Tuesday, 17 February 2009

Αθήνα-Λονδίνο-Ουάσιγκτον: Ο Πολιτισμικός Άξονας

H αθηναϊκή δημοκρατία γνωρίζουμε ότι γεννήθηκε το 508 π.Χ. μέσα στο πλαίσια της πολιτειακής μεταρρύθμισης που είχε προτείνει ο Κλεισθένης. Για να ξαναθυμηθούμε ο Κλεισθένης, ήταν ο άνθρωπος που θέσπισε την άμεση δημοκρατία, δίδοντας σε όλους τους πολίτες ίσα πολιτικά δικαιώματα: ισοπολιτεία, ισονομία και ισηγορία.
Οι περισσότεροι όμως σήμερα μιλάνε με θαυμασμό για την αρχαία Αθήνα του Περικλή σαν τη γενέτειρα της Δημοκρατίας. Δεν παύουν δε να μνημονεύουν τον επιτάφιο λόγο που είχε εκφωνήσει ο Περικλής πάνω από τα πτώματα των πρώτων νεκρών του πελοποννησιακού πολέμου, λόγο που αναφέρει κατά κάποιον τρόπο τα στοιχεία της δημοκρατίας αυτής. Ο επιτάφιος λόγος υπάρχει σε γραπτά του Θουκυδίδη, ο οποίος με τις πνευματικές και συγγραφικές του ικανότητες έκανε αυτόν τον λόγο ένα μνημείο τελειότητας για την Αθήνα, αναδεικνύοντας την σαν το λίκνο της δημοκρατίας, ελευθερίας και δικαιοσύνης.

Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ TΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ (Θουκιδιδης)
Ο Περικλής θέλησε να αρχίσει την ομιλία του με τους προγόνους επιθυμώντας έτσι να εξυμνήσει την προσφορά των προηγούμενων γενιών, τους πατεράδες δηλαδή, τους παππούδες και τους προπαππούδες που τον ακούγανε, έλεγε, τη στιγμή εκείνη που μιλάει.

Ήταν πράγματι ορθό, και από τότε αυτό χαρακτηρίζει τις σώφρονες κυβερνήσεις, να συνδέουν δηλαδή το παρόν με το παρελθόν, γιατί το παρελθόν είναι οι ρίζες από τις οποίες τρέφεται το παρόν. Η δημιουργία πλούτου και ευημερίας για το λαό, προτείνουν οι ηγέτες, περνάει πρώτα από την εκτίμηση της δουλειάς, που έχει γίνει προηγουμένως, κάνοντας έτσι πιστευτή την υπόσχεση που δίνουν προς το λαό για μια εξίσου επιτυχημένη διακυβέρνηση.

Και εδώ ακριβώς ευρίσκεται η διαφορά (κάτι που προκύπτει έμμεσα από το Επιτάφιο του Περικλή), των υπεύθυνων ηγετών με τους ανεύθυνους λαοπλάνους, στο ότι δηλαδή ο ανάξιος να κυβερνήσει τη χώρα ηγέτης, για να μην αποδειχτεί η ανικανότητα του να εργαστεί και να δημιουργήσει για το λαό του, εκθειάζει και διαφημίζει συνεχείς ασυνάρτητες αλλαγές και ανεδαφικές καινούργιες υποσχέσεις.

Το «Δίκαιον» οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούν ότι αντιπροσωπεύεται και εφαρμόζεται με την έδρα του δικαστή, το βήμα της αγόρευσης και το έπαθλο του αγώνα ανάμεσα σε όμοιους πολίτες. Την ίση απόσταση του καθενός από το μέσον, που εκφράζεται με την ακτίνα του κύκλου, την ονομάζουν Μέτρον αποσκοπώντας έτσι να καυτηριάσουν και να μετριάζουν τη ματαιοδοξία, την υπερβολή, την ύβρη καθενός προς τους όμοιου. Πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος, έλεγαν.

Η ιστορία του πολιτισμού μας πέρασε μέχρι σήμερα από πολλά στάδια με ορισμένα να είναι χαρακτηριστικά της εξέλιξης του αλλά και να φανερώνουν τις αξίες που οι προηγμένοι άνθρωποι σε διαφορετικές κοινωνίες ενστερνίζονται. Έτσι μετά την γέννηση των αξίων του πολιτισμού μας στην Αρχαία Ελλάδα η ανθρωπότητα έκανε ένα τεράστιο βήμα στην Αγγλία το 13 αιώνα. Είναι που στα 1215 στη Αγγλία εκδόθηκε και έκανε την εμφάνιση της η Μάγκνα Κάρτα. Αυτή αποκαλούμενη επίσης και Magna Carta Libertatum («Μεγάλος Χάρτης των Ελευθεριών») ήταν ένας αγγλικός καταστατικός χάρτης και ο οποίος γράφτηκε στα λατινικά,. Θεωρείται, ένα από τα πιο σημαντικά έγγραφα στην ιστορία της δημοκρατίας Από τις σημαντικότερες διατάξεις της είναι αυτές που αναφέρονται στο σεβασμό της προσωπικής ελευθερίας του ατόμου, την απαγόρευση δηλαδή της φυλάκισης, εξορίας ή τιμωρίας του ατόμου χωρίς προηγούμενη δικαστική απόφαση,

Κανείς ελεύθερος άνθρωπος δεν θα συλλαμβάνεται φυλακίζεται….. η με αλλά λόγια καταστρέφεται...παρά μόνο με νόμιμη απόφαση. Σε κανένα δε θα πουλάμε αρνιούμαστε η καθυστερούμε το δικαίωμα του για δικαιοσύνη….

Magna Carta
Επίσης αναφέρεται στην υποχρέωση του βασιλιά να ζητά τη συγκατάθεση για την επιβολή φόρων και τέλος στην αναγνώριση των εξουσιών του Μεγάλου Συμβουλίου.
Η Μάγκνα Κάρτα αρχικά γράφτηκε λόγω διαφωνιών μεταξύ του Πάπα Ιννοκεντίου του Γ', του Βασιλιά Ιωάννη της Αγγλίας και των Άγγλων Βαρώνων σχετικά με τα δικαιώματα του βασιλιά. Ο βασιλιάς Ιωάννης της Αγγλίας το 1215 παραχώρησε με αυτήν την πράξη φεουδαρχικά δικαιώματα στους βαρόνους που είχαν καταλάβει το Λονδίνο σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη βασιλική καταπίεση.

Η Μάγκνα Κάρτα πιο συγκεκριμένα ζητούσε από το Βασιλιά να αποκηρύξει κάποια δικαιώματά του, να σεβαστεί τις νομικές διαδικασίες και να αποδεχτεί ότι θα δεσμεύεται από τους νόμους και ότι θα προστατεύει δικαιώματα των υπηκόων του, ιδιαίτερα από την παράνομη φυλάκιση όπως είπαμε.

Ενώ η Μάγκνα Κάρτα στη αρχή ήταν ένα συμβιβαστικό κείμενο για την ισοστάθμιση των δικαιωμάτων του βασιλιά και φεουδαρχών, με την πάροδο του χρόνου, Τα ευεργετήματα που αυτή καθιέρωνε αργά, σταδιακά και με μεγάλη προσπάθεια, επεκτάθηκαν σε ολόκληρο το λαό. Η Μάγκνα Κάρτα θεωρείται το πρώτο συνταγματικό κείμενο της Αγγλίας και η βάση των ελευθεριών της. Τέσσερα αντίγραφα της Μάγκνα Κάρτα εκτέθηκαν στο κοινό για πρώτη φορά ύστερα από 800 χρόνια. Σήμερα αυτά ανήκουν στη συλλογή της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης».

Από τη Μάγκνα Κάρτα ξεκινά η δημιουργία του Αγγλικού Κοινοβουλίου και μπήκαν οι βάσεις των αντιπροσωπευτικών κυβερνήσεων και νομοθετικής κυριαρχίας.
Πράγματι αυτό που άρχισε σαν η υποχρέωση του βασιλιά να ζητά τη συγκατάθεση του Μεγάλου Συμβουλίου για την επιβολή φόρων δηλαδή, κάτι σαν μια σημερινή νομοθετική πράξη και τέλος στην αναγνώριση των εξουσιών του Μεγάλου Συμβουλίου, εξελίχτηκε στο σημερινό Κοινοβούλιο.

O Henry III διαδέχτηκε το πατέρα του Ιωάννη και επί της βασιλείας του δημιουργήθηκε μια νέα Μάγκνα Κάρτα. Καθώς όμως αυτός γινόταν όλο και πιο αντιπαθής οι ευγενείς επαναστάτησαν εναντίον του προκαλώντας στα 1265 τη πρώτη συνεδρίαση του Κοινοβουλίου. Έτσι το Κοινοβούλιο έδινε στους βρετανούς ευγενείς την ευκαιρία να πουν τη γνώμη τους σε πολιτικά θέματα. Ολόκληρη η διαδικασία έφερε τα κόσμο ένα βήμα πιο κοντά στο τύπο των κυβερνήσεων που έχουμε σήμερα.

Η πορεία της εξέλιξης του πολιτισμού μας συνεχίστηκε με τις άξιες του να έχουν ενστερνισθεί πια από κοινωνίες και τους ανθρώπους που έμελλε στη συνέχεια να δημιουργούν ανώτερες οργανωτικά τεχνολογικά και κοινωνικά κοινωνίες. Ένα μεγάλο βήμα στην εξέλιξη αυτή έλαβε χώρα στην Αμερική το 18ο αιώνα.

Γνωρίζουμε ότι η Αμερική ανακαλύφτηκε το 1492 και ότι στη συνέχεια ακολούθησε ένα μεγάλο κύμα μετανάστευσης από την Ευρώπη. Δημιουργήθηκαν έτσι 13 αποικίες υπό την κυριαρχία την Μεγάλης Βρετανίας που όμως το 1776 διακήρυξαν την ανεξαρτησία τους από αυτήν πράγμα που οδήγησε στο ξέσπασμα πόλεμου, που είναι γνωστή σαν η Αμερικανική Επανάσταση.

Η επίσημη ημερομηνία ίδρυσης των Ηνωμένων Πολιτειών θεωρείται η 4η Ιουλίου 1776, όταν το Δεύτερο Ηπειρωτικό Κογκρέσο, αντιπροσωπευτικό όργανο των 13 Βρετανικών αποικιών, υιοθέτησε τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας. Η επιρροή από το Ολλανδική Διακήρυξη Ανεξαρτησίας του 1581 η αποκαλούμενη Oath of Abjuration, και τη διακήρυξη Arbroath του Βασιλείου της Σκοτίας στα 1320, είναι εμφανής

Ωστόσο, η δομή της χώρας άλλαξε ριζικά το 1788 όταν οι πολιτείες αντικατέστησαν τα Άρθρα της Συνομοσπονδίας με το Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών. Αρκετές από τις ιδέες στο σύνταγμα ήταν νέες, ενώ ένας μεγάλος αριθμός ιδεών προήλθε από το «Ρεπουμπλικανισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες», από την εμπειρία των 13 κρατών, και από τη Βρετανική εμπειρία σε μικτές κυβερνήσεις. Οι επιπτώσεις της Μαγκνα Κάρτα του 1215 και το πνεύμα δημοκρατίας το Επιτάφιου του Περικλή ευρίσκονται μέσα σε αυτό.

1 comment:

Jimmy Kane said...

Ενδιαφέρον...
Δεν σημαίνει όμως ότι η Μαγκνα Καρτα ότι ήταν το ιδανικό έγγραφο.
Ούτε η Αθήνα του Περικλή....
Μην ξεχνάς πώς το δικαίωμα για ψήφο είχαν μόνο οι άντρες και όχι οι γυναίκες, οι δούλοι και όσοι δεν ήταν αθηναίοι πολίτες...
Ε?
Απίστευτη δημοκρατία.
Λοιπόν πρέπει να ψάξεις να βρεις από που ξεκίνησαν οι ρίζες της δημοκρατίας...
Ίσως και κάτι πιο παλιό από την εποχή του Περικλή να υπάρχει..
Καιν ξεχνάς όπως έλεγαν οι Σπαρτιάτες: "Ο ενάρετος δεν γνωρίζει ότι είναι ενάρετος"