Wednesday, 29 April 2009

Δέκα Χρόνια Ευρωατλαντικού Συμβουλίου Σύμπραξης: Μια Προσωπική Εικόνα

Ο Robert F. Simmons Jr μας δίνει την εικόνα εκ των έσω πάνω στην γέννηση και την εξέλιξη του κύριου φόρουμ Συνεταιρισμών του ΝΑΤΟ.
Ένας από τους κύριους τομείς του μετασχηματισμού του ΝΑΤΟ ήταν η δημιουργία των Συνεταιρισμών της Συμμαχίας. Στην δουλειά μου, ήμουν τυχερός να εμπλακώ σε πολλά από τα στάδια της ανάπτυξης αυτής.
Το 1991, μετά από το τέλος του Ψυχρού πολέμου, το ΝΑΤΟ δημιούργησε το Βόρειο-Ατλαντικό Συμβούλιο Συνεργασίας (NACC) ως μέσο για την προσέγγιση κρατών που υπήρξαν μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας, όπως επίσης και εκείνων των νέων κρατών που δημιουργήθηκαν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Ως μέλος της Πολιτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, συμμετείχα στις πρώτες επισκέψεις σε πολλά από εκείνα τα μέλη του NACC, συμπεριλαμβανομένης της Ουγγαρίας, της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Ρουμανίας, των κρατών της Βαλτικής και της Ρωσίας.

Το πρόγραμμα της Σύμπραξης για την Ειρήνη (PfP), που εγκαινιάστηκε το 1994, περιλάμβανε περισσότερους Εταίρους και ένα ευρύ φάσμα αμυντικής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της διαλειτουργικότητας και της αμυντικής μεταρρύθμισης. Όμως η ιδιότητα του μέλους και οι νέοι τομείς πολιτικής που χειρίστηκε η PfP δεν ήταν άψογα ευθυγραμμισμένοι με την πιο περιορισμένη προσέγγιση του αρχικού Βόρειο-Ατλαντικού Συμβουλίου Συνεργασίας.

Έτσι στα τέλη της δεκαετίας του 1990 δημιουργήθηκε μια ειδική ομάδα, που προεδρευόταν από τον τότε Αναπληρωτή Γενικό Γραμματέα, για να αναπτύξει ένα πολιτικό πλαίσιο που περιλάμβανε την ευρύτερη ιδιότητα του μέλους και ευρύτερους στόχους για το συνεταιρισμό του ΝΑΤΟ με τα περισσότερα κράτη της Ευρώπης. Συμμετείχα ως μέλος των ΗΠΑ στην ομάδα που ανέπτυξε το Βασικό Έγγραφο για το Ευρωατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης (EAPC).

Ο στόχος ήταν η ανάπτυξη ενός φόρουμ για πολιτική διαβούλευση μεταξύ όλων των εταίρων, ενός φόρουμ που θα έπρεπε να είναι ευθυγραμμισμένο με την πρακτική συνεργασία της Σύμπραξης για την Ειρήνη. Έτσι συνδέσαμε την ιδιότητας του μέλους του EAPC με τη συμμετοχή στην PfP, και οι δύο είναι πλήρως συμπληρωματικοί θεσμοί. Βασισμένο σε αυτό το έργο, το Ευρωατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης δημιουργήθηκε από τους υπουργούς της Συμμαχίας και των Εταίρων στην Sintra, στην Πορτογαλία, στις 30 Μαΐου 1997. Το EAPC αντικατοπτρίζει ένα κοινό σκοπό και ιδιοκτησία που πηγαίνουν πολύ πιο μακριά από τη στρατιωτική διαλειτουργικότητα – έχει οικοδομηθεί πάνω στη βάση θεμελιωδών, κοινών αξιών.

Το Συμβούλιο βοήθησε στη δημιουργία ενός εντυπωσιακού δικτύου Ευρω-Ατλαντικών πολιτικών ηγετών, διπλωματών, στρατιωτών και δημοσίων υπαλλήλων, οι οποίοι σήμερα έχουν μια κοινή εμπειρία από συζητήσεις εντός του EAPC, και από αυτή του να έχουν από κοινού εργαστεί και λύσει προβλήματα.

Με λίγα λόγια, το Ευρωατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης προσφέρει μια σημαντική συνεισφορά προς την κατεύθυνση μιας κοινής, Ευρω-Ατλαντικής κουλτούρας ασφαλείας που βασίζεται πάνω στον ενισχυμένο πολιτικό διάλογο και την πρακτική συνεργασία μεταξύ των Συμμάχων και των Εταίρων. Με 26 Συμμάχους και 23 Εταίρους ως μέλη, το EAPC μιλά με τις αρχές 49 κρατών.

Όταν αναπτύσσαμε το Βασικό Έγγραφο, ο στόχος μας ήταν να σχεδιάσουμε μια ευέλικτη δομή που θα μπορούσε να εξελιχθεί με τις μεταβαλλόμενες περιστάσεις – το ιδρυτικό έγγραφο μιλά για μια «διαδικασία που θα αναπτυχθεί μέσα από την πράξη». Έμελλε να είναι περιεκτικό, αλλά ταυτόχρονα να επιτρέπει σε κάθε Εταίρο σε ατομικό επίπεδο να έχει το δικαίωμα να ορίζει τον ρυθμό της δικής του εμπλοκής.

Πέρα από τις τακτικές συνεδριάσεις της ολομέλειας σε υπουργικό, πρεσβευτικό αλλά και σε επίπεδο εργασίας, το Βασικό Έγγραφο επέτρεπε στους Εταίρους να αναπτύξουν μια άμεση πολιτική σχέση με τη Συμμαχία τόσο ατομικά και/ή σε υπο-ομάδες των μελών του EAPC. Στην φρασεολογία αναφερθήκαμε στους «Συμμάχους (τότε 16, σήμερα) 26· συν ένα και συν ‘ν».

Οι πολιτικές συζητήσεις και η πρακτική συνεργασία που λαμβάνουν χώρα εντός του πλαισίου EAPC/PfP:

Επιτρέπουν τη συνεργασία μεταξύ των 49 κρατών· Διευκολύνουν την μεταρρύθμιση των στρατών του και των σχετικών αμυντικών θεσμών· και Βοηθούν στην εκπαίδευση και την εξάσκηση ατόμων από τα κράτη εκείνα τόσο σε Συμμαχικούς όσο και σε Εταιρικούς θεσμούς.
Οι μηνιαίες συναντήσεις σε επίπεδο πρέσβεων εντός της Πολιτικής Επιτροπής του EAPC (PC) διασφαλίζουν τον τακτικό διάλογο μεταξύ όλων των μελών πάνω στα σημαντικά θέματα της ημέρας

Τελικά, αυτό μεταφράζεται στην ικανότητα του να ενεργούν και να επιχειρούν αποτελεσματικά μαζί, και μπορεί να οδηγήσει στην ολοκλήρωση σε διαφόρους τομείς μεταξύ των ενδιαφερομένων κρατών. Με αυτούς και άλλους τρόπους, το Ευρωατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης βοηθά τα μέλη του στην ενίσχυση και την επέκταση της ειρήνης και της σταθερότητας.

Στην διάρκεια των δέκα ετών της ύπαρξής του, το EAPC έχει ήδη βοηθήσει να προετοιμαστούν δέκα κράτη για τις ευθύνες της ιδιότητας του μέλους του ΝΑΤΟ. Άλλα Εταιρικά κράτη ακολουθούν σήμερα τον ίδιο δρόμο, ένα γεγονός που αποδεικνύει ότι η πόρτα του ΝΑΤΟ για την ιδιότητα του μέλους παραμένει ανοικτή.

Επιπλέον το Ευρωατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης έχει προσφέρει επίσης ένα μοναδικό εργαλείο για κράτη που δεν επιδιώκουν την ιδιότητα του μέλους του ΝΑΤΟ για να συνεισφέρουν στην Ευρω-Ατλαντική ασφάλεια χωρίς να απεμπολήσουν την δική τους ξεχωριστή εξωτερική πολιτική ή αυτήν για την ασφάλεια. Οι κατά μήνα συνεδριάσεις σε πρεσβευτικό επίπεδο εντός της Πολιτικής Επιτροπής του EAPC (PC) διασφαλίζουν τον τακτικό διάλογο μεταξύ όλων των μελών πάνω σε σημαντικά θέματα της ημέρας. Επίσης οι συνεδριάσεις αυτές παρέχουν μια ευκαιρία για την ανάπτυξη κοινού σκεπτικού και για την εξέταση νέων τομέων συνεργασίας.

Εξετάζοντάς το στη διάρκεια της δεκαετίας από τότε που δημιουργήθηκε και μετά, η ανάπτυξη του Ευρωατλαντικού Συμβουλίου ήταν εντυπωσιακή. Η πρακτική εστίαση τόσο του Ευρωατλαντικού Συμβουλίου Σύμπραξης όσο και της Σύμπραξης για την Ειρήνη είναι πάνω στην προετοιμασία των στρατιωτικών δυνάμεων των Συμμάχων και των Εταίρων για να εργαστούν μαζί άψογα.

Δεκατρία από τα 18 μη-Νατοϊκά συνεισφέροντα κράτη (NNCNs) που συμμετέχουν στις καθοδηγούμενες από το ΝΑΤΟ επιχειρήσεις είναι μέλη του EAPC. Εννέα κράτη του EAPC συνεισφέρουν περίπου 2.300 άτομα στις Νατοϊκές επιχειρήσεις στα Βαλκάνια. Και εννέα μέλη του Ευρωατλαντικού Συμβουλίου Σύμπραξης συνεισφέρουν περίπου 780 άτομα στη Διεθνή Δύναμη βοηθείας για Ασφάλεια (ISAF) στο Αφγανιστάν. Επίσης Εταίροι εμπλέκονται στην Επιχείρηση Active Endeavour, την ναυτική επιχείρηση εναντίον τρομοκρατικών απειλών στην Μεσόγειο. Μία από τις πιο επιτυχημένες πλευρές της υλοποίησης του EAPC υπήρξε το Πολιτικό Στρατιωτικό Πλαίσιο (PMF) για τους συνεισφέροντες Εταίρους για να συμμετάσχουν στην διαδικασία λήψης-αποφάσεων για αυτές τις Συμμαχικές αποστολές. Τόσο το Ευρωατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης όσο και η Ομάδα Συντονισμού Πολιτικής (PCG) συναντώνται στο σχήμα των Συμμάχων συν τα συνεισφέροντα κράτη – την πλέον επιτυχημένη υλοποίηση των συνεδριάσεων «Σύμμαχοι συν ‘ν».

Οι Εταίροι που συνεισφέρουν στις αποστολές του ΝΑΤΟ ασχολούνται επίσης με την ανάπτυξη των Επιχειρησιακών Σχεδίων (OPLANs) και των Περιοδικών Αξιολογήσεων Αποστολής (PMRs) των αποστολών αυτών. Πολλοί συμμετέχοντες σε επιχειρήσεις Εταίροι θέλουν να δουν ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή στα πρώτα στάδια της διαδικασίας λήψης-αποφάσεων, μια πρόσφατη πρόοδος ήταν η έναρξη συναντήσεων της Στρατιωτικής Επιτροπής με τα συνεισφέροντα κράτη.

Μετά από τα σοκαριστικά γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, το EAPC και η PfP παρείχαν ένα πλαίσιο ώστε τα συμμετέχοντα κράτη να απαντήσουν μαζί στην απειλή της τρομοκρατίας.

Η εξέλιξη του Ευρωατλαντικού Συμβουλίου Σύμπραξης αντικατοπτρίζει τις ανάγκες και τις επιθυμίες τόσο των Συμμαχικών όσο και των Εταιρικών μελών, και του δόθηκε σαφής κατεύθυνση από τους αρχηγούς των κρατών και των κυβερνήσεων μέσα από τις διασκέψεις κορυφής που πραγματοποιήθηκαν στην Πράγα, την Κωνσταντινούπολη και (πιο πρόσφατα) στη Ρήγα.

Οι Εταίροι έπαιξαν έναν ειδικά ενεργό ρόλο στην ανάπτυξη του εγγράφου της Σύμπραξης που εγκρίθηκε στην Διάσκεψη Κορυφής της Πράγας. Δυστυχώς, μειώθηκε ο χρόνος για διαβουλεύσεις με τους Εταίρους τόσο πριν από την Διάσκεψη Κορυφής της Κωνσταντινούπολης όσο και πριν από αυτή της Πράγας εξ αιτίας των διαφωνιών μεταξύ των Συμμάχων. Εξ αρχής, το EAPC είχε ως σκοπό το να αντιπροσωπεύσει την κοινή ιδιοκτησία τόσο των Συμμάχων όσο και των Εταίρων. Όμως η διατήρηση της αρχής αυτή απαιτεί συνεχές έργο – και δεν είχαμε πάντοτε επιτυχία.

Επέστρεψα στο ΝΑΤΟ ως Αναπληρωτής Βοηθός Γενικός Γραμματέας για Συνεταιρισμό καθώς προετοιμαζόμασταν για τη Διάσκεψη Κορυφής της Κωνσταντινούπολης. Η Διάσκεψη εστίασε πάνω στους Εταίρους του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας, και συμφωνήθηκε να διοριστούν μόνιμα εγκατεστημένοι αξιωματικοί σύνδεσμοι που θα διαμένουν σε κάθε περιοχή για να βοηθούν τους Εταίρους που ήταν γεωγραφικά πιο απομεμακρυσμένοι από την έδρα του ΝΑΤΟ. Αυτό ήταν ένα εξαιρετικά επιτυχημένο βήμα. Οι ντόπιοι αξιωματικοί, που συνήθως εδρεύουν στα Εταιρικά υπουργεία, έχουν σημαντικά προηγμένη Εταιρική συμμετοχή στα προγράμματα του EAPC και της PfP.

Επιπρόσθετα, αποφασίστηκε ο διορισμός ενός Ειδικού Αντιπροσώπου για τις δύο αυτές περιοχές. Μου δόθηκε η δουλειά αυτή, την οποία προσπάθησα να εκπληρώσω με την διατήρηση υψηλού-επιπέδου πολιτικών επαφών με τους ηγέτες σε καθένα από τα σχετικά Εταιρικά κράτη.

Ακόμα πιο σημαντική ήταν η ανάπτυξη νέων θεσμών που εστίαζαν πάνω στην εκπλήρωση της εντολής του Βασικού Εγγράφου του EAPC που επιτρέπει στα κράτη να αναπτύξουν μια άμεση και ατομική πολιτική σχέση με τη Συμμαχία. Η άκρως επιτυχημένη χρήση της Διαδικασίας Σχεδιασμού και Αναθεώρησης της PfP (PARP) παρακίνησε την αμυντική μεταρρύθμιση σε υποψήφια και άλλα Εταιρικά κράτη. Η PARP βοήθησε πολλά κράτη να οικοδομήσουν σύγχρονες, αποτελεσματικές και δημοκρατικά υπεύθυνες ένοπλες δυνάμεις, όπως επίσης και άλλους αμυντικούς θεσμούς.

Στην Διάσκεψη Κορυφής της Κωνσταντινούπολης, τα Εταιρικά κράτη προσκλήθηκαν να συμφωνήσουν σε κοινούς στόχους με το ΝΑΤΟ με τα Ατομικά Σχέδια Δράσης της Σύμπραξης (IPAPs). Τα σχέδια αυτά:

περιλαμβάνουν στόχους πολιτικής και οικονομικής μεταρρύθμισης· συνεχίζουν και διευρύνουν τους στόχους της PARP στην αμυντική μεταρρύθμιση· θέτουν στόχους για συνεργασία σε άλλους τομείς, όπως ο Σχεδιασμός Έκτατης Πολιτικής Ανάγκης και η Επιστήμη· και, ίσως και πιο σημαντικά, υποδεικνύουν στα Εταιρικά κράτη να δημιουργήσουν μια διυπηρεσιακή διαδικασία για να διαχειριστεί συλλογικά τους στόχους αυτούς.

Αξιολογούμενα από το Βόρειο-Ατλαντικό Συμβούλιο (NAC), τα IPAPs δίνουν επίσης στους Εταίρους ένα πρόγραμμα για ενεργό πολιτικό διάλογο με το ΝΑΤΟ, και φέρνουν τακτικά στις Βρυξέλλες υπουργούς των Εταίρων για να συζητήσουν για την ασφάλεια και άλλα θέματα. Πέντε Εταιρικά κράτη του EAPC έχουν ενεργά IPAPs, και άλλα τα εξετάζουν.

Η Διακήρυξη της Διάσκεψης Κορυφής της Ρήγα του Νοεμβρίου 2006 τόνισε την διαρκή αξία που προσδίδει το ΝΑΤΟ στους Συνεταιρισμούς του, και επαναβεβαίωσε τις κατευθύνσεις που τέθηκαν από τις προηγούμενες διασκέψεις κορυφής. Αυτές περιλαμβάνουν την εστίαση πάνω σε προτεραιότητες, επιχειρήσεις και την ενίσχυση της ικανότητας του ΝΑΤΟ να εργάζεται πρακτικά με τους Εταίρους· σε συνδυασμό με την συνεχή στενή προσοχή προς την τήρηση από τους Εταίρους των δεσμεύσεων που έκαναν και τις αξίες που τηρούν μετά από την συμμετοχή τους στο EAPC και την PfP.
Το EAPC παρέχει ένα μοναδικό εργαλείο για τα κράτη που δεν επιδιώκουν την ιδιότητα του μέλους του ΝΑΤΟ για να συνεισφέρουν στην Ευρωατλαντική ασφάλεια χωρίς να χρειάζεται να υποχωρήσουν από την δική τους ξεχωριστή εξωτερική πολιτική όπως και σε αυτή για την ασφάλεια

Η Διάσκεψη Κορυφής της Ρήγα σημείωσε επίσης και ένα σημαντικό βήμα στην εξέλιξη του EAPC, και των σχέσεων της Σύμπραξης με την νοτιοανατολική Ευρώπη, προσκαλώντας την Βοσνία και Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και τη Σερβία να γίνουν μέλη του Συμβουλίου και της PfP. Σήμερα τα τρία αυτά κράτη είναι στη διαδικασία της πλήρους ενσωμάτωσης εντός των σχετικών δομών.

Η ανάπτυξη φέρνει ουσιωδώς ενισχυμένες σχέσεις με τα κράτη αυτά, και επιτρέπει τις περιεκτικές και εφ’ όλης της ύλης συζητήσεις στην περιοχή μεταξύ των μελών του Ευρωατλαντικού Συμβουλίου Σύμπραξης. Διευρύνοντας τις προσκλήσεις στη Διάσκεψη Κορυφής της Ρήγα, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων του ΝΑΤΟ επαναβεβαίωσαν τη σημασία που δίδουν στις αρχές που αναφέρονται στα Έγγραφα του EAPC και στο Βασικό Έγγραφο της PfP. Ειδικά, τα κράτη του ΝΑΤΟ αναμένουν επίσης από τη Σερβία και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη να συνεργαστούν πλήρως με το Διεθνές Δικαστήριο Εγκλημάτων για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY).

Ένα σημαντικό αποτέλεσμα της επιτυχίας του Ευρωατλαντικού Συμβουλίου Σύμπραξης είναι ότι έχει γίνει το πρότυπο και ότι παρέχει τα εργαλεία για τους Συνεταιρισμούς του ΝΑΤΟ με τα κράτη του Μεσογειακού Διαλόγου, τη Πρωτοβουλία Συνεργασίας της Κωνσταντινούπολης (ICI), τα κράτη του Κόλπου, και την αυξανόμενη ομάδα άλλων κρατών, στα οποία συμπεριλαμβάνονται το Αφγανιστάν, το Πακιστάν και την Ιαπωνία.

Καθώς εορτάζουμε την δεκάτη επέτειο, μπορούμε να κοιτάξουμε στο παρελθόν σε μια σειρά από επιτεύγματα. Το Ευρωατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης έδρασε καταλυτικά για τον εσωτερικό μετασχηματισμό και την διεθνή συνεργασία για ασφάλεια σε μια χωρίς προηγούμενο κλίμακα. Το ΝΑΤΟ ήταν πάντοτε στον πυρήνα αυτής της προσπάθειας. Ωστόσο, με τα χρόνια, το EAPC και η Σύμπραξη κινήθηκαν επίσης προς την ουσία του έργου του ΝΑΤΟ.

Κοιτώντας προς το μέλλον, το Ευρωατλαντικό Συμβούλιο Σύμπραξης θα συνεχίσει να εξελίσσεται σύμφωνα με τις γραμμές που τέθηκαν στις Διασκέψεις Κορυφής της Πράγας, της Κωνσταντινούπολης και της Ρήγα, και η εξελισσόμενη αναθεώρηση της διαδικασίας θα συνεχιστεί για να διασφαλίσουμε ότι υλοποιείται η πλήρης δυνατότητα της Σύμπραξης. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, είναι ουσιώδης η ευέλικτη διαβούλευση και η πρακτική συνεργασία που είναι εστιασμένη πάνω στις προτεραιότητες του κράτους.

Οι διαδικασίες και τα προγράμματα απλοποιούνται και γίνονται πιο ευρύτερα, και τα μέλη του EAPC δαπάνησαν χρόνο σκεπτόμενα και δίνοντας προτεραιότητα στα θέματα που επιθυμούν να αντιμετωπίσουν. Όμως οι Σύμμαχοι θα πρέπει να κάνουν περισσότερα για να διασφαλίσουν ότι οι Εταίροι μας του EAPC έχουν πραγματική αίσθηση της συνιδιοκτησίας – της συνιδιοκτησίας που αυτή ήταν η πρόθεση του Βασικού Εγγράφου του οποίου εορτάζουμε την δεκάτη επέτειο.

Η ενεργή επιδίωξη μιας τέτοιας προσέγγισης αποδείχθηκε από την επιτυχία του Συμποσίου Σχεδιασμού της PfP του Ιανουαρίου 2007. Ήταν επίσης ολοφάνερη στην δέσμευση των πρεσβευτών του EAPC και των κρατών εντός της Πολιτικής Επιτροπής του EAPC για την ενίσχυση της πρακτικής αξίας των διαβουλεύσεων. Και τέλος φάνηκε στην ατζέντα της συνεδρίασης του Φόρουμ Ασφαλείας του EAPC του Ιουνίου, το οποίο επέτρεψε στους συμμετέχοντες να εμπλακούν λεπτομερώς στην ανταλλαγή απόψεων γύρω από το πώς θα αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις ασφαλείας που έχουν σήμερα απέναντί τους το ΝΑΤΟ και το EAPC.

Η ατζέντα για τη συνεχή εξέλιξη του Ευρωατλαντικού Συμβουλίου Σύμπραξης και της Σύμπραξης πρέπει να είναι μεγαλεπήβολη. Οι αποδείξεις της τελευταίας δεκαετίας δείχνουν ότι μπορεί να επιτευχθεί. Και ο κοινός σκοπός μας – να ενισχύσουμε και να επεκτείνουμε την ειρήνη και τη σταθερότητα – προσφέρει ένα συγκλονιστικό κίνητρο.
Ο Robert F. Simmons Jr είναι ο Ειδικός Αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ για τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Είναι επίσης Αναπληρωτής Βοηθός Γενικός Γραμματέας Συνεργασίας για Ασφάλεια στην Γενική Διεύθυνση Πολιτικών Υποθέσεων και Πολιτικής για Ασφάλεια του ΝΑΤΟ.
NATO

No comments: