Tuesday, 28 April 2009

Η Πρωτοβουλία Εκπαιδευτικής Συνεργασίας του ΝΑΤΟ

Ο Fritz Rademacher διερευνά τις πιθανότητες για να μοιραστεί το NATO τις γνώσεις του με τα κράτη του Μεσογειακού Διαλόγου.
Στη Διάσκεψη Κορυφής της Ρίγα του Νοεμβρίου 2006, οι Αρχηγοί Κρατών και Κυβερνήσεων της Συμμαχίας δρομολόγησαν την Πρωτοβουλία Εκπαιδευτικής Συνεργασίας του NATO ως ένα τρόπο για να μοιραστούν την Συμμαχική εκπαιδευτική αρτιότητα με τους Εταίρους του Μεσογειακού Διαλόγου (MD) και της Πρωτοβουλίας Συνεργασίας της Κωνσταντινούπολης (ICI) από την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Για το σκοπό αυτό, το NATO προτίθεται να οικοδομήσει ένα επεκτεινόμενο δίκτυο εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων του NATO που θα εκσυγχρονίσει τις αμυντικές δομές και θα εκπαιδεύσει τις δυνάμεις ασφαλείας μέσα από μια επαναστατική και σε φάσεις προσέγγιση.

Η Πρωτοβουλία αυτή αποτελεί μέρος του συνεχιζόμενου από τη Συμμαχία μετασχηματισμού των δυνατοτήτων της και των σχέσεων της αντιδρώντας σε ένα περισσότερο από ποτέ πολύπλοκο περιβάλλον ασφαλείας. Σήμερα, το NATO έχει αναλάβει επιχειρήσεις και αποστολές σε τρεις ηπείρους οι οποίες κυμαίνονται από τις επιχειρήσεις αντίδρασης σε κρίσεις μέχρι τις αποστολές εκπαίδευσης και τις επιχειρήσεις ανακούφισης από καταστροφές και για ανθρωπιστική ανακούφιση. Επιπρόσθετα, η Συμμαχία διατηρεί συνεταιρισμούς, διάλογο και συνεργασία σε διάφορα επίπεδα έντασης με σχεδόν σαράντα χώρες, κάνοντας την οικογένεια των Συμμάχων και των εταίρων μια ομάδα που αποτελεί το ένα τρίτο των κρατών μελών των Ηνωμένων Εθνών. Και το NATO αναζητά περισσότερο από ποτέ στενότερες διαβουλεύσεις και συνεργασία με άλλους διεθνείς οργανισμούς και μη-κυβερνητικές οργανώσεις, τόσο σε στρατηγικό επίπεδο όσο και στο θέατρο.

Συνεργασία μέσα από την εκπαίδευση
Η Συμμαχία έχει αυξανόμενο ρόλο στις πρωτοβουλίες για εκπαίδευση και εξάσκηση που βοηθούν τα μη-Συμμαχικά κράτη να μεταρρυθμίσουν τις αμυντικές τους δομές και να κάνουν τις ένοπλες δυνάμεις τους πιο διαλειτουργικές με τους Συμμαχικούς στρατούς. Το NATO μπορεί να οικοδομήσει πάνω στην σημαντική εμπειρία και την αρτιότητα γνώσεων που απέκτησε με την εκπαίδευση και την εξάσκηση των στρατών και των δυνάμεων ασφαλείας των Εταίρων εντός του πλαισίου των διαφόρων του συνεταιρισμών και των δραστηριοτήτων συνεργασίας, χρησιμοποιώντας ένα καθιερωμένο και μοναδικό σύνολο ΝΑΤΟϊκών, Συμμαχικών και εταιρικών δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, η εκπαίδευση και η εξάσκηση έγιναν μέρος των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων του NATO. Για παράδειγμα, η Συμμαχία εμπλέκεται άμεσα στην εκπαίδευση των Ιρακινών Δυνάμεων Ασφαλείας μέσα από την Αποστολή Εκπαίδευσης-Ιράκ του ΝΑΤΟ. Επίσης υποστηρίζει την εκπαίδευση των Αφγανικών δυνάμεων ασφαλείας δια μέσου της Διεθνούς Δύναμης Βοηθείας για Ασφάλεια (ISAF) και, ευρύτερα, μέσω ενός ουσιαστικού προγράμματος μακροπρόθεσμης συνεργασίας που υπογράφηκε προσφάτως μεταξύ του NATO και του Αφγανιστάν. Τέλος, η Συμμαχία συνεισέφερε στην οικοδόμηση της ικανότητας της Αποστολής της Αφρικανικής Ένωσης στο Σουδάν (AMIS) μέσα, μεταξύ άλλων πραγμάτων, από την εκπαίδευση του προσωπικού.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι Σύμμαχοι άρχισαν να σκέπτονται μια Εκπαιδευτική Πρωτοβουλία του NATO για τις στρατιωτικές δυνάμεις μη-Συμμαχικών κρατών και διεθνών οργανισμών στις περιοχές της Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής. Με βάση τη δέσμευση της Συμμαχίας να ενισχύσει τις σχέσεις με την ευρύτερη Μέση Ανατολή που έκανε κατά την Διάσκεψη Κορυφής της Κωνσταντινούπολης τον Ιούνιο του 2004, οι Συμμαχικοί Αρχηγοί Κρατών και Κυβερνήσεων ενέκριναν στην Ρίγα τη δημιουργία ενός επεκτεινόμενου δικτύου εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων για το αμοιβαίο όφελος των Εταίρων του/της MD/ICI και των Συμμάχων.

Ένας κύριος αντικειμενικός στόχος είναι το να βοηθήσουμε τα ενδιαφερόμενα κράτη να κάνουν τις ένοπλες τους δυνάμεις πιο ικανές και πιο διαλειτουργικές με αυτές των Συμμάχων. Άλλοι πιθανοί αντικειμενικοί στόχοι, εάν είναι αμοιβαία επιθυμητοί, μπορούν να περιλαμβάνουν την παροχή βοήθειας στα κράτη αυτά στην μάχη εναντίον της τρομοκρατίας και στον εκσυγχρονισμό των αμυντικών τους δομών.

Από την προοπτική της Συμμαχίας, αρκετές αρχές αποτελούν το θεμέλιο των αντικειμενικών αυτών στόχων. Οι δραστηριότητες θα πρέπει να είναι για το αμοιβαίο όφελος των Συμμάχων και των Εταίρων, που θα γίνουν μέσα σε πνεύμα κοινής ιδιοκτησίας, και θα καθοδηγούνται από τη ζήτηση. Επίσης θα πρέπει να οικοδομήσουν πάνω σε υπάρχουσες δομές και προγράμματα, να δίνουν αξία στα υπάρχοντα διμερή και πολυμερή προγράμματα, και να αποφεύγουν την επικάλυψη. Οι αρχές αυτές απαιτούν διαφάνεια και συντονισμό με άλλους εθνικούς και διεθνείς πρωταγωνιστές, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι άλλες αρχές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, περιεκτικότητα, μη-διάκριση και αυτο-διαφοροποίηση

Σταδιακή προσέγγιση

Ο ακριβής τρόπος της υλοποίησης της Εκπαιδευτικής Πρωτοβουλίας δεν έχει αποφασιστεί ακόμη. Στη δημιουργία αυτού του επεκτεινόμενου δικτύου εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων του NATO, το NATO θα οικοδομήσει πάνω σε υπάρχουσες δομές και προγράμματα με έναν επαναστατικό και σταδιακό τρόπο που θα αποτελείται από ξεχωριστές αλλά σχετιζόμενες φάσεις. Μια αρχική φάση θα μπορούσε πιθανά να συμπεριλαμβάνει:

* Διευρυμένη συμμετοχή των Εταίρων του/της MD/ICI στα σχετικά υπάρχοντα προγράμματα εξάσκησης και εκπαίδευσης στις εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις του NATO, όπως είναι το Κολέγιο Άμυνας στη Ρώμη· η Σχολή του NATO στο Oberammergau, στη Γερμανία· και η Σχολή Συστημάτων Επικοινωνίας και Πληροφορικής του NATO στην Latina, στην Ιταλία· όπως επίσης και σε εθνικά Κέντρα Εκπαίδευσης και Κέντρα Αριστείας της Σύμπραξης για την Ειρήνη (PfP).
* Διευρυμένη συμμετοχή των εταίρων του/της MD/ICI σε άλλα υπάρχοντα ή αναπτυσσόμενα συνεταιριστικά προγράμματα, όπως είναι το Ενισχυμένο Πρόγραμμα Εξάσκησης και Εκπαίδευσης (TEEP), η Γενική Ιδέα Επιχειρησιακών Δυνατοτήτων (OCC), ή το Εκπαίδευση και Εξάσκηση για Αμυντική Μεταρρύθμιση και το Σύστημα Συνεταιρισμού για Πληροφόρηση σε Πραγματικό-Χρόνο, Διαχείριση και Ανταλλαγή (e-PRIME).
* Τη δημιουργία μιας σχολής για τη Μέση Ανατολή στο Κολέγιο Άμυνας του ΝΑΤΟ για σύντομες σειρές μαθημάτων για προσωπικό στα μέτρα των εταίρων του/της MD/ICI και για τμηματικές σειρές μαθημάτων στις ΝΑΤΟϊκές, Συμμαχικές, και της PfP εγκαταστάσεις που θα είναι ανοικτές σε αξιωματικούς και πολίτες από τα κράτη του NATO και του/της MD/ICI και, αν προσφέρεται, σε κατάλληλες εγκαταστάσεις στην περιοχή.

Ως δεύτερη φάση, το NATO θα μπορούσε να σκεφθεί να υποστηρίξει τη δημιουργία ενός κέντρου συνεργασίας για ασφάλεια στην περιοχή. Το κέντρο αυτό θα μπορούσε να ανήκει στα κράτη του/της MD/ICI και θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από μέσα από την περιοχή και από βοήθεια του NATO. Στη Ρίγα, οι Σύμμαχοι ξεκαθάρισαν ότι μια τέτοια απόφαση πάνω στην συνεισφορά για τη δημιουργία εντός τέτοιου κέντρου στην περιοχή υποστηριζόμενου από το NATO απαιτεί περαιτέρω προκαταρκτικό έργο με τους εταίρους του/της MD/ICI. Επίσης θα εξαρτηθεί από τις συνολικές πολιτικές εκτιμήσεις όπως και από αυτές για την ασφάλεια και από τα μαθήματα που θα έχουμε πάρει από την αρχική φάση, ειδικά από την διεξαγωγή πιθανών τμηματικών σειρών μαθημάτων σε εγκαταστάσεις στην περιοχή.

Είναι πιθανή η ανάμειξη της Συμμαχίας σε διάφορα επίπεδα για ένα τέτοιο κέντρο συνεργασίας για ασφάλεια. Εάν, για παράδειγμα, υπήρχε μια προτίμηση για μια χαμηλού επιπέδου ανάμειξη του NATO, θα μπορούσε να δημιουργηθεί στην περιοχή ένας θεσμός ανάλογος του Κέντρου Εκπαίδευσης της PfP. Ένα παράδειγμα ανάμειξης «μεσαίου» επιπέδου θα ήταν ένα ίδρυμα όπως το Κολέγιο Άμυνας της Βαλτικής. Αντιθέτως, η μεγαλύτερη δυνατή μορφή ανάμειξης του NATO πιθανά θα εμπεριέχει τη δημιουργία ενός ΝΑΤΟϊκού Κέντρου Συνεργασίας για Ασφάλεια της Μέσης Ανατολής ακολουθώντας το πρότυπο του Κολεγίου Άμυνας του NATO. Τα μοντέλα αυτά μπορούν να ιδωθούν ως εναλλακτικές λύσεις, ή ως βήματα σε μια εξελικτική διαδικασία.

Πολλές χώρες και περιφερειακοί και διεθνείς οργανισμοί τόσο εντός όσο και εκτός της Ευρω-Ατλαντικής αρένας έχουν δείξει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις μοναδικές δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει η Συμμαχία
Η σε φάσεις προσέγγιση που περιγράφηκε εδώ έχει το πλεονέκτημα μιας βασισμένης στο δίκτυο μεθόδου η οποία προσφέρει ευελιξία, κρατά ανοικτές τις επιλογές όσον αφορά το τελικό επίπεδο φιλοδοξίας, επιτρέπει στους Συμμάχους να πάρουν μαθήματα παρομοίως δε και στους εταίρους του/της MD/ICI, και διευκολύνει την από «κοινού» προσπάθεια.

Όσον αφορά το τελευταίο, κάποιοι εταίροι του/της MD/ICI έχουν δείξει ενδιαφέρον για την από κοινού ανάπτυξη και διδασκαλία πιθανών σειρών μαθημάτων και αντικειμένων. Κάτι που αποδεικνύει την επιθυμία τους για μια Πρωτοβουλία Εκπαιδευτικής Συνεργασίας που είναι δρόμος δύο κατευθύνσεων, με το Συμμαχικό προσωπικό να επωφελείται από την γνώση και την εμπειρία των εταίρων σε σχετικούς τομείς με ένα τρόπο που υπογραμμίζει την κοινή ιδιοκτησία της Πρωτοβουλίας.

Μέχρι τώρα, οι συζητήσεις έχουν εστιαστεί πάνω σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες που στοχεύουν σε μεσαίου και ανωτέρου επιπέδου στρατιωτικούς αξιωματικούς και αξιωματούχους της άμυνας σε ένα ευρύ φάσμα τομέων στους οποίους συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

* η αμυντική μεταρρύθμιση, ο αμυντικός προϋπολογισμός, και ο αμυντικός σχεδιασμός·
* η στρατιωτική εκπαίδευση, εξάσκηση και το δόγμα·
* οι επιχειρησιακές πλευρές των επιχειρήσεων υποστήριξης της ειρήνης·
* η διαλειτουργικότητα·
* η αντίδραση στην τρομοκρατία·
* η εξάπλωση των όπλων μαζικής καταστροφής·
* ο σχεδιασμός έκτακτης πολιτικής ανάγκης·
* οι «πολιτικο-στρατιωτικές σχέσεις» όπως προσδιορίζονται από τα έγγραφα για τον/την MD/ICI της Διάσκεψης Κορυφής της Κωνσταντινούπολης·
* την εκπαίδευση στην γλώσσα·
* τη διοικητική μέριμνα·
* τις στρατιωτικές πλευρές της ασφάλειας των συνόρων· και
* τη διαχείριση κρίσεων.

Και ενώ οι πιθανοί εταίροι σε αυτή την Πρωτοβουλία γενικά υποστηρίζουν τα θέματα αυτά, υπάρχει συγκεκριμένο ενδιαφέρον πάνω στη διαλειτουργικότητα, τη ναυτική συνεργασία, τη διαχείριση κρίσεων, τη παράνομη διακίνηση, και την ασφάλεια των συνόρων. Οι περαιτέρω συζητήσεις είναι απαραίτητες για να προσδιοριστούν τα συγκεκριμένα ενδιαφέροντα των εταίρων και για να διασφαλιστεί ότι θα θέματα ταιριάζουν με τους αντικειμενικούς σκοπούς του NATO και τις γνώσεις του.

Η υλοποίηση μιας τέτοιας πρωτοβουλίας θα απαιτήσει σημαντικούς χρηματοδοτικούς και ανθρώπινους πόρους σε μια εποχή υψηλής ζήτησης για τις εγκαταστάσεις εκπαίδευσης και εξάσκησης του NATO. Οι Σύμμαχοι πιστεύουν ότι η χρησιμοποίηση μιας δικτυακά-βασισμένης προσέγγισης μπορεί να βοηθήσει στην εξισορρόπηση των απαιτήσεων εξάσκησης και εκπαίδευσης με τους παράγοντες του προϋπολογισμού των πιθανών εταίρων. Απαιτούνται δημιουργικές λύσεις οι οποίες μπορεί να συμπεριλαμβάνουν εθελοντικές εθνικές συνεισφορές για να καλυφθούν τα κενά της σχολής ή για να στελεχωθούν κινητές μονάδες εκπαίδευσης όπως επίσης και εθελοντική χρηματοδότηση (αναπτυξιακό ταμείο) όπου θα μπορούν να συνεισφέρουν οι Σύμμαχοι και οι εταίροι της Πρωτοβουλίας όπως επίσης και τρίτες χώρες.

Επιπρόσθετα, οι προσπάθειες της δημόσιας διπλωματίας λαμβάνοντας υπ’ όψη τις περιφερειακές και τοπικές ευαισθησίες θα πρέπει να αναπτυχθούν μαζί με τους εταίρους του/της MD/ICI. Επίσης οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να καταστήσουν σαφές ότι μια τέτοια Πρωτοβουλία θα εξυπηρετήσει τα συμφέροντα όλων των εμπλεκομένων μερών.

Ακόμη, θα πρέπει να ληφθούν πλήρως υπ’ όψη τα θέματα ασφάλειας και σταθερότητας κατά την εκτίμηση των διαφόρων στοιχείων της Πρωτοβουλίας. Γενικά, τα θέματα αυτά θα πρέπει να είναι σύμφωνα με τον τόπο της εκπαιδευτικής δραστηριότητας, με τα φιλοξενούντα κράτη να παρέχουν την ασφάλεια.

Το μέλλον

Σε πολλά από τα προαναφερθέντα θέματα απαιτείται περαιτέρω έργο, τόσο εντός της Συμμαχίας όσο και σε στενή διαβούλευση με τους εταίρους του/της MD/ICI. Και ενώ θα πρέπει να ληφθεί φροντίδα ώστε η υλοποίηση της Πρωτοβουλίας να προχωρήσει με ένα ρυθμό που θα είναι βολικός για όλους τους εμπλεκόμενους πρωταγωνιστές, είναι σημαντικό το να διατηρηθεί η κεκτημένη ταχύτητα με το να προχωρήσουμε σύντομα στα πρώτα βήματα προς την κατεύθυνση των δραστηριοτήτων της «πρώτης φάσης». Ο εξελικτικός χαρακτήρας της προσέγγισης θα διευκολύνει την έγκαιρη υλοποίηση.

Η κοινή ιδιοκτησία της Πρωτοβουλίας είναι ζωτικής σημασίας ως ένα κίνητρο για να αναμιχθούν οι εταίροι. Είναι επίσης σημαντικό για να κερδίσουμε την κοινή γνώμη και για να ξεπεράσουμε την επίμονες λανθασμένες αντιλήψεις και την δυσπιστία. Τελευταίο αλλά εξ ίσου σημαντικό, ενδεχομένως αυτή διευρύνει τον χώρο για κινήσεις σε ότι αφορά τους πόρους.

Η Πρωτοβουλία και οι άλλες συνεταιριστικές προσπάθειες όπως επίσης ο επιχειρησιακός ρόλος της Συμμαχίας στον εν λόγω τομέα δείχνει ξεκάθαρα ότι η εξάσκηση και η εκπαίδευση, ως μέρος της μεταρρύθμισης των τομέων άμυνας και ασφάλειας και οικοδόμησης ικανότητας, αποτελούν ολοένα και περισσότερο σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων του NATO. Πολλές χώρες και περιφερειακοί και διεθνείς οργανισμοί τόσο εντός όσο και εκτός της Ευρω-Ατλαντικής αρένας έχουν δείξει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τις μοναδικές δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει η Συμμαχία.

Κοιτώντας προς το μέλλον, δεν είναι τόσο τολμηρό το να προβλέψουμε ότι η Συμμαχία θα βρεθεί αντιμέτωπη με περαιτέρω αιτήματα για συνεργασία και υποστήριξη στον τομέα αυτό, τόσο μέσα στο πλαίσιο της εντατικοποίησης των προσπαθειών εντός του πλαισίου των διαφόρων της συνεταιρισμών όσο και ως μέρος των επιχειρήσεων και των αποστολών της. Η προετοιμασία του NATO για αυτού του είδους τις δραστηριότητες θα απαιτήσει τόσο τον περαιτέρω μετασχηματισμό εντός του NATO όσο και την πρόοδο στον τρόπο με τον οποίο το NATO συνεργάζεται με τα Ηνωμένα Έθνη, την Ευρωπαϊκή Ένωση, μη-κυβερνητικές οργανώσεις και τοπικούς πρωταγωνιστές.
Ο Fritz Rademacher είναι Καθηγητής Σπουδών Διεθνούς Ασφάλειας στο Ευρωπαϊκό Κέντρο George C. Marshall για Σπουδές Ασφαλείας στην Garmisch-Partenkirchen, της Γερμανίας. Οι απόψεις που εκφέρονται σε αυτό το άρθρο είναι του συγγραφέως και δεν αντικατοπτρίζουν απαραιτήτως εκείνες του ΝΑΤΟ ή της Κυβέρνησης της Γερμανίας. Μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον συγγραφέα στη διεύθυνση rademacherf@marshallcenter.org.
NATO

No comments: