερο αξιόπιστων. Από αυτές τις νέες εκδοχές διασώζονται τέσσερις:
1. Το πρώτο κείμενο της Καλκούτας Ι (1814-1818)
2. Το κείμενο του Μπρέσλαου (1824-1843)
3. Το κείμενο του Μπουλάκ (1835) και
4. Το δεύτερο κείμενο της Καλκούτας (1839-1842)

Τα παραπάνω κείμενα διαφέρουν αρκετά μεταξύ τους τόσο ως προς την προέλευση τους όσο και ως προς τη λογοτεχνική τους αξία. Ειδικότερα, η αυθεντικότητα του κειμένου του Μπρέσλαου αμφισβητείται έντονα από τους σύγχρονους μελετητές ενώ το κείμενο του Μπουλάκ θεωρείται το εγκυρότερο. Πάντως, όλα τα παραπάνω έργα αποτέλεσαν τη βάση για πολλές νέες εκδόσεις μεγαλύτερης ή μικρότερης αξίας. Σύμφωνα με την επικρατέστερη άποψη, η μετάφραση του Μπόρτον (1885) αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή εκδοχή του αραβικού έργου αφού ο ιδιόρρυθμος αυτός εξερευνητής, γλωσσολόγος και λόγιος βρετανός ευγενής αποφάσισε να μην παραλείψει ούτε εκείνες τις αναφορές που έρχονταν σε αντίθεση με τα ευρωπαϊκά ήθη της εποχής, ενώ ταυτόχρονα συμπεριέλαβε στη μετάφραση του τους στίχους και τα τραγούδια που αποτελούσαν ανέκαθεν μέρος των περισσότερων αραβικών εκδοχών.

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Αντίθετα απ' ότι θα περίμενε κανείς αναλογιζόμενος τους πολιτιστικούς δεσμούς που η Ελλάδα ανέκαθεν διατηρούσε με την Ανατολή, η γνωριμία του ελληνικού κοινού με τις Χίλιες και μια Νύχτες έγινε μόλις στα τέλη του δέκατου όγδοου αιώνα, ως αποτέλεσμα της μεγάλης επιτυχίας που είχαν εν τω μεταξύ σημειώσει οι ευρωπαϊκές εκδόσεις. Η πρώτη ελληνική εκδοχή του αραβικού έργου κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο "Φοίνιξ" της Βενετίας. Η χρονολογία έκδοσης και το ονοματεπώνυμο του μεταφραστή παραμένουν άγνωστα αφού δεν αναφέρονται στο βιβλίο, με αποτέλεσμα η μόνη ένδειξη που επιτρέπει έναν υποτυπώδη χρονικό προσδιορισμό να είναι τα τεχνικά χαρακτηριστικά της έκδοσης (τυπογραφικοί χαρακτήρες, βιβλιοδεσία κλπ.). Το βέβαιο πάντως είναι ότι αυτή η πρώτη ελληνική μετάφραση προέρχεται από τη γαλλική μετάφραση του Galland και όχι από κάποια αραβική, και συνεπώς πληρέστερη, έκδοση. Φαίνεται δε ότι ο Έλληνας μεταφραστής χρησιμοποίησε στοιχεία από ένα μεταγενέστερο του Galland κείμενο και συγκεκριμένα τις "Χίλιες και μια Ημέρες" του Petit de la Croix που πρωτοεκδόθηκαν το 1710. Ο Κ. Τρικογλίδης εντούτοις εκτιμά ότι ο πρώτος έλληνας μεταφραστής δε χρησιμοποίησε αυτή αλλά την επόμενη έκδοση του βιβλίου του La Croix που κυκλοφόρησε το 1789, υπόθεση που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι Χίλιες και μια Νύχτες πιθανότατα εμφανίσθηκαν στα ελληνικά γράμματα για πρώτη φορά μετά το 1790.

Φυσικά , η φιλολογική αξία της πρώτης αυτής ελληνικής εκδοχής αμφισβητείται έντονα. Εντούτοις, είναι γεγονός ότι χάρη σ' αυτή την πρωτοβουλία οφείλουν οι Έλληνες - ξεκινώντας από τους αστούς της διασποράς - τη γνωριμία τους με το αριστούργημα της αραβικής λογοτεχνίας. Εξάλλου αυτή η εκδοχή, παρ' όλες τις ελλείψεις και τις παραποιήσεις που περιέχει, κυκλοφόρησε τόσο πολύ και σε τόσες διαφορετικές εκδόσεις που ρίζωσε βαθιά στη συλλογική μνήμη του ελληνικού κοινού ως η μοναδική απόδοση του αραβικού κειμένου, την οποία ακόμα και οι σημερινές γενιές ταυτίζουν απόλυτα με τις αυθεντικές Χίλιες και μια Νύχτες, αγνοώντας σε μεγάλο βαθμό τα κύρια γνωρίσματα του πρωτότυπου3 έργου. Σ' αυτό βοήθησε πρώτα απ' όλα η άμεση και τεράστια απήχηση που είχε η έκδοση του "Φοίνικα" η οποία, επωφελούμενη της μεγάλης επιτυχίας που είχαν γνωρίσει τα προηγούμενα χρόνια οι αντίστοιχες ευρωπαϊκές εκδόσεις, κυκλοφόρησε ευρύτατα επί δύο ολόκληρους αιώνες και διαβάστηκε από πάρα πολλούς Έλληνες, ειδικά στις πρώτες δεκαετίες της κυκλοφορίας της.

Τη στιγμή λοιπόν που κάνει την εμφάνιση της στα ελληνικά γράμματα η πληρέστατη και πλέον αξιόπιστη ελληνική μετάφραση από τον Κώστα Τρικογλίδη γύρω στη δεκαετία του 19704, το ελληνικό κοινό έχει ήδη χάσει το ενδιαφέρον του για τις Χίλιες και μια Νύχτες, παρότι το έργο εξακολουθεί να κυκλοφορεί ευρέως από στόμα σε στόμα.

Η λογοτεχνική αξία της μετάφρασης του Τρικογλίδη βασίζεται κυρίως στο γεγονός ότι ο συγγραφέας χρησιμοποίησε ως πρωτότυπο το, γνωστό και αναγνωρισμένο από τους περισσότερους σχολιαστές ως το πιο αξιόπιστο, κείμενο του Μπουλάκ (Bulaq) που προαναφέραμε. Το κείμενο αυτό είναι γραμμένο στην αραβική γλώσσα την οποία ο Τρικογλίδης, ως Έλληνας της Αιγύπτου κατέχει απόλυτα. Το γεγονός ότι, αντίθετα από τις προηγούμενες ελληνικές εκδοχές, το έργο του Τρικογλίδη προέρχεται απευθείας από την αραβική γλώσσα, προσφέρει στο μεταφραστή τη δυνατότητα να εκμεταλλευτεί τις αναρίθμητες συντακτικές και ιδιωματικές ομοιότητες της αραβικής και της ελληνικής γλώσσας. Το συγκριτικό αυτό πλεονέκτημα επέτρεψε στο Τρικογλίδη να μεταφράσει με μεγάλη πιστότητα εκφράσεις του πρωτότυπου έργου που ήταν πολύ δύσκολο να αποδοθούν στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες αφήνοντας περιθώρια για παραποιήσεις. Για παράδειγμα ιδιωματικές εκφράσεις όπως "μου κόπηκαν τα ήπατα", "δεν κάνουμε χωριό", "μπήκα στο νόημα" κλπ. μεταφράστηκαν αυτολεξεί από την αραβική διατηρώντας αναλλοίωτο το νόημα τους στο ελληνικό κείμενο.

Ταυτόχρονα, οι ομοιότητες στα ήθη και τα έθιμα της αραβικής - ειδικά της αιγυπτιακής - και της ελληνικής κοινωνίας έδωσαν τη δυνατότητα στον Τρικογλίδη να μεταφράσει αποσπάσματα του κειμένου του Bulaq - αυτά κυρίως που αναφέρονται σε στοιχεία της αραβικής καθημερινότητας - που μέχρι τότε είχαν αποσιωπηθεί από τους ευρωπαίους μεταφραστές που δυσκολεύονταν να τα αποδώσουν με τρόπο κατανοητό στο αναγνωστικό κοινό τους. Τα παραδείγματα είναι πολλά. Το αρνί του Πάσχα που οι μουσουλμάνες ψήνουν στο μπαϋράμι, το καχκ (kahk) - απ' όπου πιθανολογείται ότι προέρχεται η αγγλική λέξη cake - ένα μπισκότο από αλεύρι, βούτυρο, ζάχαρη και ξηρούς καρπούς, σαν τον κουραμπιέ των Χριστουγέννων που οι Αιγύπτιες ετοιμάζουν στο μικρό μπαϋράμι και τόσα άλλα.

Πέρα όμως από τις επιφανειακές ομοιότητες, το ελληνικό κοινό ήταν ήδη εξοικειωμένο ως ένα βαθμό με το περιεχόμενο του βιβλίου αφού αρκετές από τις ιστορίες της Χαλιμάς προέρχονται από την αρχαία ελληνική μυθολογία και την βυζαντινή παράδοση. Θα ήταν χρονοβόρο και άσκοπο να απαριθμήσουμε όλες αυτές τις ταυτοπροσωπίες στο παρόν κείμενο. Μπορούμε όμως να αναφέρουμε ενδεικτικά κάποιες από αυτές, όπως την ιστορία του Κύκλωπα, της Κίρκης, των Λωτοφάγων, του Περσέα, του Αρίωνα κ.λ.π. αλλά και του Διγενή Ακρίτα που στις Χίλιες και μια Νύχτες εμφανίζεται με το όνομα Sharr Kan.

Είναι παράξενο λοιπόν πώς όλες αυτές οι ομοιότητες μεταξύ ελληνικού και αραβικού πολιτισμού δε λειτούργησαν ενθαρρυντικά για τη διάδοση μιας πιο πιστής και πιο ολοκληρωμένης ελληνικής μετάφρασης και πώς τελικά, η ελληνική εκδοχή που επικράτησε μέχρι σήμερα είναι εκείνη που απέχει περισσότερο, όχι μόνο από το όποιο πρωτότυπο, αλλά ακόμα και από τις άλλες - ελλιπείς και παραποιημένες - ευρωπαϊκές εκδοχές για τις οποίες η περικοπή και η παραποίηση ήταν ουσιαστικά μονόδρομος αφού το πολιτισμικό χάσμα με την Ανατολή είναι πολύ σημαντικό.

Πράγματι, θα διαπιστώσει κανείς ότι οι ελληνικές Χίλιες και μια Νύχτες εμπεριέχουν στοιχεία που δεν περιλαμβάνονται σε καμία γνωστή ευρωπαϊκή μετάφραση από τις οποίες θεωρητικά προέρχεται το ελληνικό κείμενο. Και πρώτα απ' όλα ο τίτλος. Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα σε Δύση και Ανατολή όπου ο τίτλος "Χίλιες και μια Νύχτες" ήταν εντελώς άγνωστος μέχρι πριν από λίγα χρόνια αφού το ευρύ κοινό στη χώρα μας δεν γνωρίζει παρά μόνο "Τα παραμύθια της Χαλιμάς". Γιατί όμως, ενώ σ' όλο τον κόσμο επικράτησε εξ αρχής ο τίτλος "Χίλιες και μια Νύχτες", στην Ελλάδα καθιερώθηκε αυτός ο άγνωστος στον υπόλοιπο κόσμο τίτλος; Ο ίδιος ο Τρικογλίδης μας πληροφορεί ότι κατά το 18ο αιώνα στην Αίγυπτο και τη Συρία κυκλοφορούσε μία πολύ φτηνή και ως εκ τούτου εξαιρετικά δημοφιλής έκδοση του βιβλίου που περιείχε μόνο το παραμύθι-πλαίσιο και τέσσερις ή πέντε νύχτες και στην οποία όλα τα περσικής προέλευσης ονόματα είχαν αντικατασταθεί με αραβικά. Έτσι, το περσικό όνομα της κεντρικής ηρωίδας Σαχραζάντ (Shahrazad) αντικαταστάθηκε με το πιο αραβοπρεπές Halima bint saad αl-Akhiali, δηλ. Χαλίμα (που σημαίνει η απαλή, αυτή που απαλύνει), κόρη του σεβαστού Αχιάλι. Απ' ότι φαίνεται ο έλληνας εκδότης της Βενετίας είχε υπόψη του την αιγυπτιακή έκδοση και κρίνοντας ότι το Χαλιμά σημειολογικά ταιριάζει καλύτερα στο κείμενο από το Σεχεραζάντ (Sheherazade) που χρησιμοποιεί ο Galland αποφάσισε να δώσει στην ηρωίδα το όνομα Χαλιμά με το οποίο είναι γνωστή ως σήμερα.

Πέρα από τη Σαχραζάντ, πολλά άλλα ονόματα ηρώων του έργου έχουν διαφοροποιηθεί αυθαίρετα στην έκδοση του Φοίνικα. Ο χαλίφης Σαχριγιάρ (Shahriyar) στον οποίο η Σαχραζάντ - Χαλιμά διηγείται τις ιστορίες της αναφέρεται με πολλά διαφορετικά ονόματα στις ευρωπαϊκές εκδόσεις, π.χ. Σάχρμπαζ, Σάχρμπαν κ.λ.π.. Κανένα από αυτά τα ονόματα δε φαίνεται να ικανοποιεί τον έλληνα μεταφραστή ο οποίος αποφάσισε να τον ονομάσει Αϊδήν. Η αδελφή της Χαλιμάς, Ντουνιάζαντ (Duniazad), δηλ. Σωτήρας του Κόσμου, μετονομασμένη σε Ντινάρζαντ, δηλ.. Σωτήρας του Χρήματος (!) από τον Galland, μετονομάστηκε σε Μεδινά, προφανώς από το αραβικό μεντίνα (madinah) που σημαίνει πόλη.

Σίγουρα όμως η πιο ευφάνταστη και παράδοξη παραποίηση ονόματος από τον έλληνα μεταφραστή αφορά το Σεβάχ το Θαλασσινό. Σύμφωνα με τα αραβικά κείμενα ο δημοφιλής και πασίγνωστος αυτός ήρωας ονομάζεται Σιντμπάντ Ασ-σαουάχ (Sindbad As-sawah) δηλ. Σιντμπάντ ο Θαλασσινός, όνομα που διατηρήθηκε αυτούσιο σε όλες ανεξαιρέτως τις ευρωπαϊκές εκδόσεις πλην της ελληνικής του Φοίνικα. Στη συγκεκριμένη έκδοση το όνομα μεταφράστηκε σε Σεβάχ ο Θαλασσινός, δηλ. Θαλασσινός ο Θαλασσινός (!) και είναι αναμφισβήτητα το όνομα που αντιστέκεται πιο σθεναρά από όλα τα άλλα στα πρωτότυπα που σιγά-σιγά αρχίζουν να επιβάλλονται και στο ελληνικό κοινό, αφού μέχρι και ο Κ. Τρικογλίδης αποφάσισε να μην το αποκαταστήσει όπως έκανε με τα υπόλοιπα ονόματα του κειμένου. Ο λόγος για τον οποίο ο Τρικογλίδης εξαίρεσε το συγκεκριμένο όνομα από τον γενικό κανόνα που ακολούθησε στο σύνολο του έργου, είναι πιθανότατα η δυσκολία με την οποία μεταγράφεται το όνομα Sindbad στο ελληνικό αλφάβητο (Σιντμπάντ) καθώς και η σχετική δυσκολία με την οποία προφέρεται ο συγκεκριμένος συνδυασμός των φθόγγων στα ελληνικά.

Αν δεχθούμε ότι η συγκεκριμένη αυθαιρεσία έχει κάποια λογική βάση, παραμένει εντελώς ανεξήγητο το γεγονός ότι ο Σιντμπάντ, ο κουβαλητής, του αραβικού έργου - που ο Galland αποφάσισε να ονομάσει Χίντμπαντ - μεταφράστηκε από τον πρώτο έλληνα μεταφραστή σε Χαμούζα (όνομα που δεν υπάρχει ούτε στα αραβικά ούτε στα ελληνικά) ενώ το πρωτότυπο Sindbad Al-hamal θα ήταν απολύτως κατανοητό στο ελληνικό κοινό αφού η λέξη χαμάλης ήταν ήδη ενσωματωμένη στο ελληνικό λεξιλόγιο.

Είναι γεγονός πάντως, ότι παρά τις όποιες αυθαιρεσίες και τις αλλοιώσεις που υπέστησαν οι Χίλιες και μια Νύχτες από τους έλληνες μεταφραστές τους, τα παραμύθια της Χαλιμάς ή τουλάχιστον κάποια από αυτά, παραμένουν ακόμα δημοφιλή στη χώρα μας. Άλλωστε, οι Χίλιες και μια Νύχτες δεν υπήρξαν ποτέ ένα έργο δομημένο και στατικό, αλλά πολύ περισσότερο ένας πολύχρωμος πίνακας μιας άλλης εποχής όπου κάθε επίδοξος "ζωγράφος" έβαλε τη δική του πινελιά, δημιουργώντας έτσι ένα έργο ζωντανό που αν και απλοϊκό στην έκφραση του, συγκαταλέγεται αναμφισβήτητα στα κλασσικά έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Η μετάφραση του Κ. Τρικογλίδη θα μπορούσε να αποτελέσει την αφορμή για το ελληνικό αναγνωστικό κοινό να ανακαλύψει ή να ξαναγευτεί τη μαγεία της Ανατολής μέσα από τις φανταστικές ιστορίες της Σαχραζάντ. Δυστυχώς, η συγκεκριμένη έκδοση έχει εξαντληθεί, και είναι αξιοπερίεργο το γεγονός ότι κανένας εκδοτικός οίκος δεν έχει μεριμνήσει για την επανέκδοση του, ειδικά αν αναλογιστεί κανείς το αυξημένο ενδιαφέρον που δείχνει το ελληνικό κοινό τα τελευταία χρόνια για θέματα που σχετίζονται με τον αραβικό κόσμο και την ανατολίτικη κουλτούρα.

Βέβαια, όσο χρήσιμη κι αν είναι η καταγραφή του έργου με τέτοιο τρόπο ώστε να μην προδίδεται η ουσία του, οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι η μεγαλύτερη απόλαυση παραμένει η προφορική αφήγηση των παραμυθιών της Σαχραζάντ-Χαλιμάς, ειδικά δε από κάποιον χαρισματικό αφηγητή. Αυτή άλλωστε ήταν και θα παραμείνει η κατ' εξοχήν γοητεία του Χίλιες και μια Νύχτες.

Χριστίνα Παππά

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


1. ABEL, A., Les enseignements des Mille et une Nuits, Bruxelles, Wellens-Pay, 1939
2. BURTON, R.F. (Sir), A plain and litteral translation of the Arabian Nights' Entertainments, Benares (State Newington), 7 τόμοι
3. CROCKER, John. The Arabian Nights' Entertainment, URL : http://www.crock11.freeserve.co.uk/arabian.html
4. ELISSEEFF, Nikita. Themes et motifs des Mille et Une Nuits, Beyrouth, Institut francais de Damas, 1949.
5. GALLAND, A., Les Mille et une Nuits,. Contes arabes traduits par A. Galland, Verviers, Marabout, 1963, 2 τόμοι
6. GREGOIRE, H., Echanges epiques arabo-grecs: Sharkan-Charzanis, in Byzantion, 9 (1932), σελ. 371-382
7. PAYNE, J., The Book of the Thousand Nights and one Night, London, Oriental Tales, 15 τόμοι
8. SCOTT, J., The Arabian Nights Entertainments, London, Pickering and Chatto, 1890, 4 τόμοι
9. ΤΡΙΚΟΓΛΙΔΗΣ, Κ., Χίλιες και μια Νύχτες, Αθήνα, Ηριδανός, 7 τόμοι (εξαντλημένη έκδοση)

Παραπομπές:
1 Laveille, J.-.L, Le theme du voyage dans les Mille et Une Nuits, Paris, L' Harmattan, 1998, σελ. 122
2 S. Goitein, 'The oldest Documentary Evidence for the Title Alflayla wa layla", Journal of the American Oriental Society 78 (1958), σελ. 301
3 Είναι σαφές ότι ο όρος 'πρωτότυπο' χρησιμοποιείται καταχρηστικά στην περίπτωση του "Χίλιες και μια Νύχτες" αφού δεν υπάρχει κείμενο που να έχει αναγνωρισθεί ως τέτοιο. Αυτό που υποδηλώνεται με τον όρο αυτό είναι οι πληρέστερες και πιο αξιόπιστες εκδοχές, δηλ. εκείνες που έχουν προέλθει από κάποιο από τα 4 κείμενα που αναφέρονται παραπάνω.
4 Η χρονολογία έκδοσης της μετάφρασης του Τρικογλίδη είναι άγνωστη αφού δεν γίνεται καμία σχετική αναφορά στο 7 τομο βιβλίο του. Από τον πρόλογο του εκδότη πάντως συμπεραίνουμε ότι ο Τρικογλίδης τελείωσε τη μετάφραση του έργου το 1910 χωρίς όμως να προχωρήσει άμεσα στην έκδοση του. Ο ίδιος ο εκδότης αναφέρει ότι οι Χίλιες και μια Νύχτες του Τρικογλίδη κυκλοφόρησαν σταδιακά χωρίς να προσδιορίζει τη χρονική στιγμή έναρξης και ολοκλήρωσης της έκδοσης. Το πιθανότερο πάντως είναι το βιβλίο να κυκλοφόρησε γύρω στα τέλη της δεκαετίας του 1970.

* Ισλαμολόγος - Ειδικές σπουδές πάνω στην Ιστορία, τον Πολιτισμό και την Πολιτική Σκέψη του Ισλάμ στο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών (U.L.B.).
Esoterica.gr
Press to Continue.......

ΕΝΑ ΟΝΕΙΡΟ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ, ΕΝΑ ΟΡΑΜΑ ΕΙΡΗΝΗΣ (Η Πόλη της Δικαιοσύνης)

Αποσπάσματα από μια ομιλία που δόθηκε στο "Indian Classical Music Society at Gita Bhavan", Manchester.
Δεν προσεγγίζω την Ινδική σκέψη και κουλτούρα ως κάποιος ειδικός. Αισθάνομαι περισσότερο σαν επισκέπτης που περιμένει μέχρι τα υπόλοιπα άτομα του σπιτιού να πάνε να κοιμηθούν, για να ανάψει ένα φως και, περπατώντας στις μύτες τριγυρίζει στο σπίτι χώνοντας την μύτη του στα διάφορα πράγματα. Ανάμεσα στα καθημερινά πράγματα του σπιτιού και στις παλιές κούκλες και στις παλιομοδίτικες μπότες που στέκουν μόνες τους σε κάποια γωνιά, αυτός διασχίζει το σπίτι αναζητώντας θησαυρούς, ξεχασμένους από καιρό. Ενθουσιασμένος από ότι έχει βρει, θέλει να μοιραστεί το μυστικό. Και μερικές φορές ανακαλύπτει ότι οι οικοδεσπότες του δεν έχουν καμιά απολύτως ιδέα για τα εκπληκτικά πράγματα που στέκουν κρυμμένα στις σοφίτες τους ή στις γωνιές από το κελάρι τους. Μέσα σε αυτό το πνεύμα εγώ θα προσεγγίσω το θέμα αυτής της διάλεξης.

Όταν η Καθηγήτρια Romila Thapar ήταν εδώ στο Manchester πριν από κάποιο καιρό, καθίσαμε, πίνοντας τσάι και συζητώντας σχετικά με τις Purana. Προς έκπληξή μου και χαρά μου, μου είπε ότι είχε αρχίσει να μελετά τις Purana ως σημαντική ιστορική πηγή.

Από τότε που ο Σλήμαν εμπιστεύτηκε την υποψία του ότι οι δικές μας Ευρωπαϊκές Purana, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια του Ομήρου, θα μπορούσαν να είναι αποδείξεις ιστορικής σημασίας, που κανένας μέχρι και την Αναγέννηση δεν είχε υποπτευθεί, και ακολούθησε τις ενδείξεις που βρήκε μέχρι να ανακαλύψει την χαμένη πόλη της Τροίας, η πιθανότητα υπήρχε εκεί, ότι κάποιος θα μπορούσε να έχει την φαντασία και τις ερευνητικές ικανότητες να προσεγγίσει τις Purana με το ίδιο πνεύμα.

Οτιδήποτε άλλο ίσως πρέπει να αποκαλύψει ο ακριβής αναλυτής, οι Purana τουλάχιστον ανοίγουν μια πόρτα στις ιδέες της Ινδίας αιώνες πριν. Κι εκεί, όμορφα ζωγραφισμένη στους στίχους της Ramayana είναι το όραμα μιας Πόλης, της Ιδεώδους Πολιτείας, της Πόλης η οποία είναι η ζωντανή ενσάρκωση του Dharma, την κοινωνική ενσάρκωση της κοσμικής τάξης, Rta.

Να ένα απόσπασμα:

"Πλούσιος σε βασιλική τιμή και ανδρεία, πλούσιος στην Ιερή Βεδική μάθηση, ο Dasaratha οδήγησε την αυτοκρατορία του στις χαρούμενες μέρες, προ πολλού, την αγαπημένη πόλη στους ανθρώπους Ayodhya. Απόγονος αρχαίας φυλής, βασιλικός rishi στο καθήκον του, άγιος rishi στην χάρη του, μεγάλος σαν τον Ίντρα στον ηρωισμό του, ευεργέτης σαν ένας Kubera, απτόητος χαλιναγωγώντας τους εχθρούς του, ανώτερος στην πίστη που χαλιναγωγεί το νου του!
Σαν τον αρχαίο μονάρχη, τον Μανού, τον πατέρα της ανθρώπινης φυλής, ο Dasaratha οδήγησε τους ανθρώπους του με μια πατρική αγάπη και χάρη. Η αλήθεια και η δικαιοσύνη επικρατούσαν σε κάθε πράξη του και τα ευτελή κίνητρα τα σύντριβε. Η αγάπη των ανθρώπων και τα καθήκοντα του Μονάρχη τον παρότρυναν και η πόλη του όπως η πόλη του Ίντρα - πύργος, θόλος και ακροπύργιο εξαιρετικά. Ανυψωμένος σε δόξα και απαράμιλλος σε ομορφιά στα κύματα του πεντακάθαρου Sarayu!"

Αυτό το όραμα του δίκαιου βασιλιά μας θυμίζει αμέσως την περιγραφή του βασιλιά και των καθηκόντων του στο Manu Smriti:

"… όταν ο κόσμος ήταν χωρίς βασιλιά, και οι άνθρωποι έτρεχαν προς τα εδώ και προς τα εκεί από φόβο, ο Κύριος γέννησε έναν βασιλιά για να οδηγήσει το πλήθος. Τον δημιούργησε χρησιμοποιώντας στοιχεία από τον Ίντρα, τον άνεμο, τον Yama, τον Ήλιο, την Φωτιά, τον Varuna, την Σελήνη και τον κύριο της Αφθονίας. Λόγω του ότι ο βασιλιάς είναι φτιαγμένος από τέτοια στοιχεία από τους Κύριους των Θεών αυτός ξεπέρασε όλα τα όντα σε λαμπρότητα, και σαν τον Ήλιο αυτός καίει μάτια και καρδιές, και κανένας στην γη δεν είναι ικανός να κοιτάξει προς αυτόν…

…Η θεά της Καλής Τύχης κατοικεί στην χάρη του, η νίκη στην επίθεσή του, ο θάνατος στον θυμό του, γιατί αυτός είναι η λαμπρή ενέργεια όλων των θεών."

Ο χαρακτήρας του βασιλιά και το καθήκον του ξεδιπλώνονται στον Κώδικα του Gautama:

"Ο Βασιλιάς είναι κύριος όλων, εκτός από τους Βραχμάνους. Άγιος στον λόγο του και στις πράξεις του, τέλεια εκπαιδευμένος και στους τρεις κλάδους της ιερής γνώσης και στην λογική, καθαρός στον έλεγχο των αισθήσεων του, περιτριγυρισμένος από ενάρετους συντρόφους.. Αυτός θα είναι αμερόληπτος στα θέματά του και θα κάνει ότι μπορεί για το καλό τους."

Το Vishnu Smriti συνοψίζει τα καθήκοντά του:

"Να προστατεύει τους ανθρώπους του και να διατηρεί τις τέσσερις τάξεις (varnas) και τα τέσσερα ashramas στην εξάσκηση των αντίστοιχών τους καθηκόντων".

"Αυτός υπερασπίζει τα δίκαια πρότυπα και επιβάλλει αυστηρές τιμωρίες μεταξύ των εχθρών του χωρίς βία στους φίλους του και με υπομονή προς τους ιερείς.. Ο βασιλιάς δημιουργήθηκε ως ένας προστάτης των τάξεων και των βαθμών της ζωής που στον καθένα έχει ανατεθεί το δικό του ειδικό καθήκον σε μια ορθή τάξη."

Η τριπλή ιερή επιστήμη που αυτός χρειάζεται είναι η μελέτη της πολιτικής και του νόμου, η φιλοσοφία και η ψυχολογία. Αυτός χρειάζεται να κατανοήσει το τρόπο που τα ανθρώπινα όντα σκέφτονται και δρουν, την λογική τους και τα κίνητρά τους. Χρειάζεται να μελετήσει την κοινωνική και πολιτική οργάνωση των ανθρώπινων κοινοτήτων και τα συστήματα του νόμου που απαιτούνται για να υποστηρίξουν την δομή της κοινωνίας. Αυτός πρέπει να μελετήσει την οικονομική ζωή των ανθρώπων αφού αυτός υπάρχει για το όφελος τους.

Το όραμα του δίκαιου βασιλιά, μορφωμένου, ταπεινού και αφοσιωμένου στην ευημερία των πολιτών του, είναι μια αναμφίβολη προδιαγραφή για οποιονδήποτε κυβερνήτη θα υπήρχε, μορφωμένος, αμερόληπτος, ενάρετος, αφοσιωμένος στο να ζουν όλοι καλά και αφοσιωμένος να υπερασπιστεί την ουσιαστική τάξη της κοινωνίας.

Ο Πλάτωνας συζητεί στην "Πολιτεία" ότι η εγκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης στην πολιτεία είναι δυνατή μόνο αν οι βασιλιάδες γίνουν φιλόσοφοι ή οι φιλόσοφοι γίνουν βασιλιάδες. Ο Valmiki παρουσιάζει τον Dasaratha ως έναν Ινδό, ισοδύναμο του βασιλιά στον Πλάτωνα, ένας αληθινός raja-rishi. Η περιγραφή του, της Ayodhya κάτω από την καθοδήγηση του Dasaratha, μας προσφέρει μια εικόνα του τρόπου της ζωής των πολιτών οι οποίοι ζουν υπό την διακυβέρνηση ενός κυβερνήτη αυτού του είδους:

"¨Ήσυχα ζούσαν οι δίκαιοι άνθρωποι, μέσα σε αφθονία και με αξία. Η ζήλια δεν κατοικούσε στο στήθος τους και ο λόγος τους δεν είχε ψεύδη. Οι Πατέρες με την ευτυχισμένη τους; οικογένεια είχαν τα βόδια τους, τα δημητριακά τους και τον χρυσό τους. Οργή, φιλαργυρία και λιμός δεν υπήρχε στην Ayodhya. Οι γείτονες ζούσαν με αμοιβαία ευγένεια, χρήσιμοι στον επαρκή τους πλούτο. Κανένας δεν υπήρχε που να ζητιάνευε στα σκουπίδια, κανέναν που να ζούσε με απάτη και πονηριά! Και αυτοί φορούσαν κοσμήματα και σκουλαρίκια και όμορφα εύοσμα στεφάνια, και τα χέρια τους ήταν καλυμμένα με βραχιόλια, και ήταν στολισμένος ο λαιμός τους. Η κλεψιά και η αλαζονεία δεν ζούσαν στην αρχαία πόλη…"

Αναμφίβολα, θα παρατηρήσατε ότι εδώ έχουμε μια εικόνα όχι από μια αλλά από δύο πόλεις. ¨Έχουμε την Ιδεώδη Πόλη, την Ayodhya του δίκαιου Dasaratha, και έχουμε την ανώνυμη βίαιο-κρατούμενη πόλη με την οποία ο Valmiki την αντιπαραθέτει.

Πλούτος, ευημερία, κοινωνική αλληλεγγύη και σταθερότητα, αμοιβαίος σεβασμός και αμοιβαία αλληλοβοήθεια είναι τα σημάδια της καλά κυβερνούμενης Πόλης. Σε μια τέτοια πόλη, η εμφάνιση του πλούτου δεν είναι αφορμή ζήλια, αφού όλοι μετέχουν στην ευημερία της Πόλης, εντούτοις, όχι εξίσου.

Στην άδικη πόλη, σε αντίθεση, έχουμε ψεύτες, κλέφτες, άρπαγες, παράσιτα και συκοφάντες. Οι δεσμοί της αμοιβαίας εκτίμησης και της αμοιβαίας υποστήριξης εκλείπουν και οι πλούσιοι ζουν εις βάρος των φτωχών, και οι φτωχοί είναι τα θύματα της περιφρόνησης και της σκληρότητας των πλουσίων.

Η Ayodhya του Valmiki δεν είναι, όμως, θεμελιωμένη στην ισότητα. Αντίθετα, ο ποιητής μπαίνει σε κόπο να μας τονίσει την διάκριση των φύλων και την ιεραρχική τάξη των διαφόρων ομάδων:

"Ο άνδρας στους όρκους δέσμευσης ήταν πιστός, πιστή ήταν και του καθενός η αγαπημένη σύζυγος. Ακάθαρτη σκέψη και ασυνάρτητη φαντασία δεν μόλυναν την συζυγική σχέση. Ντυμένες στα χρυσά και με χαριτωμένες ενδυμασίες, αγνές στην μορφή και αγνές στο πρόσωπο, γεμάτες χάρη ήταν οι κόρες της Ayodhya, πλούσιες σε πνεύμα και στην γυναικεία χάρη! Οι "δύο φορές γεννημένοι" ήταν ελεύθεροι από πάθος, από δίψα για χρυσάφι και βρόμικη πλεονεξία, πιστοί στα τελετουργικά τους και τις Γραφές τους, ειλικρινείς στα λόγια τους και τις πράξεις τους. Βωμοί άστραφταν σε κάθε αρχοντικό, από κάθε σπίτι γενναιόδωρα προσφέρονταν, κανένας άνθρωπος δεν υπέπεσε στο αηδιαστικό ψέμα, κανείς δεν αμφέβαλε για την θέληση του Ουρανού. Οι Kshatras υποκλίνονταν στους αγίους Βραχμάνους, οι Vaisyas στους Kshatras υποκλίνονταν, οι εργατικοί Shudras ζούσαν με την εργασία τους, υπερήφανοι για το ιερό τους καθήκον, στους Θεούς και στους Πατέρες, σε κάθε φιλοξενούμενο με αρετή στρέφονταν, οι Τελετές γινόταν με αληθινή αφοσίωση όπως προέτασσε ο ιερός νόμος. Αγνή κάθε κάστα με τις επίσημους κανόνες της, καθαρή ήταν κάθε αρχαία τελετή, και κάθε άνδρας, στην αλήθεια κατοικώντας, ζούσε μια μακριά και ήσυχη ζωή, με τα παιδιά του και τα εγγόνια του, με την αγαπημένη και τιμημένη του σύζυγο. Έτσι κυβερνούνταν η αρχαία πόλη με τον μονάρχη της, ειλικρινή και τολμηρό, όπως η γη κυβερνιόταν από τον Μανού, στις μακρινές, σκεπασμένες από ομίχλη, μέρες."

Μια ειδυλλιακή εικόνα τάξης και ειρήνης… ή όχι; Η τυπική ηθική της σύγχρονης Δυτικής κοινωνίας, ή, οι αξίες των φιλελευθέρων δημοκρατών από το Δελχί ως το Detroit θα αντιδρούσαν με άκαμπτη εχθρικότητα στην ταξική ιεραρχία των καστών που περιγράφηκαν εδώ. Αντί μιας εικόνας κοινωνικής αρμονίας και δικαιοσύνης, ένας σύγχρονος σχολιαστής είναι πιθανόν να δει την εικόνα της Ayodhya ως την εικόνα μιας καταπιεστικής και άδικης κοινωνίας, ανόητα σχεδιάζοντας μια κυριολεκτική εικόνα η οποία σκοπεύει να σαγηνεύσει, να πείσει και να αποπλανήσει - ένα κομμάτι ξεκάθαρης πολιτικής προπαγάνδας εκ μέρους μιας προνομιούχας τάξης.

Τα Dharma Shastras είναι ομοφωνούν σε ένα απαιτούμενο σταθερό σύστημα των τάξεων (varnas) και ashrama ως την βάση της κοινωνικής ζωής και απαιτούν ότι ο νόμος θα έπρεπε να ενδυναμώσει αυτό το σταθερό σύστημα. Στην απαίτηση αυτή, τα Shastras και οι Purana σε αυτό σημείο σχεδόν είναι ταυτόσημοι με τον Πλάτωνα.

Στην "Πολιτεία" ο Πλάτων συμφωνεί ότι η θεμελιώδης ουσία της Πόλης, της τακτοποιημένης, πολιτισμένης κοινωνίας, είναι ότι τα ανθρώπινα όντα επιλέγουν να ζήσουν μαζί, ανταλλάσσοντας αγαθά και υπηρεσίες στην βάση ενός αμοιβαίου συμφέροντος. Δεν είμαστε, λέει, αυτάρκεις. Χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον. Έχουμε διαφορετικά χαρίσματα. Έχουμε έφεση για διαφορετική εργασία, και η εργασία είναι καλύτερα οργανωμένη αν οι άνθρωποι εξειδικευτούν στο είδος της εργασίας για το οποίο έχουν μια φυσική κλίση.

Αυτός συζητάει για μια κοινωνική οργάνωση βασισμένη σε τρεις τάξεις, τους Φύλακες, εκπαιδευμένους στην μάχη και στην φιλοσοφία, άνδρες και γυναίκες κατάλληλοι για να οδηγούν και να κυβερνούν, οι Επίκουροι, μια στρατιωτική τάξη για να διατηρεί την τάξη και να υπερασπίζεται την πολιτεία, και την τρίτη Τάξη, τους εμπόρους, τους τεχνίτες, τους εργάτες κοκ. Για να εξασφαλίσει την σταθερότητα σε αυτήν την Τέλεια Κοινωνία, είναι ουσιαστικό, λέει, ότι κάθε άτομο "κάνει αυτό το οποίο είναι κατάλληλο γι' αυτόν" - ακριβώς την περιγραφή των Dharma Shastras για τις τάξεις και τα στάδια της ζωής.

Ο Πλάτων πιστεύει ότι η κληρονομικότητα έχει μια μεγάλη επιρροή στην φύση και στις κλίσεις των ανθρώπων. Σύμφωνα με αυτό, προδιαγράφει ότι οι τρεις τάξεις είναι κληρονομικές, εκτός εάν, φυσικά, ένα παιδί δείχνει μια κλίση για έργο ανώτερης τάξης, ή στερείται της κλίσης του έργου της τάξης των γονέων του και μόνο ταιριάζει στην εργασία μιας κατώτερης τάξης: σε τέτοιες περιπτώσεις το παιδί θα έπρεπε να πάει στην τάξη η οποία είναι κατάλληλη για τις ικανότητές του.

Για να σταματήσει τους ανθρώπους να φιλοδοξούν για μια ανώτερη τάξη από την δική τους, ο Πλάτωνας προτείνει ότι θα έπρεπε να διδαχθούν έναν μύθο που λέει ότι οι διαφορετικές τάξεις είναι από διαφορετικό μέταλλο. Κάποιοι είναι από χρυσό, κάποιοι από ασήμι, κάποιοι από χαλκό, κάποιοι από σίδερο. Το παγκόσμιο κακό που μπορεί να συμβεί, είναι ότι η εργασία του ενός μετάλλου, θα γινόταν από ένα άλλο μέταλλο. Η αληθινή εκπλήρωση συνίσταται στο να κάνει ο καθένας το δικό του πράγμα και όχι να προσπαθεί ανόητα να κάνει την εργασία κάποιου άλλου.

Στην Ευρωπαϊκή ιστορία, αυτή η ιδέα δεν παρέμεινε μερικώς μια ιδέα. Όταν οι Ρωμαίοι Αυτοκράτορες επιθυμούσαν να δώσουν σταθερότητα στην κοινωνική ζωή της νέας τους Πρωτεύουσας, την Κωνσταντινούπολη, ένας νέος νόμος πέρασε, προδιαγράφοντας ότι κάθε άνδρας στην Πόλη θα έπρεπε να ακολουθήσει την εργασία του πατέρα του. Ήταν ένας νόμος αρκετά καλός για Αυτοκράτορες και Πρίγκιπες, δεν θα μπορούσε να δουλέψει για χρυσοχόους και ζαχαροπλάστες;

Πέρα από αυτό το ακραίο παράδειγμα, έχουμε πολλά παραδείγματα για κληρονομικές τάξεις, την ευγένεια, τους Ρώσους "Levites", την κληρονομική τάξη των ιερέων, την ακάθαρτη κάστα των δημίων στην Γαλλία, τις Εβραϊκές τραπεζικές οικογένειες, τους Rothschilds και Goldshilds. Πραγματικά οι Άγγλοι μυθιστοριογράφοι του 18ου και 19ου αιώνα έλκυσαν πολύ από την έμπνευσή τους από τις σχέσεις μεταξύ των κληρονομιών τάξεων, των αγροτών και των εργατών, των επαγγελματιών και των χειρωνακτών, των τεχνιτών, των υφαντουργών, των αγγειοπλαστών, των σιδεράδων και των περιοδευόντων, των γύφτων. Η κάστα δεν είναι ένας θεσμός μοναδικός στην Ινδία, η διαφορά μεταξύ των καστών στην Ινδία και των άλλων είναι βαθμού και όχι είδους, είναι μιας πιο ακραίας εκδοχής του συστήματος των καστών, αλλά πολλά από τα θεμελιώδη του στοιχεία μπορούν να βρεθούν κι αλλού.

Τα Dharma Shastras έχουν να πούνε πολλά για τις σχέσεις μεταξύ των varnas. Το όγδοο κεφάλαιο από το Manu Smriti περιγράφουν τις διαφορετικές κυρώσεις που εφαρμόζονται σε εγκλήματα των διαφορετικών καστών. Είναι υψηλά διδακτικό να μελετήσουμε την σημασία της οξείας αντίθεσης μεταξύ δύο ειδών περίπτωσης. Αν συγκρίνουμε τις διαφορετικές κυρώσεις που επιβάλλονται σε διαφορετικές τάξεις για λεκτική εξύβριση με τους διαφορετικούς τρόπους που τα πρόστιμα επιβάλλονται για εγκλήματα ιδιοκτησίας, πηγάζει ένα ενδιαφέρον συμπέρασμα.

Στο VIII 267, διαβάζουμε:

" Ένας kshatriya που πρόσβαλλε λεκτικά έναν Βραχμάνο του επιβάλλεται πρόστιμο 100 panas, ένας Vaisya 150 ή 200, ένας Shudra υφίσταται σωματική τιμωρία. Αν ένας Βραχμάνος προσβάλλει προφορικά έναν Kshatriya, το πρόστιμο είναι 50 panas, ένας Vaisya, το μισό από αυτό, ένας shudra, 12. … Αν ένας "μια φορά γεννημένος" προσβάλλει χυδαία έναν "δύο φορές γεννημένο" θα πρέπει να του κοπεί η γλώσσα.."

Είναι δελεαστικό να διαβάσουμε αυτό το κείμενο ως την απόδειξη ενός προνομίου των ανωτέρων καστών εις βάρος των κατωτέρων. Θα μπορούσαμε επίσης να μαντέψουμε ότι το ίδιο πρότυπο θα εφαρμοζόταν σε όλες τις περιπτώσεις του νόμου, όσο είναι ανώτερη η κάστα του παράνομου τόσο μικρότερη η ποινή, όσο ανώτερη η κάστα του θύματος τόσο μεγαλύτερη η ποινή. Τότε, τι γίνεται με αυτόν τον κανόνα, στο VIII 336:

"Σε μια περίπτωση που ένας κοινός άνθρωπος θα είχε πρόστιμο ένα μικροποσό, ο Βασιλιάς θα είχε πρόστιμο 1000 φορές, που είναι ο θεσμικός κανόνας. Για την κλοπή, η ποινή στον shudra είναι 8 φορές η αξία του κλεμμένου αντικειμένου, στον vaisya, 16, στον Kshatriya 32 φορές, και στον Βραχμάνο 64 φορές, ή 100 φορές ή ακόμη 132 φορές, αφού αυτός γνωρίζει την φύση της αδικίας".

Είναι αρκετά αληθινό, ότι οι shastras δίνουν προνόμια και προστασία στις ανώτερες τάξεις, έτσι ώστε να ενδυναμώσουν τον σεβασμό σε αυτούς και να τους προστατέψουν ενάντια στην βία, αλλά τα shastras επίσης ενδυναμώνουν στις ανώτερες τάξεις το ανώτερο επίπεδο υπευθυνότητας στην σχέση τους με τους άλλους. Φυσικά δεν έχουμε να κάνουμε με το κοινωνικό ιδανικό βασισμένο στην έννοια της ισότητας, αλλά εξίσου δεν είναι απλά κάτι που είναι βασισμένο στο προνόμιο. Όταν έρχεται σε θέματα σχέσεων ιδιοκτησίας, τα shastras μας θυμίζουν τον νομοθετικό κώδικα των Ίνκας στο αρχαίο Περού. Οι Ίνκας τιμωρούσαν τα εγκλήματα ενάντια στην ιδιοκτησία με μεγάλη αυστηρότητα, και όσο ανώτερος ήταν ο βαθμός του παράνομου, τόσο αυστηρότερη ήταν η ποινή, αλλά αν ο άνθρωπος μπορούσε να αποδείξει ότι είχε αναγκαστεί να κλέψει γιατί δεν είχε να φάει, αυτός αθωωνόταν, και ο τοπικός κυβερνήτης θανατωνόταν, σε αντίποινα.

Είναι εξίσου διδακτικό να ρίξουμε μια ματιά στην νομοθεσία που δεν βασίζεται στις κάστες, από τα shastras. Ποιος είναι ο νόμος για την προστασία των δένδρων;

VII 285: "Για την ζημιά σε ένα δένδρο, το πρόστιμο που επιβάλλεται είναι ανάλογο με την χρησιμότητά του".

Ή αυτό που ακολουθεί:

"Όταν κάποιος κτυπάει ένα άτομο ή ένα ζώο για να προκαλέσει πόνο, επιβάλλεται πρόστιμο ανάλογα με τον πόνο"

Και σχετικά με αυτό;

"Αν κάποιος άνθρωπος αποκαλεί κάποιον μονόφθαλμο ή κουτσό ή οτιδήποτε αυτού του είδους, τότε είτε είναι αλήθεια είτε δεν είναι αλήθεια θα έπρεπε να του επιβληθεί πρόστιμο"

Εδώ μπορούμε να βρούμε την επίγνωση στην πλήρη έκταση των αξιών που διαμορφώνουν το κλασικό Ινδικό Ιδεώδες της κοινωνικής ζωής. Θέματα του Varna και του ashrama μπορεί να είναι σημαντικά για την κοινωνική τάξη, αλλά δεν είναι τα μόνα θέματα. Τα shastras αναγνωρίζουν ότι πρέπει να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα: ο νόμος απαγορεύει σε οποιονδήποτε να προσβάλλει ένα άτομο αποκαλώντας το μονόφθαλμο ή κουτσό. Γιατί;

Ο νόμος μας απαγορεύει να χρησιμοποιούμε οποιονδήποτε όρο που αναφέρεται σε ένα φυσικό ελάττωμα ως μία προσβολή - το γεγονός ότι το άτομο που εγώ θέλω να προσβάλλω έχει πράγματι αυτό το φυσικό ελάττωμα, δεν με απαλλάσσει. Ο νόμος προστατεύει τον αδύναμο διπλά: απαγορεύεται να περιγράψεις έναν άνθρωπο με αναφορά στην ανικανότητά του έτσι ώστε να τον προσβάλλεις, είναι εξίσου απαγορευμένο να εξευτελίσεις ένα αδύναμο άτομο χρησιμοποιώντας μια περιγραφή για την ανικανότητά του ως μια προσβολή σε οποιονδήποτε άλλον.

Είναι απαγορευμένο να προσβάλλεις οποιονδήποτε αποκαλώντας τον τυφλό ή κουφό - σύμφωνα με τον νομοθετικό κώδικα των shastras, τέτοιοι όροι απλά δεν χρησιμοποιούνται ως προσβολές, αυτοί αναφέρονται σε φυσικά γεγονότα που δεν είναι άσεμνα και απρεπή, και σκληρή γλώσσα δεν πρέπει να επιτρέπεται να στρέφεται από τους ανθρώπους με σκοπό να εξευτελίσεις οποιονδήποτε.

Ο νόμος που επιβάλλει αποζημίωση για την σκληρότητα στα ζώα και ο νόμος που απαγορεύει την καταστροφή των δένδρων, δείχνουν ότι οι νομοθέτες της αρχαίας και μεσαιωνικής Ινδίας ανέπτυσσαν τον νόμο για την επιβεβαίωση των ανθρωπίνων καθηκόντων προς τα ζώα και το περιβάλλον. Είναι αληθές, ότι η καταστροφή σε ένα δένδρο είναι συνήθως καταστροφή στην περιουσία κάποιου άλλου, αλλά το αδίκημα υπολογίζεται εδώ ως ένα αδίκημα που αφορά το μέρος του κώδικα που ασχολείται με τα εγκλήματα της φυσικής βίας, όχι σαν ένα αδίκημα ενάντια στους νόμους της ιδιοκτησίας.

Εξίσου εντυπωσιακός είναι ο τρόπος που ο νόμος υπολογίζει τις δικαιολογίες ενός ανθρώπου όταν πρέπει αυτός να υπερασπίσει τον εαυτό του. Στον ίδιο τομέα του Manu Smriti υπάρχει μια εξαιρετική συζήτηση για τους λόγους που ένας οδηγός μιας άμαξας και ο ιδιοκτήτης της άμαξας μπορεί να αποφύγουν το πρόστιμο: δέκα δικαιολογίες γίνονται αποδεκτές:

"αν η άκρη του ιμάντα σπάσει
αν η άμαξα γλιστρήσει προς το πλάι
ή προς τα πίσω
αν ο άξονας σπάσει
ή ο τροχός
όταν τα χαλινάρια σπάσουν
ή τμήμα του σχοινιού
ή τα ηνία
ή όταν ο οδηγός είχε φωνάξει "Φύγε έξω από τον δρόμο"

Οι μορφωμένοι σχολιαστές είχαν ένα επιτυχημένο πεδίο έρευνας με τις δέκα δικαιολογίες. Αλλά αυτό που με εντυπωσίασε αμέσως κοιτάζοντας αυτό το απόσπασμα είναι κάτι που οι σχολιαστές φαίνεται να μην το πρόσεξαν καθόλου, είναι η απλή κοινή λογική των κανόνων, η απλή ανθρωπιά αυτού του κομματιού της νομοθεσίας.

Ενδιαφέρον είναι ότι τι σημείο που ακολουθεί, στην νομοθεσία ακολουθείται από κάποιο άλλο εντυπωσιακό, μια αυτόματη ποινή για την οδήγηση μιας καρότσας προς μια αγέλη ζώων: σε μια τέτοια περίπτωση το να φωνάξει "Φύγετε έξω από τον δρόμο" δεν λαμβάνεται ως δικαιολογία.

Ένας από τους πιο εντυπωσιακούς κανόνες στο shastra είναι ο γενικός κανόνας για τα εγκλήματα και την βία. Ο όρος "βία" φαίνεται σε αυτό το απόσπασμα να αναφέρεται σε επιθέσεις που εκτελούνται με ότι ο Αγγλικός νόμος αποκαλεί "ένα επιθετικό όπλο"

"Ένας βασιλιάς που επιθυμεί να κερδίσει τον θρόνο του Ίντρα και να κερδίσει άφθαρτη αιώνια δόξα, δεν θα έπρεπε, ούτε ακόμα για μια στιγμή, να συγχωρήσει έναν άνθρωπο της βίας. Ένας βίαιος άνθρωπος θα πρέπει να θεωρείται ως το χειρότερο είδος εγκληματία, χειρότερος από κάποιον ο οποίος είναι ένοχος λεκτικής προσβολής ή ενός κλέφτη ή κάποιου που χτυπάει τον άλλον με μια βέργα. Ένας βασιλιάς ο οποίος ανέχεται τον δράστη της βίας γρήγορα προχωράει στην αυτοκαταστροφή του και υφίσταται την έχθρα. Ούτε για χάρη ενός φίλου, ούτε για οικονομικό κέρδος, όσο υψηλό και να είναι, μπορεί ο βασιλιάς να αφήσει ελεύθερους ανθρώπους της βίας που είναι η αιτία του τρόμου των ζωντανών πλασμάτων. Οι "δύο φορές γεννημένοι" μπορούν να πάρουν όπλα όταν παρεμποδίζονται στην πραγματοποίηση των καθηκόντων τους, ή όταν, σε κακούς καιρούς, απειλούνται με καταστροφή. Ένας άνθρωπος που σκοτώνει δίκαια, σε αυτοάμυνα, στην υπεράσπιση των ιερών προσφορών, ή για να προστατέψει γυναίκες και ιερείς, είναι εντελώς αθώος. Ένας άνθρωπος δεν πρέπει να διστάσει να σκοτώσει οποιονδήποτε που του επιτίθεται με ένα όπλο στο χέρι, ακόμη κι αν είναι ο guru του, ένα παιδί, ένας γέρος, ή ένας Βραχμάνος μορφωμένος στις Βέδες. Δεν υπάρχει ενοχή σε οποιονδήποτε όταν σκοτώνει έναν οπλισμένο άνθρωπο που του επιτίθεται, είτε γίνεται ανοικτά είτε κρυφά, η οργή καταστρέφει την οργή."

Σε αυτό το απόσπασμα υπάρχει η αναγνώριση του θεμελιώδους ανθρωπίνου δικαιώματος, το δικαίωμα να χρησιμοποιήσεις βία σημαίνει να αντισταθείς στην βία. Ο νόμος είναι σαφής, δίνει σε κάθε άτομο ένα απόλυτο δικαίωμα να υπερασπιστεί τον εαυτό του ενάντια σε μια ένοπλη επίθεση, ακόμη κι αν αυτό κοστίσει την ζωή του επιτιθέμενου. Επιτρέπει αυτό ακόμη κι όταν ο επιτιθέμενος είναι ο guru κάποιου, ή ένας μορφωμένος Βραχμάνος, δύο άτομα τα οποία κάποιος κανονικά θα θεωρούσε ως απόλυτα ιερά.

Ενδιαφέρον είναι ότι οι σχολιαστές έθεσαν περιορισμούς σε αυτό το δικαίωμα για να σιγουρευτούν ότι δεν θα γίνει κατάχρησή του. Μεταγενέστεροι κανόνες περιορίζουν το δικαίωμα της αυτοάμυνας στην περίπτωση στην οποία είναι αδύνατο για το θύμα να δραπετεύσει φεύγοντας μακριά, και μετά περιορίζουν το δικαίωμα στην χρήση της βίας σχεδόν με τον ίδιο τρόπο που ο σύγχρονος Αγγλικός νόμος κάνει, απαιτώντας από το θύμα να αποφύγει οποιαδήποτε υπερβολική βλάβη στον επιτιθέμενο! Είναι αξιόλογο να σημειώσουμε ότι ο νόμος αναπτύχθηκε με αυτόν τον τρόπο, με τον περιορισμό στο δικαίωμα αυτό, σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει εναλλακτική επιλογή στο θύμα, κανένας άλλος τρόπος να αποφύγεις έναν οπλοφόρο που σου επιτίθεται, και αυτό περιορίζει τον βαθμό της βίας που χρησιμοποιείται για να αποφευχθεί άσκοπος φόνος, μάλλον παρά να μεταφέρει τα ιερά άτομα, τον guru, και τον μορφωμένο Βραχμάνο, από την κατηγορία αυτή, στην οποία έχει κάποιος το δικαίωμα να αντισταθεί στην βία.

Ξεκίνησα λέγοντας ότι αισθάνομαι περισσότερο σαν φιλοξενούμενος ο οποίος τριγυρνάει στο σπίτι του οικοδεσπότη και μετά πάει σε αυτόν λέγοντας, "κοίτα σε αυτό, δες τι έχω βρει!"

Λοιπόν, ίσως σε κάποιους, όλα τα κείμενα που παρέθεσα είναι οικεία. Έψαξα τριγύρω και γύρισα έχοντας ένα φωτογραφικό άλμπουμ το οποίο εσείς τοποθετήσατε εκεί την προηγούμενη εβδομάδα!

Ή, ίσως, αυτά σας θυμίζουν αχνά κάποια πράγματα, και εγώ σας προκάλεσα να γυρίσετε πίσω και να τα ξαναδείτε…

Και ίσως εσείς τα είχατε βάλει κατά μέρος σε ένα συρτάρι που έγραφε "Θρησκεία" ή ακόμη "Ινδουισμός" - και εγώ επεξεργάστηκα τις Purana και τα shastras ως ιστορικά και φιλοσοφικά κείμενα, Πράγματι, τα επεξεργάστηκα ως Ινδικά κείμενα μάλλον παρά ως Ινδουιστικά, ως κείμενα που είναι κοινή κληρονομιά της Ινδίας και πολύ λίγο γνωστά στον Δυτικό Κόσμο.

Έχω προσπαθήσει να βγάλω από την Ramayana αποσπάσματα και από τα νομοθετικά κείμενα τουλάχιστον υπαινιγμούς για τον κλασικό Ινδικό τρόπο σκέψης επάνω στον πολιτισμό και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Έχω προσπαθήσει να μετακινήσω λίγο πιο πέρα τις δύσκολες λέξεις όπως ashrama και varna, για να δούμε τα κείμενα που πραγματεύονται την διαφοροποίηση των κοινωνικών ρόλων και την ανάγκη της κοινωνικής τάξης. Έχω υπογραμμίσει το όραμα της Ιδεώδους Πολιτείας στην Ramayana που αποφασιστικά περιλαμβάνει τον αμοιβαίο σεβασμό, τον κοινό σκοπό και την αφοσίωση τα πολιτικά καθήκοντα.

Είναι φυσικά αληθινό ότι οι Puranas και τα Shastras δεν είναι φυλλάδια σχετικά με την κοινωνική ισότητα, αλλά έχω παραθέσει μαζί με τους κανονισμούς που επιβάλλουν την ταξική δομή, τον νομοθετικό κώδικα που παρουσιάζεται στο Manu Smriti, - και επέλεξα αυτό το κείμενο μόνο διότι είναι τόσο αρχαίο - που το Manu Smriti κινείται ήδη στην αναγνώριση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των καθηκόντων προς τα ζώα και προς το περιβάλλον, όψεις του παραδοσιακού Ινδικού νόμου που πολύ σπάνια τυγχάνουν κάποιας αναγνώρισης.

Έχω προσπαθήσει να δείξω ότι όψεις της νομικού και κοινωνικού ιδεώδους το οποίο δέχεται την περισσότερη κριτική από τους σύγχρονους κριτικούς, που ονομάζεται κληρονομικό σύστημα των καστών, έχει τουλάχιστον ένα λογικό σκεπτικό που εξηγεί τη ύπαρξή του και είναι αρκετά παρόμοιο με το σύστημα που περιγράφεται από τον Πλάτωνα ως κοινωνικό Ιδεώδες, και ήχησε στην Ευρωπαϊκή ιστορία, για παράδειγμα στους νόμους των κληρονομικών επαγγελμάτων στην Κωνσταντινούπολη.

Οι εικόνα της ιδεώδους Πολιτείας που μας προσφέρουν οι Purana, είναι η εικόνα της Ayodhya κάτω από την κυβέρνηση του Dasaratha. Τι σκληρή ειρωνεία! Η πόλη που ο Valmiki παινεύει για την ευημερία της και την κοινωνική υποστήριξη όλων των πολιτών της, έχει γίνει η λέξη "μοτίβο" για την βία.

Έχω προσπαθήσει να αναγνώσω τα κείμενα των Purana και των shastra, όχι από μια περιορισμένη, σεχταριστική άποψη, αλλά ως έργα που ανήκουν στην παράδοση όλης της Ινδίας. Ίσως έθεσα έναν στοχασμό στην ανθρωπιά όλων των όψεων αυτής της νομοθετικής παράδοσης, και της ηθικής του καθήκοντος και του αμοιβαίου σεβασμού που στέκει στην βάση της συνύπαρξης στην αστική ζωή.

http://www.philo.demon.co.uk/cityof.htm

Esoterica.gr
Press to Continue.......

ΓΙΟΓΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΤΡΟΦΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΕΙΣ ΓΚΟΥΝΑΣ
Η διατροφή ενός ανθρώπου δεν καθορίζει μόνο την βιολογική του ύπαρξη, αλλά χαρακτηρίζει επίσης και την Οικονομική και Κοινωνική του Οντότητα ή μερικές φορές ακόμα και την θρησκευτική του ταυτότητα. Μια τέτοια ολοκληρωμένη αντίληψη για την διατροφή είχαν και οι πρόγονοί μας. Πιστεύω ότι το σώμα και το πνεύμα είναι άρρητα συνδεδεμένα μεταξύ τους και αποτελούν μια κοινή οντότητα η οποία έχει βασικές ανάγκες: την άσκηση, την διατροφή και την κάθαρση. Στην άσκηση, είναι γνωστό το αρχαίο Ρητό όπου αναφέρεται ότι η γυμναστική είναι άσκηση του σώματος και του Πνεύματος. Στην Κάθαρση τόσο η σωματική όσο και η ψυχική υγιεινή έχουν να επιδείξουν μια μεγάλη ομάδα θεραπευτών όπως ο Επιμενίδης, ο Μελάμπους, ο Θαλήτας, ο Αρισταίος και πολλοί άλλοι. Η διατροφή, που αποτελούσε τον πρωταρχικό παράγοντα στις ανάγκες αυτές, από την Ομηρική ακόμα εποχή, διακρίθηκε για την σοβαρότητα των προβλημάτων που αντιμετώπιζε.


Στην Κλασσική Ελλάδα τις κύριες παραγωγικές διαδικασίες της τροφής, αποτελούσαν η γεωργία και η κτηνοτροφία, αν και ποτέ δεν εγκατέλειψαν την καρποσυλλογή και το κυνήγι. Το είδος της καλλιέργειας εξαρτάται κυρίως από το κλίμα και το έδαφος. Στην Ελλάδα έχουμε σιτάρι, κριθάρι, Δημητριακά, ελιές και αμπέλια, η λεγόμενη Μεσογειακή Τριάδα. Σημαντικό ρόλο και στη διατροφή αλλά και στο εμπόριο έπαιξαν το μέλι και το αλάτι.

Στις Ορεινές περιοχές πουλερικά, γιδοπρόβατα ήταν η βασική τροφή, ενώ η πιο αγαπητή τροφή γενικά στους Έλληνες ήταν τα ψάρια και ιδιαίτερα το Ταχίνι ( παστό ψάρι ).

Ο γιόγκι ας τρώει μετρημένα και λιτά διαφορετικά, όσο έξυπνος κι αν είναι, δεν θα έχει επιτυχία

Σίβα Σαμχίτα

Είμαστε αυτά που τρώμε. Αυτή η δήλωση είναι αληθινή από πολλές απόψεις. Η τροφή είναι ασφαλώς απαραίτητη για την φυσική μας επιβίωση. Άλλα είναι επίσης αλήθεια ότι έχει κι ένα λεπτότερο αποτέλεσμα πάνω στο νου μας, αφού η ίδια η ουσία των τροφών σχηματίζει τον νου. Μια φυσική δίαιτα -καθαρή ή <<σαττβική>> βασίζεται πάνω σε φρέσκες, φωτεινές, θρεπτικές τροφές όπως φρούτα, δημητριακά και χορταρικά. Κρατά το σώμα στο φυσικό του βάρος και χωρίς λίπη, το νου διαυγή και ζωηρό, κατάλληλο για την πρακτική της γιόγκα. Γεμάτη πράνα, μια αγνή μετρημένη διατροφή είναι η καλύτερη δυνατή εγγύηση για την φυσική και νοητική υγεία, φέρνοντας αρμονία και ζωτικότητα τόσο στο σώμα όσο και στο νου. Σ' αυτό το μέρος θα εξετάσουμε τις αιτίες που δικαιολογούν την γιόγκικη διατροφή και θα δώσουμε συμβουλές για ένα περισσότερο ισορροπημένο και υγιεινό διαιτολόγιο. Το γιόγκικο υπόδειγμα διατροφής είναι πολύ απλά το πιο φυσικό.

Ο ήλιος, ο αέρας, το χώμα και το νερό συνδυάζονται για να παράγουν τους καρπούς της γης - χορταρικά, φρούτα, όσπρια, σπόρους. Το όφελος που αντλούμε από αυτές τις τροφές κατέχει την πρώτη θέση. Αντίθετα, το όφελος που κερδίζουμε τρώγοντας κρέας, ψάρι ή πουλερικά έρχεται δεύτερο - καταναλώνουμε την σάρκα όντων που έχουν και τα ίδια αντλήσει την φυσική ενέργεια από διάφορα φυτά.

Ενδιαφέρει να σημειώσουμε ότι τρώμε μόνο χορτοφάγα ζώα, όπως αγελάδες, πρόβατα και κατσίκες. Πολύ σπάνια τρώμε σαρκοφάγα ζώα, σαν τα σκυλιά ). Η σάρκα ενός ζώου περιέχει μια υψηλή αναλογία τοξινών ( το 80% των τροφικών δηλητηριάσεων προκαλούνται από το κρέας ή από τα προϊόντα του ) και τείνει να προκαλεί ασθένεια. Επίσης στερείται βιταμινών και περιέχει περισσότερη πρωτεΐνη απ' όση έχουμε ανάγκη. Τρώγοντας κρέας, υποχρεώνουμε το σώμα μας να δεχθεί μια αφύσικη διατροφή, για την οποία δεν είναι προορισμένο. Τα δόντια μας και τα έντερά μας είναι πολύ διαφορετικά από εκείνα των σαρκοφάγων ζώων - πράγματι, η ανατομία και η φυσιολογία των πρωτευόντων θηλαστικών που τρέφονται με καρπούς είναι πιο κοντά στην δική μας.

Αλλά ξέχωρα από την σημαντική επίπτωση για την υγεία και την φυσική ευεξία, η διατροφή με κρέας είναι και ανεπαρκής και σπατάλη. Πολλά κιλά δημητριακών πρέπει να δοθούν στα ζώα σαν τροφή για να δώσουν ένα κιλό κρέας στο τραπέζι. Η <<απορριπτόμενη>> τροφή χρησιμοποιείται για να εφοδιάσει το ζώο με ενέργεια. Καθώς η πρωτεΐνη μετατρέπεται, η τροφή των ζώων είναι ανεπαρκής. Ένα στρέμμα δημητριακών θα παράγει 5 φορές περισσότερη πρωτεΐνη απ' ότι ένα στρέμμα προορισμένο να ανατρέφει ζώα για κατανάλωση. Οι αναλογίες για τα όσπρια - 10 φορές περισσότερο - και για τα λαχανικά - 15 φορές - είναι ακόμη πιο εντυπωσιακές. Μερικά ιδιαίτερα χορταρικά είναι ακόμη πιο αποτελεσματικά.

Χρειάζεται ακόμη ν' αναρωτηθούμε για το αν μπορούμε με καθαρή συνείδηση να τρώμε την σάρκα ενός ζωντανού όντος, μιας άλλης ύπαρξης που συχνά την θανατώνουμε κάτω από τις πιο βάρβαρες συνθήκες. Στον αποκαλούμενο πολιτισμένο κόσμο έχουμε πάθει αναισθησία με τη μαζική βιομηχανία κρεάτων. Μπροστά στις συσκευαζόμενες μερίδες κρέατος ή ψαριού δεν κάνουμε πλέον καμιά σύνδεση ανάμεσα στο προϊόν και στο ζώο που σκοτώθηκε άσκοπα για το χατίρι μας και μόνο. Η Αχίμσα - η ιερότητα όλων των ζωντανών υπάρξεων - είναι ανάμεσα στους πιο υψηλούς νόμους της φιλοσοφίας της γιόγκα και δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε αν θ έλουμε να προοδεύσουμε πνευματικά. Για τον γιόγκι, κάθε ζωή είναι ιερή: κάθε δημιούργημα είναι μια ζωντανή οντότητα, με καρδιά και συγκινήσεις που αναπνέει κι αισθάνεται κι έτσι ακόμη και η σκέψη να φάει κρέας ή ψάρι είναι τελείως αδύνατη. Μόλις συνειδητοποιήσεις από πού προέρχεται η τροφή σου και πως σε επηρεάζει, ο νους σου θ' ανοίξει προοδευτικά και θα φτάσεις να καταλάβεις ότι όλα τα δημιουργήματα είναι θεία όπως είσαι κι εσύ ο ίδιος.



ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΓΚΟΥΝΑΣ

Μέσα στο ανεκδήλωτο Σύμπαν, η ενέργεια έχει τρεις ιδιότητες, γνωστές σαν Γκούνας, που υπάρχουν και οι τρεις μαζί σε ισορροπία: Σάττβα (αγνότητα), Ράγια δραστηριότητα, πάθος, η πορεία της αλλαγής) και Τάμας (σκοτάδι, αδράνεια). Μόλις η ενέργεια παίρνει μορφή, μία ιδιότητα από τις τρεις κυριαρχεί. Έτσι με μια μηλιά, μερικοί από τους καρπούς είναι ώριμοι (σαττβικοί), μερικοί που τώρα γίνονται (ραγιασικοί) και μερικοί υπερώριμοι (ταμασικοί). Αλλά αδιάφορο ποια ιδιότητα υπερισχύει, ένα στοιχείο κι από κάθε μία από τις υπόλοιπες δύο θα είναι πάντα παρόν επίσης. Το πιο πολύ μέρος σ' ένα συγκεκριμένο μήλο θα είναι ώριμο, αλλά θα υπάρχει κι ένα μικρό μέρος σαπισμένο, έστω κι αν το γυμνό μάτι δε μπορεί να το δει, κι ένα ακόμη μέρος θα είναι στην πορεία της αλλαγής από το ένα στάδιο στο άλλο. Οι τρεις Γκούνας περικλείουν κάθε ύπαρξη, κάθε δράση.

Όταν ένας άνθρωπος κάνει μία ληστεία, η ενέργεια είναι βασική ραγιακή, αλλά η απόφαση και το κίνητρο μπορεί να είναι ταμασικά, ραγιακά ή σαττβικά, ανάλογα με την περίσταση. Στον κάθε άνθρωπο μία από τις τρεις Γκούνας έχει την περισσότερη ισχύ και αντανακλάται σε όλα όσα κάνει και σκέπτεται. Μόνο στη φώτιση ο μυημένος υπερβαίνει πλήρως τις Γκούνας.

ΣΑΤΤΒΙΚΗ ΤΡΟΦΗ

Αυτό είναι το πιο αγνό είδος τροφής., το πιο κατάλληλο για κάθε σοβαρό σπουδαστή της γιόγκα. Τρέφει το σώμα και το διατηρεί σε γαλήνια κατάσταση. Ηρεμεί και εξαγνίζει το νου, επιτρέποντας του στο μάξιμουμ. Μια σαττβική δίαιτα οδηγεί έτσι σε αληθινή υγεία:ένας ήρεμος νους που ελέγχει ένα σωστό σώμα, με μία ισορροπημένη ροή ενέργειας ανάμεσά τους. Οι σαττβικές τροφές περιλαμβάνουν δημητριακά, μαύρο ψωμί, φρέσκα φρούτα και λαχανικά, αγνούς χυμούς φρούτων, γάλα, βούτυρο και τυρί, όσπρια, σπόρους, μέλι και τσάι του βουνού.

ΡΑΓΙΑΚΗ ΤΡΟΦΗ

Τροφές που είναι πολύ ζεστές, πικρές, ξινές, ξηρές ή αλμυρές είναι ραγιακές. Χαλάνε την ισορροπία νου-σώματος, τρέφοντας το σώμα σε βάρος του νου. Υπερβολική ραγιακή τροφή θα υπερδιεγείρει το σώμα και θα ερεθίσει τα πάθη, καθιστώντας το νου ανήσυχο και χωρίς έλεγχο. Οι ραγιακές τροφές περιλαμβάνουν πικάντικα μπαχαρικά ή δυνατά χόρτα, διεγερτικά σαν τον καφέ και το τσάι, ψάρι, αυγό, αλάτι και σοκολάτα. Το να τρως με βιασύνη θεωρείται επίσης μια ραγιακή ενέργεια.

ΤΑΜΑΣΙΚΗ ΤΡΟΦΗ

Μια διατροφή ταμασική δεν ωφελεί ούτε το νου, ούτε το σώμα. Η πράνα, η ενέργεια, αποσύρεται, οι δυνάμεις της λογικής θαμπώνουν και μια αίσθηση αδράνειας κυριαρχεί. Η αντίσταση του σώματος στις ασθένειες καταστρέφεται και ο νους γεμίζει με σκοτεινές συγκινήσεις σαν το θυμό και την απληστία. Τα ταμασικά είδη περιλαμβάνουν το κρέας, το αλκοόλ, τον καπνό, τα κρεμμύδια, το σκόρδο, τροφές που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως το ξύδι και μπαγιάτικες ή σαπισμένες ουσίες. Η πολυφαγία επίσης θεωρείται ταμασική.

Σύμφωνα με μία άλλη θεωρία οι τροφές μπορούν να χωριστούν σε Γιν (παθητικές) και Γιανγκ (ενεργειακές). Το Σάττβα στην κατάταξη αυτή, δηλαδή η ισορροπία, βρίσκεται με την κατανάλωση ίσων μερισμάτων σε καθημερινή βάση από τροφές Γιν και Γιάνγκ.

ΓΙΝ: Αραβόσιτο, καλαμπόκι, σίκαλη, κριθάρι, σιτάρι, ρύζι, μελιτζάνες, ντομάτες, πατάτες, πιπεριές, σπαράγγια, αγκινάρες, φάβα, αγγούρια, φασόλια, σπανάκι, σκόρδα, αρακάς, φακές, σόγια, λάχανα, κουνουπίδια, σέλινο, πατζάρι, κολοκυθάκια, ρεβίθια, στρείδια, γαρίδες, πέστροφες, γλώσσες, τσιπούρες, τόνοι, μύδια, χοιρινό, κουνέλι, κοτόπουλο, γιαούρτι, βούτυρο, κρέμα γάλακτος, μαργαρίνη, γάλα αγελάδας, ολλανδικό τυρί, γραβιέρα, κεράσια, καρπούζι, ανανάς, πορτοκάλια, μπανάνα, σύκα, λεμόνια, αχλάδια, βερίκοκα, πεπόνι, ροδάκινα, δαμάσκηνα, βύσσινο, ελιές.

ΓΙΑΝΓΚ: Κεχρί, μαυροσίταρο, αζούρι, κρεμμύδι, αντίδια, ροδάκινα, μαϊντανός, γογγύλια, κολοκυθάκια, πικραλίδα, σχίζα, κάρδαμο, καρότο, ρέγκες, σαρδέλες, αντσούγιες, κυνήγι, αυγά, γάλα κατσικίσιο, γάλα πρόβειο, παρμεζάνα, τυρί κατσικίσιο, κάστανα, φράουλες, μούρα, μήλα, βασιλικός, κανέλλα, δενδρολίβανο, φασκόμηλο.

Γενικά το συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι οι ίδιες οι τροφές αναλόγως το στάδιο ωρίμανσης τους, βρίσκονται και σε διαφορετική κατηγορία. Όταν κάτι είναι άγουρο έχει Ράγιας ιδιότητες, όταν κάτι είναι ώριμο Τάμας, ενώ όταν βρίσκεται σε μια ενδιάμεση φυσιολογική κατάσταση, τότε μιλάμε για Σάττβα ιδιότητες. Για να μπορέσουμε να καταλάβουμε καλύτερα τις κατατάξεις που έχουν οι διάφοροι συγγραφείς έχουν δώσει, θα ήθελα να τ' αναλύσω λίγο καλύτερα. Στην πρώτη κατάταξη που είναι βασισμένη στην τροφή των Γιόγκι. Θέλω να τονίσω ότι ο διαχωρισμός πιθανόν έχει γίνει με βάση στο πια θα είναι η μελλοντική αντίδραση του οργανισμού (του φυσικό σώματος) στις τροφές αυτές. π.χ. το κρέας το αλκοόλ και όλα αυτά τα παρεμφερή ενώ αρχικά μπορεί να φαίνεται ότι έχουν Ράγιας ιδιότητες (την πρώτη στιγμή δίνουν ενέργεια) γιατί δίνουν μεγάλη ποσότητα ενέργειας, αργότερα (με τον καιρό) ο άνθρωπος που καταναλώνει τέτοια προϊόντα πέφτει, και μόνο με μεγαλύτερη κατανάλωση τέτοιων προϊόντων μπορεί να αποκτήσει ξανά ενέργεια. Είναι δηλαδή ένα είδος εθισμού και οτιδήποτε έχει τέτοιες ιδιότητες είναι Τάμας στην βάση του. Επίσης τα προϊόντα αυτά, σύμφωνα με το γεγονός ότι η τροφή επηρεάζει ανάλογα το σώμα και το μυαλό μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα γιατί το αλκοόλ είναι Τάμας και όχι Ράγιας (ενώ στην αρχή φαίνεται ότι κυλάει η ροή της σκέψης και μπορείς να λειτουργήσεις καλύτερα, με τον καιρό παύεις να λειτουργείς).από την άλλη Ραγιακές τροφές είναι αυτές θα λέγαμε που διεγείρουν το νευρικό σύστημα άλλα σε σημείο ανησυχητικό όπως π.χ. ο καφές κ.λ.π.

Γενικά είναι πάρα πολύ σημαντικό για να δημιουργήσουμε ένα σωστό διαιτολόγιο πρώτα- πρώτα να γνωρίζουμε την δική μας ιδιοσυγκρασία και χαρακτηριστικά μας όπως και τις ανάγκες μας, κάθε στιγμή. Η αλήθεια είναι πως αν αφήσουμε το σώμα μας να μιλήσει, θα μας ζητήσει την τροφή ακριβώς που χρειαζόμαστε τη στιγμή εκείνη. Αν π.χ. είμαστε αρκετά νευρώδεις τύποι, θα πρέπει να καταναλώνουμε λίγο περισσότερο Τάμας τροφές για να εξισορροπήσουμε την ιδιοσυγκρασία μας και αντίστροφα. Γενικά αν χρησιμοποιήσουμε σωστά τις τροφές μπορούμε να εξισορροπήσουμε την ψυχολογία μας.

Πηγαίνοντας σε έναν πιο ειδικευμένο τομέα, θα ήθελα να αναφέρω ότι σύμφωνα με την επιστήμη ο άνθρωπος πρέπει να καταναλώνει 70% από την συνολική τροφή του.
ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ

Οι Υδατάνθρακες χωρίζονται σε 2 κατηγορίες, τους ΠΛΗΡΕΙΣ (Σάττβα ιδιότητες) και τους απλούς (τροφές που περιέχουν υδατάνθρακες κατεργασμένους, Τάμας η Ράγιας).

ΠΛΗΡΕΙΣ: Αμυλώδη λαχανικά,πατάτες,αρακάς,καλαμπόκι,όσπρια.δημητριακά,λαχανικά,χορταρικά φρούτα.

ΑΠΛΟΙ: Ζάχαρη, προϊόντα με άσπρο αλεύρι, ζυμαρικά.

Οι πλούσιοι και πλήρης υδατάνθρακες συμβάλουν θετικά στην διατροφή μας γιατί:

1) Μας προσφέρουν έτοιμη και εύκολα αφομοιώσιμοι γλυκόζη για τον εγκέφαλο και άλλους ιστούς του σώματος.

2) Μας δίνουν λίγες θερμίδες και έτσι μας βοηθούν στον έλεγχο του βάρους.

3) Μας προμηθεύουν μικρές ποσότητες πρωτεΐνης και μεγάλες ποσότητες βιταμινών και μετάλλων όπως και ιχνοστοιχείων.

4) Μας δίνουν 20 έως 30gr διατροφικών ινών την ημέρα που χρειάζεται ο οργανισμός μας για να λειτουργεί χωρίς προβλήματα από πλευράς δυσπεψίας και δυσκοιλιότητας.

5) Προσθέτουν γεύση σε ότι τρώμε και πίνουμε.

Ο κ. Μπαζαίος γνωστός διαιτολόγος είπε κάτι πολύ σημαντικό που καλό θα ήταν να το αναφέρω:Οι τροφές, το νερό και ο αέρας είναι οι τρεις ουσίες με τις οποίες ο οργανισμός εξασφαλίζει την επιβίωσή του από την γέννησή του ως τον ΘΑΝΑΤΟ.

Αυτό σημαίνει ότι όσο πιο φυσικές είναι οι τροφές, το νερό και ο αέρας, τόσο περισσότερο ταιριάζουν στον ανθρώπινο οργανισμό.

Σύμφωνα με τον Α.Α.Μικουλίν, Σοβιετικό ακαδημαϊκό που έχει ασχοληθεί με τα μυστικά της μακροζωίας, δεν πρέπει να τρώμε τα εξής ή και να τα τρώμε όσο λιγότερο μπορούμε:

1) Τα προϊόντα που περιέχουν μαγιά, γιατί προκαλούν ζύμωση στα έντερα.

2) Τα οργανικά λίπη, γιατί υποβοηθούν την δημιουργία στείρωσης. αντικατάσταση με φυσικά έλαια, ελαιόλαδο, ηλιέλαιο κ.λ.π.

3) Η ζάχαρη και το αλάτι είναι λευκοί εχθροί του ανθρώπου.

4) ΝΑ ΤΡΩΜΕ ΜΟΝΟ ΟΤΑΝ ΠΕΙΝΑΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΤΡΩΜΕ ΟΣΟ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΝ ΛΙΓΟΤΕΡΟ.

Νομίζω ότι θα ήταν καλό να προσθέσω επίσης την διατροφή των κατοίκων της Αλωχαλίας που θεωρούνται αιωνόβιοι: Κύρια καθημερινή τροφή τους είναι ένας χυλός που φτιάχνεται από καλαμποκάλευρο, λαγάνες, χαλβάς, τυριά, ξινόγαλο, ανθόγαλο. Επίσης τρώνε πολύ συχνά καρύδια, κάστανα, φαγητά από φασόλια, λάχανα, παντζάρια, κρεμμύδια και σκόρδα. Βασική τροφή επίσης των αιωνόβιων κάποιας άλλης περιοχής του Πακιστάν αποτελείται από αμυλούχες τροφές, γαλακτομικά προϊόντα και δημητριακά, όπως επίσης και από άγριους καρπούς, βατόμουρα, κρεμμύδια, σκόρδα. Οπως βλέπουμε λείπει από την διατροφή του το κρέας, από το οποίο κατανάλωναν πολύ λίγο και αυτό γιατί το κρέας δηλ. τα λευκώματα πρέπει να καταναλώνονται λίγο, ίσα-ίσα για να αποκαταστούνται τα λευκά κύτταρα. Το παραπάνω χρησιμοποιείται για καύσιμο και χρειάζεται πολύ κατανάλωση ενέργειας για να καεί, αλλιώς βάζεις περιττά κιλά δηλ. λίπος. Όπως βλέπουμε από τις παραπάνω διατροφές, οι αιωνόβιοι χρησιμοποιούν κατ' αρχάς φυσικές τροφές και κατά δεύτερον παντρεύοντας έντεχνα τροφές με Ράγιας και Τάμας ιδιότητες.

Κλείνοντας θα ήθελα επιγραμματικά να αναφέρω μια μελέτη που έχει κάνει η Βάντα Σότελ στο βιβλίο της " Ιατρική Αστρολογία " σε σχέση με τα ζώδια και τα κατ' εξοχήν μέταλλα αυτών.

Κριός Κεφάλι Φωσφορικό Νάτριο

Ταύρος Λαιμός Θειϊκό Νάτριο

Δίδυμα Χέρια Χλωριούχο Κάλιο

Καρκίνος Στομάχι-Στήθος Φθοριούχο Ασβέστιο

Λέων Καρδιά-Πλάτη Φωσφορικό Μαγνήσιο

Παρθένος Έντερα Θειικό Κάλιο

Ζυγός Νεφρά Φωσφορικό Νάτριο

Σκορπιός Γεννητικά όργανα Θειικό Ασβέστιο

Τοξότης Μηροί Πυριτικό Οξείδιο

Αιγόκερος Γόνατα Φωσφορικό Ασβέστιο

Υδροχόος Αστράγαλος Χλωριούχο Νάτριο

Ιχθείς Πέλματα Φωσφορικός Σίδηρος

Esoterica.gr

Press to Continue.......

Friday, 29 May 2009

ΕΥΡΥΤΕΡΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΕΠΕΡΧΟΜΕΝΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ

Γράφει: ο Δρ. Αθανάσιος Ε. Δρούγος
Από το Ιράκ, το Αφγανιστάν και το Λίβανο μέχρι το HAMASTAN οι πόλεμοι αποδεικνύονται ότι είναι διαφορετικοί των προηγουμένων, ενώ σταδιακά θα μεταπίπτουν σε εντελώς νέα πεδία μαχών.
Οι εχθροί της Δύσης δεν θα μπορούν να ισοδυναμούν την Δυτική τεχνολογία, γι αυτό θα ενεργούν ασύμμετρα και μη-γραμμικά για να καταστήσουν την τεχνολογία αναποτελεσματική.
Είναι πολύ πιθανό να έχεις θέσει υπό τον έλεγχό σου όλες τις βάσεις του εχθρού, και ξαφνικά κάποιοι 18χρονοι με αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς (IEDs) να σου προκαλέσουν πολλά προβλήματα και απώλειες, επιφέροντας δυσμενείς επιπτώσεις στις στρατιωτικές μονάδες.

Οι Δυτικοί στρατοί θα πρέπει να κατανοήσουν ότι οι πόλεμοι θα έχουν παλίρροια και άμπωτη και δεν θα τελειώνει ποτέ η διένεξη, ακόμα και αν έχει απονευρώσει όλους τους πυρήνες της αντίστασης.

Οι αντίπαλοι της Δύσης στο AFPAK και στη Μεσοποταμία κινούνται “σε επίπεδο φυλών, άρα οι φυλές και οι μεταξύ τους σχέσεις θα καθορίζουν πολλά στο μέλλον”.
Η ιδεολογία οργανώσεων τύπου Χαμάς και Χεζμπολάχ θα επιβιώνει, και μπορεί να εξαλειφθεί αν εξοντώσεις και τον τελευταίο δικό της. Τέτοιοι εχθροί (όπως αποδείχθηκε από τις Ισραηλινές επιχειρήσεις στο Λίβανο και στο HAMASTAN δεν μπορούν να εξαλειφούν τελείως. Η Χεζμπολάχ το 2006 επιβίωσε (παρά τις απώλειες), υποχωρώντας αργά, ενώ παράλληλα έβαλε με καταιγισμό πυραυλικών επίθεση στο Β. Ισραήλ.

Τα LESSONS LEARNED από το Λίβανο είναι εντυπωσιακά, ενώ απεδείχθη ότι για πρώτη φορά από το 1948 η Ισραηλινή εφεδρεία εμφάνισε κενά.

Απαραίτητες για να αντιμετωπίσουν τους μελλοντικούς εχθρούς σε κατοικημένους τόπους είναι οι URBAN TRAINING FACILITIES (όπως η Ισραηλινή στην έρημο NEGEV που είναι μια σύγχρονη Αραβική πόλη σε Μεσανατολική Αρχιτεκτονική, τζαμιά, νοσοκομεία, γέφυρες, σχολεία). Εκεί εκπαιδεύονται Αμερικανοί Πεζοναύτες και επίλεκτες δυνάμεις του Ισραήλ. Πόσο άραγε γνωρίζουμε καλά πόλεμο κατοικημένων τόπων;

Στις 56 σελίδες μελέτης του Διοικητή της Νατοϊκής TRANSFORMATION COMMAND (SACT) και της Αμερικανικής JOINT FORCES COMMAND (JFC) Στρατηγού JOHN MATTIS με τίτλο “οι ΗΠΑ στις επόμενες δύο δεκαετίες”, επισημαίνεται ότι “οι μελλοντικοί πόλεμοι θα είναι πιο κοντά στο AGINCOURT του 1415 όταν οι Άγγλο-Ουαλοί ιππότες νίκησαν τους Γάλλους, παρά στο STAR TREK”. (Για τη μάχη του AGINCOURT μπορείτε να διαβάσετε στον Σαίξπηρ “HENRY-V” ή στο βιβλίο του Τζην Κήγκαν “ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ”.

Επανερχόμενοι στο AFPAK τι θα συμβεί σε κάποια χρονική φάση στο Αφγανιστάν, αν οι TALIBAN έχουν στη διάθεσή τους εναντίον των UAVs βραχέως βεληνεκούς αντιαεροπορικά συστήματα; (Ειδικά στον “δακτύλιο του LOGAR – WARDAK – WAZNI – ZABUL – HELMAND). Δηλαδή τι θα γίνει αν οι TALIBAN έχουν MANPADS τύπου STRELA – IGLA. Έχουν οι Αμερικάνοι έτοιμο ένα “Σχέδιο Β”;

Τέλος στο ευρύτερο ορίζοντα, μπορούν Ινδοί και Πακιστανοί να ελέγξουν μια πυρηνική κρίση; Όπως είναι γνωστό δεν διαθέτουν υψηλού επίπεδου συστήματα EARLY WARNING και DETECTION, ενώ μια πυρηνική αντιπαράθεση θα έχει και άμεσο αποτέλεσμα την απώλεια 22 εκατ. ανθρώπων.

Επιπρόσθετα υπάρχει μεγάλη ανησυχία γιατί “παρατηρείται νευρικότητα που μπορεί να χειροτερέψει τα πράγματα”. Μου θυμίζει το 1983 επί Ψυχρού Πολέμου, την Αμερικανική άσκηση των ΗΠΑ με την ονομασία ABLE ARCHER την οποία η τότε ΕΣΣΔ εξέλαβε ως πυρηνική επίθεση των Αμερικάνων. Τότε επικρατούσε ιδιαίτερη νευρικότητα και λόγω της κατάρρευσης των Νοτιοκορεατικού αεροσκάφους KAL από Σοβιετικό πύραυλο αέρος-αέρος στη νήσο Σαχαλίνη στην Άπω Ανατολή. Ασφαλώς από τα χειρότερα είναι το BROKEN ARROW, που σημαίνει απώλεια ατομικού όπλου. Και υπάρχουν κάποιες (20;) LOOSE NUKES στον μετα-Σοβιετικό χώρο που δεν βρέθηκαν ποτέ. Πού είναι σήμερα;
Anaconda.gr
Press to Continue.......

Πιέσεις σε Τουρκία για λαθρομετανάστες

Η Κομισιόν θέλει να αλλάξει το καθεστώς επανεισδοχής - Ο Μπαρό ζήτησε να εισαχθεί το θέμα στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.Πιέσεις στην Τουρκία να αλλάξει στάση στο θέμα της επανεισδοχής των λαθρομεταναστών, που διέρχονται από το έδαφός της καθ' οδόν προς την Ελλάδα και την Ευρώπη ασκεί συνεχώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως εξήγησε χθες σε αποκλειστικές για την Ελλάδα δηλώσεις του στην «Κ», ο αντιπρόεδρός της Ζακ Μπαρό. Ομως, όπως επίσης δέχθηκε, μέχρι στιγμής οι προσπάθειες αυτές έχουν πέσει στο κενό.

Το θέμα της λαθρομετανάστευσης συζητήθηκε χθες σε ειδική συνάντηση των επιτρόπων στις Βρυξέλλες, ενόψει της κατάθεσης, σήμερα, εισήγησης στους υπουργούς Εσωτερικών των κρατών-μελών για την έγκριση πακέτου βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων μέτρων αντιμετώπισης του φαινομένου.

Σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής, η Ελλάδα είναι σε απόλυτους αριθμούς η πλέον πληττόμενη από τη λαθρομετανάστευση μεσογειακή χώρα της Ε.Ε., με συνολικά 57.260 αιτήσεις ασύλου, κυρίως από Πακιστανούς, Αφγανούς και Γεωργιανούς μόνο την τριετία 2006-2008. Εξ αυτών, θα πρέπει να σημειωθεί, εγκρίθηκε μόλις το 0,08%, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι το υπόλοιπο… 99,92% εγκαταλείπει τη χώρα, ενώ πολλαπλάσιος είναι ούτως ή άλλως ο αριθμός των «απλών» λαθρομεταναστών που δεν ζητούν καν άσυλο.

Οι περισσότεροι από αυτούς φθάνουν στην Ελλάδα μέσω Τουρκίας, αλλά όπως επισήμανε ο Μπαρό, οι προσπάθειες που έχουν γίνει από τον ίδιο, μεταξύ άλλων με επίσκεψή του στην Αγκυρα τον Νοέμβριο, έχουν πέσει στο κενό και η τουρκική πλευρά δηλώνει πλήρη αδυναμία να δεχθεί τους λαθρομετανάστες που έχουν περάσει από το έδαφός της. Αυτό, όπως σημείωσε ο Γάλλος αντιπρόεδρος της Επιτροπής, τον οδήγησε να ζητήσει, χθες, από τον επίτροπο Διεύρυνσης, Ολι Ρεν, να εισάγει «λίγο εντονότερα» το θέμα στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, στο πλαίσιο του ευρύτερου ευρωτουρκικού «δούναι και λαβείν». Αλλωστε οικονομικά «ήδη βοηθάμε αρκετά» την Τουρκία, πρόσθεσε…

Αντίστοιχα προβλήματα όμως υπάρχουν και με τη δεύτερη σημαντική χώρα διέλευσης λαθρομεταναστών, τη Λιβύη, αλλά όπως επεσήμανε ο Μπαρό κάθε συνεννόηση με τρίτες χώρες, ακόμα και ο «χρηματισμός» τους για να φανούν πιο συνεργάσιμες, είναι αναγκαστικά πολύ μακροπρόθεσμος στόχος. Βραχυπρόθεσμα η λύση μπορεί να δοθεί μόνο εντός της ίδιας της Ευρώπης.

Ετσι, ο ίδιος θα ζητήσει άμεσα από τα «βόρεια» κράτη-μέλη να δεχθούν στο έδαφός τους μέρος των αιτούμενων ασύλου που σήμερα έχουν εγκλωβισθεί στην Ελλάδα, την Ιταλία, τη Μάλτα, την Κύπρο ή και την Ισπανία, αν και όπως παραδέχθηκε δεν θα είναι εύκολο να συμβεί κάτι τέτοιο. Αλλωστε ήδη προβλέπεται κοινοτική ενίσχυση ύψους 4.000 ευρώ για κάθε λαθρομετανάστη (εφόσον έχει ζητήσει άσυλο) που μετεγκαθίσταται εντός Ευρώπης, για παράδειγμα από την Ελλάδα στη Γερμανία. Ομως, ως κίνητρο είναι προφανές ότι μάλλον δεν αρκεί, όπως ανεπαρκή έχουν αποδειχθεί τα ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων που έχουν ήδη δεσμευθεί για δράσεις κατά της λαθρομετανάστευσης. Το πραγματικό ζητούμενο, κατέληξε ο Μπαρό, είναι «να κοιτάξουμε την πραγματικότητα κατάματα», διαφορετικά η τραγωδία θα συνεχίζεται.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Press to Continue.......

Επιστολή διακεκριμένων ακαδημαϊκών προς την αμερικανική κυβέρνηση για το θέμα της ονομασίας της ΠΓΔΜ

Επιστολή προς την αμερικανική κυβέρνηση, με την οποία ζητούν να "σταματήσει η παραχάραξη της Ιστορίας από την κυβέρνηση των Σκοπίων σχετικά με το όνομα της Μακεδονίας", απέστειλαν, ενυπόγραφα, διακεκριμένοι ακαδημαϊκοί από αναγνωρισμένα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Η πρωτοβουλία, που ξεκίνησε από τις 18 Μαΐου, πλαισιώνεται από τη δημιουργία ιστοσελίδας (http://macedonia-evidence.org), μέσα από την οποία καλούνται οι ακαδημαϊκοί Κλασικών Σπουδών (Ιστορίας και Αρχαιολογίας) να υποστηρίξουν την κίνηση και να ερευνήσουν τα στοιχεία που παρατίθενται για την ιστορία της ελληνικής Μακεδονίας.

Μέχρι σήμερα, έχουν υπογράψει το σχετικό κείμενο 237 πανεπιστημιακοί καθηγητές. «Βοηθήστε την κυβέρνηση της ΠΓΔΜ να καταλάβει πως δεν μπορεί να οικοδομεί μία εθνική ταυτότητα εις βάρος της ιστορικής αλήθειας», αναφέρουν στην επιστολή τους οι ακαδημαϊκοί, ενώ απαντούν σε ερωτήματα σχετικά με το θέμα και καλούν την αμερικανική κυβέρνηση να «διορθώσει τα λάθη» της απελθούσας κυβέρνησης του Τζορτζ Μπους.

Στον κατάλογο αυτών που υπογράφουν, υπάρχουν ονόματα καθηγητών των πανεπιστημίων του Πρίνστον, του Χάρβαρντ και της Οξφόρδης, καθώς και επιφανών ακαδημαϊκών από πανεπιστήμια της Ελλάδας, της Γερμανίας, της Ελβετίας, της Ιταλίας, της Αυστρίας, του Καναδά, της Βρετανίας και των ΗΠΑ.

«Πρόκεται για ένα κείμενο τεκμηριωμένο, που παρουσιάζεται με βάση επιστημονικές έρευνες και τεκμηριώνεται με εικόνες μνημείων και επιγραφών, χωρίς να έχει οποιοδήποτε ίχνος εθνικιστικών εξάρσεων», δήλωσε η καθηγήτρια Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, Θεοδοσία Στεφανίδου - Τιβέριου.
sofiatimes.com
Press to Continue.......

Η Τουρκία κι εμείς

Βαρυφορτωμένοι από τη σκανδαλολογία (και τα ίδια τα σκάνδαλα) δεν δώσαμε σημασία σε μια «μικρή φράση» του πρωθυπουργού, όταν ανακοίνωσε τους υποψήφιους ευρωβουλευτές, ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για τα εθνικά μας θέματα.
Μήνες κρίσιμοι επειδή η «νέα» πολιτική Ομπάμα επιδιώκει (όπως και επί Μπους) συνολική λύση των προβλημάτων της ευρείας περιοχής, από τα Βαλκάνια ως τη Μ. Ανατολή και το Αφγανιστάν, αλλάζοντας προσέγγιση -το καλό το παλληκάρι… Εν ολίγοις «τρέχει» νέα προσπάθεια ταχείας επίλυσης (της σημερινής φάσης) του Ανατολικού Ζητήματος με την Τουρκία πάντα στο επίκεντρο. Η λύση περιλαμβάνει και τα δικά μας εθνικά θέματα (Κυπριακό, Τουρκία, Σκόπια) τα οποία σε μας φαίνονται διμερή αλλά στην πραγματικότητα είναι τμήμα του Ανατολικού Ζητήματος. Έχουν, δηλαδή, διεθνή διάσταση.
Μετά την επίσκεψη Ομπάμα στην Τουρκία ο νυν υπουργός Εξωτερικών κ. Νταβούτογλου δήλωσε ότι πρώτος στόχος είναι «μηδενικά προβλήματα με τους γείτονες». Για να επιτευχθεί ο στόχος προϋπόθεση είναι να επιλυθεί το Κουρδικό. Ο πρόεδρος Γκιουλ δήλωσε (για το Κουρδικό) ότι «κάτι πρέπει να κάνουμε» και βρέθηκε «αιφνιδίως» κατηγορούμενος για σκάνδαλο ! Τα σκάνδαλα είναι όπλο ευρείας χρήσης και αφανών στόχων. Στην Άγκυρα πάντως μιλούν για «άγνωστο» σχέδιο επίλυσης του Κουρδικού, ενώ ο Οτζαλάν, σε ρόλο επίδοξου Μαντέλα, συγκλίνει με προϋποθέσεις.

Οι διεργασίες διευθέτησης του Κουρδικού φαίνεται ότι άρχισαν από καιρό, το αργότερο από την επομένη της πρώτης εκλογικής νίκης του Ερντογάν. Τότε ο στρατηγός Εβρέν πρότεινε, απροσδόκητα, να γίνει η Τουρκία Ομοσπονδία (!) και η γνωστή Κούρδα Λεϊλά Ζανά επικρότησε, χωρίς «παραδόξως» να αντιδράσει κανείς. Ένα ισχυρό εμπόδιο, η Εργκένεκον, εξουδετερώνεται (με την επιφυλακτική συναίνεση της ηγεσίας του Στρατού) υπό το κάλυμμα του εκδημοκρατισμού. Η πραγματική ανάγκη κάθαρσης και εκδημοκρατισμού δεν τα εμποδίζει να είναι όπλα και αφανών στόχων, όπως η εκκαθάριση αντιπάλων στην αλλαγή πολιτικής. Εκδημοκρατισμός σημαίνει δημιουργία νέων ελεγχόμενων μηχανισμών πιστών στη νέα πολιτική. Χωρίς(ελεγχόμενο) εκδημοκρατισμό δεν επιλύεται το Κουρδικό. Με (προσχηματικό ή όχι) εκδημοκρατισμό οι πόρτες της ΕΕ δεν κλείνουν οριστικά παρά την Μέρκελ και τον Σαρκοζί. Βιάζονται όσοι προεξοφλούν το τέλος.

Παράλληλα με το Κουρδικό ανακινήθηκε το Κυπριακό (σχέδιο Ανάν) σε στιγμή αναβάθμισης της Τουρκίας. Οι πιέσεις στο Ισραήλ για το Παλαιστινιακό και η προσέγγιση του Ιράν συμπληρώνουν την εικόνα. Το ερώτημα είναι αν (μετά την έκλειψη του Τάσου Παπαδόπουλου) εξελίσσεται (με όπλο και εδώ τα σκάνδαλα…) η αποδιάρθρωση/αναδιάρθρωση της ελληνικής πολιτικής σκηνής ενόψει, σε δεύτερη φάση, της «επίλυσης» και του Αιγαίου. Χωρίς αντιστάσεις.

του Απόστολου Αποστολόπουλου
Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ, την Δευτέρα 25-05-09
Press to Continue.......

Thursday, 28 May 2009

Διάδοση και ανάπτυξη – το ξεσκέπασμα της σύνδεσης

Τα μέτρα ασφαλείας για την πρόληψη της διάδοσης επικίνδυνων όπλων, υλικών και τεχνογνωσίας έχουν παραβιαστεί. Η Rita Grossman-Vermaas εξετάζει το πώς οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανισμοί μπορούν να καλύψουν τα κενά.
Τον Ιανουάριο του 2004, συνελήφθη ο Abdul Qadeer Khan, ο Πακιστανός πυρηνικός επιστήμονας που θεωρείται ο ιδρυτής του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου του Πακιστάν. Για περισσότερο από μια δεκαετία, ενορχήστρωνε λαθραία ένα δίκτυο εξάπλωσης πυρηνικής τεχνολογίας την οποία είχε πωλήσει σε πολυάριθμους πελάτες συμπεριλαμβανομένης της Βόρειας Κορέας, του Ιράν και της Λιβύης.
Ο Πακιστανός πυρηνικός επιστήμονας, AQ Khan. Αν και εθνικός ήρωας στην πατρίδα του, το έργο του Khan περιλάμβανε την κρυφή προμήθεια πυρηνικής τεχνολογίας σε κράτη όπως το Ιράν και η Λιβύη. (© AP / Reporters )

Το δίκτυο του AQ Khan ανέδειξε το πόσο εύκολα μπορούν αν αποκτηθούν η γνώση και οι τεχνολογίες των όπλων μαζικής καταστροφής (WMD). Ακόμη και με νομικά πλαίσια ελέγχου των εξαγωγών, μπορεί να λειτουργήσει ένας «παγκοσμιοποιημένος πυρηνικός ιδιωτικός τομέας».

Η περίπτωση του δικτύου του Khan είναι μια προειδοποίηση ότι τα παραδοσιακά μέτρα ασφαλείας για την μη-διάδοση των πυρηνικών είναι ανεπαρκείς απέναντι στην αυξημένη εξάπλωση της προηγμένη τεχνολογίας – και της εμφάνισης απατεώνων, μη-κρατικών πρωταγωνιστών. Το ίδιο ισχύει και για την διάδοση των βιολογικών και χημικών όπλων.

Το παράνομο δίκτυο απόκτησης πυρηνικών του Khan δεν είναι το μοναδικό. Το Ιράν και η Ινδία θεωρούνται ότι παραμένουν ενεργά στην μαύρη αγορά των πυρηνικών. Διάφοροι άλλοι έχουν εμπλακεί στην παράνομη μεταβίβαση τεχνολογίας, τον αντιπερισπασμό και/ή την κρυφή δραστηριότητα για την ανάπτυξη πυρηνικής δυνατότητας. Οι περιπτώσεις αυτές, μαζί με τις αναφορές του τύπου για λαθρεμπόριο πυρηνικών από κάποια πρώην Σοβιετικά κράτη, δείχνουν ότι η διάδοση αυξάνεται τόσο γεωγραφικά όσο και από κρατικό επίπεδο σε κάτω-του-κρατικού επίπεδο.

Έτσι ποιος εμπλέκεται σε αυτή την διάδοση; Η τελευταία δεκαετία μας αποκαλύπτει ότι «κράτη σε κίνδυνο» μπορούν να συνεισφέρουν στην διάδοση των WMD, ακόμη και αθέλητα. Στα κράτη αυτά συμπεριλαμβάνονται εκείνα που είναι ήδη γνωστά ή ύποπτα για εμπλοκή στην εξάπλωση, και ασταθή κράτη όπου μπορούν να λειτουργήσουν εύκολα παράνομες ή ανατρεπτικές ομάδες. Οι προηγμένες δημοκρατίες – όπου μερικές φορές επιχειρήσεις παρείχαν ακούσια την απαραίτητη τεχνολογία και εξοπλισμό στους ενδιαφερόμενους – είναι μια επιπλέον πρόκληση.

Το κενό μεταξύ των αντικειμενικών στόχων της σκληρής ασφάλειας (διασπορά) και της μαλακής ασφάλειας (διεθνής ανάπτυξη και οικοδόμηση ικανότητας) σπάνια γεφυρώνεται αποτελεσματικά.
Εν των μεταξύ, η υπάρχουσα μη-διάδοση, οικοδόμηση ικανότητας και οι παγκόσμιες νόρμες ανάπτυξης, οι συνθήκες, και οι εθνικές στρατηγικές είναι ένα συνονθύλευμα μέτρων. Συχνά λειτουργούν κοντά στην απομόνωση. Όλοι οι παράνομοι μπορούν να εκμεταλλευτούν την έλλειψη αυτή της αμοιβαίας υποστήριξης σε όλα τα εθνικά και λειτουργικά σύνορα.

Εν ολίγοις, σπάνια γεφυρώνεται αποτελεσματικά το κενό μεταξύ των αντικειμενικών στόχων της σκληρής ασφάλειας (διάδοση) και της μαλακής ασφάλειας (διεθνής ανάπτυξη και οικοδόμηση ικανότητας). Με αποτέλεσμα μια άμεση πρόκληση να είναι ο καλύτερος συντονισμός των υπαρχόντων εργαλείων που περιορίζουν την ικανότητα των κρατών για την διάδοση.
Ψήφισμα Συμβουλίου Ασφαλείας 1540
Για να βοηθήσει στο κλείσιμο του μεγάλου αυτού κενού, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) ενέκρινε ομόφωνα το Ψήφισμα 1540 τον Απρίλιο του 2004. Το ψήφισμα διατυπώνει μια παγκόσμια βασική γραμμή για μέτρα εναντίον της διάδοσης και υποχρεώνει όλα τα κράτη να τα εφαρμόσουν καταλλήλως. Το ψήφισμα 1540 απαιτεί από τα κράτη να «ποινικοποιήσουν την διάδοση, να θεσπίσουν αυστηρούς ελέγχους στις εξαγωγές, και να διασφαλίσουν όλα τα ευαίσθητα υλικά εντός των συνόρων τους». Το ψήφισμα 1540 απαιτεί από τα κράτη να «ποινικοποιήσουν την εξάπλωση, να θεσπίσουν αυστηρούς ελέγχους στις εξαγωγές, και να διαφυλάξουν όλα τα ευαίσθητα υλικά εντός των συνόρων τους». Το ψήφισμα περιλαμβάνει επίσης και 12 σημεία απαιτώντας από όλα τα κράτη να:

* «εγκρίνουν και να επιβάλλουν τους κατάλληλους αποτελεσματικούς νόμους που απαγορεύουν σε οποιαδήποτε μη-κρατική οντότητα να κατασκευάσει, αποκτήσει, κατέχει, αναπτύξει, μεταφέρει, μεταβιβάσει ή χρησιμοποιήσει πυρηνικά, χημικά ή βιολογικά όπλα και τα μέσα μεταφορά τους»·
* αναπτύξουν και διατηρήσουν «αποτελεσματικά υλικά μέτρα προστασίας»·
* προχωρήσουν σε «συνοριακούς ελέγχους και προσπάθειες επιβολής του νόμου» για να αντιμετωπίσει την παράνομη διακίνηση· και
* θεσπίσουν «ελέγχους στις εθνικές εξαγωγές και τις μεταφορτώσεις».

Το Ψήφισμα αυτό επέβαλε μια απαίτηση για μέτρα από την πλευρά της προμήθειας απέναντι στην διάδοση σε κάθε κράτος του κόσμου.
Εμπόδια στην υλοποίηση
Το Ψήφισμα 1540 σημάδεψε τη σημαντικότερη ευκαιρία μέχρι στιγμής να παρασχεθεί στα κράτη που είναι σε κίνδυνο η ικανότητα να προσαρμοστούν στους παγκόσμιους κανόνες της μη διάδοσης. Παρουσιάστηκε το 2004 με μεγάλη προβολή και η κυβέρνηση Bush των ΗΠΑ το χαρακτήρισε ως κρίσιμο συστατικό της ατζέντας ασφαλείας της.

Αλλά ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες ούτε και η διεθνής κοινότητα προώθησαν το Ψήφισμα από του να είναι μια πολύπλευρη ντιρεκτίβα για να γίνει ένα αποτελεσματικό εργαλείο για την μη-διάδοση.

Τα αποτυχημένα κράτη είναι ήδη εκτροφεία τρομοκρατικών ομάδων. Μπορούν επίσης να προσφέρουν τρόπους για την διάδοση των όπλων μαζικής καταστροφής
(© Science Photo Library / Van Parys Media )
Αν και το ψήφισμα αναθέτει την ευθύνη στα κράτη για να προσφέρουν και να ζητήσουν βοήθεια, δημιούργησε επίσης μια επιτροπή για να λειτουργήσει ως γραφείο επεξεργασίας των αναφορών που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη των ΗΕ. Η Επιτροπή του 1540 υποστηρίζεται από το Συμβούλιο Ασφαλείας και οκτώ εξωτερικούς ειδικούς. Όμως το τεράστιο μέγεθος των καθηκόντων του ξεπερνά σε πολύ μεγάλο βαθμό την ικανότητά του για την επίτευξη παγκόσμιας συμμόρφωσης με τους αντικειμενικούς στόχους του Ψηφίσματος. Η πίεση πάνω στις δυνάμεις του είναι περίπλοκη λόγω της απουσίας αναφορών από πολλά κράτη, κάτι που αντικατοπτρίζει είτε τη έλλειψη ικανότητας είτε προθυμίας για αναφορά.

Σε πολλά κράτη, η απειλή των WMD είναι πολύ χαμηλά στην εθνική ατζέντα. Άλλες πιο άμεσες προκλήσεις όπως είναι η πολιτική σταθερότητα, η φτώχεια, τα ποσοστά θνησιμότητας και η υποδομή κερδίζουν περισσότερη προσοχή και πόρους. Κάποια κράτη επιχειρηματολογούν ακόμη και εναντίον της νομιμότητας του Ψηφίσματος, κάνοντας την επιβολή της συμμόρφωσης – χωρίς την ικανοποίηση των κατάλληλων προτεραιοτήτων οικοδόμησης-ικανότητας – μια πρόκληση.

Η πλήρης απαρέγκλιτη τήρηση θα επιτευχθεί μόνον όταν όλα τα κράτη συνειδητοποιήσουν ότι η υλοποίηση του 1540 είναι για το καλύτερο συμφέρον τους, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Για να συμβεί αυτό, το κρίσιμο πρώτο βήμα είναι να αναγνωριστεί το σε ποια κράτη η ανάπτυξη εσωτερικών προτεραιοτήτων θα βοηθήσει επίσης στην υλοποίηση του ψηφίσματος. Κάτι που η επιτροπή άρχισε να εξετάζει μέσα από την πραγματοποίηση επιτυχημένων ανοιγμάτων προσέγγισης σε μη-κυβερνητικές οργανώσεις (Μ.Κ.Ο.), διεθνείς οργανισμούς και κράτη ατομικά που έχουν γνώση για να προσφέρουν βοήθεια για την υλοποίηση.

Οι απαντήσεις του «κυβερνητικού συνόλου» σε πολύπλοκα προβλήματα δεν είναι εύκολες. Οι εθνικές υπηρεσίες συχνά εντέλλονται να εστιάσουν τις δραστηριότητές τους πάνω σε περιορισμένους τομείς. Κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε μια μυωπική νοοτροπία.

Όμως αρκετά κράτη του ΝΑΤΟ, όπως επίσης η Σουηδία και η Αυστραλία, άρχισαν να ενοποιούν την αμυντική, αναπτυξιακή και διπλωματική τους πολιτική για να εμπλέξουν αδύναμα, αποτυγχάνοντα και κατεστραμμένα από τον πόλεμο κράτη, με διαφορετικά επίπεδα επιτυχίας.

Ωστόσο, οι περισσότερες κυβερνήσεις σε ατομικό επίπεδο, παλεύουν ακόμη να καθορίσουν μια στρατηγική προσέγγιση και να βρουν πόρους για να αντιμετωπίσουν τις προσδιορισμένες απειλές. Οι οποίες μπορεί να συμπεριλαμβάνουν την τρομοκρατία, τα εύθραυστα καθεστώτα, ή τη βίαιη σύγκρουση.

Η μείωση της απόστασης μεταξύ της ανάπτυξης και των ανησυχιών για την ασφάλεια απαιτεί μακροπρόθεσμη πολιτική και χρηματοδοτική δέσμευση. Η καλύτερη ενσωμάτωση πολιτικής, ο συντονισμός και οι αυξημένες διασυνδέσεις μπορούν να ελευθερώσουν πόρους για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο αναπτυσσόμενος κόσμος.

Για παράδειγμα, ένας ελαφρά αυξημένος προϋπολογισμός για τους αντικειμενικούς στόχους του «κράτους δικαίου» μπορεί να επιτύχει το νομικό πλαίσιο για τον έλεγχο των εξαγωγών και την ποινικοποίηση της συμπεριφοράς της διάδοσης. Παρόμοια, κάποια μέτρα μεταρρύθμισης για τον τομέα της ασφάλειας μπορούν να περιλαμβάνουν επιπρόσθετη εξάσκηση για την αντιμετώπιση της διάδοσης. Ακόμη και έτσι, τελικά υπάρχει μικρή αμφιβολία για το ότι θα είναι απαραίτητοι επιπλέον πόροι.
Nunn-Lugar: Μελέτη περίπτωσης στην ανάπτυξη μέσου για την μη-διάδοση
Τα συνεργατικά προγράμματα μη-διάδοσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας δείχνουν το πώς έχουν ανακατευτεί τα σκληρά και τα μαλακά εργαλεία για την ασφάλεια, αν και αθέλητα. Όταν οι Γερουσιαστές των ΗΠΑ Sam Nunn και Richard Lugar συνέγραψαν την Μείωση της Σοβιετικής Πυρηνικής Απειλής Νομοθετική Πράξη του 1991, η κύρια επικέντρωση ήταν πάνω στην διασφάλιση και στην καταστροφή πυρηνικών όπλων και των μέσων μεταφοράς τους στην πρώην Σοβιετική Ένωση.

Αρχικά η προσπάθεια καθοδηγήθηκε από το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ. Αλλά καθώς το Κογκρέσο των ΗΠΑ άρχισε να συνειδητοποιεί το εύρος της πρόκλησης, δημιούργησε ένα μείγμα από πρωτοβουλίες χρησιμοποιώντας πολύπλευρες υπηρεσίες όχι μόνον για να ασχοληθούμε με τα «σκόρπια» όπλα και υλικά, αλλά επίσης για να αναπτύξουν τρόπους για να τιθασεύσουν το επιστημονικό ταλέντο για οικονομική ανάπτυξη.

Πάνω σε μια μάλλον ad hoc βάση, τα προγράμματα των ΗΠΑ για την μείωση της απειλής εξελίχθηκαν σε ευρύτερες, προσπάθειες πολλών-υπηρεσιών για να κρατήσουν τα WMD, τα υλικά τους και την απαραίτητη τεχνογνωσία μακριά από τα χέρια των εχθρικών κρατών και των τρομοκρατικών ομάδων.

Στην σκληρή πλευρά της ασφάλειας αυτής της ατζέντας υπήρξε αξιοσημείωτη επιτυχία. Όμως μόνον αργοπορημένα μπαίνει στο παιχνίδι η επίσημη σύνδεση μεταξύ της οικοδόμησης θεσμού/ικανότητα και της ικανότητας διατήρησης αυτών των προσπαθειών για την μη-διάδοση.

Η εμπειρία του ΝΑΤΟ στην άμυνα και τον διάλογο μπορεί να το κάνει μια δομή που να συνδέει την μη-διασπορά και την οικοδόμηση-ικανότητας
Για παράδειγμα, τα προγράμματα των ΗΠΑ για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης παραμένουν διαχωρισμένα από τις εξελισσόμενες δραστηριότητες για την μη-διάδοση. Κάτι που συμβαίνει παρ’ όλες τις προσπάθειες της κυβέρνησης των ΗΠΑ για να προωθήσουν τους επιστήμονες των όπλων, που επιζητούν ευκαιρίες για μη-στρατιωτική, πολιτική απασχόληση.

Νέα μοντέλα που παρέχουν κίνητρα στον ιδιωτικό τομέα για να επενδύσουν, για παράδειγμα, στην βιοεπιστημονική αρτιότητα γνώσεων στην πρώην Σοβιετική Ένωση μπορούν να βοηθήσουν στον μετασχηματισμό της γνώσης πάνω στα όπλα σε πολύτιμη έρευνα για τις προκλήσεις της παγκόσμιας υγείας. Την ίδια στιγμή, θα έβγαζε «εκτός αγοράς» τους βιοεπιστήμονες για τους εκείνους που ενδεχομένως ενασχολούνται με την διάδοση.

Η κεφαλαιοποίηση πάνω στις Αμερικανικές, των G8 και σε άλλες για την μη-διάδοση και οικονομικές επενδύσεις είναι το κλειδί για την συρρίκνωση της περιπλοκότητας των WMD. Ο συντονισμός των δραστηριοτήτων και της πληροφόρησης είναι ένα καίριο στοιχείο, καθώς όλο και περισσότερο τα προγράμματα της μη-διάδοσης επεκτείνονται πέρα από την πρώην Σοβιετική Ένωση.

Έχει αναγνωριστεί η αξία της συνεργατικής μη-διάδοσης. Όμως έχει υποτιμηθεί και παρανοηθεί η σπουδαιότητα της οικοδόμησης ικανότητας και της οικονομικής ανάπτυξης.

Η παγκόσμια υλοποίηση του 1549 απαιτεί να ακονιστούν, να χρησιμοποιηθούν και να γίνει πλήρης εκμετάλλευση των εργαλείων «συνεργατικής μη-διάδοσης». Για να αποκτήσουμε την απαραίτητη πολιτική θέληση για να το πράξουμε αυτό θα απαιτηθεί αναγνώριση του δεσμού μεταξύ των διεθνών αντικειμενικών στόχων για την μη-διάδοση και των ευπαθειών που συνδέονται με τα κράτη σε κίνδυνο.

Οι ανεπαρκείς, οι ανύπαρκτοι ή οι μη εφαρμοζόμενοι έλεγχοι στις εξαγωγές, είναι απλά μερικά ακόμη παραδείγματα των ευπαθειών που σχετίζονται με ένα αδύναμο κράτος. Είναι ώριμοι για εκμετάλλευση για τους επιτήδειους – όπως αποδείχθηκε από την έλλειψη δράσης πάνω στη συλλογή πληροφοριών για το δίκτυο του Khan.
Ένας ρόλος για το ΝΑΤΟ;
Το Ψήφισμα 1549 προσφέρει σε όλα τα κράτη των ΗΕ την ευκαιρία να συνδέσουν τα θέματα ασφάλειας και ανάπτυξης για να προλάβουν μια καταστροφή από όπλο μαζικής καταστροφής. Μέσα στο πλαίσιο του ψηφίσματος, οι προσπάθειες οικοδόμησης ικανότητας πρέπει να εστιάσουν πρώτα στην διακυβέρνηση και το κράτος δικαίου, και μετά μπορούν να ακολουθήσουν

* η προστασία των πυρηνικών εγκαταστάσεων·
* η παρακολούθηση ασθενειών, η ασφάλεια των συνόρων;
* τα μέτρα καταπολέμησης της τρομοκρατίας·
* η καταπολέμηση των ναρκωτικών·
* η ετοιμότητα για φυσική καταστροφή·
* τα νομικά πλαίσια ελέγχου των εξαγωγών, και
* η οικονομική ανάπτυξη.

Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να γίνουν σε εσωτερικό και διεθνές επίπεδο, επιτρέποντας στους πολυμερείς οργανισμούς όπως είναι το ΝΑΤΟ να παίξουν ρόλο. Κράτη του ΝΑΤΟ ατομικά και η Συμμαχία έχουν ήδη εμπλακεί σε επιχειρήσεις προσπάθειας ανάπτυξης, όπως στο Αφγανιστάν και στο Κοσσυφοπέδιο.

Επίσης κράτη του ΝΑΤΟ αποτελούν μέρος των παγκοσμίων προσπαθειών για την μη-διάδοση όπως η Πρωτοβουλία Ασφάλειας για τη Διάδοση και ο Παγκόσμιος Συνεταιρισμός των G8 εναντίον της διάδοσης των όπλων και των υλικών μαζικής καταστροφής.

Με την εμπειρία του ΝΑΤΟ στην άμυνα και τον διάλογο και τις ευαισθησίες του στις κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις της ασφάλειας, μπορεί να το είναι μια δομή που να συνδέει την μη-διάδοση και την οικοδόμηση-ικανότητας.

Κάτι που δεν χρειάζεται επιδρομή στους αναπτυξιακούς προϋπολογισμούς ούτε πειρατεία πάνω στις ατζέντες εξωτερικής βοήθειας. Αλλά και πάλι, δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι είναι κάτι που θα απαιτήσει επιπρόσθετους πόρους. Αλλά η πρώτη απαίτηση είναι η μεταβολή στην θεσμική σκέψη.

Το Κέντρο WMD, που είναι υπεύθυνο για την προσέγγιση της Συμμαχίας στην μη-διασπορά, μπορεί να διαδραματίσει καθοδηγητικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια. Θα μπορούσε να διασφαλίσει μια στρατηγική για την πολυπλοκότητα της πρόκλησης.

Η εκτροπή των πόρων που δαπανώνται πάνω στην εξάσκηση για αντίδραση για την αύξηση της ικανότητας του ΝΑΤΟ και των Εταιρικών κρατών στην πρόληψη της διάδοσης όχι μόνον θα κάνει τις παγκόσμιες προσπάθειες πιο αποτελεσματικές, αλλά επίσης θα βοηθήσει να διασφαλιστεί ο ρόλος και ο αντίκτυπος του ΝΑΤΟ στον 21ο αιώνα.
Η Rita Grossman-Vermaas είναι research associate στο Συνεργατικό Πρόγραμμα Μη-Διάδοσης (CNP) στο Κέντρο Henry L. Stimson, στην Ουάσινγκτον. Η Δρ. Elizabeth “Libby” Turpen και ο Brian Finlay είναι συν-διευθυντές του Προγράμματος CNP στο Κέντρο Stimson.
NATO
Press to Continue.......