Wednesday, 4 March 2009

Τα αίτια της τρομοκρατίας

του Ζαν Κοέν

Πρόσφατα έπεσε στα χέρια μου το βιβλίο του καθηγητή οικονομίας στο Πανεπιστήμιο του Princeton Alan B. Krueger, “What Makes a Terrorist: Economics and the Roots of Terrorism”.
Βλέποντας το θέμα από την οικονομική του σκοπιά, και στηριζόμενος σε στατιστικές και διάφορες έρευνες, ο Krueger διαλύει αρκετούς μύθους σχετικά με την προέλευση της τρομοκρατίας.
(φωτο PSI-Defense)
Η φτώχεια
Τον πρώτο μύθο που διαλύει είναι η γενική εντύπωση που έχει ο κόσμος-εντύπωση που είχα και εγώ- ότι τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα, η φτώχεια και η έλλειψη μόρφωσης είναι οι κατεξοχήν παράγοντες που παράγουν τρομοκρατία.

Σύμφωνα με την έρευνα του καθηγητή όχι μόνο η θεωρία αυτή δεν είναι σωστή αλλά το ακριβώς αντίθετο ισχύει. Σύμφωνα με δημοσκοπησεις που έγιναν στην Τουρκία, την Ιορδανία, το Πακιστάν και τα Παλαιστινιακά εδάφη, όσο πιο μορφωμένοι και κοινωνικά ανώτεροι ήταν οι ερωτηθέντες, τόσο περισσότερο υποστήριζαν τρομοκρατικές ενέργειες.

Φαίνεται πως μάλλον έχει δίκιο ο καθηγητής αν λάβουμε υπόψη τα κρούσματα τρομοκρατίας από την 11η Σεπτεμβρίου και εντεύθεν. Οι τρομοκράτες των Δίδυμων Πύργων ήταν απόφοιτοι πανεπιστημίων. Οι βομβιστές του Λονδίνου (7 Ιουλίου 2005) ήταν φοιτητές και ο ένας ήταν γιατρός. Το ίδιο ισχύει και για τους βομβιστές της Μαδρίτης (11 Μαρτίου 2004).

Η έρευνα του Krueger στη Μέση Ανατολή (μελέτησε την Χεζμπολάχ, τους Παλαιστίνιους και τους Ισραηλινούς τρομοκράτες της δεκαετίας του 80 που θέλαν να ανατινάξουν το Χρυσό Τρούλο στην παλιά πόλη της Ιερουσαλήμ) δείχνει πως οι τρομοκράτες ασχέτως θρησκείας προέρχονται από την μέση και ανώτερη κοινωνικοοικονομική τάξη.

Ο Krueger, διατείνεται πως ο λόγος που οι τρομοκράτες ανήκουν στα ανώτερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα είναι διότι έχοντας εξασφαλίσει τα προς το ζην πρώτον, και έχοντας τη αυτοπεποίθηση που τους δίνει η οικονομική τους και η κοινωνική τους κατάσταση, έχουν χρόνο να σκέπτονται για κοινωνικά προβλήματα και να αφοσιώνονται σε αυτά.

Το Σύνδρομο του Ρομπέν των Δασών
Το δεύτερο μύθο που καταρρίπτει το βιβλίο είναι το «το σύνδρομο του «Ρομπέν των Δασών.»

Η θεωρία αυτή λέει πως οι τρομοκράτες είναι ανωτέρου κοινωνικοοικονομικού επιπέδου διότι μάχονται για το συμφέρων των ασθενέστερων τάξεων συμπολιτών τους.

Λάθος, λέει ο Krueger, και επικαλείται στατιστικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι το 88% των τρομοκρατικών επιθέσεων γίνονται στις χώρες των τρομοκρατών και όχι στις πλούσιες χώρες. Επιπλέον στις 50 φτωχότερες χώρες του πλανήτη οι τρομοκρατικές ενέργειες είναι σχεδόν άγνωστη λέξη.

Η έλλειψη πολιτικών ελευθεριών παράγουν τρομοκρατία
Το τρίτο μύθο που καταρρίπτει το βιβλίο είναι ότι η έλλειψη πολιτικών ελευθεριών παράγουν τρομοκρατία.

Η έρευνα του καθηγητή δείχνει ότι ναι μεν το θέμα τρομοκρατία είναι απόρροια πολιτικών ελευθεριών αλλά σε αντίθεση με το τι πιστεύει ο πολύς κόσμος η πλήρης έλλειψη πολιτικών ελευθεριών δεν είναι η αιτία.

Σύμφωνα με τον Krueger, όπου υπάρχει πλήρης έλλειψη πολιτικών ελευθεριών η πλήρης πολιτική ελευθερία δεν υπάρχει κίνδυνος τρομοκρατίας και εξηγεί: τρομοκρατία υπάρχει σε καθεστώτα με λίγη πολιτική ελευθερία και ο λόγος απλος.

Στις μεν χώρες με παντελή έλλειψη πολιτικών ελευθεριών, όπου ακόμα και η σκέψη σε στέλνει φυλακή, είναι αδύνατον να οργανωθεί τρομοκρατική οργάνωση. Στις χώρες με πλήρη πολιτική ελευθερία η τρομοκρατία δεν χρειάζεται αφού οι πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές γίνονται γρήγορα.

Εκεί που η τρομοκρατία ανθεί είναι στις χώρες όπου υπάρχουν οι λίγες πολιτικές ελευθερίες. Διότι οι κυβερνήσεις αυτών των χωρών δεν είναι αρκετά δικτατορικές για να τσακίσουν τρομοκρατικές οργανώσεις αλλά ούτε φιλελεύθερες αρκετά ώστε να υπάρχουν γρήγορα πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές.

Είναι σωστή η θεωρία του καθηγητή; Ποιος μπορεί να πει ναι ή όχι με βεβαιότητα? Όπως όλες οι θεωρίες σε διάφορα θέματα έτσι και αυτή θα έχει τους οπαδούς της αλλά και τους επικριτές της.

Από Zan Coen

No comments: