Wednesday, 29 April 2009

Πώς να μη γεράσετε ποτέ

Του Σταμάτη Αλαχιώτη, Καθηγητή Γενετικής του Πανεπιστημίου Πατρών.
Από τις περισσότερο δραματικές λέξεις που έχει ο άνθρωπος στο λεξιλόγιό του είναι η ζωή και ο θάνατος. Γιατί ο Homo sapiens, ο άνθρωπος ο λογικός, είναι το μόνο είδος που συλλογάται, που σκέφτεται, που έχει αυτογνωσία. Cogito ergo sum: σκέφτομαι άρα υπάρχω, μια αυταπόδεικτη αλήθεια που δηλώνει την αναγνώριση της ύπαρξής μας, όπως υποστηρίζει ο Καρτέσιος.

Και είναι η αυτογνωσία του ανθρώπου που το φυλακίζει μέσα στην αγωνία του θανάτου, καθώς είναι το μόνο είδος που γνωρίζει ότι θα πεθάνει. Γι’ αυτό οι πρώτες αντιδράσεις του επικεντρώθηκαν από πολύ νωρίς στη φιλοσοφική και θρησκευτική αντιμετώπιση του αδιεξόδου. Γι’ αυτό και σήμερα, που η επιστημονική σκέψη και δυνατότητα έχουν προχωρήσει, σκύβει με ιδιαίτερο ενδιαφέρον πάνω στα τεκταινόμενα και ελπίζει ότι θα απαλυνθεί αυτή του η αγωνία. Γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία να αναφερθούμε στις γνώσεις που σήμερα έχουν αποσταχθεί σχετικά με τη διαδικασία της γήρανσης και της καθυστέρησης του αναπόφευκτου θανάτου.



Γιατί, η γήρανση είναι μια αναπόδραστη βιολογική διαδικασία, που επηρεάζει όλους σχεδόν του ζωντανούς οργανισμούς. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι τα επακόλουθα της γήρανσης είναι τεράστια, δεν έχει αναπτυχθεί μεγάλη και συστηματική προσπάθεια επιστημονικής κατανόησης αυτής της σπουδαίας πορείας της ζωής. Μόνο τις τελευταίες δύο δεκαετίες η επιστημονική έρευνα προσανατολίστηκε στη βιολογική κατανόηση της γήρανσης και στους μοριακούς μηχανισμούς, που σχετίζονται με τα βιολογικά εκείνα φαινόμενα, τα οποία συμβάλλουν στη συσχετιζόμενη με την ηλικία επιδείνωση της κατάστασης του οργανισμού.

Κάνοντας, κατ’ αρχήν, μια διάκριση μεταξύ της βιολογικής διαδικασίας της γήρανσης και αυτής που οφείλεται σε ορισμένες ασθένειες, οι οποίες σχετίζονται με την ηλικία, μπορούμε να πούμε ότι η γήρανση γενικά περιγράφεται ως μια χρονοεξαρτώμενη λειτουργική απόκλιση, που οδηγεί το κύτταρο σε μια ανικανότητα να εξισορροπεί εσωτερικά ή εξωτερικά ερεθίσματα. Έτσι, σύμφωνα μ’ αυτόν τον γενικό ορισμό η γήρανση είναι το αποτέλεσμα δύο ανεξαρτήτων βιολογικών διαδικασιών, της σταδιακής απώλειας της λειτουργικότητας του κυττάρου και της απώλειας της αντίστασης ή της προσαρμοστικότητάς του στο στρες. μ’ άλλα λόγια, το κύτταρο χάνει την ικανότητα της λεγόμενης ομοιόστασής του.

Η γνωσιολογική απόσταση, που υπήρχε, από την κατανόηση της γήρανσης, αποτυπώνεται με χαρακτηριστικό τρόπο στο μεγάλο αριθμό των θεωριών και των υποθέσεων, οι οποίες είχαν αναπτυχθεί σ’ αυτό το πεδίο κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Κοντά στις 300 τέτοιες θεωρίες και υποθέσεις, για το φαινόμενο της γήρανσης, τεκμηριώνουν την άποψη ότι η κατανόηση ενός φαινομένου είναι αντιστρόφως ανάλογη του αριθμού των θεωριών για το φαινόμενο αυτό. Έτσι, δε θα έχει νόημα να αναφερθούμε σ’ όλες αυτές τις απόψεις, αλλά θα προσεγγίσουμε τους παράγοντες εκείνους που συγκεντρώνουν τα περισσότερα πειστικά στοιχεία για την εμπλοκή τους στη διαδικασία της γήρανσης, υποστηρίζοντας από την αρχή ότι δεν έχει βρεθεί ακόμα καμιά απλή και ικανοποιητική μοριακή εξήγηση αυτού του φαινομένου.
FOCUS

No comments: