Τα καταστρεπτικά τσουνάμι

Τσουνάμι είναι ιαπωνική λέξη που σημαίνει το κύμα στο λιμάνι. Δεν είναι όμως ένα απλό παλιρροϊκό κύμα αλλά μια σειρά τεράστιων, γιγαντιαίων κυμάτων που προκαλείται από πολλές αιτίες. Από έναν υποθαλάσσιο σεισμό, από μια ηφαιστειακή έκρηξη, από μια γεωλίσθηση του πυθμένα των ωκεανών, από μια πυρηνική έκρηξη ή δοκιμές, ακόμα και σε μια σύγκρουση μετεωριτών η αστεροειδών με τη Γη.

Όταν λοιπόν, ο υποθαλάσσιος πυθμένας των ωκεανών παίρνει κλίση ή μετατοπίζεται ή ανυψώνεται ή κατακρημνίζεται κατά τη διάρκεια ενός σεισμού, ο φλοιός της Γης παραμορφώνεται στην περιοχή του κέντρου του σεισμού και αρχίζουν να δημιουργούνται μικρά αθώα κύματα σαν μικρές διαταραχές. Λίγο αργότερα αρχίζουν να κινούνται σαν τα κυκλικά κύματα, ακτινικά προς κάθε κατεύθυνση με ταχύτητα που ξεπερνά κι αυτή του ήχου, ακόμα και 800 km/h. Για να γίνει όμως τσουνάμι θα πρέπει ο υποθαλάσσιος σεισμός να είναι τουλάχιστον 6,5 Ρίχτερ και σε βάθος μικρότερο των 50 χιλιομέτρων.

Συνήθως, ένα τσουνάμι μπορεί να έχει μήκος κύματος 100 έως 200 km (η απόσταση δύο διαδοχικών κορυφών του), ενώ το ύψος του κύματος που προχωράει στον ωκεανό μόλις μισό μέτρο, φαίνεται δηλαδή στην αρχή σαν ένα αθώο κύμα. Όμως, γιγαντώνεται πολύ γρήγορα. Όταν λοιπόν το κύμα φθάνει στην ακτή, το ύψος του μπορεί να φτάσει και τα 40 μέτρα πάνω από την κανονική στάθμη της θάλασσας. Λόγω λοιπόν του μικρού ύψους του κύματος τα πλοία που βρίσκονται μακριά απ' τις ακτές όχι μόνο δεν κινδυνεύουν αλλ' ούτε καν αντιλαμβάνονται την ύπαρξη αυτών των κυμάτων.

Ενώ λοιπόν στον ωκεανό δεν διακρίνεται στις ακτές εμφανίζεται σαν ένα τεράστιο κύμα. Από το γεγονός αυτό πήρε και το όνομα tsunami. (τσου σημαίνει λιμάνι και νάμι σημαίνει κύμα στα Ιαπωνικά. Δηλαδή το κύμα του λιμανιού). Το όνομα υιοθετήθηκε το 1963 από διεθνές επιστημονικό συνέδριο προς τιμήν των Ιαπώνων που υποφέρουν αρκετά απ' το φαινόμενο. Στο παρελθόν υπήρχαν πολλές παρανοήσεις για τα κύματα αυτά. Πίστευαν ότι είναι απλά παλιρροϊκά, που οφείλονται στην ανομοιόμορφη βαρυτική έλξη του ήλιου και της Σελήνης πάνω στη Γη. Τα τσουνάμι όμως δεν έχουν καμιά σχέση μ' αυτά. Δεν έχουν σχέση και με τα κύματα που δημιουργούν οι άνεμοι στην επιφάνεια των θαλασσών. Ως γνωστόν αυτά έχουν μήκος κύματος περίπου 150 μέτρα και περίοδο περίπου 10 δευτερόλεπτα, σε αντίθεση με τα τσουνάμι που έχουν περίοδο τής τάξεως της μιας ώρας.

Τα τσουνάμι μπορούν να θεωρηθούν κύματα ρηχών νερών. Γιατί ο λόγος τού βάθους του νερού προς το μήκος κύματος είναι πολύ μικρό (3/2.000.000 και 6/1.000.000). Σε κάθε διαδοχική κυματική ταλάντωση, η πραγματική κίνηση του νερού στην επιφάνεια ακολουθεί κατακόρυφη τροχιά με διάμετρο ίση με το ύψος του κύματος, διαγράφοντας πλήρη κύκλο κατά τη διάρκεια μιας περιόδου του κύματος.

Επίσης, δεν είναι σεισμικά κύματα, γιατί τα τσουνάμι μπορούν να προκληθούν και από άλλες αιτίες όπως είδαμε πιο πάνω.

Στοιχεία του τσουνάμι
Όταν ένα τέτοιο κύμα χτυπήσει την ακτή δημιουργεί διάφορα κύματα με τα βαθύτερα σημεία του να είναι χαμηλότερα από την κανονική στάθμη θάλασσας. Κάθε ακόλουθο κύμα είναι υψηλότερο από το προηγούμενο. Η περίοδος μεταξύ των κυμάτων που φτάνουν είναι 10 έως 30 λεπτά. Συνήθως είναι αρκετός χρόνος για να ξεφύγουν σε ασφαλή υψώματα μετά από το πρώτο κύμα.

Η ταχύτητα αυτών των γιγαντιαίων κυμάτων είναι τόσο μεγαλύτερη, όσο μεγαλύτερο είναι και το βάθος της θάλασσας και υπολογίζεται από την σχέση v=(g*h)1/2 ,όπου g η ένταση της βαρύτητας καί h το βάθος του νερού.

Γι’ αυτό στον ανοιχτό ωκεανό τρέχουν με ταχύτητα που φθάνει και τα 1.000 χιλιόμετρα την ώρα, δηλαδή προσεγγίζει την ταχύτητα του ήχου. Αλλά, όταν το τσουνάμι πλησιάζει την ακτή ελαττώνεται η ταχύτητά του γιατί μειώνεται το βάθος της θάλασσας, όμως ταυτόχρονα αποκτά ολοένα μεγαλύτερο ύψος. Ενώ στον ανοιχτό ωκεανό το ύψος αυτό δεν ξεπερνά τα 5-6 μέτρα , στην ακτή μπορεί να φθάσει τα 30 ή και τα 40 μέτρα. Εκεί οφείλεται και η μεγάλη καταστρεπτικότητα τους. Επίσης, η ενέργεια είναι ανάλογη του μεγέθους του σεισμού ενώ κατά τη διάδοση του κύματος έχουμε μηδαμινές απώλειες.

Τα τσουνάμι ανακλώνται και διαθλώνται από το ανάγλυφο του παράκτιου βυθού και τις παράκτιες γεωμορφές, σαν όλα τα κύματα. Αν η άφιξη ενός τέτοιου κύματος αντιστοιχεί σε μια κοιλία τότε το νερό υποχωρεί και αποκαλύπτεται ο βυθός.

Μια τέτοια περίπτωση είχαμε και την 1η Νοεμβρίου του 1755 στη Λισαβώνα. Τότε μαζεύτηκαν στο λιμάνι πολλοί άνθρωποι για να δουν το φαινόμενο και να περπατήσουν πάνω στο βυθό που είχε αποκαλυφθεί. Σε λίγα λεπτά όμως τους σκέπασε το τσουνάμι και πνίγηκαν. Αναφέρθηκαν 10.000 - 60.000 νεκροί.

Όταν το τσουνάμι πλησιάσει τις ακτές η τριβή του, με τον όλο και πιο αβαθή βυθό, προκαλεί μείωση της ταχύτητας του. Η περίοδος όμως του κύματος παραμένει σταθερή και άρα το μήκος κύματος μειώνεται, ενώ αυξάνει το πλάτος (το ύψος) του κύματος. Γι' αυτό και κοντά στις παράκτιες στεριές το νερό σηκώνεται ακόμα και σε ύψος 35 μέτρων μέσα σε 10-15 λεπτά. Τα νερά της ηπειρωτικής κρηπίδας αρχίζουν να ταλαντώνονται και μεταξύ 3 έως 5 τέτοιων μεγάλων ταλαντώσεων δημιουργούνται οι περισσότερες καταστροφές. Οι ταλαντώσεις σταματούν μετά από μερικές μέρες.

Τα τσουνάμι έχουν μια απίστευτη ενέργεια λόγω του μεγάλου όγκου του νερού που μεταφέρουν. Μπορούν να σκοτώσουν χιλιάδες ανθρώπους στις ακτές και να καταστρέψουν ότι βρουν στο πέρασμα τους. Τεράστιοι τέτοιοι 'πύργοι' μανιασμένου νερού έχουν επανειλημμένα κτυπήσει κατοικημένες ακτές με τέτοια μανία, που έχουν καταστραφεί ολόκληρες πόλεις. Σε μια τέτοια περίπτωση, το 1896, εξαφανίστηκαν 20.000 άνθρωποι στην πόλη Sanriku της Ιαπωνίας. Το τσουνάμι ανάγκασε τα κύματα να σηκωθούν τόσο ψηλά, ακόμα και σε ύψος 40 μέτρων.

Σημειωτέον ότι οι περισσότεροι θάνατοι κατά τη διάρκεια ενός καταστρεπτικού τσουνάμι οφείλονται στους πνιγμούς. Επίσης, υπάρχει κίνδυνος για πλημμύρες, μολυσμένες παροχές νερού, και καταστροφές στος παροχές αερίου και ηλεκτρισμού.

Μεγάλες καταστροφές
Από το 1945 περισσότεροι άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από τα τσουνάμι παρά από τους σεισμούς. Αυτό δείχνει πόσο σοβαρό κίνδυνο ενέχουν.

Τα περισσότερα τσουνάμι δημιουργούνται κατά μήκος μιας περιοχής που λέγεται Ring of Fire μήκους 40.000 km. Η περιοχή Ring of Fire περιέχει όχι μόνο ηφαίστεια αλλά έχει και έντονη σεισμική δραστηριότητα. Περικυκλώνει δε όλο τον Ειρηνικό Ωκεανό.

Από το 1819, περισσότερα από 40 τσουνάμι έχουν χτυπήσει τα νησιά της Χαβάης. Γι' αυτό κι έχει αναπτυχθεί ένα σύστημα προειδοποίησης σε περιοχές όπως είναι η Χαβάη, όπου εμφανίζονται κατά καιρούς πολλά καταστρεπτικά παλιρροιακά κύματα. Αφού καταγραφούν κάποιες διαταραχές σε όργανα παρακολούθησης, γίνονται σχετικές προειδοποιήσεις για τον ερχομό τσουνάμι στη Χονολουλού, τη Χαβάη και την Αλάσκα. Υπολογίζεται ότι τη Χαβάη, μια περιοχή υψηλού κινδύνου, την κτυπά κατά μέσο όρο ένα τσουνάμι κάθε χρόνο και με ένα καταστρεπτικό περιστατικό κάθε 7 χρόνια. Η Αλάσκα, που επίσης ανήκει στις περιοχές υψηλού κινδύνου, κατά μέσο όρο την κτυπά ένα τσουνάμι κάθε 1,75 χρόνια και ένα καταστρεπτικό γεγονός κάθε 7 χρόνια.

Οι προειδοποιήσεις παρέχονται από σεισμογραφικά εργαστήρια σε όλο τον κόσμο, που καθορίζουν τη θέση που βρίσκεται η εστία ενός υποβρύχιου σεισμού. Αυτοί οι σεισμοί, συνήθως, δημιουργούνται σε μια από τις πιο βαθιές τάφρους στον Ειρηνικό Ωκεανό. Μια τέτοια υπηρεσία είναι η SSWWS που προειδοποιεί για επερχόμενα τσουνάμι.

Ένα από τα μεγαλύτερα και πιο καταστρεπτικά τσουνάμι που έχει καταγραφεί ποτέ, τον Αύγουστο του 1883, ταξίδεψε τουλάχιστον τη μισή περιφέρεια της Γης μετά από την κατάρρευση του ηφαιστείου Krakatoa, στην Ινδονησία. Τα κύματα, τότε, είχαν φτάσει σε ύψος μέχρι και 35 μέτρα, που προκάλεσαν μεγάλη ζημία κατά μήκος της ακτής της Σουμάτρας. Το νησί Κρακατόα εξαφανίστηκε. Μάλιστα τότε οι νεκροί έφτασαν τότε τους 36.000. Είναι γνωστό ότι το αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς το είχε καταγράψει για 7 συνεχόμενες ημέρες.

Το 1964 ένας σεισμός στην Αλάσκα προκάλεσε ένα τσουνάμι με τα κύματα να φθάνουν σε ύψος 3 έως και 6 μέτρα, κατά μήκος των ακτών της Καλιφόρνιας, του Όρεγκον, και των ακτών της Ουάσιγκτον. Αυτό το τσουνάμι προκάλεσε καταστροφές αξίας 84 εκατομμυρίων δολαρίων στην Αλάσκα και 123 θανατηφόρα περιστατικά στην Αλάσκα, το Όρεγκον, και την Καλιφόρνια.

Αν και τα τσουνάμι είναι σπάνια κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού, ένας σοβαρός σεισμός στις 18 Νοεμβρίου του 1929, στην Grand Banks της Νέας Γης δημιούργησε ένα τέτοιο τσουνάμι που προκάλεσε μεγάλες ζημιές και απώλειες ζωών στην Ακτή Placentia της Νέας Γης.

Το 1946, ένα τσουνάμι με κύματα 6 έως 9 μέτρων έφτασε στην περιοχή Hilo της Χαβάης, πλημμυρίζοντας το κέντρο της πόλης και σκοτώνοντας 159 ανθρώπους.

Στις 22 Μαΐου του 1960 ένα τσουνάμι στη Χιλή σκότωσε, περίπου, 2300 ανθρώπους, ενώ στις μέρες μας (1998) στη Νέα Γουινέα είχαμε 3.000 θύματα.

Στην Ιαπωνία το 1707 είχαμε 30.000 νεκρούς, ενώ στην Ιταλία ένα τσουνάμι το 1908 θεωρήθηκε υπεύθυνο για 120.000 νεκρούς.

Αλλά έχουν καταγραφεί και άλλα τσουνάμι σε όλο τον κόσμο, κυρίως στην Ασία, με δεκάδες χιλιάδες θύματα.

Ιστορικά τσουνάμι
Πριν από 50 εκατομμύρια χρόνια στο Μεξικό προκλήθηκε ένα μεγάλο τσουνάμι από πτώση ενός μετεωρίτη, εκεί που σήμερα βρίσκεται ο κόλπος του Μεξικού, δημιουργώντας ένα μέγκα τσουνάμι που προχώρησε στην ξηρά 100 ολόκληρα χιλιόμετρα και η σκόνη άλλαξε το κλίμα της Γης. Πιστεύεται ότι η εξαφάνιση των δεινοσαύρων οφείλεται σε αυτή την αιτία.

Το γνωστό τσουνάμι της Σαντορίνης, γύρω στα 1490 π.Χ, που θεωρήθηκε η αιτία της καταστροφής του μινωικού πολιτισμού. Οφείλεται στην έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης και δημιουργήθηκε ένα μέγκα τσουνάμι ύψους 120 μέτρων, που δημιουργήθηκε από την κατάρρευση της καλντέρας έφτασε στα βόρεια παράλια της Κρήτης. Έτσι άρχισε σιγά-σιγά ο πολιτισμός τους να φθίνει. Βέβαια, τώρα ξέρουμε ότι το μέγκα τσουνάμι της Σαντορίνης δεν ευθύνεται αποκλειστικά για αυτή την καταστροφή. Μπορεί το συγκεκριμένο κύμα να μην εξαφάνισε τους Μινωίτες, βοήθησε όμως αρκετά: Πλημμύρισε τις σοδειές τους για δύο ολόκληρα χρόνια και η μέση θερμοκρασία έπεσε αρκετά.

Πάντως, το πρώτο καταγεγραμμένο ιστορικά τσουνάμι συνέβη στην παράκτια Συρία κατά το 2000 π.Χ.

Στην Ελλάδα το παλαιότερο είναι αυτό πού κατέστρεψε τον Περσικό στόλο στην Ποτίδαια τής Χαλκιδικής το 479 π.Χ.

Επίσης πολύ σημαντικό τσουνάμι είναι αυτό που έπληξε την Αλεξάνδρεια τον Ιούλιο τού 365 μ.Χ. που προκλήθηκε από σεισμό μεγέθους 8.2 τής κλίμακας Ρίχτερ. Ο αριθμός των θυμάτων ανήλθε στους 50.000.

Το καταστρεπτικό τσουνάμι του ηφαιστείου Κρακατόα
Για να καταλάβουμε τα γεγονότα που ακολούθησαν την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης, πρέπει να δούμε τις καταστροφές που επακολούθησαν από μια άλλη, σχετικά πολύ μικρότερη έκρηξη, αυτή του ηφαιστείου Κρακατόα, που βρίσκεται στο στενό μεταξύ Ιάβας και Σουμάτρας, και έγινε 26 Αυγούστου 1883.

Τότε οι εκρήξεις του ηφαιστείου είχαν ακουστεί ακόμα και 160 km μακριά, ενώ πυκνά σύννεφα καυτής στάχτης εκσφενδονίστηκαν μέχρι ύψος 27 km μέσα στον αέρα. Κατά μήκος της ακτής της Ιάβας και της Σουμάτρας έπεσε σκοτάδι, καθώς τα ηφαιστειακά σύννεφα σκέπασαν τον ήλιο. Το σκοτάδι αυτό διήρκεσε δυόμισι μέρες. Καταρρακτώδεις βροχές σποδού προστέθηκαν στην αναταραχή.

Στις 27 Αυγούστου, το ηφαίστειο Κρακατόα έφτασε στο μέγιστο της εκρηκτικότητας του. Οι θόρυβοι μιας σειράς εκρήξεων ακούστηκαν ως την Αυστραλία, σε απόσταση 5.000 km. Την ίδια ώρα, ηφαιστειακά αναβλήματα εκτινάχθηκαν πολλά χιλιόμετρα υψηλά στον ουρανό. Τα πιο λεπτόκοκκα τεμάχια, με τη βοήθεια των στρατοσφαιρικών ανέμων, περιέβαλαν την γη και χρειάστηκαν δύο χρόνια περίπου για να κατακαθίσουν. Υπολογίστηκε ότι 6-8 κυβικά χιλιόμετρα θραυσμάτων πετρωμάτων εκτινάχθηκαν στον αέρα κατά τη διάρκεια των παροξυσμών που κονιοποίησαν το Κρακατόα, με μια απελευθέρωση ενεργείας ίση με εκείνη της πιο ισχυρής υδρογονοβόμβας.

Όπως ήταν φυσικό, η επίδραση από την έκρηξή του δημιούργησε ένα μέγα τσουνάμι, το οποίο έφτασε σε ύψος 38μ. από τη βάση ως την κορυφή, καθώς χτυπούσε τις ακτές της Ιάβας και της Σουμάτρας παρασύροντας στον θάνατο 36.000 ανθρώπους. Η δύναμη του τσουνάμι μπορεί να εκτιμηθεί από το γεγονός ότι μετέφερε ένα μεγάλο πλοίο 2,5 χλμ. στο εσωτερικό της ξηράς και το έριξε εκεί 10 μ. πάνω από τη στάθμη της θάλασσας. Πετρώματα που ζύγιζαν 50 τόνους μεταφέρθηκαν ακόμη μακρύτερα).

Έτσι έγινε και στην Κνωσό αλλά σε μεγαλύτερη έκταση. Όπως φαίνεται και στο "σπίτι των πεσμένων ογκολίθων" της Κνωσού, ισχυρές ωστικές δυνάμεις ανατίναξαν κυριολεκτικά τεράστιες πέτρες, που καμιά ανθρώπινη δύναμη δεν θα ήταν δυνατόν να τις μετακινήσει, παρά μόνο με σημερινά μηχανικά μέσα. Η καταστροφή αυτή αποτέλεσε ένα γενικότερο γεωλογικό φαινόμενο που παρατηρήθηκε και στην Τροία, στην δυτική Μικρά Ασία και στην κεντρική Παλαιστίνη, όπως επίσης έδειξαν οι ανασκαφές.

Ο κίνδυνος για την Ελλάδα
Μικρότερος αλλά υπαρκτός είναι ο κίνδυνος και στη Μεσόγειο Θάλασσα, ιδιαίτερα στην Ελλάδα λόγω της υψηλής της σεισμικότητας. Στον ελλαδικό χώρο δεν γίνονται ισχυροί σεισμοί, οι οποίοι από μόνοι τους να προκαλούν μεγάλα τσουνάμι. Το μέγεθος τους όμως είναι τέτοιο που μπορεί να ανακινήσει ιζήματα και να υπάρξουν υποθαλάσσιες κατολισθήσεις, σύμφωνα με τον καθηγητή της Υδραυλικής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, Κώστα Συνολάκη.

"Ένας σεισμός με επίκεντρο στην ξηρά και μικρός σε μέγεθος μπορεί να δώσει αρκετή επιτάχυνση σε σαθρά ιζήματα ώστε να γίνει μια υποθαλάσσια κατολίσθηση που θα δημιουργήσει ένα μεγάλο κύμα. Ο Κορινθιακός Κόλπος είναι μία από αυτές τις περιοχές".

Το τελευταίο μεγάλο τσουνάμι που έπληξε το Αιγαίο δημιουργήθηκε από το σεισμό της Σαντορίνης το 1956. Το κύμα ξεκίνησε από την περιηφαιστειακή περιοχή, όπου πιθανότατα να έγινε και μια υποθαλάσσια κατολίσθηση, και έφτασε στην ανατολική πλευρά της Αμοργού με ύψος 22-25 μέτρων.

Και συνεχίζει ο Συνολάκης: "Τα νησιά στο κεντρικό Αιγαίο ίσως να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο όταν γίνονται σεισμοί. Προς το παρόν όμως δεν μπορούμε να μιλήσουμε πιο συγκεκριμένα. Για να γίνει κάτι τέτοιο, θα πρέπει να χαρτογραφηθεί με μεγάλη λεπτομέρεια ο ελληνικός βυθός. Αλλά οι έρευνες αυτές κοστίζουν και χρειάζονται πολύ χρόνο για να ολοκληρωθούν. Ως εκ τούτου, μόνο αμέλεια δεν μπορείς να χαρακτηρίσεις το γεγονός ότι δεν έχει χαρτογραφηθεί με λεπτομέρεια ο ελληνικός βυθός".

Η αλήθεια είναι ότι γνωρίζουμε τον πυθμένα της θάλασσας λιγότερο από την επιφάνεια του Άρη.

"Υπάρχουν ολόκληρα τμήματα ωκεανών τα οποία δεν έχουν χαρτογραφηθεί πλήρως", λέει ο καθηγητής και δίνει μια φιλική συμβουλή: "Όλοι οι Έλληνες, αν θέλετε, και οι καλεσμένοι μας στους Ολυμπιακούς, όλοι οι τουρίστες, οφείλουν να γνωρίζουν ότι, όταν βρίσκεσαι κοντά στη θάλασσα και αισθανθείς ένα σεισμό, πρέπει να προχωρήσεις προς ένα ψηλότερο σημείο της ξηράς".

Αν ο σεισμός αυτός είναι τοπικός, υπάρχει ένα διάστημα πέντε-έξι λεπτών, οπότε προλαβαίνεις να αντιδράσεις. Και η πλημμύρα από τοπικό τσουνάμι συνήθως προχωράει μέχρι και 100 μέτρα από την παραλία. Οπότε τα πράγματα δεν είναι και τόσο ανησυχητικά.

Πρόβλεψη για μελλοντικές καταστροφές
Στις Καναρίους Νήσους υπάρχει ένα μικρό νησάκι που μοιάζει αρκετά με τη Σαντορίνη. Όχι τη σημερινή, αλλά εκείνη που υπήρχε πριν τη μεγάλη έκρηξη. Το Λα Πάλμα, με το ομώνυμο ηφαίστειο στο κέντρο του, έχει αναμφίβολα κερδίσει την προσοχή πολλών επιστημόνων.

"Μετά από διεξοδικές έρευνες καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι είναι πολύ πιθανό ένα μέρος του να κατακρημνιστεί στον Ατλαντικό Ωκεανό. Στην περίπτωση αυτή, θα δημιουργηθεί ένα μέγκα τσουνάμι, το οποίο θα ξεκινήσει από τις Καναρίους Νήσους και θα χτυπήσει την Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ", λέει ο Κώστας Συνολάκης.

"Αν κάποιος "κλοτσούσε" απότομα την πλευρά του ηφαιστείου που είναι έτοιμη να γκρεμιστεί, τότε το κύμα, όπως υπολογίσαμε με μαθηματικά μοντέλα, θα φτάσει στο ύψος 8 μέτρων. Όσο περίπου ένα καλό κύμα για σέρφινγκ, με τη διαφορά ότι το μήκος του ήταν τεράστιο".

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, ο αριθμός των ανθρώπων στο Λος Άντζελες που μπορεί να χάσει τη ζωή του από τοπικά παλιρροϊκά κύματα ανέρχεται στις 100.000, ενώ υπάρχει πάντα και η Χαβάη που μπορεί να προκαλέσει τσουνάμι.

πηγή: Physics4u.gr

Press to Continue.......

Φορέας άνευ ιού

Γονιδιακή Θεραπεία
Για την εισαγωγή γονιδίων στα κύτταρα, οι επιστήμονες στηρίζονται στη χρήση ιών που έχουν υποστεί τροποποιήσεις μέσω γενετικής μηχανικής. Συχνά, όμως, τα μικρόβια αυτά προκαλούν ανοσοαποκρίσεις που μπορεί να αποβούν μοιραίες. Νέα νανοσωματίδια από πυριτικό ανυδρίτη με οργανικά συστατικά ίσως αποδειχτούν αποτελεσματικά ως μη ιικοί μεταφορείς DNA. Χημικοί στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Μπάφαλο βρήκαν ότι το ηλεκτρικό φορτίο πάνω σε αυτά τα νανοσωματίδια συγκρατούσε και συνέπτυσσε το DNA, προστατεύοντάς το έτσι από την ενζυματική πέψη στο κυτταρικό περιβάλλον. Επίσης, τα οργανικά συστατικά καθιστούν τα φυσιολογικά δύσκαμπτα νανοσωματίδια του πυριτικού ανυδρίτη ελαστικότερα και ικανότερα στην απελευθέρωση των προς μεταφορά έγκλειστων βιομορίων. Επιπλέον, μπορεί να καθιστούν ασφαλή και την ενδοκυτταρική βιοαποικοδόμηση των νανοσωματιδίων. Νανοσωματίδια με την πράσινη φθορίζουσα πρωτεΐνη διείσδυσαν σε καλλιεργούμενα νεφρικά κύτταρα πιθήκου, επέδωσαν το DNA που μετέφεραν, και ο γονιδιακός μετασχηματισμός στέφθηκε με επιτυχία. Οι ερευνητές πλέον διεξάγουν πειράματα σε ποντίκια για τη μεταφορά γονιδίων εντός νευρικών κυττάρων.
Scientific American

Press to Continue.......

Μάστιγα τα πλαστά φάρμακα

Σε μάστιγα εξελίσσονται τα πλαστά φάρμακα στην Ευρώπη, ενώ οι καταναλωτές ζητούν αποτελεσματικότερα μέτρα ασφαλείας.
Έρευνα, που δημοσιεύτηκε σήμερα, και αφορούσε την άποψη που έχουν οι καταναλωτές για την κατανάλωση των πλαστών φαρμάκων, αναφέρει ότι 5% των Ευρωπαίων καταναλωτών υποψιάζονται ότι ενδεχομένως να τους έχουν χορηγηθεί πλαστά φάρμακα, ενώ 1% πιστεύει τρομοκρατημένο ότι έχει σίγουρα καταναλώσει κάποιο πλαστό σκεύασμα. Αυτό σημαίνει ότι πάνω από 12,8 εκατομμύρια καταναλωτές έχουν ήδη εκτεθεί στον κίνδυνο των πλαστών φαρμάκων σε αυτές τις αγορές.

Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη από την ICM για λογαριασμό της Aegate, εταιρίας επικοινωνιών για την ασφάλεια των ασθενών, η ενημέρωση σχετικά με το εμπόριο πλαστών φαρμάκων είναι σε μέτρια επίπεδα, με το 61% των ερωτηθέντων να απαντά ότι γνωρίζει πως τα φάρμακα που συνταγογραφούνται μπορούν να αντιγραφούν. Ως εκ τούτου, το 79% των καταναλωτών δήλωσε πως ανησυχεί περισσότερο για την πλαστογράφηση φαρμάκων συγκριτικά με άλλα προϊόντα. Τα επώνυμα ρούχα και παιχνίδια, τα οποία ακολουθούν στη λίστα, βρίσκονται πολύ χαμηλότερα, με ποσοστό 4% το καθένα.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η ανησυχία τους είναι δικαιολογημένη. Τον Δεκέμβριο του 2008 αποκαλύφθηκε ότι 34 εκατομμύρια πλαστά χάπια, αξίας 89 εκατομμυρίων ευρώ, κατασχέθηκαν από τελωνιακούς υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τον Οκτώβριο ως τον Δεκέμβριο του 2008.

Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές πιστεύουν ότι για το εμπόριο πλαστών φαρμάκων ευθύνονται κυρίως οι πάροχοι φαρμάκων, με το 45 % να ισχυρίζεται ότι ο κατασκευαστής είναι υπεύθυνος για το φαινόμενο. Δεν ευθύνονται όμως μόνο αυτοί, σύμφωνα με τους ερωτηθέντες. Το 31 % ισχυρίζεται ότι υπεύθυνος είναι ο έμπορος χοντρικής πώλησης και το 30% κατηγορεί τον φαρμακοποιό.

Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές ανησυχούν με το ενδεχόμενο να τους χορηγηθούν πλαστά φάρμακα και ζητούν αποτελεσματικότερους ελέγχους. Το 85% των καταναλωτών ισχυρίστηκε ότι θα ένιωθε μεγαλύτερη σιγουριά αν οι συσκευασίες φαρμάκων περιείχαν ένα χαρακτηριστικό ασφαλείας που θα επέτρεπε στον φαρμακοποιό να πιστοποιήσει ότι το φάρμακο είναι γνήσιο πριν από την εκτέλεση της συνταγής.

Επιπλέον, το 90 % ισχυρίστηκε ότι δεν θα αγόραζε φάρμακα μέσω Διαδικτύου αν τα φαρμακεία στην Ευρώπη διέθεταν κάποιο εργαλείο πιστοποίησης συνταγογραφημένων φαρμάκων, γεγονός που είναι ιδιαίτερα καθησυχαστικό δεδομένου ότι, βάσει στοιχείων του EAASM (Ευρωπαϊκή Συμμαχία με σκοπό την πρόσβαση σε ασφαλή φάρμακα), 62% των φαρμάκων που αγοράζονται μέσω Διαδικτύου είναι πλαστά.


Εκτός από αποτελεσματικότερους ελέγχους, οι καταναλωτές ζητούν και αυστηρότερες ποινές ώστε να δοθεί το σωστό μήνυμα. Πάνω από τα δύο τρίτα των καταναλωτών πιστεύουν ότι η πλαστογράφηση φαρμάκων θα έπρεπε να επισύρει ποινή φυλάκισης από 5 ως 15 έτη, παρά το γεγονός ότι οι προβλεπόμενες ισχύουσες ποινικές κυρώσεις δεν είναι τόσο αυστηρές. Μάλιστα, το ⅕ των ερωτηθέντων πιστεύει ότι η ισόβια φυλάκιση είναι η κατάλληλη τιμωρία.

Ωστόσο, παρά την επιθυμία των καταναλωτών για απονομή δικαιοσύνης και το γεγονός ότι κατανοούν πως ο κίνδυνος των πλαστών φαρμάκων είναι πραγματικός, οι αντιδράσεις τους σε περίπτωση που θεωρούσαν ότι είχαν υπό την κατοχή τους ένα πλαστό φάρμακο ποικίλλουν. Το 55% των ερωτηθέντων απάντησε ότι είτε θα πετούσε ένα ύποπτο πλαστό φάρμακο χωρίς να το αναφέρει, ή θα έκανε έρευνα στο διαδίκτυο, ή θα το συζητούσε με την οικογένεια και τους φίλους ή θα το κατήγγειλε σε μία τοπική εφημερίδα. Ένα ποσοστό 40% θα καλούσε την αστυνομία ή θα επικοινωνούσε με τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό.

‘Η αγορά φαρμάκων μέσω του Διαδικτύου διαφέρει πολύ από την αγορά ρούχων’, σχολίασε ο Gary Noon, Διευθύνων Σύμβουλος της Aegate. ‘Οι ασθενείς πρέπει να ενθαρρύνονται ώστε να αναζητούν φάρμακα από τον φαρμακοποιό της γειτονιάς τους, ο οποίος είναι κατάλληλα εκπαιδευμένος και ικανός να αξιολογήσει τις ιατρικές ανάγκες τους και το κατάλληλο φάρμακο για κάθε περίπτωση’. Η ασφάλεια των ασθενών θα έπρεπε να αποτελεί προτεραιότητα του κλάδου για το ρυθμιστικό όργανο, τον κατασκευαστή και τον φαρμακοποιό και πρέπει να διασφαλίσουμε πως ο φαρμακοποιός διαθέτει τα σωστά εργαλεία στον χώρο του ώστε να φέρει εις πέρας αυτή τη σημαντική εργασία.’
iatronet

Press to Continue.......

Η Σχετικότητα του Χρόνου

Ειδική Σχετικότητα
Οι φυσικοί Bruno Rossi και David Hall κατάφεραν το 1941 να επιδείξουν πειραματικά, και με πολύ εντυπωσιακό τρόπο, τις συνέπειες της διαστολής του χρόνου. Γνωρίζουμε ότι, σε υψόμετρο περίπου 10 χιλιομέτρων, η σύγκρουση της κοσμικής ακτινοβολίας με ατομικούς πυρήνες της ατμόσφαιρας έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός συγκεκριμένου είδους στοιχειωδών σωματιδίων, των επονομαζόμενων μιονίων. Αμέσως μετά τη γένεσή τους, τα μιόνια κινούνται προς τη Γη με σχεδόν την ταχύτητα του φωτός. Τα εν λόγω σωματίδια είναι ασταθή και έχουν μέσο χρόνο ζωής ίσο περίπου με 2 εκατομμυριοστά του δευτερολέπτου. Επομένως, θα περίμενε κανείς ότι τα μιόνια θα κατάφερναν κατά μέσον όρο να διανύσουν μόλις 600 μέτρα περίπου προτού διασπαστούν. Ωστόσο, οι Rossi και Hall έδειξαν ότι στη γήινη επιφάνεια καταφτάνει σχετικά μεγάλος αριθμός των συγκεκριμένων σωματιδίων.
Scientific American

Press to Continue.......

Η ΕΕ ΑΥΤΟ-ΥΠΟΝΟΜΕΥΕΙ ΤΗΝ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

Από τον υποστράτηγο ε.α. στρατηγικό αναλυτή Δημήτριο Καντερέ
Η συμμετοχή των χωρών της ΕΕ στο ΝΑΤΟ μπορεί να είναι ενιαία και να φέρει την ταυτότητα της Ένωσης.
Το ότι η ΕΕ παρά τις σημαντικές προόδους που έχει κάνει σε άλλους τομείς στον τομέα της ασφάλειας και άμυνας διακατέχεται από σύγχυση και σε κάθε περίπτωση παρουσιάζει τεράστια αδυναμία να βρει το δρόμο της είναι γνωστό και από κανένα σχεδόν δεν αμφισβητείται. Η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Άμυνας (ΚΕΠΠΑ) που ανέλαβε να διαμορφώσει ο ύπατος αρμοστής κ. Χαφιέ Σολάνα και η Πολιτική Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Άμυνας (ΠΕΑΑ) τρία και πλέον χρόνια μετά τη λήψη των αποφάσεων (στη Σύνοδο Κορυφής του Ελσίνκι το 1999) συνεχίζουν να βρίσκονται σε νηπιακή κατάσταση και να καρκινοβατούν.

Η εκ μέρους των ευρωπαϊκών χωρών (χωρών της ΕΕ) παρουσίαση αδυναμιών στη διαμόρφωση και άσκηση ενιαίας πολιτικής στις εξωτερικές σχέσεις και την ασφάλεια- άμυνα θα μπορούσε εν μέρει τουλάχιστον να θεωρηθεί δικαιολογημένη. Οι πολλές ιστορικές διαφορές μεταξύ των χωρών, η μη πλήρης ταύτιση των οικονομικών και άλλων συμφερόντων τους, οι διαφορετικοί ποικιλόμορφοι δεσμοί αυτών με τις τρίτες εκτός της Ένωσης χώρες και άλλοι αρνητικοί παράγοντες δύσκολο είναι να υπερκεραστούν και να εξαλειφθούν μέσα σε λίγα χρόνια. Η δυσκολία αυτή αναπόφευκτο είναι να μην επιτρέπει την υιοθέτηση κοινών θέσεων στις εξωτερικές σχέσεις και ακόμη περισσότερο τη δημιουργία των δυνατοτήτων για την από κοινού εξασφάλιση των συμφερόντων των ευρωπαϊκών χωρών.

Από αυτή όμως τη δικαιολογημένη αδυναμία των ευρωπαϊκών χωρών να ασκήσουν ΚΕΠΠΑ και ΠΕΑΑ και να δημιουργήσουν από κοινού ισχύ για την υπεράσπιση των συμφερόντων της ΕΕ μέχρι να έρχονται οι ηγέτες τους, και αν όχι όλοι τουλάχιστον η μεγάλη πλειονότητα αυτών, να εντείνουν την αδυναμία και να δημιουργούν οι ίδιοι επιπρόσθετα προβλήματα υπάρχει μεγάλη διαφορά. Αυτή η διαφορά είναι που πασιφανώς καταδείχτηκε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ που έγινε στην Πράγα στις 21-22 Νοεμβρίου 2002 με τις αποφάσεις που λήφθηκαν εκεί με την έγκριση φυσικά των ηγετών των νατοϊκών χωρών που είναι και μέλη της ΕΕ.



Οι Αποφάσεις της Συνόδου της Πράγας.

Στη Σύνοδο της Πράγας λήφθηκαν πολλές αποφάσεις, αναλήφθηκαν πληθώρα (409 γράφει η ανακοίνωση) συγκεκριμένων και αυστηρών δεσμεύσεων για την ‘’αναμόρφωση’’ (transformation), όπως ονομάστηκε, του ΝΑΤΟ και τέθηκαν οι σκοποί αυτού. Βασικές από τις αποφάσεις είναι η διεύρυνση της Συμμαχίας με την είσοδο, μέχρι το Μάιο του 2004, των επτά νέων κρατών μελών (Εσθονίας, Λετονίας, Λιθουανίας, Σλοβακίας, Σλοβενίας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας) και η στο εγγύς μέλλον αναδιοργάνωση της στρατιωτικής δομής του ΝΑΤΟ με τη μείωση-συγχώνευση στρατηγείων κλπ. Ως βασικός σκοπός του ΝΑΤΟ τέθηκε η καταπολέμηση της τρομοκρατίας.

Εκτός όλων αυτών και πολλών άλλων στη σύνοδο αποφασίστηκε η συγκρότηση Δύναμης Αντίδρασης του NATO- ΝΑΤΟ Response Force (NRF). Η πρόταση για τη συγκρότηση της NRF την οποία από καιρό προετοίμαζαν οι Αμερικανοί και οι Βρετανοί και ένθερμα υποστήριζαν οι Τούρκοι υποβλήθηκε από τον Γ.Γ. του ΝΑΤΟ λόρδο Ρόμπερτσον και τον υπουργό άμυνας των ΗΠΑ κ. Ντόναλντ Ράμσφελντ. H NRF, όπως αναφέρεται στην Διακήρυξη της Συνόδου, θα συντίθεται από δυνάμεις ξηράς, θαλάσσης και αέρος (συνολικά 21.000 άνδρες) θα διαθέτει σύγχρονα υψηλής τεχνολογίας οπλικά συστήματα και μέσα και θα δύναται να αναπτυχθεί σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου εντός επτά έως τριάντα ημέρες από τη λήψη απόφασης για επέμβαση του ΝΑΤΟ. Η NRF θα αποκτήσει επιχειρησιακές δυνατότητες μέχρι τον Οκτώβριο 2004 και θα είναι πλήρως επιχειρησιακά έτοιμη για δράση μέχρι τον Οκτώβριο 2006.

Η συγκρότηση και η διατήρηση της NRF δήλωσε ο κ. Ρόμπερτσον θα αποτελέσει τον καταλύτη για την καταβολή προσπάθειας για την αύξηση των στρατιωτικών ικανοτήτων της Συμμαχίας. Και αυτός τονίζοντας το μεγάλο επίτευγμα της αναμόρφωσης της Συμμαχίας πρόσθεσε ότι <<αυτό δεν είναι συνηθισμένο έργο αλλά η εμφάνιση ενός νέου και σύγχρονου ΝΑΤΟ, προσαρμοσμένου στις προκλήσεις του νέου αιώνα>>.



Οι Τούρκοι Ομολογούν.

Από πρώτη άποψη η απόφαση του ΝΑΤΟ για τη συγκρότηση δύναμης αντίδρασης παρουσιάζεται και λογική και σκόπιμη. Το ΝΑΤΟ έχοντας την ευθύνη της ασφάλειας και άμυνας του διευρυμένου ήδη βορειοατλαντικού χώρου και της υπεράσπισης των συμφερόντων των χωρών μελών του θα πρέπει να διαθέτει τις δυνάμεις, τα μέσα και τους μηχανισμούς για την εκτέλεση της αποστολής του. Από την πρώτη όμως αυτή τυπική επιφανειακή θεώρηση μέχρι την ουσία και τις πραγματικές επιδιώξεις και επιπτώσεις της απόφασης υπάρχει μεγάλη διαφορά. Και αυτή η διαφορά είναι που πρέπει να δημιουργεί ερωτηματικά και προβληματισμούς για το εάν οι ηγέτες των χωρών της ΕΕ, που είναι ταυτόχρονα και μέλη του ΝΑΤΟ, πράγματι επιθυμούν και επιδιώκουν την από την Ένωση άσκηση ΚΕΠΠΑ και απόκτηση δυνατοτήτων στο στρατιωτικό τομέα για την άσκησή της.

Εύκολα θα μπορούσε να λεχθεί ότι οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ συνηγόρησαν και θα διαθέσουν τους πόρους τους για να ισχυροποιήσουν την νατοϊκή πολεμική μηχανή, την οποία θα αξιοποιήσουν για την χρησιμοποίηση όταν και όπου απαιτηθεί της ευρωπαϊκής Δύναμης Ταχείας Αντίδρασης (ΔΤΑ)- της γνωστής στην Ελλάδα ως Ευρωστρατού. Αυτό όμως πολύ απέχει από το να είναι βάσιμο.

Κατ’ αρχήν και μόνο το ότι η πρόταση έγινε από τον κ. Ράμσφελντ και υποστηρίχτηκε ένθερμα από την Τουρκία δεν θα έπρεπε να αφήνει αμφιβολίες ότι ο σκοπός της συγκρότησης της NRF δεν μπορούσε να αποβλέπει στη δημιουργία δυνατοτήτων ασφάλειας και άμυνας από την ΕΕ και την αυτόνομη άσκηση κοινής εξωτερικής πολιτικής. Όσο και φιλοευρωπαίοι να είναι οι Αμερικανοί και οι Τούρκοι δεν μπορεί να θέλουν και να επιδιώκουν να καταστεί η Ένωση ικανή να παίρνει πρωτοβουλίες χωρίς την έγκρισή τους. Εξ άλλου εάν μπλοκαρίστηκε η διάθεση των διευκολύνσεων του ΝΑΤΟ στην ΕΕ για τη χρησιμοποίηση της ΔΤΑ αυτό έγινε διότι οι μη ευρωπαϊκές νατοϊκές χώρες με πρωτοπόρο την Τουρκία δεν θέλουν η Ένωση να ενεργεί χωρίς την έγκρισή τους.

Ακόμη όμως και να υπήρχαν αμφιβολίες περί αυτού οι Τούρκοι δεν έκρυψαν τις προθέσεις και επιδιώξεις τους. Στις αρχές Νοεμβρίου 2002 σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εκδιδόμενη από τις αμερικανικό στρατό εφημερίδα Defense News οι συντάκτες αυτού μεταξύ πολλών άλλων έγραφαν: <<Τούρκοι επίσημοι εξέφρασαν πλήρη υποστήριξη στην αμερικανική πρόταση για τη δημιουργία δύναμης αντιμετώπισης κρίσεων από το ΝΑΤΟ, μία κίνηση που η Άγκυρα ελπίζει θα υπονομεύσει μία άλλη δύναμη που βρίσκεται υπό συγκρότηση από την ΕΕ>>. Οι ίδιοι οι Τούρκοι επίσημοι δήλωναν στην ίδια εφημερίδα: <<Πιστεύουμε ότι η νατοϊκή δύναμη θα μειώσει τη σπουδαιότητα της σχεδιαζόμενης ευρωπαϊκής δύναμης την οποία εμείς βλέπουμε ως ανταγωνιστική του ΝΑΤΟ>>. Και αυτοί πρόσθεταν <<Η Τουρκία θα είναι έτοιμη να συνεισφέρει τμήματα και μέσα στη νατοϊκή δύναμη>>.



Οι Πραγματικές Επιδιώξεις.

Η πρώτη πραγματική επιδίωξη αυτών που πρότειναν τη συγκρότηση της NRF ήταν να υπονομευτεί η δημιουργία ευρωπαϊκής στρατιωτικής δύναμης και οι Τούρκοι απλώς ομολόγησαν αυτό που δεν ήθελαν να ομολογήσουν οι Αμερικανοί και οι Άγγλοι, οι οποίοι για τους δικούς τους λόγους ταυτίζονται μαζί τους στην αντιμετώπιση των διεθνών κρίσεων και προβλημάτων. Να αναλάβουν οι Ευρωπαίοι δεσμεύσεις (οι περισσότερες από τις 409 δεσμεύσεις αφορούν στις αμυντικές δαπάνες) να διαθέσουν τους οικονομικούς τους πόρους για να συγκροτήσουν μία ισχυρή σύγχρονη δύναμη, η οποία να μην είναι υπό τον έλεγχό τους. Με τη διάθεση των πόρων για τη δύναμη αυτή εύλογο και φυσικό θα είναι οι ευρωπαϊκές χώρες να μην έχουν τη δυνατότητα ή τουλάχιστον να απαιτείται η διάθεση άλλων πιστώσεων για τη συγκρότηση της ΔΤΑ.

Η δεύτερη αλλά ίσως σημαντικότερη επιδίωξη ήταν οι οικονομικοί πόροι (οι ετήσιες αμυντικές δαπάνες των ευρωπαϊκών χωρών θα είναι από 150 έως 160 δισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια) που θα διατεθούν για τη συγκρότηση της NRF στο μεγαλύτερο τουλάχιστον ποσοστό τους να διοχετευθούν στις αμερικανικές πολεμικές βιομηχανίες. Όσα και αν λέγονται περί αποδέσμευσης τεχνογνωσίας από την αμερικανική κυβέρνηση και συμπαραγωγών πολεμικού υλικού από ευρωπαϊκές και αμερικανικές βιομηχανίες, τα οπλικά συστήματα και μέσα ψηλής τεχνολογίας με τα οποία εννοείται αλλά και σαφώς αναφέρεται στη Διακήρυξη της Συνόδου θα εφοδιαστούν τα τμήματα της NRF θα είναι αμερικανικά.

Οι Ευρωπαίοι, εάν τελικά τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους, θα αναγκαστούν να προμηθευτούν συστήματα κατόπτευσης- εντοπισμού στόχων (ραντάρ, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και άλλα) και αντιβαλιστικών πυραύλων, πυρομαχικά ακρίβειας κλπ από τις ΗΠΑ. Εάν δε ληφθεί υπ’ όψη η διαλειτουργηκότητα που πρέπει να έχουν τα πολεμικά μέσα της NRF και με δεδομένο ότι οι ΗΠΑ έχουν θέση σε εφαρμογή προγράμματα κατασκευής οπλικών συστημάτων πιο προηγμένης τεχνολογίας και από τα προηγμένα των ευρωπαϊκών χωρών δεν θα αποκλείεται να θεωρηθούν ξεπερασμένα τα ευρωπαϊκά και να αντικατασταθούν από αμερικανικά. Σε πρώτο στόχο για μία τέτοια αντικατάσταση έχει τεθεί το μαxητικό αεροσκάφος Eurofighter που προετοιμάζεται για 20 χρόνια από ευρωπαϊκές βιομηχανίες με τα αμερικανικά αεροσκάφη F/A 22 και JFS (Joint Strike Fighter).



Και Αχρησιμοποίητη θα Μείνει.

Οι επιδιώξεις των αναμορφωτών του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να δικαιολογηθούν μέσα στον αδυσώπητο ανταγωνισμό και τις αντιπαλότητες που επικρατούν, ακόμη και μεταξύ συμμάχων, για αλληλο-επικράτηση σε όλους τους τομείς, εάν τουλάχιστον η ισχυρή σύγχρονη δύναμη του ΝΑΤΟ επρόκειτο να αποδώσει κάποιο αποτέλεσμα και ουσιαστικό όφελος. Αυτό όμως μέχρι απίθανο είναι να συμβεί με την NRF. Ο κ. Ρόμπερτσον δε έχει βαρεθεί να τονίζει σε όλους τους τόνους ότι με τη αναμόρφωση θα μετατρέψει το ΝΑΤΟ σε τρομερή και φοβερή πολεμική μηχανή που θα κατατροπώσει κατ’ αρχήν τους τρομοκράτες οι οποίοι με τα Όπλα Μαζικής Καταστροφής (ΟΜΚ)- χημικά, βιολογικά, πυρηνικά- και τα πυραυλικά συστήματα που μπορεί να αποκτήσουν απειλούν να καταστρέψουν τις χώρες και τους λαούς της Συμμαχίας. Επωδός των επαναλημένων δηλώσεών του έχει γίνει το: <<Θέλουμε να εξασφαλίσουμε ότι την επόμενη φορά το ΝΑΤΟ θα έχει την πολιτική βούληση να ενεργήσει…αυτό επίσης θα έχει την στρατιωτική ικανότητα να το πράξει αυτό>>.

Ακόμη όμως και αν τα πιστεύει αυτά ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ, που ούτως ή άλλως πρέπει να τα λέει από τη θέση που κατέχει, πολύ δύσκολο είναι το ΝΑΤΟ και με την νέα δύναμη που θα αποκτήσει, όχι να καταφέρει το όποιο σημαντικό πλήγμα κατά των τρομοκρατών αλλά και να χρησιμοποιηθεί για το σκοπό αυτό. Πέραν του ότι η τρομοκρατία δεν καταπολεμάται με αεροπλάνα, πλοία, πυραύλους και άλλα πολεμικά μέσα ακόμη και να γίνονταν αυτό πολύ αμφίβολο είναι εάν θα χρειάζονταν να το κάνει και θα το κάνει το 26μελές ΝΑΤΟ. Και αυτές οι ΗΠΑ που έχουν πραγματικό λόγο να αγωνίζονται με φανατισμό κατά της τρομοκρατίας από ότι έδειξαν με την ενέργειά τους κατά των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, παρά την για πρώτη φορά στην ιστορία της Συμμαχίας ενεργοποίηση του άρθρου 5 του Καταστατικού Χάρτη του για συμμαχική συμπαράσταση, προτίμησαν να συνάψουν άλλες συμμαχίες και να κατευθύνουν την επιχείρηση μόνες τους παρά να χρησιμοποιήσουν το ΝΑΤΟ.

Με δεδομένη τη δυσλειτουργία που θα έχει το ΝΑΤΟ όπως πολύ σαφώς καταδείχτηκε και στον πόλεμο κατά τα Γιουγκοσλαβίας που λίγο έλειψε θα διαλυθεί, και θα διαλύονταν εάν απαιτούνταν η διεξαγωγή χερσαίων επιχειρήσεων, και τα παράδοξα δόγματα των Αμερικανών περί ‘’ενεργητικής άμυνας’’, ‘’προληπτικών επιθέσεων’’ κλπ που βρίσκονται εκτός κάθε πλαισίου διεθνούς δικαίου λίγες αμφιβολίες θα πρέπει να παραμένουν ότι το ΝΑΤΟ με όλες τις ισχυρές και σύγχρονες δυνάμεις του θα παραμένει αδρανές. Αυτό ακριβώς εξέφρασε η εφημερίδα New York Times όταν σε άρθρο της στις 11 Δεκεμβρίου 2002 αναφερόμενη στην NRF μεταξύ άλλων έγραφε: <<Τα σχέδια του ΝΑΤΟ για μία ‘’δύναμη ταχείας αντίδρασης’’ είναι ένα άλλο παράδειγμα του κάνω κάτι για να αποφύγω το να μην κάνω τίποτα>>. Και αυτή πρόσθετε: <<Το ΝΑΤΟ χρειάζεται ένα στρατό που να κάθεται, σαν και αυτόν που έχει στη Βοσνία και το Κοσσυφοπέδιο, μεταξύ των Ισραηλινών και των Παλαιστινίων>>.



Η Ευρώπη Πρέπει να Συγκροτήσει τη δική της Δύναμη.

Φυσικά και, η σε μεγάλη έκταση κοινότητα συμφερόντων όπως και αρχών και αξιών μεταξύ των εκατέρωθεν του Ατλαντικού νατοϊκών χωρών και δικαιολογεί και επιβάλλει τη διατήρηση των συμμαχικών τους σχέσεων. Το ΝΑΤΟ με τις δομές και τη μακρόχρονη εμπειρία του στο να επιτυγχάνει τη συνεργασία των χωρών μελών του μπορεί να αποτελεί ένα καλό φορέα υλοποίησης αυτών των συμμαχικών δεσμών και σχέσεων. Αυτή η χρησιμότητα όμως της Συμμαχίας δεν δικαιολογεί και τη δημιουργία των όποιων ισχυρών και σύγχρονων αλλά αδρανοποιημένων και άχρηστων δυνάμεων.

Το ότι το ΝΑΤΟ δεν μπορεί μέχρι τώρα να εξασφαλίσει τις χώρες και τους λαούς του από τις σύγχρονες απειλές- τις αποκαλούμενες ασύμμετρες- δεν οφείλεται στην έλλειψη ισχύος και μέσων. Και με την NRF η Συμμαχία δεν πρόκειται να πετύχει κάτι περισσότερο και αυτό θα πρέπει να το γνωρίζουν πολύ καλά και οι Ευρωπαίοι ηγέτες όπως το γνωρίζουν και οι Αμερικανοί. Η δέσμευση όμως των χωρών της Ένωσης να δαπανήσουν τους οικονομικούς πόρους τους για τη δημιουργία της NRF εκτός των άλλων συνεπειών θα αποστερήσει από αυτήν τη δυνατότητα να δημιουργήσει τη δική της ισχύ και να ασκήσει τη δική της πολιτική. Πολιτική που θα μπορούσε να αποβεί πολύ πιο αποτελεσματική και ωφέλιμη και για τις πανίσχυρες ΗΠΑ από το όποιο ισχυρό και εκσυγχρονισμένο ΝΑΤΟ.

Με αυτά τα δεδομένα ως βάση και την προϋπόθεση ότι οι καλές αποδοτικές συμμαχικές σχέσεις δημιουργούνται μεταξύ ισότιμων εταίρων η ΕΕ ως μία μεγάλη και ισχυρή διεθνοπολιτική οντότητα με σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ειρήνης και ασφάλειας στην περιοχή της και ευρύτερα σκόπιμο είναι να δημιουργήσει τη δική της πολεμική μηχανή. Μία μηχανή που θα την χρησιμοποιεί όπου και όποτε παρίσταται ανάγκη και πάντα στα πλαίσια του διεθνούς δικαίου. Και εάν στα πλαίσια του δίκαιου αυτού χρειαστεί και καταστεί δυνατό να ενεργήσει το ΝΑΤΟ η ευρωπαϊκή δύναμη θα αποτελεί ένα άριστο συστατικό της ισχύος του.

Αυτά θα πρέπει να λάβουν υπ’ όψη οι Ευρωπαίοι ηγέτες πριν αρχίσουν, εάν πράγματι προτίθενται να αρχίσουν, να διαθέτουν πόρους, τμήματα και μέσα για την δημιουργία της νατοϊκής δύναμης αντίδρασης. Τι θα πείραζε εξ άλλου το ΝΑΤΟ η συμμετοχή των ευρωπαϊκών χωρών στην NRF να είναι ενιαία και να έχει την ταυτότητα της Ένωσης;
Περιοδικό "Προβληματισμοι" ΕΛΕΣΜΕ τ13

Press to Continue.......

Με πρόδωσαν οι Έλληνες πολιτικοί

Του Κώστα Βαξεβάνη
ΈΝΑΣ ΈΛΛΗΝΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΆ ΤΗΣ CIA O ΣΤΑΎΡΟΣ ΛΆΛΑΣ ΣΠΆΕΙ ΤΗ ΣΙΩΠΉ ΤΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΛΎΠΤΕΙ ΣΤΑ «ΕΠΊΚΑΙΡΑ»
Οι Αμερικανοί σχεδίαζαν μία προβοκάτσια που θα οδηγούσε σε εμπλοκή της χώρας με τα Σκόπια. Ο Λάλας το γνώριζε. Όμως το έμαθαν και λάθος άνθρωποι.
Για τη CIA, ο Στηβ Λάλας, πρώην υπάλληλός της σε εμπιστευτικές θέσεις, είναι ένας προδότης. Για τους Έλληνες, ένας πατριώτης που κατάφερε να κατασκοπεύει την πιο ισχυρή μυστική υπηρεσία του κόσμου. Η ιστορία του Λάλα δεν είναι μια ιστορία κατασκοπίας μόνο. Είναι αυταπάρνησης, πατριωτισμού και μαζί ντροπής και προδοσίας. Τα δύο πρώτα ανήκουν αποκλειστικά στον ΣΤΑΥΡΟ. Τα υπόλοιπα ανήκουν σε μια χούφτα Κυπατζήδων, πολιτικών και επαγγελματιών της υποτέλειας. Το τραγικό για τον Σταύρο Λάλα είναι πως πλήρωσε για όλα.

Το 1993, είδα για πρώτη φορά το πρόσωπο του Σταύρου Λάλα. Η εκδικητική αμερικανική κρατική μηχανή, για παραδειγματισμό, άφησε να κάνουν το γύρο του κόσμου τα πλάνα με ένα μικρόσωμο άντρα, δεμένο με αλυσίδες, ανάμεσα σε πράκτορες του FBI. Ο Λάλας είχε συλληφθεί για κατασκοπία υπέρ της Ελλάδας. Οι αμερικανικές Αρχές, στο κατηγορητήριό τους, του χρέωναν πάνω από 700 απόρρητα σήματα που είχε διοχετεύσει στις ελληνικές μυστικές υπηρεσίες. Αν η τραγική φυσιογνωμία του αλυσοδεμένου Σταύρου δεν ήταν τόσο πραγματικά συγκλονιστική, η είδηση της σύλληψής του θα έμοιαζε απλώς με ανέκδοτο: «Ένας Έλληνας πράκτορας στην καρδιά της CIA». Ο Σταύρος έμεινε 12 χρόνια και 4 μήνες σε φυλακές υψίστης ασφαλείας. Αρκετά για να γίνω από νεαρός δημοσιογράφος, που έβλεπε απλώς με απορία εκείνες τις σκληρές εικόνες, ένας δημοσιογράφος που προσπαθούσε να απαντήσει στις απορίες για τη σύλληψή του. Πριν από χρόνια κατάφερα να έχω μια τηλεφωνική επικοινωνία μαζί του, όταν ήταν υπό κράτηση. Δεν έλυσα πολλές από τις απορίες μου τότε, αλλά έμαθα πως υπάρχουν άνθρωποι σαν τον Σταύρο, που μέσα από τη φυλακή, σε ομηρία, τολμούν να λένε: «Πες στους Έλληνες πως θα το ξανάκανα. Όπως όλοι σας». Όταν το Νοέμβριο του 2007 η αμερικανική κυβέρνηση επέτρεψε στον Λάλα να πετάξει προς την ελευθερία και την Ελλάδα, συναντηθήκαμε στη Χρυσούπολη. Ο Σταύρος για πρώτη φορά έβλεπε το γιο του, μετά τη γέννησή του, έφηβο. Και τον άλλο του γιο, με ειδικές ανάγκες, και τη γυναίκα του Μαρία μετά από 15 χρόνια. Ο Σταύρος προσπαθεί ακόμη να συνειδητοποιήσει την αγάπη του κόσμου. Ψάχνει όλα όσα του έχουν διαφύγει, και κυρίως τη ζωή. Πατέρας, σύζυγος, ελεύθερος άνθρωπος, με καθυστέρηση. Έζησε 30 χρόνια περισσότερο με τις αποφάσεις του παρά με τους συνανθρώπους του. Ανησυχεί για πολλά, αλλά είναι σίγουρος για ένα: «Με πρόδωσαν αυτοί που εξυπηρετήθηκαν από μένα και μετά με εγκατέλειψαν. Αλλά αν χρειαζόταν θα έκανα και πάλι τα ίδια».
Η στρατολόγηση από Έλληνα πράκτορα

Με το μεγάλο του γιο.
Ο Σταύρος γεννήθηκε στην Αμερική. Γιος μετανάστη, μετά τον ελληνικό Εμφύλιο. Μεγάλωσε με την ένταση της πατρικής νοσταλγίας για την πατρίδα και τις διηγήσεις για τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η πατρίδα ήταν γι’ αυτόν Κολοκοτρώνηδες, κατορθώματα, νικηφόρες μάχες με τους Γερμανούς και μια γλυκιά προσμονή. Αργότερα θα ανακάλυπτε πως ήταν και προδότες.

«Μεγάλωσα σε μια παραδοσιακή ελληνική οικογένεια, πώς να σου πω. Πειθαρχία, θα σέβεσαι, θα ακούς… Ο πατέρας μου ήταν αυστηρός, Θεός σχωρέσ’ τον. Ήρθε στην Ελλάδα 8 χρονών από τη Μικρά Ασία, με την καταστροφή εκεί πέρα, στη Σμύρνη, και πήγε στην Κρήτη. Και ήταν στο στρατό εδώ πέρα, στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και πάλι, στον πόλεμο, στο αντάρτικο, τον Εμφύλιο Πόλεμο, δυστυχώς, που είχαμε. Ύστερα, τέλη ’49-’50, πήγε Αμερική. Εκεί πέρα γεννήθηκα εγώ και ο αδερφός μου και ξέραμε: σχολείο, εκκλησία… Ωραία χρόνια. Ο πατέρας μου, και πιο πολύ ο παππούς μου, που έχω και το όνομά του, Σταύρο τον λέγανε, μου έλεγε για τη Μικρά Ασία. Μου έλεγε για το χωριό μας, λεγόταν Κάτω Παναγία. Ύστερα, οι Τούρκοι, που πήρανε τα μέρη, Αλάτσικα το βγάλανε. Και μου έλεγε. Μας λέγανε για την Ελλάδα πάντοτε. Συγγενείς που είχαμε, φωτογραφίες. Και μικρός, 16 χρονών, με έστειλε ο πατέρας μου στην Ελλάδα. Και γνώρισα συγγενείς μου και από του πατέρα μου το σόι και από της μητέρας μου την οικογένεια. Ήταν πολύ όμορφο αυτό το ταξίδι, είχα άγχος γιατί δεν ήξερα κανέναν, αλλά οι συγγενείς με έκαναν και αισθάνθηκα όμορφα. Μετά έφυγα στον πόλεμο, στο Βιετνάμ. Είχα μείνει πίσω στα μαθήματα και θα με παίρνανε φαντάρο, γιατί παίρνανε με κλήρους τότε. Και εγώ άργησα. Θα με παίρνανε. Αποφάσισα και ο πατέρας μου λέει, τότε ήταν και πόλεμος, φασαρίες… Η μητέρα μου ήθελε να με στείλει εδώ πέρα, αλλά ο πατέρας μου είπε όχι, γιατί θα ήμουν λιποτάκτης. Δεν θα μπορώ να ξαναγυρίσω. Πήγα στο στρατό, παιδεύτηκα και από εκεί και πέρα…»

«ΕΚΑΝΑ Ο,ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΣΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΟΥ»
Ο Σταύρος υπηρέτησε στο Βιετνάμ, στο Λάος και στην Καμπότζη την εποχή των μυστικών επιχειρήσεων των ΗΠΑ. Τραυματίστηκε στο Λάος. Από κει στρατολογήθηκε στη CIA, στάλθηκε στο αρχηγείο του ΝΑΤΟ στη Σμύρνη. Και στις παλιές διηγήσεις του παππού για τη Μικρά Ασία. Εκεί γνωρίστηκε με κάποιον Έλληνα που δούλευε στην ελληνική πρεσβεία. Στην πραγματικότητα, ήταν πράκτορας των ελληνικών μυστικών υπηρεσιών με διπλωματική κάλυψη. Ο Σταύρος θυμάται μάλλον ρομαντικά εκείνη την επαφή που οδήγησε στη στρατολόγησή του το 1977.

«Αυτός ο άνθρωπος ζει ακόμη και θα ήθελα πολύ να τον συναντήσω. Με είχε πλησιάσει τότε και μου λέει: “Είσαι Έλληνας, θέλουμε να μας βοηθήσεις, δεν βλέπεις τι έχει γίνει στην Κύπρο; Θέλουμε να μας δώσεις πληροφορίες”. Ήθελα και εγώ να βοηθήσω την πατρίδα μου και άρχισα να δίνω πληροφορίες για τις τουρκικές δυνάμεις. Δεν έβλαπτα την Αμερική, απλώς υπηρετούσα τη χώρα μου».

Ο Σταύρος Λάλας δεν θέλει να επεκταθεί σε λεπτομέρειες για τις πληροφορίες που έδωσε. Τα κατηγορητήρια εναντίον του στις ΗΠΑ είναι ακόμη ανοιχτά. Στελέχη των ελληνικών μυστικών υπηρεσιών υποστηρίζουν πως ο Λάλας υπήρξε ο σημαντικότερος Έλληνας πράκτορας μετά τον πόλεμο. Έδωσε πληροφορίες για τη διάταξη του τουρκικού στρατού, τις αποβατικές δυνάμεις, τον εξοπλισμό από το ΝΑΤΟ. Όσα δεν μπορούσε να δώσει ένα ολόκληρο δίκτυο πρακτόρων. Το επόμενο πόστο του Σταύρου Λάλα θα είναι στην αμερικανική πρεσβεία στο Βελιγράδι. Είναι λίγο πριν τη δίνη του πολέμου στα Βαλκάνια, αλλά και την προσωπική του. Εκεί θα ζήσει στη δίνη του έρωτα με μια Ελληνίδα φοιτήτρια τη Μαρία Μαιδανού την οποία και θα παντρευτεί.

Ο σταύρος υπηρέτησε στο βιετνάμ, στο λάος και στην καμπότζη την εποχή των μυστικών επιχειρήσεων των ηπα. τραυματίστηκε στο λάος. από κει στρατολογήθηκε στη cia, στάλθηκε στο αρχηγείο του νατο στη σμύρνη. εκεί γνωρίστηκε με κάποιον έλληνα που δούλευε στην ελληνική πρεσβεία. στην πραγματικότητα ήταν πράκτορας των ελληνικών μυστικών υπηρεσιών με διπλωματική κάλυψη.

Επόμενο πόστο, η Κωνσταντινούπολη. «Έκανα ό,τι μπορούσα για την πατρίδα. Περνούσα κρυφά τον Έβρο και έδινα πληροφορίες σε κάποιον που τον έλεγαν Γιώργο. Όσους συναντούσα τους έλεγαν Γιώργο. Ήταν σε εξέλιξη τότε μεγάλα γεγονότα και χρειαζόταν η πατρίδα αυτές τις πληροφορίες».

Η συμβολή του Λάλα ήταν μεγάλη στην υπόθεση της ελληνοτουρκικής κρίσης το Μάρτιο του 1987. Τα στοιχεία που έδωσε ήταν καθοριστικά για τις ελληνικές διπλωματικές και στρατιωτικές κινήσεις της κυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου και στην επιτυχή έκβαση για την Ελλάδα. Το 1989 όμως ο Λάλας παίρνει μετάθεση για Ταϊβάν. Η περίοδος είναι πολύ κρίσιμη για το Σκοπιανό, τα Βαλκάνια και την Ευρώπη. Ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης χρειαζόταν πληροφορίες για τους χειρισμούς στο Σκοπιανό και ο «χρυσός» πράκτορας πιεζόταν να ζητήσει μετάθεση σε πιο χρήσιμο για την Ελλάδα πόστο. Καταφέρνει τελικώς να μετατεθεί στην Αθήνα ως υπεύθυνος για τη μετάδοση σημάτων από τον κλωβό ασφαλείας επικοινωνιών της αμερικανικής πρεσβείας. Όλα τα πολύ σημαντικά σήματα περνούν από τα χέρια του και δίνονται σε Έλληνες πράκτορες.

Με το μεγάλο γιο βρέφος. Το δεύτερο γιο του τον είδε στα 15 του.
«Τα σήματα μετά τη μετάδοσή τους έπρεπε να τα καταστρέφω. Εγώ τα έβαζα στην τσέπη μου και τα έδινα σε κάποιον. Τον συναντούσα σε ένα πάρκο και σε μια γκαρσονιέρα. Ήταν σήματα για τα Βαλκάνια. Πάρα πολύ σημαντικά, που βοήθησαν την κυβέρνηση να κάνει διπλωματικούς ελιγμούς. Νόμιζα πως ήμουν προστατευμένος, αλλά δεν ίσχυε. Κάποια στιγμή, τον Απρίλιο του 1993, έφτασε σήμα για να πάω στην Αμερική για κάποια σεμινάρια. Η γυναίκα μου ήταν έγκυος και το χρησιμοποίησα για να μην πάω. Κάτι μου έλεγε το ένστικτό μου. Μου είπαν πως ήταν για τρεις μέρες. Μόλις έφτασα στην Ουάσιγκτον, έμεινα δύο μέρες σε ένα ξενοδοχείο και είχα αντιληφθεί πως κάποιοι με παρακολουθούσαν. Την τρίτη ημέρα με συνέλαβαν. Μου έδειξαν βίντεο και φωτογραφίες την ώρα που έκλεβα τα έγγραφα. Πράκτορες του FBI είχαν παγιδεύσει την πρεσβεία με κάμερες και τα είχαν καταγράψει όλα. Επίσης, με παρακολουθούσαν όταν πήγα να παραδώσω τα έγγραφα. Με πέρασαν από ανιχνευτή ψεύδους. Δεν μπορούσα να αρνηθώ. Πέρασα δεκατρία χρόνια στη φυλακή και άλλα δύο σε περιορισμό. Έμεινα ξεχασμένος στη φυλακή, απέκτησα προβλήματα υγείας και έπρεπε να μάθω να επιβιώνω. Μόνο το 2002 ο Γιώργος Παπανδρέου, ως υπουργός Εξωτερικών, μου έστειλε μέσω ενός άλλου φυλακισμένου, του Λέστερ Μπέλιν, ένα γράμμα συμπαράστασης. Ήξερα πως με είχαν προδώσει και οι προδότες δεν έπαθαν τίποτα από το ελληνικό κράτος. Εγώ, αντιθέτως, σάπιζα στη φυλακή».
Οι προδότες και η παγίδα

Ο Στηβ Λάλας τα πρώτα χρόνια της θητείας του ως αξιωματικού της CIA.
Το ερωτήματα που συνοδεύουν την προδοσία δεν μπορεί να τα απαντήσει ο ίδιος ο Σταύρος Λάλας. Μπορεί όμως η έρευνα. Μέχρι το 1989, τον πράκτορα Σταύρο Λάλα είχε στην ευθύνη του αποκλειστικά ο κάθε διοικητής της ΕΥΠ. Όταν στις εκλογές του 1989 δεν μπορούσε να σχηματιστεί κυβέρνηση, ο τότε διοικητής της ΕΥΠ Κώστας Τσίμας παρέδωσε την ευθύνη χειρισμού του πράκτορα σε ένα στέλεχος της κατασκοπίας, με τη συμβουλή να ενημερώσει το διοικητή που θα έμπαινε στην ΕΥΠ μετά τις αλλεπάλληλες εκλογικές μάχες. Αυτός όμως δεν το έκανε. Παρέδωσε το χειρισμό Λάλα στο διευθυντή κατασκοπίας και όχι στο διοικητή. Ο κύκλος όσων γνωρίζουν για τον πολύτιμο πράκτορα διευρύνεται. Οι πληροφορίες για το πώς χειρίστηκαν τον Σταύρο Λάλα είναι συγκλονιστικές. Μετά την επιπολαιότητα θα έρθει και η προδοσία.

Ο χειριστής του Λάλα τον συναντά σε μια γκαρσονιέρα στου Ζωγράφου. Η γκαρσονιέρα δεν είναι και τόσο κρυφή, αφού ο πράκτορας της ΕΥΠ τη χρησιμοποιεί και ως ερωτική φωλιά όπου συναντά μια συνάδελφό του. Είναι τέτοια η επιπολαιότητα, που ο ερωτύλος της ΕΥΠ παραβαίνει κάθε μέτρο ασφάλειας και συναντά τον Λάλα στο σπίτι του!
«Ναι, δεν ξέρω για τα υπόλοιπα, αυτό ισχύει. Όπως ισχύει πως δεν υπήρχε και κανένα μέτρο αντικατασκοπίας για την προστασία μου. Οι πράκτορες του FBI με ακολούθησαν, όταν παρέδιδα έγγραφα, αλλά κανένας δεν τους εντόπισε», λέει με απογοήτευση σήμερα ο Σταύρος Λάλας.

Το χειρότερο θα έρθει αργότερα. Ο πράκτορας της ΕΥΠ, όταν παίρνει ένα πολύ σοβαρό σήμα από τον Λάλα, δεν το πάει στην ΕΥΠ, ώστε αυτό να περάσει από τη διεύθυνση χειρισμού πληροφοριών. Στο τμήμα αυτό, οι πληροφορίες πριν δοθούν για χρήση από την πολιτική ηγεσία φιλτράρονται, ώστε να μην αποκαλυφθεί η πηγή πληροφόρησης και πράγματα που δεν πρέπει να γίνουν γνωστά. Ο πράκτορας όμως θέλει να πουλήσει πολιτική εκδούλευση και το διοχετεύει –χωρίς να πει πως δεν υπάρχει επεξεργασία– στην υφυπουργό Εξωτερικών Βιργινία Τσουδερού. Η υφυπουργός, λόγω της σοβαρότητας του σήματος, ενημερώνει την πρεσβεία στην Ουάσιγκτον να κάνει διάβημα στους Αμερικανούς. Ο Έλληνας πρέσβης το κάνει, αλλά ο συνομιλητής του καταλαβαίνει πως οι Έλληνες μαθαίνουν πληροφορίες από κάποιον στην πρεσβεία στην Αθήνα. Έτσι στέλνουν τους πράκτορες και εντοπίζουν από τις κάμερες τον Λάλα.

Τον έμαθαν μέχρι και οι μεταφραστές
Ένα άλλο σενάριο προδοσίας δίνει υψηλό στέλεχος του υπουργείου Εξωτερικών εκείνη την εποχή. Η επιπολαιότητα με την οποία αντιμετώπισαν τον Λάλα τον αποκάλυψε στους Αμερικανούς, ανεξάρτητα από τη δράση του ερωτύλου πράκτορα. Για κάποιο λόγο που δεν αποκλείεται να ήταν μόνο και μόνο για να αποκαλυφθεί ο Λάλας, ξαφνικά, το 1992, τα σήματά του άρχισαν να μοιράζονται πέραν του πρωθυπουργού και του υπουργού Εξωτερικών. Πέντε έξι ακόμη υπουργοί προστέθηκαν στους αποδέκτες των σημάτων. Κάποιοι απ’ αυτούς δεν ήξεραν αγγλικά. Έτσι ζητούσαν από μεταφραστές να τους μεταφράσουν το περιεχόμενό τους. Έως το 1993 ένας κύκλος 25 ατόμων γνώριζε την ύπαρξη κάποιου υπερπράκτορα στις γραμμές της CIA. Οι Αμερικανοί το έμαθαν και τον παγίδευσαν, στέλνοντας ένα σήμα με αποστολέα τον πρόεδρο Τζορτζ Μπους και αποδέκτη τον Αμερικανό πρέσβη Μάικλ Σωτήρχο. Γνώστες του σήματος, μαζί με τον Λάλα, ήταν τρεις. Έτσι κατάλαβαν ποια ήταν η διαρροή.

Ο Σταύρος Λάλας αποφεύγει να μιλά για την προδοσία του: «Όποιος ή όποιοι το έκαναν έστειλαν έναν Έλληνα πατριώτη στη φυλακή. Η ελληνική κυβέρνηση μπορούσε να βρει ποιοι ήταν. Δεν το έκανε. Εντάξει, εγώ ήμουν απώλεια, αλλά αυτοί που την προκάλεσαν τι έγιναν; Δεν έπαθαν τίποτα. Ποιος λοιπόν να μας σεβαστεί και γιατί ως χώρα;».
ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΗΠΑ ΓΙΑ ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Στηβ Λάλας. Ένας απλός άνθρωπος. Κανένας δεν υποψιάζεται πως δουλεύει για τη CIA. Πολύ περισσότερο πως είναι διπλός πράκτορας.
Ο Λάλας δεν απαντά στο ερώτημα ποιο ήταν το περιεχόμενο του σήματος που προκάλεσε υποψίες στους Αμερικανούς και την παγίδευσή του. Κάποιος από τους διπλωμάτες που ασχολήθηκαν με τη διαμαρτυρία προς τους Αμερικανούς μετά το σήμα Λάλα υποστηρίζουν πως ήταν ένα πολύ σοβαρό σήμα που αποκάλυπτε πως οι Αμερικανοί σχεδίαζαν μια προβοκάτσια που θα οδηγούσε σε εμπλοκή μας με τα Σκόπια. Απώτερος σκοπός, η πλήρης αποσταθεροποίηση στην περιοχή και η επαναδιαμόρφωσή της με βάση τους μακροπρόθεσμους αμερικανικούς γεωστρατηγικούς σχεδιασμούς. Το σήμα έλεγε πως έπρεπε να δημιουργηθεί ένταση στις σχέσεις των δύο χωρών μετά από αιματηρή ενέργεια. Αντίστοιχη ενέργεια είχε γίνει στα ελληνοαλβανικά σύνορα με επίθεση μελών της οργάνωσης ΜΑΒΗ σε αλβανικό φυλάκιο και την εκτέλεση στρατιωτών. Δεν αποδείχτηκε κάποια εμπλοκή των Αμερικανών, αλλά δεν αναζητήθηκε στα σοβαρά και ποτέ. Παρότι η τακτική αυτή της CIA είναι αρκετά συνηθισμένη και πολλές φορές εκτός πολιτικού ελέγχου από την επίσημη κυβέρνηση, το θέμα είναι όχι αν αυτό ήταν το περιεχόμενο του τηλεγραφήματος (γιατί επιμένουν πως ήταν), αλλά αν ήταν αληθινό. Δηλαδή, αν δινόταν στ’ αλήθεια μια εντολή προβοκάτσιας ή αν το έκαναν ώστε να αναγκάσουν τον Λάλα, λόγω της σοβαρότητας του θέματος, να κινηθεί για να συναντήσει τους ανθρώπους της ΕΥΠ. Είναι κάτι που ίσως να μάθουμε σε 30 χρόνια, όταν θα ελευθερωθούν τα αμερικανικά αρχεία.

Η ελληνική πλευρά «έριξε» το θέμα για να μην εξοργίσει την αμερικανική πλευρά. Ο Σταύρος Λάλας έμεινε μόνος και απροστάτευτος στις φυλακές. Μοναδικός συμπαραστάτης του, ο φίλος του Μιχάλης Κυπριανού. Τα τελευταία χρόνια, όπως λέει, πριν την αποφυλάκισή του, «ο Γιώργος Παπανδρέου, ο Μητσοτάκης, η Μπακογιάννη, ο Σαμαράς, ο Μολυβιάτης, ο Παπαληγούρας ενδιαφέρθηκαν. Μοναδική ίσως εξαίρεση ο Σημίτης» .
Μαζί με τα χρόνια της φυλακής, ο Σταύρος αφιέρωσε 30 χρόνια σε αυτό που πίστευε. Οι δυσκολίες της κατασκοπευτικής δράσης ίσως δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτές που τον περίμεναν με την επιστροφή του.

«ήξερα πως με είχαν προδώσει και οι προδότες δεν έπαθαν τίποτα από το ελληνικό κράτος. εγώ, αντιθέτως, σάπιζα στη φυλακή».

«Όταν μπήκα στο αεροπλάνο για την Ελλάδα, ήταν σαν να ξαναγεννιόμουνα. Είχα σηκωθεί όρθιος πριν την προσγείωση και προσπαθούσαν οι αεροσυνοδοί να με πείσουν να κάτσω κάτω. Όταν πάτησα το πόδι μου, ήταν σαν να αγκάλιαζα τη μάνα μου. Τους αγκάλιασα όλους, είχα ξεχάσει πώς είναι. Έπρεπε να μιλήσω στο γιο που δεν είχα γνωρίσει. Έλεγε η μαμά του πως όταν τους έβαλε η δασκάλα να ζωγραφίσουν το επάγγελμα του μπαμπά τα παιδιά, ο Παναγιώτης με ζωγράφισε πίσω απ’ τα κάγκελα. Δεν καταλάβαινε. Έπρεπε να ξαναμάθω να ζω με μια γυναίκα που πέρασε τα πάνδεινα. Προσπάθησαν να τη φέρουν στην Αμερική ως συνεργάτρια. Στην πρεσβεία την πέρασαν από τον ανιχνευτή ψεύδους. Την τελευταία στιγμή πήγε στο αεροδρόμιο και, αντί να πετάξει για Αμερική, ήρθε στην Καβάλα. Ανέθρεψε δουλεύοντας δυο βάρδιες τα παιδιά. Το μεγάλο έχει προβλήματα. Προσπαθούμε να χτίσουμε ένα σπίτι, μας βοηθά και ο δήμαρχος ο Σάββας Μιχαηλίδης και ο νομάρχης ο Θεόφιλος Καλατζής. Δεν λέω, με συγκινούν πολλοί άνθρωποι απλοί. Και άνθρωποι όπως ο Εμφιετζόγλου που μοιάζει πολύ με τον παππού μου. Οι γιατροί στη Θεσσαλονίκη που ανάλαβαν να με ξανακάνουν άνθρωπο. Τους ευχαριστώ. Λέω πως ό,τι έκανα δεν πήγε χαμένο. Μου αρέσει στην πατρίδα. Είμαστε λίγο κακομαθημένοι, αλλά είναι η πατρίδα και ανησυχώ γι’ αυτή. Και για την Κύπρο και για τη Θράκη. Ακούω αυτά που λένε για τη Θράκη. Μακάρι να ζούσαν παντού έτσι οι μειονότητες. Και στην Κύπρο πρέπει να δώσουν λύση. Δεν λέω για τους Τούρκους που γεννήθηκαν στο νησί, αυτοί είναι Κύπριοι. Λέω για τα στρατεύματα κατοχής, πρέπει να φύγουν. Αυτό είναι πολιτισμός».

Ευτυχισμένες στιγμές πριν από την μπόρα.

Ευτυχισμένες στιγμές πριν από την μπόρα.
Ο Σταύρος Λάλας ανησυχεί για όλα. Για τη χώρα, για την οικογένειά του, ακόμη και για να μην ξεχάσει να ευχαριστήσει κάποιον που τον βοήθησε. Με έναν τρόπο που μοιάζουν να μπερδεύονται η υπευθυνότητά του με τη φύση του. Αυτή η φύση του ανθρώπου που έμαθε να κρύβει μια πλευρά του στο σκοτάδι και να ανησυχεί. Ίσως αυτοί που τον πρόδωσαν (πλούσιοι πια, λένε οι πληροφορίες) να τον θεωρούν παράπλευρη απώλεια στο σκοτεινό κόσμο των μυστικών υπηρεσιών. Μπορεί να τον αποκαλούν θύμα που πίστεψε πως μπορεί η σύγχρονη Ελλάδα να είναι απέναντί του όπως ίδιος ήθελε και φανταζόταν. Η αλήθεια είναι πως η ιστορία έχει τα θύματά της. Δεν μπορεί όμως κάποιος που γράφει ιστορία να είναι θύμα.

Press to Continue.......

ΙΣΛΑΜΙΚΗ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Τρεις Βόσνιοι Ισλαμιστές ύποπτοι για τρομοκρατική δράση συνελήφθησαν στις 5 Νοεμβρίου στο Σεράγεβο.
Πρόκειται για τους Rijad Rustempasic, Edis Velic και Abdulah Handzic, οι οποίοι κατηγορούνται για παράνομη διακίνηση βαρέως οπλισμού και προετοιμασία τρομοκρατικής επίθεσης.
Η επιχείρηση σύλληψης τους κράτησε μερικούς μήνες, στη διάρκεια των οποίων ερευνήθηκαν 70 μάρτυρες και συλλέχθηκαν πληροφορίες από τη Βοσνία, Αυστρία και Γερμανία. Συνεργάστηκαν υπηρεσίες πληροφοριών από διάφορες Ευρωπαικές χώρες, χωρίς να δοθούν μέχρι στιγμής περισσότερα στοιχεία στην επικαιρότητα.

Σύμφωνα με τα μέσα ενημέρωσης της Βοσνίας, οι τρεις ήταν σε επαφή με ισλαμιστικές εξτρεμιστικές κυψέλες στη Βιέννη και το Μόναχο από όπου έπαιρναν οδηγίες για να διαπράξουν επιθέσεις σε Χριστιανικούς στόχους στα Βαλκάνια.

Μάλιστα σκοπός τους ήταν να επιτεθούν και σε διεθνείς ειρηνευτικές δυνάμεις όσων κρατών διατηρούν στρατεύματα στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, άρα συμπεριλαμβάνονταν και οι Ελληνικές στρατιωτικές μονάδες που σταθμεύουν σε Βαλκανικές περιοχές, όπως η Βοσνία και το Κοσσυφοπέδιο.

Παράλληλα με τις παραπάνω εξελίξεις, συνελήφθη στην Αλβανία και συγκεκριμένα στα Τίρανα ο Ιμάμης Muhamed Abdullah, ενώ διατάχθηκε το κλείσιμο της Ισλαμικής βιβλιοθήκης της πόλης, λόγω εξτρεμιστικής δράσης των μελών της, που διαμένουν στην Αλβανία.

Πληροφορίες αναφέρουν ότι τα κεφάλαια, προκειμένου να συντηρηθεί η βιβλιοθήκη και οι πολυσχιδείς δραστηριότητες της προέρχονταν από φιλανθρωπικά ιδρύματα, με έδρα τη Σαουδική Αραβία. Κατά καιρούς είχε επιδιωχθεί η παύση δραστηριοτήτων του συγκεκριμένου ιδρύματος στην Αλβανία, αλλά σύμφωνα με δημοσιογραφικές πηγές των Τιράνων, υπήρχε ισχυρή πολιτική στήριξη για τη συνέχιση της λειτουργία της.


SpyNews

Press to Continue.......

Μία πρωτοποριακή εικόνα για την κίνηση του Ηλιακού συστήματος παρουσιάζει ο ομογενής Ακαδημαϊκός Σταμάτης Κριμιζή

Μία πρωτοποριακή εικόνα για την κίνηση του Ηλιακού συστήματος (της Ηλιόσφαιρας) στο Γαλαξία και τις δυνάμεις που τη διαμορφώνουν παρουσιάζει ο διαπρεπής ομογενής Ακαδημαϊκός Σταμάτης Κριμιζής, με συνεργάτες από το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins (JHU/APL). Η σχετική εργασία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Science», που έχει τη μεγαλύτερη κυκλοφορία στον κόσμο (http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/1181079), όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της Ακαδημίας Αθηνών.


• Το διαστημόπλοιο Cassini προσδιορίζει το σχήμα του Ηλιακού Συστήματος

Εικόνες από την κάμερα ουδετέρων και φορτισμένων σωματιδίων (MIMI/INCA) του διαστημοπλοίου Cassini, υποδεικνύουν ότι η Ηλιόσφαιρα δεν έχει το σχήμα κομήτη που προβλέπουν τα υπάρχοντα θεωρητικά μοντέλα. «Οι εικόνες αυτές έχουν αναθεωρήσει όσα νομίζαμε ότι γνωρίζαμε τα τελευταία 50 χρόνια. Ο Ήλιος μας ταξιδεύει μέσα στο Γαλαξία όχι σαν κομήτης, αλλά πιο πολύ σαν μια τεράστια σφαιρική φυσαλίδα» λέει ο κ. Κριμιζής, επικεφαλής ερευνητής του οργάνου MIMI στο διαστημόπλοιο Cassini, που βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο, συμπληρώνοντας: «Είναι εκπληκτικό πως μία και μόνη απλή παρατήρηση μπορεί να αλλάξει μια ολόκληρη αντίληψη που οι περισσότεροι επιστήμονες θεωρούσαν δεδομένη για μισό αιώνα».

Οι εικόνες ενεργητικών ουδετέρων ατόμων (MIMI/INCA) του διαστημοπλοίου Cassini υποδεικνύουν ότι το σχήμα της Ηλιόσφαιρας δεν μοιάζει μ’ εκείνο των κομητών. Τα όργανα εντόπισαν ένα πληθυσμό ιόντων υψηλής ενέργειας ακριβώς πέρα από την περιοχή όπου ο ηλιακός άνεμος συγκρούεται με το μεσοαστρικό υλικό σχηματίζοντας το «Κρουστικό Κύμα Παύσης» (Termination Shock). Αυτός ο πληθυσμός ιόντων εμφανίζεται να επηρεάζεται από το μεσοαστρικό μαγνητικό πεδίο εντονότερα απ’ ότι μέχρι τώρα πιστεύαμε, με αποτέλεσμα η Ηλιόσφαιρα να είναι πιο σφαιρική από ότι τα θεωρητικά μοντέλα προβλέπουν.

Καθώς ο ηλιακός άνεμος ρέει από τον Ήλιο, σχηματίζει μια «φυσαλίδα» στο μεσοαστρικό υλικό. Τα θεωρητικά μοντέλα που περιγράφουν τη διαχωριστική περιοχή ανάμεσα στην Ηλιόσφαιρα και το μεσοαστρικό υλικό στηρίζονται στην υπόθεση ότι η σχετική ροή του μεσοαστρικού υλικού και η σύγκρουσή του με τον ηλιακό άνεμο διαμορφώνουν την αλληλεπίδραση, και συνεπώς το σχήμα της Ηλιόσφαιρας. Κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε μια συμπυκνωμένη «μύτη» στην κατεύθυνση της κίνησης του ηλιακού συστήματος και μια επιμηκυμένη «ουρά» προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Αντίθετα, οι εικόνες του INCA υποδεικνύουν ότι η αλληλεπίδραση του ηλιακού ανέμου με το μεσοαστρικό υλικό είναι σε μεγαλύτερο βαθμό ελεγχόμενη από τη σωματιδιακή πίεση και την πυκνότητα ενέργειας του μαγνητικού πεδίου. «Ο χάρτης που έχουμε δημιουργήσει από τις εικόνες του INCA υποδεικνύει ότι η πίεση από ένα θερμό πληθυσμό φορτισμένων σωματιδίων και η αλληλεπίδραση με το μαγνητικό πεδίο του μεσοαστρικού χώρου επηρεάζει ισχυρά το σχήμα της Ηλιόσφαιρας» λέει ο Dr. Don Mitchell, ερευνητής του MIMI/INCA στο JHU/APL.

Χάρτης του ουρανού (σε Γαλαξιακές συντεταγμένες), όπου αποτυπώνεται η ένταση των ενεργητικών ουδετέρων ατόμων που προέρχονται από τη ζώνη θερμών ιόντων που σχηματίζεται στην περιοχή όπου ο ηλιακός άνεμος συγκρούεται με το μεσοαστρικό υλικό (ηλιοφλοιός). Η εκπομπή εμφανίζεται ασθενέστερη στους Γαλαξιακούς πόλους, γεγονός που υποδεικνύει ότι το μεσοαστρικό μαγνητικό πεδίο (μωβ βέλος) επιδρά ισχυρά στην κατανομή των θερμών ιόντων στον ηλιοφλοιό.

Από τον Ιούλιο του 2004 το Cassini βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Κρόνο και η κάμερα INCA χαρτογραφεί ενεργητικά ουδέτερα άτομα κοντά στον πλανήτη, αλλά και τη διασπορά τους σε ολόκληρο τον ουρανό. Τα ενεργητικά ουδέτερα άτομα παράγονται από θερμά πρωτόνια που είναι υπεύθυνα για την πίεση της Ηλιόσφαιρας πέρα από τη μεταβατική περιοχή όπου ο ηλιακός άνεμος συγκρούεται με το μεσοαστρικό υλικό. «Η απεικόνιση με τα ενεργητικά ουδέτερα άτομα έχει αποδείξει την αποτελεσματικότητά της στο να αποκαλύπτει την κατανομή των ενεργητικών ιόντων αρχικά στη δική μας γήινη μαγνητόσφαιρα, στη συνέχεια στη μαγνητόσφαιρα του γίγαντα πλανήτη Κρόνου και τώρα σε από τεράστιες δομές στο σύμπαν ως το πιο απόμακρο σημείο της αλληλεπίδρασης του Ήλιου μας με το μεσοαστρικό υλικό», αναφέρει o Ed Roelof, ερευνητής του MIMI/INCA στο JHU/APL.
http://omogeneia.ana-mpa.gr/press.php?id=7916

Press to Continue.......

Πώς επιβιώνουμε...

Πώς μπορούμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας σε μια πανδημία ή ένα τσουνάμι; Αναρωτηθήκατε ποτέ τι θα κάνατε αν το αυτοκίνητό σας πέσει στο νερό ή πέσετε θύμα απαγωγής; Μιλήσαμε με επαγγελματίες της αυτοσυντήρησης, για να συνθέσουμε τον απόλυτο οδηγό επιβίωσης.

...σε ένα τσουνάμι
Το πρώτο πράγμα που μπορεί να δείτε είναι τη θάλασσα να τραβιέται πίσω στον ορίζοντα. Στη συνέχεια θα δείτε ένα κύμα να σκάει, το οποίο πολύ γρήγορα θα γίνεται όλο και μεγαλύτερο. Το θέμα είναι ότι δεν πρόκειται για ένα συνηθισμένο κύμα αλλά για ένα τείχος από νερό, το οποίο συνεχίζεται στο ίδιο επίπεδο για δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιόμετρα. Τα κύματα μπορούν να σκάνε για μία ώρα ή και περισσότερο και δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι το πρώτο κύμα θα είναι το μεγαλύτερο. Επομένως, όταν ένα κύμα φτάσει, μη σκεφτείτε ότι όλα τελείωσαν και κατεβείτε στην παραλία. Τα κύματα επιβραδύνουν καθώς φτάνουν στην ακτογραμμή και μεγαλώνουν σε ύψος, όμως χτυπούν την ακτή με την ταχύτητα που έχει ένα αυτοκίνητο που κινείται σε κατοικημένη περιοχή, ενώ κάθε κυβικό μέτρο ζυγίζει έναν τόνο. Εάν ο σεισμός που προκάλεσε το τσουνάμι συνέβη κοντά στο σημείο που βρίσκεστε, είναι απίθανο να έχετε κάποια προειδοποίηση, γιατί το τσουνάμι μπορεί να φτάσει στην ακτή μέσα σε ένα χρονικό διάστημα που κυμαίνεται από 10 λεπτά έως μισή ώρα. Τη στιγμή που θα νιώσετε δυνατή δόνηση στο έδαφος και μόλις αυτή σταματήσει, κατευθυνθείτε προς το εσωτερικό της ξηράς με ανοδική κατεύθυνση. Σε πολλές περιπτώσεις, το μόνο που χρειάζεται είναι να βρίσκεστε σε υψόμετρο μερικών δεκάδων μέτρων ή ένα χιλιόμετρο μακριά και θα είστε ασφαλείς. Εάν είναι μια ιδιαίτερα επίπεδη περιοχή και δεν υπάρχει κανένα μέρος να κρυφτείτε, βρείτε το πιο ψηλό κτίριο και ανεβείτε στην κορυφή του. Θα σας βρούν οι υπηρεσίες διάσωσης.

...σε μια πανδημία
Το χειρότερο σενάριο είναι μια μεταδιδόμενη μόλυνση που έχει λάβει διαστάσεις πανδημίας και μεταδίδεται από σταγονίδια και αερολύματα. Μια καλή τακτική είναι η κοινωνική αποστασιοποίηση (απομόνωση). Οι περισσότερες πρακτικές υπαγορεύονται από την κοινή λογική. Κοινωνική αποστασιοποίηση είναι το να βρίσκεστε όσο το δυνατόν πιο μακριά από τους άλλους ανθρώπους, γιατί ποτέ δεν ξέρετε από ποιον πρόκειται να κολλήσετε. Είναι ένα είδος «αυτοκαραντίνας». Πρέπει να είστε σε επιφυλακή, διότι τα σταγονίδια και τα αερολύματα επικάθονται σε επιφάνειες. Το SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) είναι ένα κλασικό παράδειγμα. Επομένως ξεκινήστε να χρησιμοποιείτε ισχυρά απολυμαντικά, για να καθαρίσετε το σπίτι, και πλένετε τα χέρια σας καλά κάθε φορά που βγαίνετε έξω. Αυτόνομες δράσεις όπως αυτές πιστεύουμε ότι μπορούν να είναι αρκετά αποτελεσματικές, γι’ αυτό και αποτελούν μέρος των κυβερνητικών σχεδίων για μια πανδημία γρίπης. Θα μπορούσε επίσης κάποιος να σκεφτεί και τη χρήση μάσκας, όμως είναι η χρήση της είναι δύσκολη και χρειάζεται εκπαίδευση: δεν είναι κάτι το οποίο απλά φοράμε και κάνουμε τη βόλτα μας...

...σε ομηρία
Συμμορφωθείτε με αυτόν που σας κρατάει όμηρο, ενώ αναζητείτε έναν τρόπο διαφυγής. Αυτοί που κρατούν ομήρους είναι συνήθως παγιδευμένοι εγκληματίες, ψυχικά διαταραγμένα άτομα ή τρομοκράτες με θρησκευτικά ή πολιτικά κίνητρα. Προσπαθήστε να γνωρίσετε τον απαγωγέα σας και να αντιληφθείτε το σκοπό του.
Σε μια απόπειρα διάσωσης, πρέπει να συνειδητοποιήσετε ότι οι διασώστες σας μπορεί να μην είναι σε θέση να σας ξεχωρίσουν από τους απαγωγείς. Επομένως, μείνετε κάτω στο πάτωμα και έχετε κατά νου ότι μπορεί να σας συμπεριφερθούν σαν να είστε εγκληματίας, έως ότου η ομάδα διάσωσης κατανοήσει ότι δεν είστε τρομοκράτης και ότι δεν έχετε κάποιο όπλο. Μην μαζέψετε όπλα από το πάτωμα και μην τρέξετε. Αυτός θα ήταν ένας καλός τρόπος για να σας πυροβολήσουν. Μείνετε κάτω ή κρατήστε τα χέρια σας στον αέρα και κάνετε ακριβώς ό,τι σας λένε οι διασώστες.

...σε κινούμενη άμμο
Ένα από τα πράγματα που ακούμε για την κινούμενη άμμο είναι ότι δε θα πρέπει να κινηθούμε. Αυτό είναι αλήθεια, γιατί κάτι τέτοιο υγροποιεί το υλικό και σας βυθίζει μέσα σε αυτό. Είναι επίσης αλήθεια ότι μόλις βρεθείτε μέσα, είναι σχεδόν αδύνατο να βγείτε έξω. Οι κόκκοι της αργίλου και της άμμου διαμορφώνουν ένα παχύ στρώμα γύρω από τα πόδια. Η δύναμη που θα χρειαστείτε για να τραβήξετε κάποιον έξω σε μια λογική ταχύτητα θα τραβούσε μέσα και εσάς. Επομένως, αυτό που πρέπει να κάνετε είναι να κουνήσετε το πόδι σας μπρος-πίσω. Η εισροή νερού στο μείγμα θα σας επιτρέψει να διαλύσετε και να απομακρύνετε τους κόκκους άμμου και να χωρίσετε τον ένα από τον άλλο. Αυτή η κίνηση επιτρέπει στο νερό να ρέει αργά ανάμεσα στα πόδια σας και το κενό που εκείνα δημιούργησαν. Εάν το κάνετε αργά και για αρκετή ώρα, θα βγείτε έξω.

...με ένα αλεξίπτωτο που δεν ανοίγει
Θα πρέπει να απελευθερώσετε το αλεξίπτωτο που δεν άνοιξε, να πέσετε ελεύθερα και να απομακρυνθείτε από αυτό. Έπειτα ανοίξτε το εφεδρικό. Εάν δεν ανοίξει ούτε το δεύτερο αλεξίπτωτο, δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλά που να μπορείτε να κάνετε. Κυκλοφορούν κάποιες ιστορίες για διασώσεις στον αέρα, αλλά αυτές αφορούν κυρίως πτώσεις από μεγάλο ύψος. Εάν δε λειτουργήσει το εφεδρικό, θα είστε στο κατώτερο κομμάτι του άλματος και είναι απίθανο για οποιονδήποτε να μπορεί να έρθει να σας σώσει. Παρ’ όλα αυτά, ορισμένοι άνθρωποι έχουν επιβιώσει φτάνοντας στο έδαφος ακόμα και χωρίς αλεξίπτωτο. Όμως οι περισσότεροι άνθρωποι κάνουν άλματα πάνω από αγροτικές εκτάσεις και εάν πέσετε εκεί με 200 χλμ./ώρα, δεν υπάρχει περίπτωση επιβίωσης.

...πυροβολημένοι
Εάν δε σας πυροβολήσουν στα ζωτικά όργανα, είναι απίθανο να πεθάνετε αμέσως. Επομένως, εάν έχετε τις αισθήσεις σας, το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να καλέσετε βοήθεια. Έπειτα απομακρυνθείτε από την επικίνδυνη περιοχή. Ασκήστε πίεση στην πληγή με ένα κομμάτι ύφασμα. Είναι πιο εύκολο να το λέμε από το να το κάνουμε, γιατί είναι οδυνηρή η πίεση ενός τραύματος από πυροβολισμό. Εάν πυροβοληθείτε στο στήθος ή στην κοιλιακή χώρα, πιθανόν δε θα μπορέσετε να ασκήσετε αρκετή πίεση για να σταματήσετε την αιμορραγία επιτυχώς. Πάνω απ’ όλα αναζητήστε βοήθεια.

...σε ένα αυτοκίνητο που βυθίζεται
Όταν βρίσκεστε μέσα σε ένα αμάξι στην ξηρά, υπάρχει ίση ατμοσφαιρική πίεση μέσα και έξω από αυτό. Όταν ανοίγετε την πόρτα, κινείστε ενάντια στην πίεση του εξωτερικού αέρα, κάτι που είναι σχετικά εύκολο, γιατί η πίεση είναι η ίδια και στις δύο πλευρές της πόρτας. Εάν το αμάξι είναι μέσα στο νερό, υπάρχει η ατμοσφαιρική πίεση μέσα, ενώ έξω η πίεση του νερού ασκείται ενάντια στην πόρτα. Μόνο ένας υπερήρωας μπορεί να το νικήσει αυτό! Σε αυτή την περίπτωση περίμενετε τη στιγμή που το αμάξι θα γεμίσει νερό. Τότε η πίεση του νερού μέσα θα είναι η ίδια με την πίεση του νερού απ’ έξω και θα μπορέσετε να ανοίξετε την πόρτα.
FOCUS

Press to Continue.......

O Abbas είναι νεκρός – Τον σκότωσαν οι Netanyahu και Barak

HAARETZ
Του Yossi SaridΟ Mahmoud Abbas μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί νεκρός. Τον σκότωσαν οι Benjamin Netanyahu και Ehud Barak. Μετά από μια σύντομη και οργισμένη συνάντηση, του άφησαν ένα χάπι υδροκυανίου στο τραπέζι και βγήκαν από την αίθουσα. Κατάφερε, ωστόσο, να κάνει δυο-τρία υπερατλαντικά τηλεφωνήματα και, σε μια στιγμή απελπισίας, αποδέχτηκε την έκθεση Goldstone την οποία προσπαθεί τώρα να θέσει εκ νέου στο προσκήνιο στη Γενεύη.

Το να εξαναγκάσεις τον Πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής - απ’ όλον τον κόσμο - ν’ αποσύρει το αίτημά του για συζήτηση της έκθεσης ισοδυναμεί με μια Ισραηλινο-Αμερικανική εντολή για χαρακίρι. Ο εκβιασμός μέσω απειλών απέδωσε και, για μια ακόμη αφορά, δεν υπάρχει εταίρος για συνομιλίες - ούτε και θα υπάρξει στο άμεσο μέλλον. Αυτό συμβαίνει όταν κάποιος μετατρέπει έναν εταίρο σε συνεργάτη.

Σήμερα βέβαια γίνονται προσπάθειες επαναφοράς του Abbas (Abu Mazen) – γίνεται λόγος ακόμη και για απομάκρυνση δύο-τριών οδοφραγμάτων που θα βοηθήσουν στην αποκατάσταση του σφυγμού του.

Ο Netanyahu όμως δεν θέλει απλώς να νικήσει, θέλει και να ταπεινώσει. Δεν θέλει απλώς να καρφώσει ένα μαχαίρι στην πλάτη, θέλει και να το γυρίσει στο στομάχι. Ο Bibi κατανοεί τη φύση της ψυχής του άγριου ζώου – της Ισραηλινής κοινής γνώμης που επευφημεί τον ταυρομάχο που βάζει το πόδι του πάνω στον ήδη νεκρό ταύρο.

Η ιστορία επαναλαμβάνεται αλλά δεν διδάσκει μαθήματα. Βρίθει παραδειγμάτων κοντόφθαλμης ανοησίας – παραδειγμάτων για το πώς οι άνθρωποι δεν αρκούνται στη νίκη αλλά επιμένουν στην κακοποίηση του πτώματος του ταύρου. Αυτή η αλαζονική κακομεταχείριση δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για καταστροφή και πάντα καταλήγει στην καταβολή ενός υψηλού τιμήματος.

Η Γερμανία είχε ηττηθεί στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Εκείνη την εποχή, ο Woodrow Wilson είχε τη διορατικότητα ν’ απευθύνει έκκληση για μια "ειρήνη χωρίς νικητές και ηττημένους". Ο Βρετανός όμως David Lloyd George, ο Ιταλός Vittorio Orlando και, ιδιαίτερα, ο Γάλλος Georges Clemenceau ήταν πλεονέκτες. Ήθελαν και την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο με αποτέλεσμα να σπάσουν τον βραχίονα της Γερμανίας στην προσπάθειά τους να τον λυγίσουν. Δεν τους έφτανε να την βλέπουν γονατισμένη, ήθελαν να τη δουν να σέρνεται. Έτσι υπογράφτηκε στις Βερσαλλίες η συμφωνία ειρήνης και ταπείνωσης. Έτσι στρώθηκε το έδαφος στην άλλη πλευρά του Ρήνου για την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία. Έτσι φυτεύτηκε ο σπόρος για το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Και ο Clemenceau, που μέσα στην ανοησία του πίστευε ότι θα μπορούσε να διασφαλίσει την ασφάλεια της Γαλλίας για πολλές γενιές, έφερε τελικά στο λαό του μια μεγάλη καταστροφή μόλις μια γενιά αργότερα.

Και η Αίγυπτος ηττήθηκε στον Πόλεμο των Έξι Ημερών. Μία ήττα που αποθανατίσαμε σε κομψά λευκώματα που απεικόνιζαν ξυπόλυτους στρατιώτες να προχωρούν με πόδια που έτρεμαν και χέρια υψωμένα, πλάι σε ντροπιαστικές φωτογραφίες με πεταμένες μπότες στο δρόμο της φυγής τους. Όμως ο εξευτελισμός τους δεν είχε ολοκληρωθεί – όχι εντελώς. Γι’ αυτό αγνοήσαμε τις ειρηνευτικές βολιδοσκοπήσεις του Anwar Sadat και ρίξαμε αλάτι στις πληγές του. Ήμασταν αποφασισμένοι να ανεγείρουμε "ένα βαθύ λιμάνι" στο Yamit. Εκείνοι οι Αιγύπτιοι θα έβλεπαν κατά που φυσάει ο άνεμος στα νερά του Bardawil, σκεφτήκαμε. Κάπως έτσι λοιπόν ο Πόλεμος των Έξι Ημερών οδήγησε στον Πόλεμο του Yom Kippur, ο οποίος δεν τελείωσε με φωτογραφικά λευκώματα αλλά με πληθώρα βιβλίων που τιμούσαν τη μνήμη των πεσόντων στρατιωτών.
Ο Abu Mazen όμως είναι αυτός που ταπεινώθηκε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον από τότε που ο Ariel Sharon τον αποκάλεσε "μαδημένο κοτόπουλο". Αργότερα, θα επιχειρήσουν ακόμα και να ζωγραφίσουν βούλες λεοπάρδαλης στο σώμα του όπως ακριβώς ζωγραφίζουν λωρίδες ζέβρας σε γαϊδάρους στο ζωολογικό κήπο της Γάζας. Οι πραγματικές ζέβρες που υπήρχαν εκεί και που χαροποιούσαν τα θλιμμένα παιδιά, πέθαναν κατά τη διάρκεια του τελευταίου πολέμου μαζί με τις καμήλες.

Όταν βρεθεί ο διάδοχός του – αυτού του λογικού ανθρώπου, αυτού του καλού Παλαιστίνιου – τότε μόνο θα πάρουμε για άλλη μια φορά το μάθημά μας με το δύσκολο τρόπο: "Μην είσαστε πολύ καλοί και μην είσαστε πολύ κακοί". Κυρίως όμως, μην είσαστε πολύ νικηφόροι.

http://www.haaretz.com/hasen/spages/1121555.html
Από Ιστοσελιδα ΖΑΝ ΚΟΕΝ

Press to Continue.......

ΣΥΓΧΥΣΗ-ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΗ-ΤΟΞΙΚΩΣΗ

Dr D. Kountouris
ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΤΑΚΤΙΚΑ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΣΧΕΔΟΝ ΣΥΓΧΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟΞΙΚΩΣΗΣ.
Όταν μιλάμε για φαρμακευτική τοξίκωση ουσιαστικά πρόκειται για μια «δηλητηρίαση» του οργανισμού μετά από λήψη ουσιών, δηλητηρίων, ή προσβολή από αέρια. Μερικές φορές είναι δυνατόν να υπάρχει και «αυτογενή» τοξίκωση όπου σε ορισμένα μεταβολικά νοσήματα. Κατά κύριο λόγο όμως πρόκειται για φάρμακα και δηλητηριώδης ουσίες.
Στην περίπτωση αυτή δυστυχώς είναι πάρα πολύ δύσκολη η έγκαιρη διάγνωση διότι κατά κανόνα ο συγχυτικός ασθενής εμφανίζεται στα εξωτερικά ιατρεία χωρίς οικογενειακή συνοδεία, πολύ σπάνια υπάρχει παρουσία γνωστού ο οποίος μπορεί να δώσει ένα σχετικό ιστορικό.

Άρα και εδώ όταν έχουμε μια τέτοια υπόνοια ακόμη και πάρα πολύ αμυδρά πρέπει να γίνει άμεσα ένας εργαστηριακός έλεγχος π.χ. για τα πιθανά φάρμακα που προκάλεσαν αυτό, για την αλκοόλη ορού ή ακόμα οποιαδήποτε άλλη ουσία μπορούμε να υποπτευθούμε ότι έχει γίνει χρήση. Στην περίπτωση αυτή το νούμερο 1 διάγνωσης και θεραπείας είναι η γρήγορη σχεδόν αστραπιαία αντίδραση του εξεταστή και η άμεση σύνδεση του με ένα κέντρο δηλητηριάσεων όπου θα υπάρχει και η καθοδήγηση για την παραπέρα διαδικασία προκειμένου να αντιμετωπιστεί το αίτιο. Λόγω της μεγάλης πείρας που ήδη υπάρχει με τέτοια περιστατικά μετά την εντόπιση της αιτίας η θεραπεία κατά κανόνα είναι εύκολη γρήγορη και αποτελεσματική.
NEURO-TALKS / ΝΕΥΡΟ-ΔΙΑΛΟΓΟΙ

Press to Continue.......

ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΛΟΚΗ

Dr D. Kountouris
Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΠΛΟΚΗΣ ΣΑΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΤΑΙ ΗΔΗ ΣΤΟΥΣ ΑΣΣΥΡΙΟΥΣ 2500 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ.
Οι Ασσύριοι προέβλεψαν βέβαια και ότι η διαπλοκή δωροδοκίας – δωροληψίας θα οδηγήσει το κράτος τους σε καταστροφή. Πρόβλεψη που επιβεβαιώθηκε.
Έρευνες του Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ κατέδειξαν ότι η αλτρουιστική ή μη αλτρουιστική συμπεριφορά που είναι και η κινητήριος δύναμη της διαπλοκής είναι κληρονομικής προδιάθεσης. Κατά την μελέτη αυτή μια συγκεκριμένη περιοχή που παράγει το γονίδιο AVPR1 το οποίο συνθέτει έναν δέκτη που διευκολύνει την δράση της ορμόνης βαζοπρεσίνη που στις μεγάλες της συγκεντρώσεις είναι υπεύθυνη για την γενναιόδωρη συμπεριφορά και αντίθετη προς την φιλοχρήματη συμπεριφορά της διαπλοκής.
Κατά τις έρευνες δηλαδή τα άτομα της διαπλοκής γεννιούνται και εξελίσσονται ανάλογα αν υπάρχουν οι ευνοϊκές για αυτά καταστάσεις.
NEURO-TALKS / ΝΕΥΡΟ-ΔΙΑΛΟΓΟΙ

Press to Continue.......

Στη Σελήνη ολοταχώς

Διαστημικές Πτήσεις
Όταν στις αρχές της χρονιάς (2004) ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους ανακοίνωσε ότι η NASA θέτει ως στόχο την επιστροφή των αστροναυτών στη Σελήνη μέχρι το 2020, οι επιστήμονες αυτομάτως χωρίστηκαν σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα. Αν και το πρόγραμμα του Μπους υπόσχεται επιπρόσθετη χρηματοδότηση για τους ερευνητές της Σελήνης και του Αρη, άλλοι κλάδοι της επιστήμης του Διαστήματος αισθάνονται ήδη τον αλγεινό αντίκτυπο. Ο μεγαλύτερος χαμένος είναι με διαφορά το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Hubble. Μόλις δύο ημέρες αφότου ο Μπους παρουσίασε την πρωτοβουλία του, η NASA ανακοίνωσε ότι θα ακύρωνε την πτήση του διαστημικού λεωφορείου που προοριζόταν να εγκαταστήσει στο Hubble νέα γυροσκόπια, μπαταρίες και επιστημονικά όργανα. Αν η NASA δεν αναιρέσει την απόφασή της, το πρώτο και κύριο διαστημικό παρατηρητήριό της θα παύσει να λειτουργεί όταν εντός των προσεχών ετών φθαρεί ο υπάρχων εξοπλισμός του.

Το πρόβλημα πηγάζει από τη στρατηγική της κυβέρνησης Μπους να χρηματοδοτήσει την προσπάθεια που αφορά τη Σελήνη μέσω της πρώιμης απόσυρσης του διαστημικού λεωφορείου, διαδικασία η οποία προβλέπεται να ολοκληρωθεί έως το 2010. Κατά την περίοδο αυτή, μεγάλο μέρος του ετήσιου προϋπολογισμού του διαστημικού λεωφορείου (ο οποίος ανέρχεται στα 4 δισεκατομμύρια δολάρια) θα διοχετευθεί προς την κατασκευή ενός επανδρωμένου εξερευνητικού οχήματος (CEV) ικανού να μεταφέρει αστροναύτες στη Σελήνη. Εν τω μεταξύ, οι αποστολές των διαστημικών λεωφορείων θα επικεντρώνονται απλώς στη συναρμολόγηση του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS).

Οι αξιωματούχοι τής NASA επιμένουν ότι ακύρωσαν την αποστολή προς το Hubble αποκλειστικά και μόνο για λόγους ασφαλείας. Για να αποφευχθεί επανάληψη της περσινής τραγωδίας τού Columbia, η NASA θα απαιτεί πλέον από όλα τα διαστημικά λεωφορεία να προσορμίζονται στον διαστημικό σταθμό, από όπου οι αστροναύτες θα μπορούν να επιθεωρούν και να επισκευάζουν τυχόν βλάβες που παρουσιάζουν τα σκάφη ή, αν κρίνεται αναγκαίο, να αναμένουν εκεί την έλευση της αποστολής διάσωσης. Το διαστημικό λεωφορείο, όμως, που θα κατευθυνόταν προς το Hubble δεν θα μπορούσε να συναντηθεί με τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Παρ’ όλα αυτά, ένας μηχανικός τής NASA, ο οποίος αρνήθηκε να αποκαλύψει την ταυτότητά του φοβούμενος μη χάσει τη δουλειά του, εξέφρασε τη διαφωνία του προς την υπηρεσία συντάσσοντας δύο αναφορές στις οποίες ισχυρίζεται ότι η αποστολή στο Hubble θα μπορούσε να εκτελεστεί με ασφάλεια αναπτύσσοντας εναλλακτικές μεθόδους επισκευών και προετοιμάζοντας μια αποστολή διάσωσης εκ των προτέρων.

Μολονότι τα επίγεια τηλεσκόπια που είναι εξοπλισμένα με συστήματα προσαρμοστικής οπτικής έχουν εφάμιλλη διακριτική ικανότητα με αυτή του Hubble, δεν είναι δυνατόν να μιμηθούν όλες τις δυνατότητες του διαστημικού τηλεσκοπίου. Για παράδειγμα, ο Adam G. Riess, αστρονόμος του Επιστημονικού Ινστιτούτου του Διαστημικού Τηλεσκοπίου (STSI), σημειώνει ότι τα επίγεια τηλεσκόπια δεν μπορούν να μετρήσουν με ακρίβεια τη φωτεινότητα των απομακρυσμένων σουπερνόβα τύπου Ιa, μέσω των οποίων εκτιμάται η χρονική εξέλιξη της διαστολής του σύμπαντος [βλ. Adam Riess και Michael Turner, «Από την κοσμική επιβράδυνση στην κοσμική επιτάχυνση», Scientific American - Ελληνική Έκδοση, Μάιος 2004]. «Είναι απογοητευτικό» αναφέρει ο Riess. «Θα περάσει πολύς καιρός έως ότου μπορέσουμε και πάλι να διεξαγάγουμε τέτοιου είδους έρευνες.»

Ο μεγαλύτερος κερδισμένος είναι ο κλάδος των σεληνιακών γεωλόγων, οι οποίοι ισχυρίζονται πως οι αποστολές του προγράμματος Apollo άφησαν πολλά αναπάντητα ερωτήματα και ότι η συνεχιζόμενη εξερεύνηση της Σελήνης θα μπορούσε να αποκαλύψει πολλά σχετικά με την εξέλιξη του ηλιακού μας συστήματος. Το σχέδιο Μπους χρηματοδοτεί με 1,3 δισεκατομμύρια δολάρια τις μη επανδρωμένες αποστολές προς τη Σελήνη για τα επόμενα πέντε χρόνια, στις οποίες περιλαμβάνεται και η εκτόξευση ενός σεληνιακού τεχνητού δορυφόρου που προβλέπεται για το 2008 καθώς και ενός ρομποτικού σκάφους προσσελήνωσης που προγραμματίζεται για το 2009. Μολονότι και τα δύο αυτά σκάφη θα προετοιμάσουν το δρόμο για τις επανδρωμένες αποστολές ―διερευνώντας λόγου χάρη πιθανές τοποθεσίες προσσελήνωσης―, θα προσφέρουν επιπλέον στους ερευνητές ένα θησαυρό νέων δεδομένων. «Η Σελήνη παραμένει στο μεγαλύτερο μέρος της ανεξερεύνητη» δηλώνει ο Alan Binder, ο επικεφαλής των ελεγκτών του σεληνιακού τεχνητού δορυφόρου Lunar Prospector, ο οποίος μελέτησε τη Σελήνη στα τέλη της δεκαετίας του 1990. « Έτσι, η επιστήμη της Σελήνης μπορεί να κάνει ένα γιγαντιαίο άλμα προς τα εμπρός.»

Υπό μία έννοια, οι πλανητικοί επιστήμονες γνωρίζουν περισσότερα για τον Αρη απ’ ό,τι για τη Σελήνη. Οι τεχνητοί δορυφόροι που εστάλησαν στον κόκκινο πλανήτη κατά το πρόσφατο παρελθόν παρήγαγαν ενδελεχείς τοπογραφικούς και ορυκτολογικούς χάρτες του. Αντιθέτως, οι σεληνιακοί χάρτες που εκπονήθηκαν αρχικά χάρις στο διαστημικό σκάφος Clementine και στη συνέχεια χάρις στο Lunar Prospector είναι ασαφείς και ελλιπείς. Ο τεχνητός δορυφόρος τού 2008 θα μπορούσε να πληρώσει τα κενά χαρτογραφώντας την επιφάνεια της Σελήνης μέσω απεικόνισης ραντάρ, υψομετρητών λέιζερ και φασματοσκοπίας υψηλής ανάλυσης. Ένας πιθανός στόχος της αποστολής θα είναι η προσεκτική και λεπτομερής περιγραφή των μονίμως σκιασμένων περιοχών στους σεληνιακούς πόλους, όπου μερικοί επιστήμονες πιστεύουν ότι υπάρχουν τεμάχια υδατικού πάγου αναμεμιγμένα με το σεληνιακό έδαφος [βλ. Paul D. Spudis, «Η νέα Σελήνη» στο παρόν τεύχος].

Ο James Head, πλανητικός γεωλόγος από το Πανεπιστήμιο Brown, ελπίζει ότι η αποστολή τού 2009 προς τη σεληνιακή επιφάνεια θα είναι η πρώτη μιας σειράς μη επανδρωμένων σεληνακάτων. Το σκάφος μπορεί κάλλιστα να φέρει έναν ρομποτικό περιηγητή παρόμοιο με τα οχήματα Spirit και Opportunity, τα οποία αυτή τη στιγμή περιδιαβαίνουν την επιφάνεια του Αρη. Οι αποστολές στη Σελήνη, πάντως, είναι πιθανότερο ότι θα εστιαστούν σε εφαρμογές που θα βοηθήσουν τις επανδρωμένες διαστημικές πτήσεις ―όπως η ανεύρεση πάγου και ο τρόπος εξαγωγής του για υποστήριξη της ζωής ή η παραγωγή πυραυλικών καυσίμων από τη διάσπαση του νερού σε υγρό υδρογόνο και οξυγόνο.

«Δεν πρόκειται στην ουσία για επιστημονική αποστολή» δηλώνει ο Paul Spudis, ο οποίος διετέλεσε αναπληρωτής αρχηγός της επιστημονικής ομάδας του διαστημικού σκάφους Clementine, ενώ τώρα είναι μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του προέδρου για θέματα εξερεύνησης του Διαστήματος. «Εν προκειμένω, ο θεμελιώδης στόχος είναι η επέκταση της ανθρώπινης παρουσίας στο Διάστημα.» Όμως, δοθείσης της αβεβαιότητας που διακρίνει την πρωτοβουλία για τη Σελήνη ―επικριτές στο Κογκρέσο αμφιβάλλουν κατά πόσον η NASA είναι σε θέση να στείλει αστροναύτες στη Σελήνη με τον προτεινόμενο προϋπολογισμό―, μερικοί ερευνητές αναρωτιούνται αν τα οφέλη της επιστήμης θα υπερκεράσουν τις ζημίες της.
Scientific American

Press to Continue.......

Ηλεκτροδυναμικοί λώροι στο διάστημα

Διαστημικές Πτήσεις
Τα συστήματα ηλεκτροδυναμικού λώρου ―στα οποία δύο μάζες ενώνονται με ένα μακρύ, εύκαμπτο, ηλεκτρικά αγώγιμο σύρμα― μπορούν να εκτελέσουν πολλές από τις ίδιες λειτουργίες των συμβατικών διαστημικών σκαφών, χωρίς όμως να καταφεύγουν στη χρήση χημικών ή πυρηνικών πηγών καυσίμων.

Στις χαμηλές γήινες τροχιές, τα συστήματα λώρου θα μπορούσαν να προσφέρουν ηλεκτρική ισχύ και δυνατότητες αλλαγής θέσης σε δορυφόρους και επανδρωμένα σκάφη, και να συμβάλουν στον καθαρισμό από τα επικίνδυνα διαστημικά συντρίμματα.

Σε μακροχρόνιες αποστολές, όπως η εξερεύνηση του Δία και των δορυφόρων του, οι λώροι θα μπορούσαν να μειώσουν δραστικά την απαιτούμενη ποσότητα καυσίμων για την εκτέλεση ελιγμών, ενώ παράλληλα θα αποτελούσαν και μια αξιόπιστη πηγή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Scientific American

Press to Continue.......

Μια νέα στροφή

Υδροηλεκτρικός στρόβιλος φιλικός για τα ψάρια
Σχεδόν πριν από 2 χρόνια, οι υπεύθυνοι του ερευνητικού εργαστηρίου της εταιρείας Alden στο Χόλντεν της Μασαχουσέτης απέσυραν από το ογκώδες αυλάκι πειραματικών δοκιμών το υπό κλίμακα πρότυπο ενός ελπιδοφόρου υδροηλεκτρικού στροβίλου και το παρόπλισαν σε μια σκοτεινή γωνιά του κτιρίου που διαθέτει η εταιρεία με τις εργαστηριακές εγκαταστάσεις υδραυλικής. Ως καινοτομία που αναπτύχθηκε τη δεκαετία τού 1990, η κατασκευή αποδείχθηκε πολλά υποσχόμενη αφού με αυτήν μπορούσε να περισταλεί ένα από τα βασικά μειονεκτήματα του υδροηλεκτρισμού: ο θάνατος όσων πλασμάτων διέρχονταν από τους στροβίλους. Ακριβέστερα, τουλάχιστον το 98% των ψαριών επιβίωνε με τούτο το νέο σχέδιο στροβίλου. Ωστόσο, λόγω των περικοπών στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, το εν λόγω επίτευγμα εγκαταλείφθηκε στην αφάνεια και τη σκόνη. Σήμερα πλέον έχει αναθερμανθεί το ενδιαφέρον για το στρόβιλο με απώτερο στόχο πιθανή εμπορική χρήση του.

Στους συμβατικούς στροβίλους, οι οποίοι μοιάζουν με τα πτερύγια ηλεκτρικού ανεμιστήρα, θανατώνεται το 40% όσων ψαριών παρασύρονται στη δίνη τους. Η ανάπτυξη του φιλικού για τα ψάρια στροβίλου προέκυψε το 1994 από την αρχική συνεργασία τής Alden με την Concepts NREC στη συμβολή ρευμάτων του ποταμού Χουάιτ στο Βερμόντ, και με κονδύλια που προήλθαν από το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ. Στο καινοτόμο σχέδιο περιλαμβάνονται τρία πτερύγια γύρω από τον κωνικό ομφαλό του στροφείου ώστε να δημιουργείται ένα είδος έλικα. Τα πτερύγια καλύπτονται από μια περιστρεφόμενη θήκη ώστε να εκτίθεται μικρό μόνο μέρος της άκρης τους. Ανάμεσα στα πτερύγια του στροφείου δεν υπάρχουν διάκενα, τα πτερύγια είναι λιγότερα και η ταχύτητα περιστροφής μικρότερη. Βάσει των χαρακτηριστικών αυτών μειώνεται η πιθανότητα τραυματισμού ενός ψαριού από τα κινούμενα μέρη. Επιπλέον, η ροή του νερού στο εσωτερικό του στροβίλου είναι ήπια, με αποτέλεσμα να προκαλείται μικρότερη, δυνητικά επιβλαβής, διατμητική τάση.

Το όλο σχέδιο ευνοεί ιδιαίτερα τα ψάρια με επίμηκες σώμα, όπως τα χέλια και τους οξύρρυγχους, οι πληθυσμοί των οποίων φθίνουν, και για τα οποία οι παραδοσιακοί υδροηλεκτρικοί στρόβιλοι αποδείχθηκαν άκρως φονικοί. Σύμφωνα δε με κάποιες αρχικές δοκιμές, όσα χέλια και οξύρρυγχοι διέρχονται από τον νέο στρόβιλο επιβιώνουν.

Πριν από μία τριετία, ωστόσο, η ομοσπονδιακή χρηματοδότηση για το στρόβιλο διεκόπη οριστικά. Έτσι, το αντίστοιχο ερευνητικό πρόγραμμα σταμάτησε, και τελικά το υπό κλίμακα μοντέλο κατέληξε στα αζήτητα.

Το Ερευνητικό Ινστιτούτο για την Ηλεκτρική Ισχύ (EPRI), με έδρα το Πάλο Αλτο της Καλιφόρνιας, έχει αρχίσει να ασχολείται με την υπόθεση του νέου στροβίλου· έχει ήδη συγκεντρώσει περί τα 300.000 δολάρια από τα 500.000 δολάρια που απαιτούνται για να καταστεί ο στρόβιλος εμπορικά εφικτός και για να αντικατασταθούν τα συμβατικά μοντέλα, καθώς θα προχωρεί η ανακαίνιση των υδροηλεκτρικών εργοστασίων. «Η αυξημένη απόδοση του νέου στροβίλου πρόκειται να είναι το πρώτο βήμα προκειμένου να καταστεί ανταγωνιστικός έναντι των συμβατικών», λέει ο Doug Dixon, διευθυντής του προγράμματος στο EPRI. Από τον αρχικό σχεδιασμό παρήχθη η μισή ισχύς αυτής που αποδίδει ένας εμπορικός στρόβιλος του ίδιου μεγέθους. Και εννοείται πως «όσο μεγαλύτερη θα είναι η απόδοσή του τόσο ελκυστικότερος θα είναι για τη βιομηχανία», συνεχίζει ο Dixon.

Παρά ταύτα, η αύξηση της απόδοσης δεν είναι εύκολη. «Αποτελεί κανόνα: ό,τι είναι καλό για τη μηχανική δεν ωφελεί τα ψάρια, και το αντίστροφο», λέει ο Ned Taft, πρόεδρος της Alden. Η λύση, πιστεύουν οι μηχανικοί της εταιρείας αυτής, έγκειται στο να αυξηθεί η ποσότητα του νερού που διέρχεται από το στρόβιλο. Μάλιστα, πρόσφατα βρήκαν τρόπο να διπλασιάσουν τον όγκο του σπειροειδούς αγωγού μέσω του οποίου τροφοδοτούνται τα πτερύγια με νερό, ενόσω αύξησαν τη διάμετρό του μόνο κατά 2%. Εκτός από την ανασχεδίαση και την επανατοποθέτηση των πτερυγίων υπό νέες γωνίες προκειμένου να διακινείται η αυξημένη ροή, η Concepts NREC σχεδιάζει να διευρύνει τις κύριες ακμές του πτερυγίου μέχρι πλάτος όσο σχεδόν το μήκος του τυπικού ψαριού που μετακινείται μέσω του στροβίλου ―μια συσχέτιση μεγέθους που φαίνεται ότι επαυξάνει την επιβίωση του διερχόμενου ψαριού.

Ο Dixon πιστεύει ότι ο σχεδιασμός βρίσκεται στα πρόθυρα της εμπορικής βιωσιμότητας. «Αλλά αγωνιζόμαστε να βρούμε πόρους για να τον πραγματοποιήσουμε». Οι υποστηρικτές τους λένε ότι εδώ παίζονται περισσότερα από την επιτυχία τούτου του ιδιαίτερου σχεδίου για στρόβιλο. «Πολλοί άνθρωποι δεν βλέπουν τον υδροηλεκτρισμό ως πράσινη ισχύ», δηλώνει ο Taft. «Με αυτό το στρόβιλο θα μπορούσε ίσως να αλλάξει η άποψή τους».
Scientific American

Press to Continue.......

ΣΤΗ ΚΟΨΗ ΤΟΥ ΞΥΡΑΦΙΟΥ ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΙΣΡΑΗΛ-ΤΟΥΡΚΙΑΣ

ΓΡΑΦΕΙ Ο Δρ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ.Ε.ΔΡΟΥΓΟΣ
Η ακύρωση της πολυεθνικής αεροπορικής άσκησης ΑΝΑΤΟLIAN EAGLE(βλέπε χθεσινά άρθρα -αναφορές μου), έχει ευρύτερες επιπτώσεις για τις σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας, και παρά το γεγονός ότι Ο Υπουργός Άμυνας του Ισραήλ Εχούντ Μπάρακ ζήτησε “να πέσουν οι τόνοι”, επικαλούμενος τον στρατηγικό χαρακτήρα της σχέσης.
Ο υπογράφων εκτιμά ότι ο ΕΡΝΤΟΓΚΑΝ και οι πολιτικοί στην Άγκυρα επικράτησαν των στρατιωτικών και σε αυτό το θέμα, και με άλλα λόγια η Ισλαμική ελίτ επισκίασε το Τουρκικό ΓΕΕΘΑ. Ας μη λησμονούμε ότι ο Τούρκος Πρωθυπουργός και το ΑΚP έχουν “ανοιχθεί” πολύ τα τελευταία 3 χρόνια με την Συρία , το Ιράν , τη HAMAS ενώ έχουν 2 φορές φιλοξενήσει τον καταζητούμενο για εγκλήματα πολέμου ,δικτάτορα του Σουδάν Ομάρ ελ Μπασίρ.

Πέραν των Αμερικανών και Ιταλών που ακύρωσαν άμεσα τη συμμετοχή τους στην άσκηση(σε υποστήριξη του Ισραήλ), και οι Ολλανδοί έκαναν το ίδιο, ενώ Αμερικανικοί κύκλοι επεσήμαναν στον υπογράφοντα ότι “με την στάση της η Άγκυρα παραβιάζει τριμερή πλαίσια στρατιωτικής συνεργασίας με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ”.

Κορυφαίοι Ισραηλινοί αναλυτές όπως ο Επικεφαλής του BESA του Παν/μιου ΒΑR ILAN Δρ Εφραίμ Ιμπάρ, τόνισε ότι “η Άγκυρα έχει αλλάξει διαθέσεις ενώ το Εβραϊκό λόμπυ και το Ισραήλ θα πρέπει να επανεξετάσουν το μείζον θέμα της αναγνώρισης της Αρμενικής γενοκτονίας του 1915”.(που κάποια στιγμή μπορεί να τεθεί εκ νέου στην Βουλή των Αντιπροσώπων, και παρά την πρόσφατη διπλωματική προσέγγιση του Ερεβάν με την Άγκυρα).

Αίσθηση έχουν στο μεταξύ προκαλέσει σημαντικές τοποθετήσεις ειδικών της στρατιωτικής βιομηχανίας του Ισραήλ ,που καλούν σε επανεξέταση τις συμφωνίες που έχουν υπογραφεί ανάμεσα στις δυο χώρες, για προμήθεια στρατιωτικού υλικού από την Άγκυρα. Λέγεται ότι η SIBAT θα επανεξετάσει τις παραγγελίες, ενώ προ 9 μηνών υπεγράφη συμφωνία με την οποία οι ELBIT-IAI (ύψους $140 εκατ) του Ισραήλ θα προμηθεύσουν την Τουρκική Αεροπορία με καταδείκτες στόχων.

Να σημειωθεί ότι οι Ισραηλινές MILITARY INDUSTRIES περάτωσαν πρόσφατα ένα παλαιότερο πρόγραμμα(ύψους $700 εκατ) για την αναβάθμιση των αρμάτων M60 της Τουρκίας, ενώ πέρυσι οι Ισραηλινοί προμήθευσαν τις Τουρκικές ΕΔ με μακράς ακτίνας UAV/DRONES του τύπου HERON. Πάντως στο διαγωνισμό που έγινε για τα αντιπυραυλικά συστήματα που θα προμηθευτεί η Άγκυρα, δεν προσκλήθηκαν οι Ισραηλινές εταιρίες (παρά την τελική επιλογή των PAC-3 από τις ΗΠΑ, το παρόν έδωσαν οι Ρώσοι και οι Κινέζοι).

http://www.drougos.gr/?p=1592

Press to Continue.......

Νέο φαινόμενο της σπιντρονικής θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαγνητικές μπαταρίες

Φυσικοί πρόσφατα ανακάλυψαν ότι η θέρμανση της ίδιας πλευράς μιας μαγνητισμένης ράβδου νικελίου-σιδήρου, κάνει τα ηλεκτρόνια να αναδιοργανωθούν ανάλογα με το σπιν τους. Αυτό το φαινόμενο που λέγεται "spin Seebeck" θα μπορούσε να οδηγήσει σε μπαταρίες, που θα δημιουργούν μαγνητικά ρεύματα, αντί για ηλεκτρικά ρεύματα. Μια πηγή μαγνητικών ρευμάτων θα μπορούσε να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμη για την ανάπτυξη συσκευών της σπιντρονικής, που χρησιμοποιούν μαγνητικά ρεύματα, προκειμένου να μειωθεί η υπερθέρμανση σε τσιπ των υπολογιστών, αφού, σε αντίθεση με τα ηλεκτρικά ρεύματα, τα μαγνητικά ρεύματα δεν παράγουν θερμότητα.

Ο φυσικός Eiji Saitoh από το Πανεπιστήμιο της Γιοκοχάμα, μαζί με συναδέλφους του από άλλα ιαπωνικά ιδρύματα έχουν δημοσιεύσει αυτά τα αποτελέσματα στο περιοδικό Nature.

Εικόνα A) Η θέρμανση της μιας πλευράς μιας αγώγιμης ράβδου γίνεται αίτια τα ηλεκτρόνια να μεταβαίνουν στο άλλο άκρο, δημιουργώντας έτσι μια τάση. (B) Η θέρμανση της ίδιας πλευράς μιας μαγνητισμένης ράβδου νικελίου-σιδήρου δημιουργεί μια "τάση σπιν" (spin voltage), με τα ηλεκτρόνια στα άκρα της ράβδου να έχουν αντίθετα σπιν (πάνω και κάτω

Όπως οι φυσικοί εξηγούν, το φαινόμενο "spin Seebeck" προέρχεται από το αρχικό φαινόμενο Seebeck, ένα θερμοηλεκτρικό φαινόμενο που ανακαλύφθηκε από τον Thomas Johann Seebeck το 1800. Στο φαινόμενο Seebeck, η θέρμανση της μιας πλευράς μιας αγώγιμης ράβδου αναγκάζει τα ηλεκτρόνια σε αυτή την πλευρά να θερμανθούν και να κινηθούν προς την πιο ψυχρή πλευρά, κι έτσι να αναπτυχθεί μια τάση.

Το φαινόμενο spin Seebeck είναι παρόμοιο, αλλά επηρεάζει το σπιν των ηλεκτρονίων, που στην κβαντική φυσική είναι αντίστοιχο της μαγνητικής ευθυγράμμισης βορρά-νότου. Κατά τη θέρμανση ενός μαγνητισμένου μετάλλου, όπως είναι η ράβδος νικελίου-σιδήρου, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ηλεκτρόνια με πάνω σπιν (ευθυγραμμισμένα με το μαγνητικό πεδίο της ράβδου) συγκεντρώνονται στην πιο θερμή πλευρά, ενώ τα ηλεκτρόνια με κάτω σπιν (αντίθετης διεύθυνσης) προτίμησαν την πιο ψυχρή πλευρά .

Ουσιαστικά, αυτή η ράβδος με τα ξεχωριστά σπιν τώρα έχει δύο ηλεκτρόδια και χρησιμεύει ως βάση για ένα νέο είδος μπαταρίας που παράγει "τάση σπιν," ή μαγνητικά ρεύματα, τα οποία έχουν δυσκολία να παραχθούν. Με αυτό το εργαλείο, οι φυσικοί μπορούν να εργαστούν για την ανάπτυξη περισσότερων ειδών σπιντρονικών συσκευών που αποθηκεύουν πληροφορίες με μαγνητικό τρόπο.

Η μαγνητική αποθήκευση των πληροφοριών είναι εγγενώς πιο αποτελεσματική από την αποθήκευση πληροφοριών με ηλεκτρονικά μέσα, επειδή δεν υπάρχει άχρηστη θερμότητα. Σε αντίθεση με τα ηλεκτρόνια που συνεχώς συγκρούονται μεταξύ τους, η αλλαγή των σπιν των ηλεκτρονίων δεν δημιουργεί θερμότητα. Η μείωση των απωλειών λόγω θερμότητας μπορεί να οδηγήσει σε πολύ μικρά τσιπ, και αυτό θα σήμαινε επίσης χαμηλότερη κατανάλωση ισχύος και ταχύτερες λειτουργίες.

"Το φαινόμενο spin Seebeck μας επιτρέπει να περάσουμε έναν καθαρό ρεύμα σπιν, μια ροή των σπιν των ηλεκτρονίων χωρίς ηλεκτρικά ρεύματα, σε μεγάλη απόσταση," έγραψαν οι φυσικοί. "Αυτές οι καινοτόμες δυνατότητες θα ενδυναμώσουν την σπιντρονική έρευνα."

Σημείωση: Σ' ένα συνηθισμένο ηλεκτρικό κύκλωμα, τα σπιν προσανατολίζονται τυχαία, και δεν έχουν καμιά επίδραση στη ροή του ρεύματος. Στις σπιντρονικές όμως συσκευές δημιουργούν ρεύματα που έχουν πολωμένα σπιν, και χρησιμοποιούν το σπιν για τον έλεγχο της ροής του ρεύματος.
Physics4u

Press to Continue.......

Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων δικαιομάτων χαμένο στη Μέση Ανατολή.

By ROBERT L. BERNSTEIN*
Ως ιδρυτής του οργανισμού Human Rights Watch (HRW), ενεργός πρόεδρος για 20 χρόνια και σήμερα επίτιμος πρόεδρος, πρέπει να κάνω κάτι που δεν το περίμενα: Πρέπει, δημοσίως να ασπαστώ του επικριτές του ίδιου μου οργανισμού. Ο HRW είχε ως πρωταρχική αποστολή να ανοίξει κλειστές κοινωνίες, να επιζητήσει βασικές ελευθερίες, και να υποστηρίξει τους διαφωνούντες των κλειστών κοινωνιών. Όμως πρόσφατα βγάζει αναφορές πάνω στην Ισραηλινό-Αραβική διαμάχη οι οποίες βοηθούν αυτούς που θέλουν να αναδείξουν το Ισραήλ ως ένα υποδεέστερο κράτος.

Στον HRW, πάντα γνωρίζαμε πως ανοιχτές, δημοκρατικές κοινωνίες έχουν προβλήματα και κάνουν αδικίες. Όμως είδαμε πως έχουν και την δυνατότητα τα διορθώνουν αυτά τα σφάλματα μέσω έντονης δημόσιας συζήτηση, ανταγωνιστικό ελεύθερο τύπο και πολλούς άλλους μηχανισμούς που ενθαρρύνουν μεταρρύθμιση.

Γι’ αυτό βάλαμε μία απόλυτη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στα δημοκρατικά και μη δημοκρατικά κράτη, σε μία προσπάθεια να έχουμε διαφάνεια στα ανθρώπινα δικαιώματα. Θέλαμε να εμποδίσουμε την Σοβιετική Ένωση και τους υποστηρικτές τους να παίξουν το παιγνίδι της ηθικής ισότητας με την Δύση και να ενθαρρύνουμε απελευθέρωση με το να τραβάμε την προσοχή στους διαφωνούντες όπως τους Andrei Sakharov, Natan Sharansky και αυτούς στα Σοβιετικά γκούλαγκ — και τα εκατομμύρια στης Κίνας τα laogai, ή τα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας.

Όταν άφησα την θέση μου το 1998, ο HRW λειτουργούσε σε 70 χώρες, οι περισσότερες κλειστές κοινωνίες. Σήμερα ο Οργανισμός, με αυξανόμενη συχνότητα, δεν βλέπει πια τον σημαντικό διαχωρισμό ανάμεσα ανοιχτών και κλειστών κοινωνιών.

Πουθενά αλλού δεν είναι πιο εμφανές αυτό από την Μέση Ανατολή. Η περιοχή είναι γεμάτη από δικτατορικά καθεστώτα με φρικτά ανύπαρκτα ανθρώπινα δικαιώματα. Παρ’ όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια ο HRW έχει καταδικάσει το Ισραήλ περισσότερες φορές για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου από κάθε άλλη χώρα στην περιοχή.

Το Ισραήλ, με πληθυσμό 7,4 εκατομμύρια, είναι το σπίτι 80 οργανισμών για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έχει ένα ζωντανό ελεύθερο τύπο, μία δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση, ένα δικαστικό σύστημα που συχνά βγάζει καταδικαστικές αποφάσεις ενάντια της ίδιας της κυβέρνησης, μία πολιτικά ενεργή ακαδημία, πολλαπλά πολιτικά κόμματα και, κρίνοντας από την ποσότητα της κάλυψης της ειδησιογραφίας, μάλλον έχει περισσότερους δημοσιογράφους ανά πολίτη από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο – πολλοί από τους οποίους είναι εκεί αποκλειστικά για την κάλυψη της Ισραηλινό-Παλαιστινιακής διαμάχης.

Εν τω μεταξύ, το Ιρανικό και τα Αραβικά καθεστώτα κυβερνούν περίπου 350 εκατομμύρια ανθρώπους, και τα πιο πολλά από αυτά παραμένουν βάναυσα, κλειστά και αυταρχικά, επιτρέποντας από λίγο μέχρι καθόλου εσωτερικούς διαφωνούντες. Τα δεινά των πολιτών που θα κέρδιζαν πιο πολύ από την προσοχή ενός μεγάλου και καλά χρηματοδοτημένου διεθνούς οργανισμού ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αγνοούνται από το τμήμα Μέσης Ανατολής του HRW ενώ ετοιμάζει την μία καταδικαστική για το Ισραήλ αναφορά μετά την άλλη.

Ο HRW έχει χάσει κρίσιμη άποψη σε μία διαμάχη όπου το Ισραήλ έχει επανειλημμένα δεχθεί επιθέσεις από την Χαμάς και την Χεζμπολλά, τρομοκρατικοί οργανισμοί που επίτηδες στοχεύουν Ισραηλινούς πολίτες και χρησιμοποιούν τους δικούς τους πολίτες για ανθρώπινες ασπίδες. Αυτοί οι οργανισμοί υποστηρίζονται από το Ιράν, το οποίο έχει δηλώσει ανοιχτά τις προθέσεις του όχι μόνο για την καταστροφή του Ισραήλ αλλά και την δολοφονία Εβραίων παντού στον κόσμο. Η υποκίνηση για γενοκτονία είναι παραβίαση της Σύμβασης σχετικά με την Πρόληψη και την Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας.

Οι ηγέτες του HRW ξέρουν ότι η Χαμάς και η Χεζμπολλά επιλέγουν να κάνουν πόλεμο μέσα σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, και επίτηδες μετατρέπουν γειτονιές σε πεδία μάχης. Γνωρίζουν ότι περισσότερα και καλύτερα όπλα ρέουν μέσα στην Γάζα και στον Λίβανο και ετοιμάζονται να χτυπήσουν ξανά. Επίσης ξέρουν ότι αυτός ο μιλιταρισμός συνεχίζει να στερεί τους Παλαιστίνιους από οποιαδήποτε ευκαιρία για την ειρηνική και παραγωγική ζωή που τους αξίζει. Και όμως, το Ισραήλ, το επανειλημμένο θύμα της βίας, αντιμετωπίζει την σφοδρή κριτική του HRW.

Ο Οργανισμός είναι ρητά απασχολημένος κυρίως με το ΠΩΣ πολεμιέται ένας πόλεμο, όχι με το ποιά είναι τα κίνητρα. Σίγουρα, ακόμα και τα θύματα επιθετική βίας, δεσμεύονται στους νόμους του πολέμου και πρέπει να κάνουν ότι είναι δυνατό για να ελαχιστοποιήσουν θανάτους πολιτών. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει διαφορά μεταξύ λαθών/αδικιών που γίνονται από τον αυτοαμυνόμενο και λαθών/αδικιών που διαπράττονται επιθετικά και επίτηδες.

Όμως πως γνωρίζει ο HRW (Human Rights Watch) ότι έχει γίνει παράβαση αυτών των νόμων; Στην Γάζα και αλλού, όπου δεν υπάρχει πρόσβαση στο πεδίο της μάχης ή πρόσβαση στο στρατό και τους πολιτικούς ηγέτες που παίρνουν τις στρατηγικές αποφάσεις, είναι πολύ δύσκολο να έχουμε μία απόλυτη γνώση και να δώσουμε σίγουρη απόφαση για εγκλήματα πολέμου. Η «ειδησιογραφία» συνήθως εξαρτάται από τις μαρτυρίες αυτών που δεν μπορούν να διαπιστωθούν και που μπορεί να προσπαθούν να έχουν κάποιο πολιτικό προτέρημα/κέρδος, ή επειδή φοβούνται αντίποινα από τους ίδιους τους ηγέτες τους. Γι΄αυτό είναι σημαντική η κατάθεση το Συνταγματάρχη Col. Richard Kemp, πρώην διοικητής των Βρετανικών δυνάμεων στο Αφγανιστάν και με μεγάλη εμπειρία στους πολέμους που είπε το εξής για τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις στην Γάζα “...έκαναν περισσότερα για την διασφάλιση των δικαιωμάτων των πολιτών στην εμπόλεμη περιοχή όσο κανένας άλλος στρατός στην πολεμική ιστορία.”

Μόνο με την επιστροφή στην αρχική αποστολή και το σεμνό πνέυμα που καθοδηγούσε το Human Rights Watch θα μπορέσει να αναστήσει τον εαυτό τους ως ηθική δύναμη στην Μέση Ανατολή και σε όλο τον κόσμο. Αν αποτύχει σε αυτό, η αξιοπιστία θα μειωθεί σοβαρά και ο σημαντικός ρόλος που παίζει στον κόσμο θα ελαχιστοποιηθεί.

* Robert L. Bernstein, πρώην πρόεδρος του Random House, ήταν και πρόεδρος του Human Rights Watch από το 1978 μέχρι το 1998.

http://www.nytimes.com/2009/10/20/opinion/20bernstein.html?_r=1

Απο ιστοσελιδα ΖΑΝ ΚΟΕΝ

Press to Continue.......

Η αδαμάντινη εποχή της σπιντρονικής

Εφαρμοσμένη Φυσική
Τα ηλεκτρόνια φέρουν και φορτίο και σπιν, όμως μόνο οι σπιντρονικές συσκευές αξιοποιούν ταυτόχρονα και τις δύο αυτές ιδιότητες, εμφανίζοντας καινοτόμες δυνατότητες.
Η σπιντρονική σήμερα έχει αποφέρει κεφαλές ανάγνωσης του σκληρού δίσκου και διατηρήσιμα τσιπ μνήμης, ενώ στο μέλλον ενδεχομένως να αποφέρει υπολογιστές «στιγμιαίας έναρξης» και τσιπ που επανασυνδέονται.

Το συνθετικό ημιαγώγιμο διαμάντι ίσως αποτελέσει το πυρίτιο μιας μελλοντικής εποχής κβαντικής σπιντρονικής τεχνολογίας, η οποία θα χειρίζεται μεμονωμένα σπιν, καθιστώντας πραγματοποιήσιμους τους κβαντικούς υπολογιστές και άλλες συσκευές κβαντικής πληροφορίας.

David D. Awschalom, Ryan Epstein και Ronald Hanson


Scientific American

Press to Continue.......

Θανατηφόρο χτύπημα

Το 1796, ο Edward Jenner ανακάλυψε ότι η μόλυνση από τον σχετικά ακίνδυνο ιό της δαμαλίτιδας (ευλογιά των αγελάδων) προκαλούσε ανοσία έναντι του θανατηφόρου ―της ίδιας οικογένειας― ιού της ευλογιάς. Μια ανάλογη στρατηγική θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στον θανατηφόρο ιό του δυτικού Νείλου που μεταδίδεται με τα κουνούπια. Ο ιός αυτός ανήκει στην οικογένεια των φλαβοϊών και σχετίζεται με ιούς οι οποίοι προκαλούν κίτρινο και δάγγειο πυρετό, αλλά και εγκεφαλίτιδα. Αν και ιστορικά ο ιός περιοριζόταν γεωγραφικά στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή, την Ινδία, την Ινδονησία και μέρος της Ρωσίας, τα τελευταία χρόνια έχει εισαχθεί στην Ευρώπη μέσω των αποδημητικών πουλιών, ενώ το 1999 έφτασε και στις ΗΠΑ. Αφού οι επιστήμονες ανακάλυψαν το γενετικό υλικό του ιού, βρήκαν ότι περισσότερο από το 98% της αλληλουχίας του ήταν παρόμοιο με εκείνης του ιού Kunjin της Αυστραλίας, ο οποίος δεν είναι θανατηφόρος και γενικά είναι λιγότερο επιβλαβής, προκαλώντας κυρίως πυρετό και πόνο.

Ο μικροβιολόγος Roy Hall του Πανεπιστημίου του Κουήνσλαντ στο Μπρισμπέιν της Αυστραλίας και οι συνεργάτες του έκαναν σε ποντικούς ενέσεις με διάφορες συγκεντρώσεις του DNA του ιού Kunjin, η παθογένεια του οποίου ήταν περιορισμένη. Οι ερευνητές βρήκαν ότι ακόμα και 0,1 μικρογραμμάριο του DNA του συγκεκριμένου ιού ήταν ικανά να προκαλέσουν παραγωγή αντισωμάτων έναντι τόσο του ιού Kunjin όσο και του ιού του δυτικού Νείλου που προστάτευαν τα ποντίκια στα οποία είχαν χορηγηθεί θανατηφόρες δόσεις του ιού του δυτικού Νείλου.
Scientific American

Press to Continue.......

Αντιπαράθεση

Πρέπει η επιστήμη να συνδιαλέγεται με την πίστη;
Αν και αμφότεροι οι συνομιλητές βρίσκονται στην πλευρά της επιστήμης, δεν είναι πάντα σύμφωνοι σχετικά με τον βέλτιστο τρόπο αντιμετώπισης των θρησκευτικά υποκινούμενων απειλών κατά της επιστημονικής πρακτικής ή εκπαίδευσης. Ο Krauss, κορυφαίος φυσικός, στρέφει συχνά τα φώτα της δημοσιότητας πάνω του επιχειρηματολογώντας υπέρ της διατήρησης της θεωρίας της εξέλιξης εντός διδακτέας ύλης στα σχολεία και της απομάκρυνσης από αυτήν των ψευδοεπιστημονικών εκδοχών του δημιουργισμού. Μια ανοικτή επιστολή που απηύθυνε στον πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ το 2005, με την οποία προέτρεπε τον ποντίφικα να μη χτίσει νέα τείχη μεταξύ επιστήμης και πίστης, οδήγησε το Βατικανό στην επαναβεβαίωση αποδοχής της φυσικής επιλογής ως έγκυρης επιστημονικής θεωρίας από την Καθολική Εκκλησία.

Dawkins, διακεκριμένος εξελικτικός βιολόγος, γόνιμος συγγραφέας και ομιλητής, είναι και γλαφυρός πολέμιος οποιασδήποτε απόπειρας υπονόμευσης του επιστημονικού λόγου. Ωστόσο, έχει επιδείξει μικρότερο ενδιαφέρον από τον Krauss στην επίτευξη μιας ειρηνικής συνύπαρξης μεταξύ επιστήμης και πίστης. Ο τίτλος του ευπώλητου βιβλίου του The God Delusion [ελληνικός τίτλος: Η περί Θεού αυταπάτη] συνοψίζει ίσως καλύτερα τις απόψεις του περί της θρησκευτικής πίστης.

Οι δύο παραπάνω σύμμαχοι αντιπαρατέθηκαν στα διαλείμματα ενός συνεδρίου σχετικού με τη σύγκρουση μεταξύ επιστήμης και θρησκείας, το οποίο έλαβε χώρα στο Ινστιτούτο Salk για τις Βιολογικές Σπουδές (Σαν Ντιέγκο), στα τέλη του προηγούμενου έτους. Σε ένα διάλογο, τον οποίο αναδημιουργούμε εδώ, κάθε συγγραφέας εξήγησε τη δική του τακτική αντιμετώπισης του «εχθρού» και καταπιάστηκε με κάποια από τα ερωτήματα που αντιμετωπίζουν όλοι οι επιστήμονες όταν αποφασίζουν εάν και πώς θα μιλήσουν στον πιστό για την επιστήμη: σκοπός μας είναι να διδάξουμε την επιστήμη ή να καταγγείλουμε τη θρησκεία; Θα μπορέσουν ποτέ οι δύο κοσμοθεωρίες να εμπλουτίσουν η μία την άλλη; Είναι η θρησκεία εγγενώς κακή; Σε μια εκτεταμένη εκδοχή της συνομιλίας τους, που υπάρχει διαθέσιμη στο www.sciam.com, οι συνομιλητές συζητούν επίσης και για το κατά πόσον η επιστήμη θα μπορέσει ποτέ να ελέγξει την «Υπόθεση για την Ύπαρξη του Θεού».

Krauss: Και οι δύο, και εσύ και εγώ, έχουμε αφιερώσει ένα σημαντικό μέρος του χρόνου μας προσπαθώντας να κινήσουμε το ενδιαφέρον του κοινού για τα θέματα της επιστήμης, επιχειρώντας παράλληλα να εξηγήσουμε τα θεμέλια της τρέχουσας —ο καθένας στο πεδίο του— επιστημονικής κατανόησης του Σύμπαντος. Έτσι, νομίζω ότι πρέπει να τεθεί το ερώτημα για το ποιος θα πρέπει να είναι ο πρωταρχικός στόχος ενός επιστήμονα όταν μιλάει ή γράφει σχετικά με την επιστήμη. Αναρωτιέμαι τι είναι πιο σημαντικό: να χρησιμοποιούμε την αντίθεση μεταξύ επιστήμης και θρησκείας ώστε να μιλήσουμε για την επιστήμη ή να προσπαθήσουμε να θέσουμε τη θρησκεία στη θέση που της αρμόζει; Υποψιάζομαι ότι εγώ θέλω να επικεντρωθώ περισσότερο στο πρώτο θέμα ενώ εσύ στο δεύτερο.
Το λέω αυτό, διότι, εάν κάποιος επιδιώκει να διδάξει ανθρώπους, απαιτείται, κατά τη γνώμη μου, να τους προσεγγίσει, να κατανοήσει από πού προέρχονται, εφόσον πρόκειται να τους δελεάσει για να σκεφτούν σχετικά με την επιστήμη. Λέω συχνά στους καθηγητές της μέσης εκπαίδευσης, για παράδειγμα, ότι το μεγαλύτερο λάθος που μπορούν να κάνουν είναι να θεωρήσουν δεδομένο το ενδιαφέρον των μαθητών τους για αυτά που πρόκειται να τους μιλήσουν. Η διδασκαλία είναι ξελόγιασμα, είναι σαγήνεμα. Το να λες στους ανθρώπους από την άλλη όχθη ότι τα βαθύτερα πιστεύω τους είναι απλώς ανοησίες —ακόμη και εάν όντως είναι—, οπότε θα πρέ-πει να ακούσουν εμάς για να μάθουν την αλήθεια, ανατρέπει τελικά τη συνακόλουθη παιδαγωγική. Στο πλαίσιο αυτό, εάν τελικά ο πρωταρχικός στόχος στη συζήτηση του εν λόγω θέματος είναι να θέσουμε τη θρησκεία στην αρμόζουσα θέση της, τότε ίσως αποδειχθεί χρήσιμο να σοκάρουμε τους ανθρώπους αμφισβητώντας τις πεποιθήσεις τους.

Dawkins: Το ότι εγώ θεωρώ τη θρησκεία κακή επιστήμη, ενώ εσύ θεωρείς ότι επικουρεί την επιστήμη, μοιραία θα εκτρέψει τον καθένα μας προς διαφορετικές, έστω και ελαφρώς, κατευθύνσεις. Συμφωνώ μαζί σου ότι η διδασκαλία είναι ξελόγιασμα και ότι αποτελεί κακή στρατηγική η αποξένωση από το κοινό σου πριν καν ξεκινήσεις τη διδασκαλία. Ίσως χρειάζεται να βελτιώσει κανείς την τεχνική του σαγηνέματος. Ουδείς όμως θαυμάζει έναν ανέντιμο πλάνο, και αναρωτιέμαι πόσο μακριά είσαι διατεθειμένος να φτάσεις σε αυτή σου την «προσέγγιση». Πιθανότατα δεν θα προσεγγίσεις κάποιον που πιστεύει ότι η Γη είναι επίπεδη. Ούτε ίσως ένα δημιουργιστή που πιστεύει στη «θεωρία της νεαρής Γης» —ότι ολόκληρο το Σύμπαν δημιουργήθηκε μετά τη Μεσολιθική Εποχή. Ενδεχομένως όμως να προσεγγίσεις ένα δημιουργιστή ο οποίος πιστεύει στη «θεωρία της παλαιάς Γης» —ότι ο Θεός εκκίνησε τα πάντα και στη συνέχεια παρενέβαινε κατά καιρούς ώστε να βοηθά την εξέλιξη στα δύσκολα άλματα. Η διαφορά μεταξύ μας είναι ποσοτική. Είσαι έτοιμος να φτάσεις λίγο πιο μακριά από μένα, όμως υποθέτω όχι και πολύ μακριά.

Krauss: Ας διασαφηνίσω τι εννοώ λέγοντας «να τους προσεγγίσουμε». Δεν εννοώ να συνθηκολογήσουμε με τις εσφαλμένες αντιλήψεις τους, αλλά να βρούμε έναν θελκτικό τρόπο ώστε να τους δείξουμε ότι όντως έχουν εσφαλμένες αντιλήψεις. Θα σου δώσω ένα παράδειγμα. Έχω κατά καιρούς αντιπαρατεθεί δημόσια με δημιουργιστές και με ζηλωτές της «θεωρίας περί απαγωγής από εξωγήινους». Και οι δύο ομάδες έχουν την ίδια εσφαλμένη αντίληψη σχετικά με τη φύση της εξήγησης: πιστεύουν ότι, αν δεν καταλαβαίνεις τα πάντα, δεν καταλαβαίνεις τίποτα. Στις αντιπαραθέσεις επιλέγουν κάποιο ασαφές επιχείρημα —ας πούμε, μια ομάδα ανθρώπων στα σύνορα της Μογγολίας είδε το 1962 έναν ιπτάμενο δίσκο να αιωρείται πάνω από μια εκκλησία. Στη συνέχεια ρωτούν εάν είμαι γνώστης τού εν λόγω γεγονότος και, εάν απαντήσω αρνητικά, πάντοτε αντιτείνουν: «Εάν δεν έχεις εξετάσει κάθε παρόμοιο συμβάν, τότε δεν μπορείς να ισχυρίζεσαι ότι η απαγωγή από εξωγήινους είναι απίθανο να συμβεί».
Ανακάλυψα ότι μπορώ να αναγκάσω τους ανθρώπους μιας τέτοιας ομάδας να αναρωτηθούν σχετικά με αυτά που λένε χρησιμοποιώντας την άλλη ομάδα σαν καθρέφτη. Δηλαδή, ρωτώ τους δημιουργιστές: «Πιστεύετε στους ιπτάμενους δίσκους;». Όπως αναμενόταν, απαντάνε αρνητικά. Στη συνέχεια ρωτάω: «Γιατί;Έχετε εξετάσει όλα τα επιχειρήματα;». Ομοίως, ρωτάω τους οπαδούς των απαγωγών από εξωγήινους: «Πιστεύετε στο δημιουργισμό της νεαρής Γης;», και απαντάνε «όχι» θέλοντας να δείξουν την επιστημοσύνη τους. Έπειτα τους ρωτάω: «Γιατί;Έχετε εξετάσει κάθε μεμονωμένο αντεπιχείρημα;». Προσπαθώ να δείξω σε κάθε ομάδα ότι είναι εντελώς λογικό να στηρίζουμε τις θεωρητικές προβλέψεις μας σε μια τεράστια ποσότητα ενυπόστατων αποδεικτικών στοιχείων, χωρίς και να έχουμε εξετάσει ενδελεχώς κάθε μεμονωμένο ασαφές αντεπιχείρημα. Αυτή η «διδακτική τεχνική» έχει φέρει αποτελέσματα στην πλειονότητα των περιπτώσεων, εκτός από εκείνες τις σπάνιες περιπτώσεις στις οποίες αποδεικνυόταν ότι απέναντί μου είχα έναν πιστό των απαγωγών από εξωγήινους ο οποίος ταυτόχρονα ήταν και δημιουργιστής!

Dawkins: Με ικανοποιεί η διευκρίνισή σου για το τι εννοείς λέγοντας «να προσεγγίσουμε». Επίτρεψέ μου όμως να σε προειδοποιήσω πόσο εύκολο είναι να παρερμηνευτείς. Έγραψα κάποτε σε μια κριτική ενός βιβλίου στους New York Times ότι «είναι απολύτως ασφαλές να χαρακτηρίσουμε κάποιον που ισχυρίζεται ότι δεν πιστεύει στη θεωρία της εξέλιξης ανίδεο (ή ανόητο ή παράφρονα ή κακοήθη, αλλά θα προτιμούσα να μη λάβω κάτι τέτοιο υπόψη μου)». Τούτη η πρόταση αναφέρεται ξανά και ξανά, παρέχοντας στήριξη στην άποψη ότι εγώ είμαι ένας προκατειλημμένος, αδιάλλακτος, στενόμυαλος, ακόλαστος, μεγαλόστομος φαφλατάς. Ωστόσο μείνετε λίγο στην πρότασή μου. Μπορεί να μη διατυπώθηκε για να σαγηνεύσει, αλλά εσύ, Lawrence, ξέρεις από τα μύχια της ψυχής σου ότι αποτελεί μια απλή και νηφάλια παρουσίαση της πραγματικότητας.
Η άγνοια δεν είναι έγκλημα. Το να αποκαλέσεις κάποιον ανίδεο δεν αποτελεί προσβολή. Όλοι μας είμαστε ανίδεοι για την πλειονότητα των υφιστάμενων πραγμάτων. Εγώ είμαι παντελώς ανίδεος για το μπέιζμπολ, και τολμώ να πω ότι και εσύ είσαι το ίδιο ανίδεος για το κρίκετ. Εάν πω σε κάποιον που πιστεύει πως ο Κόσμος έχει ηλικία 6.000 ετών ότι είναι ανίδεος, μάλλον του αποδίδω φιλοφρόνηση —θεωρώντας ότι δεν είναι ανόητος, παράφρονας ή κακοήθης.

Krauss: Συμφωνώ απολύτως μαζί σου περί αυτού. Το πρόβλημα για μένα είναι συνήθως η άγνοια· και ευτυχώς, η άγνοια εξαλείφεται πιο εύκολα από όλα τα άλλα. Δεν είναι υποτιμητικό να δηλώνουμε ότι κάποιος έχει άγνοια εάν παρανοεί τα επιστημονικά ζητήματα.

Dawkins: Και εγώ αντιλαμβάνομαι ότι θα μπορούσα, και ίσως θα έπρεπε, να έθετα το ζήτημα πιο διπλωματικά. Θα έπρεπε να προσεγγίσω το κοινό με πιο θελκτικό τρόπο. Υπάρχουν όμως όρια. Πόσο θα άντεχες την ακόλουθη υπερβολή: «Αγαπητέ δημιουργιστή της νεαρής Γης, σέβομαι βαθιά την πεποίθησή σας ότι ο Κόσμος έχει ηλικία 6.000 ετών. Παρ’ όλα αυτά, ταπεινά και ευγενικά θεωρώ ότι ενδεχομένως θα σας συνάρπαζε εάν διαβάζατε ένα βιβλίο γεωλογίας ή κοσμολογίας ή αρχαιολογίας ή ιστορίας ή ζωολογίας ή ένα βιβλίο σχετικό με τη ραδιοχρονολόγηση (μαζί με τη Βίβλο, φυσικά), και ότι ίσως αρχίζατε να βλέπετε γιατί σχεδόν άπαντες οι μορφωμένοι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των θεολόγων, θεωρούν ότι η ηλικία του Κόσμου μετριέται σε δισεκατομμύρια έτη και όχι σε χιλιάδες».
Επίτρεψέ μου να προτείνω μια εναλλακτική στρατηγική «ξελογιάσματος». Αντί να προσποιούμαστε ότι σεβόμαστε βλακώδεις απόψεις, τι θα λέγατε για λίγη «σκληρή αγάπη»; Παρουσιάστε δραματικά στο δημιουργιστή της νεαρής Γης το απόλυτο μέγεθος της ασυμφωνίας μεταξύ των δικών του απόψεων και αυτών των επιστημόνων: «Τα 6.000 έτη δεν διαφέρουν απλώς λίγο από τα 4,6 δισεκατομμύρια έτη. Διαφέρουν σε τέτοιο βαθμό ώστε, αγαπητέ δημιουργιστή της νεαρής Γης, είναι σαν να ισχυρίζεσαι ότι η απόσταση Λονδίνου-Καμπούλ δεν είναι 5.500 χιλιόμετρα αλλά 7 μέτρα. Φυσικά, σέβομαι το δικαίωμά σου να διαφωνείς με τους επιστήμονες, όμως μάλλον δεν θα σε έβλαπτε και δεν θα σε προσέβαλλε πολύ να ακούσεις —ως θέμα στοιχειώδους και αδιαμφισβήτητης αριθμητικής— το πραγματικό μέγεθος του λάθους στο οποίο έχεις υποπέσει».

Krauss: Δεν νομίζω ότι η πρότασή σου μπορεί να περιγραφεί ως «σκληρή αγάπη». Στην πράξη είναι αυτό ακριβώς που υποστήριζα —ένας δημιουργικός και ελκυστικός τρόπος, δηλαδή, να κάνεις κάποιον να αντιληφθεί το μέγεθος και τη φύση τέτοιων εσφαλμένων αντιλήψεων. Κάποιοι θα αυταπατώνται εσαεί, παρά τα γεγονότα, όμως αυτοί δεν αποτελούν βέβαια το κοινό που προσπαθούμε να προσεγγίσουμε. Προσπαθούμε μάλλον να προσεγγίσουμε τον τεράστιο όγκο του κοινού που μπορεί να έχει ανοικτό μυαλό απέναντι στην επιστήμη, αλλά απλώς δεν γνωρίζει πολλά σχετικά με αυτήν ή δεν έχει έρθει ποτέ σε επαφή με επιστημονικά θέματα. Από αυτή τη σκοπιά, επίτρεψέ μου να θέσω ένα άλλο ερώτημα σχετικά με το ποιο από τα παρακάτω συμμερίζεσαι περισσότερο: Μπορεί η επιστήμη να εμπλουτίσει την πίστη ή πάντοτε πρέπει να την αφανίζει;
Τούτο το ερώτημα μου προέκυψε όταν πρόσφατα μου ζητήθηκε να μιλήσω σε κάποιο καθολικό κολέγιο, σε ένα συμπόσιο για την επιστήμη και τη θρησκεία. Υποθέτω ότι με θεωρούσαν ως κάποιον που ενδιαφέρεται να συμφιλιώσει τις δύο πλευρές. Αφότου συμφώνησα να δώσω τη διάλεξη, διαπίστωσα ότι το θέμα της διάλεξης που μου είχε ανατεθεί ήταν «Ενδυναμώνοντας την πίστη μέσω της επιστήμης». Παρά τους αρχικούς μου ενδοιασμούς, όσο περισσότερο σκεφτόμουν το θέμα τόσο περισσότερο λογικό το έβρισκα. Η ανάγκη να πιστεύει κανείς σε μια θεία διάνοια χωρίς άμεσα αποδεικτικά στοιχεία είναι, καλώς ή κακώς, μια θεμελιώδης συνιστώσα της ψυχής πολλών ανθρώπων. Δεν πιστεύω ότι θα απαλλάξουμε την ανθρωπότητα από τη θρησκευτική πίστη, περισσότερο τουλάχιστον απ’ όσο θα απαλλάξουμε την ανθρωπότητα από τη ρομαντική αγάπη ή από πολλές άλλες ανορθολογικές αλλά θεμελιώδεις όψεις της ανθρώπινης νόησης. Παρότι «ορθογώνιες» —ασυσχέτιστες, δηλαδή— με τις επιστημονικές ορθολογικές συνιστώσες, δεν είναι λιγότερο πραγματικές και ενδεχομένως δεν είναι και λιγότερο άξιες προσοχής όταν εξετάζουμε την ανθρώπινη φύση μας.

Dawkins: Σχετικά με αυτό, τέτοιος πεσιμισμός για την ανθρώπινη φύση είναι ευρέως διαδεδομένος μεταξύ των ορθολογιστών, μέχρι το σημείο του τέλειου μαζοχισμού. Είναι σαν εσύ και όσοι παρευρίσκονταν στο συνέδριο να διάκεισθε θετικά στην ιδέα ότι ο άνθρωπος είναι αιωνίως καταδικασμένος στον παραλογισμό. Κατά τη γνώμη μου όμως, η ανορθολογικότητα ουδεμία σχέση έχει με τον ρομαντικό έρωτα ή την ποίηση ή τα αισθήματα —όλα τόσο κοντά σε αυτό που κάνει τη ζωή να αξίζει να τη ζήσεις. Τα παραπάνω στοιχεία δεν είναι ορθογώνια στην ορθολογικότητα. Ενδεχομένως να είναι εφαπτόμενα σε αυτήν. Σε κάθε περίπτωση, είμαι αναφανδόν υπέρ αυτών, όπως και εσύ. Οι κατηγορηματικά ανορθολογικές πεποιθήσεις και οι προκαταλήψεις, όμως, είναι ένα εντελώς διαφορετικό θέμα. Το να αποδεχόμαστε ότι δεν μπορούμε ποτέ να απαλλαχθούμε από αυτές —το ότι συνιστούν οριστικές και αμετάκλητες συνιστώσες της ανθρώπινης φύσης— είναι καταφανώς αναληθές για σένα και, υποθέτω, για τους περισσότερους συναδέλφους και φίλους σου. Αρα, δεν αποτελεί υποχώρηση το να υποθέτουμε ότι τα ανθρώπινα όντα είναι, εν γένει και εκ φύσεως, ανίκανα να απελευθερωθούν από αυτές;

Krauss: Δεν είμαι τόσο βέβαιος ότι έχω απαλλαγεί από ανορθολογικές πεποιθήσεις, τουλάχιστον ανορθολογικές πεποιθήσεις σχετικά με τον εαυτό μου. Εάν όμως η θρησκευτική πίστη αποτελεί κεντρικό μέρος της εμπειρίας της ζωής πολλών ανθρώπων, τότε το ερώτημα, κατ εμέ, δεν είναι το πώς να απαλλάξουμε τον κόσμο από τον Θεό, αλλά μέχρι ποιο βαθμό μπορεί η επιστήμη τουλάχιστον να μετριάσει αυτή την πεποίθηση και να εξαλείψει τις περισσότερο ανορθολογικές και επιβλαβείς όψεις του θρησκευτικού φονταμενταλισμού. Και τούτος είναι ασφαλώς ένας τρόπος με τον οποίο η επιστήμη μπορεί να εμπλουτίσει την πίστη.
Στη διάλεξή μου προς το καθολικό κοινό, για παράδειγμα, βασίστηκα στο τελευταίο σου βιβλίο και περιέγραψα πώς οι επιστημονικές αρχές, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης να μην είμαστε επιλεκτικοί στην επιλογή των δεδομένων, υπαγορεύουν να μη συντασσόμαστε με το φονταμενταλισμό των άλλων. Εάν κάποιος πιστεύει ότι η ομοφυλοφιλία είναι απεχθής, καθότι έτσι λέει η Βίβλος, τότε πρέπει να πιστέψει και όλα όσα περαιτέρω λέγονται στη Βίβλο, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να σκοτώσεις τα παιδιά σου αν είναι ανυπάκουα ή να κοιμηθείς με τον πατέρα σου αν χρειάζεται να κάνεις παιδιά και δεν υπάρχουν άλλοι άντρες τριγύρω, και πάει λέγοντας.
Επιπλέον, η επιστήμη μπορεί άμεσα να καταρρίψει πολλές τέτοιες άθλιες κατά γράμμα ερμηνείες των Γραφών, όπως, για παράδειγμα, την αντίληψη ότι η γυναίκα είναι απλώς κτήμα του άντρα, η οποία αντιτίθεται σε αυτό που μας λέει η βιολογία σχετικά με τον βιολογικό ρόλο των γυναικών και τις διανοητικές ικανότητες αντρών και γυναικών. Με την ίδια λογική που επιχειρηματολόγησε ο Γαλιλαίος όταν υπέθεσε ότι ο Θεός δεν θα είχε δημιουργήσει τους ανθρώπινους εγκεφάλους εάν δεν ήθελε να τους χρησιμοποιήσουν οι άνθρωποι για να μελετήσουν τη Φύση, έτσι και η επιστήμη αναμφίβολα μπορεί να εμπλουτίσει την πίστη.

Ένα ακόμα πλεονέκτημα που έχει να προσφέρει η επιστήμη παρουσιάστηκε πιο πειστικά από τον Carl Sagan, ο οποίος, όπως εσύ και εγώ, δεν ήταν θρησκευόμενος. Μολαταύτα, σε μια συλλογή των διαλέξεων Gifford πάνω στην επιστήμη και τη θρησκεία που έδωσε το 1985 στη Σκωτία και εκδόθηκε μετά το θάνατό του, επισημαίνει ότι το πρότυπο του θρησκευτικού θαύματος είναι στην πραγματικότητα πολύ μυωπικό, πολύ περιορισμένο. Ένας και μόνο Κόσμος αποδεικνύεται λίγος και ασήμαντος για κάποιον αληθινό Θεό. Το τεράστιο εύρος του Σύμπαντος, που μας αποκαλύπτεται μέσω της επιστήμης, είναι μακράν λαμπρότερο. Εξάλλου, θα μπορούσαμε τώρα να προσθέσουμε, υπό το πρίσμα της πρόσφατης «μόδας» στη θεωρητική φυσική, ότι το ένα και μόνο Σύμπαν φαίνεται πολύ ασήμαντο, και πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε για ένα πλήθος από σύμπαντα. Σπεύδω να προσθέσω, ωστόσο, ότι το να εμπλουτίζεις την πίστη είναι κατά πολύ διαφορετικό από το να παρέχεις υποστηρικτικά στοιχεία για την πίστη, γεγονός που πιστεύω ακράδαντα ότι δεν σχετίζεται με την επιστήμη.

Dawkins: Όντως, μου αρέσει πολύ αυτή η στάση τού Sagan, και χαίρομαι πολύ που την επεσήμανες. Εγώ μάλιστα την έχω περιορίσει λίγο ώστε να χωράει να γραφτεί από τους εκδότες αυτών των διαλέξεων στο εξώφυλλο του βιβλίου: «Ήταν ο Carl Sagan θρήσκος; Ήταν κάτι πολύ περισσότερο από αυτό. Αφησε πίσω του τον ασήμαντο, στενόμυαλο μεσαιωνικό κόσμο του συμβατικού θρήσκου· άφησε τους θεολόγους, τους ιερείς και τους μουλάδες να βουλιάζουν στην πνευματική τους φτώχεια. Τους άφησε πίσω, διότι είχε πολύ περισσότερα που τον έκαναν θρήσκο. Αυτοί έχουν τους μύθους της Εποχής του Χαλκού, τις μεσαιωνικές προκαταλήψεις και τους παιδιάστικους ευσεβείς τους πόθους. Αυτός είχε το Σύμπαν». Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι που μπορώ να προσθέσω για να απαντήσω στο ερώτημά σου σχετικά με το εάν η επιστήμη μπορεί να εμπλουτίσει τη θρησκευτική πίστη. Μπορεί, υπό την έννοια που εννοείτε και εσύ και ο Sagan: ότι η εχθρότητα προς αυτήν παρεξηγείται ως επιδοκιμασία της.

Krauss: Θα ήθελα να κλείσω με ένα θέμα που νομίζω ότι έχει τη μεγαλύτερη σημασία στην τρέχουσα συζήτηση μεταξύ των επιστημόνων σχετικά με τη θρησκεία: Είναι η θρησκεία εγγενώς κακή; Εδώ θα πρέπει να ομολογήσω ότι οι δικές μου απόψεις έχουν εξελιχθεί, προϊόντος του χρόνου, αν και εσύ ίσως ισχυριστείς ότι απλώς έγινα πιο μετριοπαθής. Ασφαλώς υπάρχει πληθώρα στοιχείων σύμφωνα με τα οποία η θρησκεία ευθύνεται για πολλές φρικαλεότητες, και συχνά τονίζω, όπως και εσύ, ότι στις μέρες μας κανένας δεν θα έριχνε σκοπίμως αεροπλάνα πάνω σε ψηλά κτίρια εάν δεν έτρεφε την πίστη ότι ο Θεός στέκεται πλάι του.
Ως επιστήμονας πιστεύω ότι ο ρόλος μου έγκειται στο να ενίσταμαι όταν η θρησκευτική πίστη οδηγεί τους ανθρώπους να διδάσκουν ψεύδη για τον κόσμο. Από αυτή τη σκοπιά, θα ισχυριζόμουν ότι πρέπει να σεβόμαστε τις θρησκευτικές ευαισθησίες ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο από κάθε άλλη μεταφυσική κλίση· όμως στις περιπτώσεις στις οποίες αυτές σφάλλουν δεν θα πρέπει να γίνονται σεβαστές. Όταν λέω σφάλλουν, εννοώ πεποιθήσεις οι οποίες βρίσκονται καταφανώς σε διαφωνία με τα εμπειρικά δεδομένα. Η Γη δεν έχει ηλικία 6.000 ετών. Ο άνθρωπος του Κένγουικ δεν ήταν ινδιάνος Γιουματίλα. Αυτό όμως που πρέπει να προσπαθήσουμε να εκριζώσουμε δεν είναι η θρησκευτική πίστη αλλά η άγνοια. Μόνο όταν η πίστη απειλείται από τη γνώση γίνεται εχθρός.

Dawkins: Νομίζω ότι εδώ σχεδόν συμφωνούμε. Και μολονότι η λέξη «ψεύδος» έχει μεγάλη βαρύτητα, διότι υποδηλώνει πρόθεση να εξαπατήσεις, δεν είμαι ένας από αυτούς που υψώνουν ηθικά επιχειρήματα πάνω από το ερώτημα σχετικά με την αλήθεια των θρησκευτικών πεποιθήσεων. Είχα πρόσφατα μια τηλεοπτική συνάντηση με τον βετεράνο πολιτικό Τόνι Μπεν, πρώην υπουργό τεχνολογίας, ο οποίος αποκαλεί τον εαυτό του χριστιανό. Έγινε φανερό κατά την πορεία της συζήτησής μας ότι δεν είχε το παραμικρό ενδιαφέρον για το εάν οι χριστιανικές πεποι-θήσεις είναι αληθείς ή ψευδείς· νοιαζόταν μόνο για το κατά πόσον είναι ηθικές. Εναντιωνόταν μάλιστα στην επιστήμη με την αιτιολογία ότι δεν μας δίνει καμία ηθική καθοδήγηση. Όταν διαμαρτυρήθηκα ότι η επιστήμη δεν έχει να κάνει με καμία ηθική καθοδήγηση, τότε έφτασε στο σημείο να ρωτήσει ποια είναι η χρησιμότητα της επιστήμης· ένα κλασικό παράδειγμα του συνδρόμου που ο φιλόσοφος Daniel Dennett έχει αποκαλέσει «πίστη στην πίστη».

Αλλο παράδειγμα αποτελούν όσοι θεωρούν ότι το αν οι θρησκευτικές πεποιθήσεις είναι αληθείς ή ψευδείς έχει λιγότερη σημασία από τη δύναμη της θρησκείας να παρηγορεί και να δίνει νόημα και σκοπό στη ζωή. Φαντάζομαι πως θα συμφωνήσεις μαζί μου ότι δεν έχουμε καμία αντίρρηση στο να αναζητούν οι άνθρωποι παρηγοριά όπου επιθυμούν, και καμία αντίρρηση στις ισχυρές ηθικές πυξίδες. Το ζήτημα όμως της ηθικής ή της παρηγορητικής αξίας της θρησκείας —με τον ένα ή τον άλλο τρόπο— πρέπει να διαχωρίζεται στο νου μας από την αληθοτιμή της θρησκείας. Συναντώ συχνά δυσκολίες στο να πείσω τα θρησκευόμενα άτομα για αυτή τη διάκριση, γεγονός που φανερώνει ότι εμείς, οι επιστήμονες-σαγηνευτές, έχουμε έναν αρκετά δύσκολο και ανηφορικό δρόμο να διαβούμε.

Ο Lawrence M. Krauss κατέχει την έδρα Ambrose Swasey και είναι διευθυντής του Κέντρου για την Εκπαίδευση και την Έρευνα στην Κοσμολογία και στην Αστροφυσική στο Πανεπιστήμιο Case Western Reserve (Οχάιο). Συγγραφέας επτά βιβλίων εκλαΐκευσης της επιστήμης και δεκάδων κριτικών κειμένων και σχολίων για τον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο, δίνει επίσης πολλές διαλέξεις για την επιστήμη και το δημόσιο συμφέρον. Εκτός των πολλών του επιστημονικών τιμητικών διακρίσεων, κατέχει και το μοναδικό προνόμιο να έχει λάβει τα μεγαλύτερα βραβεία και από τις τρεις αμερικανικές ενώσεις φυσικής. Έχει παίξει με την ορχήστρα τού Κλίβελαντ, υπήρξε μέλος της κριτικής επιτροπής του Κινηματογραφικού Φεστιβάλ Sundance και έχει γράψει τέσσερα άρθρα για το Scientific American. [Στα ελληνικά κυκλοφορεί το βιβλίο του: Η φυσική του Σταρ Τρεκ (Νέα Σύνορα, 1996).]

Ο Richard Dawkins κατέχει την έδρα Charles Simonyi για την Κατανόηση της Επιστήμης από το Ευρύ Κοινό στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Τα εννέα του βιβλία τού έχουν αποφέρει επί τιμή διδακτορίες στην επιστήμη και τα γράμματα, και είναι μέλος της Βασιλικής Εταιρείας του Λονδίνου (η βρετανική ακαδημία επιστημών) αλλά και της Βασιλικής Εταιρείας Λογοτεχνίας. Στα πολλά του βραβεία συμπεριλαμβάνονται το διεθνές βραβείο Cosmos, το βραβείο Nakayama για τις ανθρωπιστικές επιστήμες και το βραβείο Σαίξπηρ για την εξέχουσα συνεισφορά του στον βρετανικό πολιτισμό. Το 2006 ίδρυσε το Ίδρυμα Richard Dawkins για τη Λογική και την Επιστήμη. Οι νέες εκπαιδευτικές οδηγίες στα βρετανικά σχολεία ενθαρρύνουν τους μαθητές να υποδύονται προσωπικότητες όπως ο Γαλιλαίος, ο Δαρβίνος και ο Dawkins στις συζητήσεις τους σχετικά με την επιστήμη και το δημιουργισμό. [Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία του: Ο ποταμός της ζωής (Κάτοπτρο, 1995), Ο τυφλός ωρολογοποιός (Κάτοπτρο, 1994 και 2001), Υφαίνοντας το ουράνιο τόξο (Τραυλός, 2000), Η περί Θεού αυταπάτη (Κάτοπτρο, 2007), και εντός του έτους θα κυκλοφορήσει η τριακονταετής επετειακή έκδοση του Εγωιστικού γονιδίου (Κάτοπτρο).]
Scientific American

Press to Continue.......

Μικρά φράγματα θα ξεδιψάσουν τα νησιά

του Προκόπη Γιόγιακα
Μικρά φράγματα, που θα συγκρατούν το νερό της βροχής το οποίο τώρα καταλήγει στη θάλασσα, θα μπορούσαν να ξεδιψάσουν τα νησιά, που τη χειμερινή περίοδο «πνίγονται» από τις βροχοπτώσεις και το καλοκαίρι λένε το πανάκριβο νερό- νεράκι.
Όπως υποστηρίζει ο υπεύθυνος δράσεων της περιβαλλοντικής οργάνωσης «Αρχιπέλαγος», επισκέπτης καθηγητής Θαλάσσιας Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Έσεξ κ. Θοδωρής Τσιμπίδης, «στα νησιά υπάρχει έλλειμμα στο ζήτημα της αξιοποίησης του νερού. Για παράδειγμα, τα νερά που καταλήγουν αναξιοποίητα στη θάλασσα, από τρεις μόνο χειμάρρους της Ικαρίας, υπολογίζονται σε 60.000.000 έως 80.000.000 κυβικά μέτρα ετησίως. Οι αντίστοιχες ποσότητες που χάνονται απο τους κύριους χειμάρρους της Σάμου υπολογίζονται από 50.000.000 έως 60.000.000 κυβικά μέτρα τον χρόνο».

Έτσι, όπως λέει, «με δύο μικρά τεχνητά φράγματα στην Ικαρία θα μπορούσαν να συγκεντρώνονται κάθε χρόνο από 15.000.000 έως 20.000.000 κυβικά μέτρα νερό, ενώ δύο μικρά φράγματα στη Σάμο θα μπορούσαν να συγκεντρώνουν πάνω από 10.000.000 κυβικά μέ τρα νερό το καθένα». Μια μπόρα φθάνει. Μάλιστα, όπως παρατηρεί ο δήμαρχος Ραχών Ικαρίας κ. Φανούρης Καρούτσος, «η λιμνοδεξαμενή χωρητικότητας 1.000.000 κυβικών μέτρων, που φτιάχτηκε στη θέση Πέζι, γέμισε με μια μόνο μπόρα, όταν οι τεχνικοί μας έλεγαν ότι χρειάζονται γύρω στα 4 χρόνια. Λύσαμε οριστικά το πρόβλημα υδροδότησης σε 2 από τα 3 δημοτικά διαμερίσματα».

Την ώρα που όλοι παραδέχονται το πρόβλημα της λειψυδρίας στα νησιά, όπως καταγγέλλει στα «ΝΕΑ» ο νομάρχης Κυκλάδων κ. Δημήτρης Μπάιλας, «οικονομικά συμφέροντα προωθούν την ακριβή λύση της μεταφοράς νερού απο νησί σε νησί με πλοία-υδροφόρες εις βάρος της ανάπτυξης των υποδομών. Δεν υπάρχει κανένα πλάνο για να ξέρουμε πώς θα δράσουμε. Έτσι το νερό μεταφέρεται στα νησιά με τους νερουλάδες».

Σύμφωνα με τον κ. Τσιμπίδη «τη διετία 2004-2006 ξοδεύτηκαν για τη μεταφορά νερού με πλοία στα άνυδρα νησιά 25,5 εκατομμύρια ευρώ- χωρίς να έχει υπολογιστεί το κόστος της αγοράς του νερού».

Όπως λέει όμως ο ομότιμος καθηγητής Υδρογεωλογίας και Τεχνικής Γεωλογίας στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) κ. Γιάννης Κουμαντάκης, «η αδιαφορία και η έλλειψη πλάνου στη διαχείριση των υδάτων φαίνεται και απο το γεγονός ότι δεν υπάρχει καμία επίσημη μέτρηση για τα νερά των απορροών απο τους περισσότερους χειμάρρους, αφού δεν έχουν εγκατασταθεί υδρομετρικοί σταθμοί με συνέπεια να μην υπάρχουν ούτε καν τα σωστά δεδομένα για το κτίσιμο των φραγμάτων».

Μικρά έργα
Υπέρ των πολλών μικρών έργων για τη συλλογή του νερού στα νησιά τάσσονται οι ειδικοί, αντί για εξαγγελίες μεγαλεπήβολων κατασκευών.

«Ο κίνδυνος της ερημοποίησης των νησιών οδηγεί πολλούς στη λογική “ούτε μια σταγόνα νερού χαμένη”. Αυτή η λογική όμως έχει πλέον ξεπεραστεί επειδή το γλυκό νερό που καταλήγει στη θάλασσα συντελεί στη δημιουργία οικοσυστημάτων πλούσιων σε θαλασσινή ζωή», λέει ο καθηγητής στον Τομέα Υδραυλικής και Τεχνικής στην Πολυτεχνική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Γιάννης Μυλόπουλος.

Όπως εξηγεί «η ιδανική λύση είναι η κατασκευή μικρών φραγμάτων- επί της ουσίας αναχωμάτων που θα καθυστερούν τη γρήγορη και χειμαρρώδη ροή του νερού. Πρέπει να δούμε τι πραγματικά χρειαζόμαστε χωρίς να καταστρέφουμε το περιβάλλον. Με αυτά τα έργα ενισχύεται ο εμπλουτισμός του υδροφόρου ορίζοντα και μπορούμε να έχουμε νερό στις δύσκολες εποχές».

39 ταμιευτήρες
Από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχουν κατασκευαστεί 39 ταμιευτήρες σε όλα τα νησιά. Ωστόσο δεν έχουν όλα ολοκληρωθεί και αποδοθεί σε χρήση. Όπως χαρακτηριστικά λέει η δήμαρχος Σερίφου κ. Αγγελική Συνοδινού «το φράγμα στο Στενό Σερίφου, χωρητικότητας 700.000 κυβικών μέτρων που έχει τελειώσει από το 2005-αλλά είχε παρουσιάσει διαρροές- ακόμη δεν έχει παραδοθεί στον δήμο».

Όπως επισημαίνει ο κ. Τσιμπίδης «επειδή το κόστος της μεταφοράς του νερού είναι ιδιαίτερα υψηλό, μια απλή λύση θα ήταν να συνδεθούν οι λιμνοδεξαμενές και τα φράγματα με υποβρύχια δίκτυα- από ειδικούς σωλήνες για παράδειγμα από τη Σάμο προς τα Δωδεκάνησα και από την Ικαρία προς τις Κυκλάδες. Στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου το ύψος των βροχοπτώσεων είναι πολύ υψηλό σε σχέση με τα νησιά των Κυκλάδων, οπότε τα φράγματα δεν κινδυνεύουν να μείνουν σχεδόν ποτέ χωρίς νερό. Για παράδειγμα η Σάμος έχει ετήσια βροχόπτωση 790 mm, η Ικαρία 700 mm, όταν στην Νάξο και τη Σύρο δεν υπερβαίνει τα 400 mm».

Το παράδειγμα της Μυκόνου. «Η Μύκονος είναι ξερονήσι. Ωστόσο, με τα δυο φράγματα στο Μαράθι χωρητικότητας 3.000.000 και 1.000.000 κυβικών μέτρων νερού, λύσαμε οριστικά το πρόβλημα ύδρευσης», λέει ο δήμαρχος του νησιού κ. Χρήστος Βερωνης. «Ταυτόχρονα με τα δυο διυλιστήρια που εγκαταστήσαμε, έχουμε από το ένα φράγμα 6.000 κυβικά μέτρα πόσιμο νερό και από το άλλο 2.000 κυβικά μέτρα. Ζημιά στο περιβάλλον δεν έχει γίνει, αντιθέτως ήρθαν πουλιά που δεν τα είχαμε ξαναδεί και η περιοχή είναι γεμάτη ζωή. Παράλληλα, λειτουργεί στη Μύκονο και ένα εργοστάσιο αφαλάτωσης που μπορεί να δίνει 2.000 κυβικά μέτρα πόσιμο νερό την ημέρα το οποίο λειτουργεί επικουρικά για τις δύσκολες μέρες της λειψυδρίας».

Αφαλάτωση με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
«Τα νησιά έχουν δύο προβλήματα: η ανάπτυξη δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη τα διαθέσιμα υδατικά αποθέματα, ενώ την ίδια ώρα υπάρχει κακή διαχείριση. Είναι αδιανόητο για άνυδρα νησιά να υπάρχουν 100 μέτρα από τη θάλασσα πισίνες για να προσελκύουν τουρίστες», λέει ο διευθυντής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace κ. Νίκος Χαραλαμπίδης.

Ο νομάρχης Κυκλάδων, πάντως, τάσσεται υπέρ της λύσης της αφαλάτωσης, που όπως λέει πρέπει να προχωρήσει. «Ένα κυβικό μέτρο νερού από την αφαλάτωση κοστίζει 1,7 ευρώ, ενώ η μεταφορά νερού με πλοίο ξεπερνάει τα 7,3 ευρώ το κυβικό», σημειώνει ο κ. Δημήτρης Μπάιλας. Αντίθετη άποψη έχει ο κ. Τσιμπίδης. «Απαιτεί τεράστιες ποσότητες ενέργειας: απαιτούνται 2,3 κιλοβατώρες ανά κυβικό μέτρο παραγόμενου νερού, τη στιγμή που τα νησιά αντιμετωπίζουν ήδη τεράστιο πρόβλημα ηλεκτροδότησης. Επίσης από την αφαλάτωση έχουμε μεγάλες ποσότητες αποβλήτων: λύματα με υψηλή περιεκτικότητα σε χλώριο, ενώ τα απόβλητα άλμης από την επεξεργασία του θαλασσινού νερού είναι καταστροφικά για τη θαλάσσια πανίδα και χλωρίδα».

Από την πλευρά του, ο κ. Χαραλαμπίδης επισημαίνει ότι «θα μπορούσε να γίνει αφαλάτωση με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας».


Αρχιπέλαγος - Ινστιτούτο Θαλάσσιας & Περιβαλλοντικής Έρευνας Αιγαίου
Δράση για την προστασία του Αιγαίου
Το Αρχιπέλαγος είναι μία περιβαλλοντική οργάνωση χωρίς γραφείο δημοσίων σχέσεων. Μακριά από το κέντρο και τη φιλολογία του περιβάλλοντος, αλλά με πραγματική εθελοντική εργασία και απόλυτη προσύλωση στον στόχο της ουσιαστικής προστασίας του Αιγαίου, το Αρχιπέλαγος στοχεύει να προσφέρει μία νέα προσέγγιση στη δράση για την προστασία του περιβάλλοντος στην Ελλάδα.

Μάθετε περισσότερα για το Αρχιπέλαγος και το πώς μπορείτε να ενισχύσετε την προσπάθεια κάνοντας μια επίσκεψη στην ιστοσελίδα του: http://www.archipelago.gr

http://www.e-telescope.gr/gr/cat08/art08_081111.htm

Press to Continue.......

Η σπηλιά του κενταύρου Χείρωνα

του Σωτήρη Σοφιά
Ξεκίνησα πριν από 4 χρόνια να μελετώ τα Ορφικά Κείμενα από τις εκδόσεις Πύρινος Κόσμος. Κατάφερα μέσα από έρευνα στους υπολογιστές, με τη βοήθεια αστρονομικών προγραμμάτων που προσομοιώνουν τον ουρανό σε βάθος 15.000 ετών , να χρονολογήσω τα Ορφικά κείμενα. Βρήκα μετά από επίπονη έρευνα, ότι τα Ορφικά Κείμενα γράφτηκαν περί την «Εποχή της Πρώτης του Κριού», δηλαδή περί την εαρινή ισημερία της 6ης Απριλίου του 1865 π.Χ.

Στα Ορφικά κείμενα αναφέρεται ότι όταν γεννήθηκε ο Ηρακλής, πυκνό σκοτάδι απλώθηκε παντού και ο καυτός ήλιος έχασε την αίγλη του. Βρήκα με την βοήθεια των αστρονομικών προγραμμάτων ότι ήταν η ανεπανάληπτη ολική έκλειψη ηλίου της 12ης Μαρτίου του 1902 π.Χ., ακριβώς ίδια με αυτή του θαυμάσαμε στο Καστελόριζο τον Μάρτιο του 2006. Δηλαδή η χρονολόγηση του Χασάπη ότι τα Ορφικά γράφτηκαν το 1365 π.Χ. ή του Πασσά το 11809 π.Χ. -τις οποίες ημερομηνίες έλεγξα στον υπολογιστή- και δεν ισχύουν αλλά και έχουν σημαντικά λάθη στους. υπολογισμούς- περίπου 50 χρόνια-που τις καταρρίπτουν ασυζητητί. Αντίθετα χρονολόγησα τα Ορφικά από δύο ανεπανάληπτα αστρονομικά φαινόμενα που συνέβησαν την εποχή του Ορφέα και των οποίων οι ημερομηνίες έχουν προσδιοριστεί με τη χρήση υπολογιστών που δεν κάνουν λάθος ούτε δευτερόλεπτο!!!

Κατάφερα μέσα από το εκπληκτικό δορυφορικό πρόγραμμα Google earth και το εξίσου αναλυτικό Atlas Encarta of the World της Microsoft , να ταυτοποιήσω τις 50 τουλάχιστον γεωγραφικές περιοχές της γης που αναφέρονται από τον Ορφέα, με τα σημερινά τους ονόματα. Αποκωδικοποίησα λοιπόν όλη τη διαδρομή των Αργοναυτών μέτρο προς μέτρο και φυσικά απέχει από όλα τα ανιστόρητα που έχουν γράψει κατά καιρούς διάφοροι ερευνητές.

Έχω ενημερώσει με γράμμα μου την πρεσβεία της Γεωργίας για τον δίολκο του Καυκάσου που ανακάλυψα από φωτοερμηνεία, την πρεσβεία της Ολλανδίας ότι τα παράκτια φράγματα της χώρας υπήρχαν και πριν 4000 χρόνια, την πρεσβεία της Ισπανίας ότι τα Κανάρια νησιά, ελληνικότατες αποικίες του 19ου π.Χ. αιώνα, είναι τα νησιά της θεάς Δήμητρας και της βασίλισσας Κίρκης. Τέλος ενημέρωσα την πρεσβεία του Μαρόκου στην Αθήνα , ότι έχω εντοπίσει -μέσω δορυφορικών χαρτών- την ακριβή θέση των Στηλών του Ηρακλέους, που αποδεικνύω ότι ήταν ο μεγαλύτερος φάρος της αρχαιότητας για 1600 χρόνια, μέχρι που κατασκευάστηκε ο φάρος της Αλεξάνδρειας. Επίσης τους ενημέρωσα ότι η αρχαία πόλη Ταρτησσός ,που εξαφανίστηκε μυστηριωδώς από προσώπου γης τον 6ο π.Χ. αιώνα , βρίσκεται στο Μαρόκο.

ΠΩΣ ΕΦΤΑΣΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΣΠΗΛΙΑΣ ΤΟΥ ΚΕΝΤΑΥΡΟΥ ΧΕΙΡΩΝΑ ΣΤΟ ΠΗΛΙΟ
Είχα ολοκληρώσει την μεγάλη αποκωδικοποίηση των Ορφικών κειμένων, έχοντας προσδιορίσει για πρώτη φορά στην ιστορία την απίστευτη διαδρομή των Αργοναυτών.
Φυσικά με τη σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα δεν είχα ασχοληθεί εξ αρχής γιατί μου φάνταζε σχεδόν αδύνατο να παραμένει ανέπαφη 4000 χρόνια, αφού λογικά θα είχε καταρρεύσει από την πάροδο τόσων χιλιάδων χρόνων. Όμως σκέφτηκα ότι εφ' όσον τη χρησιμοποιούσε σαν κατοικία του ο Κένταυρος Χείρωνας, θα ήταν σπηλιά που θα άντεχε στα στοιχεία της φύσης.
Ένας γίγαντας του πνεύματος αποκλείεται να διάλεγε μιά σπηλιά που με τη πρώτη βροχή ή το πρώτο χιόνι θα κατέρρεε.
Κατέληξα λοιπόν στην σκέψη ότι η σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα θα άξιζε το κόπο να ψαχτεί γιατί μπορεί και να υπήρχε ακόμη και σήμερα.

Αλλά σε ποια όμως περιοχή; Υπήρχαν περιγραφές της σπηλιάς έτσι ώστε να μπορεί να εντοπιστεί η θέση της έστω προσεγγιστικά;

Η απάντηση είναι φυσικά καταφατική. Στα εκπληκτικά Αργοναυτικά του ο Ορφέας αναφέρει τόσες πολλές λεπτομέρειες για τη σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα, που εγώ σαν τοπογράφος μηχανικός την είχα ήδη σχηματοποιήσει πριν καν ξεκινήσω την λεπτομερή ανάλυση των περιγραφών.

Τα στοιχεία τα οποία με βοήθησαν σε αυτή την επίπονη προσπάθεια προσδιορισμού της θέσης της σπηλιάς, υπήρχαν «καμουφλαρισμένα» στο αρχαίο κείμενο. Φυσικά ο Ορφέας όταν τα περιέγραφε, δεν είχε φανταστεί ότι σχεδόν «άπαντες» θα θεωρούσαν τα αριστουργήματά του παραμύθια. Ούτε βέβαια του πέρασε από το μυαλό ότι οι μεταγενέστεροι άνθρωποι θα θεωρούσαν τον Κένταυρο Χείρωνα -τον τεράστιο αυτό παιδαγωγό, μουσικό και γιατρό- όχι ανθρώπινο ον, αλλά υβρίδιο ανθρώπου με άλογο!!!

Ξαναγυρίζοντας στο αρχαίο κείμενο και διαβάζοντάς το πολύ προσεκτικά, κατάφερα να προσδιορίσω με πολύ μεγάλη ακρίβεια όχι φυσικά την γεωγραφική θέση της σπηλιάς, αλλά την ακριβή περιγραφή της τοπογραφίας της περιοχής όπου βρισκόταν.

Έτσι κατέληξα σε κάποια λογικά συμπεράσματα που με βοήθησαν να προσδιορίσω με ακρίβεια την θέση της σπηλιάς χωρίς καν να έχω επισκεφτεί ακόμη την περιοχή!!!

ΤΙ ΛΕΝΕ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΟΡΦΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΧΕΙΡΩΝΑ
Ο Ορφέας αναφέρει τον Κένταυρο Χείρωνα σαν σύγχρονό του, καθ' όσον συναντήθηκαν στο Πήλιο. Σαφώς λοιπόν η περιγραφή του Ορφέα είναι η μοναδική ιστορική μαρτυρία που μπορεί να αποκαλύψει την γεωγραφική θέση της Σπηλιάς του Κενταύρου Χείρωνα. Ότι έχει γραφτεί για τον Χείρωνα και τη σπηλιά του, από μεταγενέστερους συγγραφείς εμπεριέχει αναμφισβήτητα ιστορικές και γεωγραφικές ανακρίβειες. Αυτά που έχουν γραφτεί για τους Κενταύρους, ότι ήταν δηλαδή μυθολογικά τέρατα , είναι φυσικά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας και των δεισιδαιμονιών που επικρατούσαν στους απλοϊκούς ανθρώπους. Μόνο αυτά που έγραψε ο μέγιστος Ορφέας ανταποκρίνονται στην αλήθεια, γιατί απλούστατα μόνο αυτός περιέγραψε τη φυλή των Κενταύρων που έζησαν την ίδια ακριβώς εποχή με αυτόν. Φυσικά ο Ορφέας περιέγραψε συμπεριφορές ανθρώπων και όχι παράξενων όντων που ήταν μισοί άνθρωποι και μισοί άλογο. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν προκύπτει από τα Ορφικά Κείμενα, αλλά δυστυχώς οι παρερμηνείες στο αρχαίο κείμενο οφείλονται αποκλειστικά στην αδυναμία των εκάστοτε μεταφραστών που δεν μπόρεσαν να καταλάβουν και να ερμηνεύσουν σωστά τα ρητορικά σχήματα ενός μεγάλου γλωσσοπλάστη όπως ο Ορφέας. Δυστυχώς δεν γνωρίζω για ποιο λόγο τα Ορφικά αριστουργήματα θεωρούνται από τους ιστορικούς και τους αρχαιολόγους σαν παραμύθια. Φιλοδοξώ με την έρευνα μου να ανατρέψω άπαξ και δια παντός το τεράστιο αυτό λάθος.

Οι Αργοναύτες, την νύχτα άναψαν φωτιές στη παραλία του Αναύρου, έφαγαν, ήπιαν και γλέντησαν με τη ψυχή τους. Άρα όταν την επομένη σηκώθηκαν, καθέλκυσαν την Αργώ, φόρτωσαν τα πράγματά τους και αναχώρησαν από την Ιωλκό , αποκλείεται να ήταν άγρια χαράματα, ούτε φυσικά και μεσημέρι. Η λογική λέει ότι ξεκίνησαν γύρω στις 8-9 για να έχουν όλη την ημέρα μπροστά τους. Ο ήλιος ανέτειλε στις 7.20 και έδυσε στις 5.20 καθ' όσον ήταν αρχές Δεκεμβρίου του έτους 1870 π.Χ..

Στις 21-03-08, στο προαύλιο της Σπηλιάς με θέα το λιμανάκι όπου το Δεκέμβριο του 1870 π.Χ. οι Αργοναύτες σταμάτησαν για να επισκεφτεί ο Πηλέας τον γιό του Αχιλλέα που δίδασκε ο Χείρων.

Μετά από κωπηλασία κάποιων ωρών, έφτασαν το μεσημέρι στο πρώτο λιμάνι στον Παγασητικό και αφού έδεσαν την Αργώ, κατέβηκαν με ξύλινη σκάλα από το πλοίο στην αποβάθρα και κατευθύνθηκαν στην παραλία όπου ξάπλωσαν να ξεκουραστούν. Τότε ο Πηλέας παρακάλεσε τους συντρόφους του να ανέβουν στο ιερό βουνό του Πηλίου, όπου ο δικαιότατος των Κένταυρων, ο σοφός Χείρωνας, δίδασκε το μικρό του γιο, τον Αχιλλέα.
Μέσα από τα αρχαία κείμενα προσδιόρισα με ακρίβεια αυτό που στην τοπογραφία αποκαλούμε «Οδοιπορικό Σκαρίφημα».

Μάλιστα βρήκα και 5 φυσικά χαρακτηριστικά της σπηλιάς που κυριολεκτικά την «φωτογράφιζαν» και την έκαναν μοναδική. Τέτοια σπηλιά, αν υπήρχε μέχρι σήμερα ανέπαφη, θα μπορούσα να την ξεχωρίσω πανεύκολα ανάμεσα από χίλιες παρόμοιες σπηλιές της περιοχής.

Τα Αργοναυτικά του Ορφέα αναφέρουν ότι η πρώτη στάση των Αργοναυτών μετά την αναχώρηση από την Ιωλκό, έγινε σε κάποιο λιμάνι του Παγασητικού Κόλπου, στο οποίο βρισκόταν και η σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα.

Την απόσταση αυτή με δεδομένο ότι ξεκίνησαν από τη Ιωλκό στις 8-9 το πρωί και έφτασαν στην περιοχή του Πηλίου κατά τις 13-14 το μεσημέρι, την προσδιόρισα 30 με 35 χιλιόμετρα από το σημερινό Βόλο, στην ευρύτερη περιοχή της Μηλίνας.

Αναζήτησα τότε τον Δήμαρχο Σηπιάδος κ.Σταμάτη Βακούλα -στην δικαιοδοσία του οπόιου ανήκει και η Μηλίνα- και του περιέγραψα με λεπτομέρεια από το τηλέφωνο τα χαρακτηριστικά της σπηλιάς που έψαχνα στην ευρύτερη περιοχή της παραλίας της Μηλίνας. Του άφησα περιθώριο τρεις μήνες και επικοινώνησα μαζί του στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Μου ανέφερε ότι είχαν βρει αρκετές σπηλιές, άλλες μικρές, άλλες μεγαλύτερες στην παραλία της Μηλίνας, που όμως δεν ταίριαζαν με την θέση που τους είχα αναφέρει.

Υπήρχε όμως «κάποια» που ταίριαζε απόλυτα με την περιγραφή που του είχα δώσει.
Κατάλαβα τότε ότι αυτή η «κάποια» ήταν πιθανότατα η σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα, πράγμα που θα επιβεβαίωνα με επιτόπια έρευνα.

Η ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΣΠΗΛΙΑΣ ΤΟΥ ΚΕΝΤΑΥΡΟΥ ΧΕΙΡΩΝΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ 4000 ΧΡΟΝΙΑ. Η ΒΑΘΟΣΠΗΛΙΑ ΤΗΣ ΜΗΛΙΝΑΣ
Στις 21 Σεπτεμβρίου φτάσαμε μαζί με τη σύζυγό μου στο Λαύκο την πρωτεύουσα του δήμου Σηπιάδος στο νότιο Πήλιο. Κατευθυνθήκαμε στο Δημαρχείο όπου μας υποδέχτηκαν εγκάρδια ο Δήμαρχος Σταμάτης Βακούλας και ο Αντιδήμαρχος Παναγιώτης Παναγιώτου, με τους οποίους είχα τηλεφωνική επικοινωνία για τρεις μήνες.

Ο αντιδήμαρχος που είχε επιφορτιστεί με την έρευνα για την εύρεση σπηλιών που να έχει τα χαρακτηριστικά που του είχα δώσει, ρωτούσε συνεχώς τους παλιούς βοσκούς και τους παλιούς γεωργούς της περιοχής μήπως ήξεραν κάποια σπηλιά που να αξίζει το κόπο να την δει κάποιος.

Αφού πέρασαν κάποια λεπτά για να γνωριστούμε λίγο καλύτερα-ήταν η πρώτη προσωπική επαφή- η συζήτηση έφτασε στην κρίσιμη ερώτηση:
Που είναι αυτή η «κάποια» που μου είπατε τηλεφωνικά ότι έχετε βρει;

Το λόγο τότε πήρε ο αντιδήμαρχος που την βρήκε.
Μου ανέφερε ότι είχε βρει μια σπηλιά πολύ σημαντική. Μια σπηλιά που την γνώριζαν ελάχιστοι κάτοικοι παρ' όλο που βρίσκεται κοντά σε κατοικημένη περιοχή.
Η ακριβής θέση της σπηλιάς τοποθετημένη στο χάρτη 1:50000 της ΓΥΣ ( Φ.Χ. Αργαλαστή) και το μικρό λιμάνι όπου έκαναν την πρώτη στάση οι Αργοναύτες.

Τα στοιχεία έμοιαζαν συγκλονιστικά. Με έπιασε τέτοιο δέος και συγκίνηση ,που δεν μπορούσα να περιμένω ούτε δευτερόλεπτο. Παρ' όλο που έβρεχε ασταμάτητα , αποφάσισα να πάω στη σπηλιά αμέσως. Δεν άντεχα σε καμία περίπτωση να την επισκεφτώ την επόμενη ημέρα το πρωί, όπως ήταν η αρχική πρόταση.

Ξεκινήσαμε οι τέσσερις μας, η σύζυγός μου ,ο δήμαρχος και ο αντιδήμαρχος και εγώ. Μετά από μισή ώρα ταξίδι, σταματήσαμε σε ένα μικρό ξέφωτο .Ξεκινήσαμε ανάβαση σε ανηφορικό μονοπάτι ,και σε λίγο φτάσαμε σε ένα πλάτωμα, μπροστά στη σπηλιά. Η σπηλιά φαινόταν σε καλή κατάσταση. Μέρος της οροφής βέβαια είχε καταπέσει, όμως η ζημιά ήταν σχετικά μικρή. Παρατηρήσαμε όλοι μας με τρομερή έκπληξη ότι στη σπηλιά παρόλο που έξω έβρεχε και δεν υπήρχε ήλιος ούτε για δείγμα, υπήρχε άπλετο φως!!! Παρατηρήσαμε επίσης ότι το άνοιγμα στην οροφή, που πιθανότατα έχει διαβρωθεί από τον χρόνο, δεν προκαλούσε κανένα πρόβλημα στους ενοίκους της σπηλιάς!!!

Δηλαδή έβρεχε αλλά η σπηλιά έχει τέτοια διάταξη , που υπάρχουν σημεία απόλυτα προστατευμένα από τη βροχή ακόμη και με τρύπα στην οροφή της!!!
H είσοδος της σπηλιάς κρυμμένη από ροδιές και σχεδόν αόρατη
Οι παλιοί κάτοικοι ανέφεραν στον αντιδήμαρχο ότι κάποτε η σπηλιά είχε επίπεδο δάπεδο!!! Σήμερα βέβαια κάτω στο πάτωμα υπάρχουν σκόρπιες πολλές πέτρες λαξευμένες, που προδίδουν ανθρώπινο έργο. Φυσικά κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί πόσο παλιές είναι αυτές οι πέτρες. Επίσης δεν μπορεί να πει κάποιος αν οι πέτρες αυτές κάποτε αποτελούσαν τοίχους που χώριζαν τη σπηλιά σε διαμερίσματα. Πιθανολογώ ότι και την εποχή του Χείρωνα, ο χώρος δεν θα ήταν ενιαίος, αλλά θα ήταν χωρισμένος σε διαμερίσματα. Φυσικά οι πέτρες αυτές μπορεί να είναι και νεώτερες-δεν μπορώ να πω πόσο- αφού λογικά μια τέτοια τρομερή σπηλιά θα έχει φιλοξενήσει πολλές εκατοντάδες ανθρώπων από την αρχαία εποχή μέχρι σήμερα!!!

Εξετάζοντας προσεκτικά τα τοιχώματα της σπηλιάς, παρατήρησα ότι δεν υπήρχαν καρστικά φαινόμενα. Το περιβάλλον ήταν εντελώς ξηρό, χωρίς καθόλου υγρασία, άρα ιδανικό για να μένουν μέσα άνθρωποι!!!

Κατέληξα λοιπόν στο συμπέρασμα ότι ήταν αδύνατο να διανοιχτεί τέτοια σπηλιά από άνθρωπο. Φυσικά αυτό το επιβεβαίωσα με μια γρήγορη ματιά περιμετρικά της σπηλιάς ,ερευνώντας σε ύψος δύο μέτρων και πάνω και μέχρι την οροφή. Παρατήρησα ότι οι τοίχοι είναι λείοι, πράγμα που αποκλείει να τους λείανε ανθρώπινο χέρι, καθ' όσον δεν διέκρινα στους τοίχους σμίλευμα των βράχων.

Το εσωτερικό της τεράστιας σπηλιάς κατά την πρώτη επίσκεψή μας στις 21-09-07
Λογικά μικρή επέμβαση των ενοίκων θα έγινε στη σπηλιά στα σημεία περιμετρικά και σχετικά κοντά στο πάτωμα, αφού τυχόν αιχμηρές προεξοχές της σπηλιάς θα μπορούσαν να προκαλέσουν τραυματισμό.

Φυσικά η μισή ώρα που παραμείναμε μέσα στη σπηλιά δεν μου επέτρεψε ενδελεχή της έρευνα αφού ο σκοπός για τον οποίο βρέθηκα στο Πήλιο ήταν να επιβεβαιώσω την ύπαρξη της και όχι να την εξερευνήσω. Εξ' άλλου αυτό είναι έργο αρχαιολόγων και όχι δικό μου.

Την περιοχή που βρίσκεται η σπηλιά αυτή -και την οποία σχεδόν αγνοούσαν όλοι σχεδόν οι κάτοικοι της Μηλίνας παρ' όλο που βρίσκεται μόνο 500 μέτρια βόρεια του χωριού και κοντά στην παραλία - οι ντόπιοι την ονομάζουν Βαθοσπηλιά, εξ' αιτίας φυσικά της τρομερής σπηλιάς που βρίσκεται βαθιά μέσα στη γη όπως μαρτυρά και η ετυμολογία της λέξης.

Απέδειξα ότι ο Ορφέας που έλαβε μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία, περιέγραφε με απίστευτο ρεαλισμό αυτά που έβλεπε κατά τη διάρκεια του μεγάλου ταξιδιού. Συνεπώς είχα την ελπίδα ότι αφού αυτός επισκέφτηκε την Σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα στο Πήλιο, δηλαδή υπαρκτή περιοχή, ότι θα μπορούσα με επιμονή και επιμονή να την ανακαλύψω και να την επισκεφτώ και εγώ.

Και έφτασε η ιστορική ημέρα της 21ης Σεπτεμβρίου του έτους 2007, όπου ένα μεγάλο όνειρό μου έγινε πραγματικότητα.

Απόδειξα ότι οι Κένταυροι δεν ήταν μυθολογικά τέρατα, αλλά απλούστατα επαγγελματίες έφιπποι βοσκοί που «κέντριζαν» τους ταύρους, τους αρχηγούς των κοπαδιών, οδηγώντας τα βόδια στα βοσκοτόπια.

Την μυθολογία της πατρίδας μας οφείλουν να την μάθουν όλοι οι Έλληνες και να μην την θεωρούν πλέον παραμύθι. Και η έρευνα μου βάζει ένα τεράστιο λίθο προς αυτήν την κατεύθυνση.

Πιθανολογώ ότι τη συγκεκριμένη σπηλιά την γνωρίζουν κάποιοι παλιοί κάτοικοι της περιοχής χωρίς βέβαια να της αποδίδουν την τεράστια σημασία που της αξίζει. Ποτέ και σε κανένα δεν είχε περάσει από το μυαλό ότι αυτή η εγκαταλελειμμένη σπηλιά, η Βαθοσπηλιά της Μηλίνας, ήταν η Σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα, αφού άπαντες, ιστορικοί και μη, θεωρούσαν και θεωρούν τους Κενταύρους, ανύπαρκτα Μυθολογικά τέρατα.

Ο Σωτήρης Σοφιάς γεννήθηκε στην Κόρινθο το 1961. Είναι Τοπογράφος Μηχανικός ΕΜΠ και κατοικεί στην Αθήνα. Περισσότερες πληροφορίες και κείμενα στο προσωπικό ιστολόγιο: sotirissofias.blogspot.com

http://www.e-telescope.gr/gr/cat06/art06_080607.htm

Press to Continue.......

Ισραήλ - Τουρκία: Το τέλος μιας συμμαχίας

Η άλλοτε αποδοτική και λειτουργούσα στρατηγική συμμαχία μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας φαίνεται να οδεύει προς το τέλος της. Δύο είναι, μεταξύ άλλων, οι σημαντικότεροι λόγοι, που πυροδότησαν αλυσιδωτές εξελίξεις, ώστε η συμμαχία μεταξύ των δύο χωρών να έχει ήδη αποδυναμωθεί: Η άνοδος στην εξουσία, το 2002, του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, του Ταγίπ Ερντογάν και η εμφάνιση στο προσκήνιο του αρχιτέκτονα της νέας τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, Αχμέτ Νταβούτογλου.

Οι εκτιμήσεις αυτές ανήκουν στην κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Van Leer της Ιερουσαλήμ και Λέκτορα στο Τμήμα Διεθνών Σχέσεων του Εβραϊκού Πανεπιστημίου της Ιερουσαλήμ. Την περ. Δευτέρα έδωσε μια σημαντική διάλεξη στο Κυπριακό Κέντρο για Ευρωπαϊκές και Διεθνείς Υποθέσεις του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, με θέμα: «Τουρκική εξωτερική πολιτική και Ισραήλ: Το τέλος μιας στρατηγικής συμμαχίας;». Η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα θεωρεί ως εξίσου σημαντική μιαν άλλη ημερομηνία, το 1996, όταν το Ισραήλ πρότεινε και η Τουρκία δέχτηκε τη σύναψη μιας συμφωνίας αμυντικής συνεργασίας.
Το Ισραήλ είχε απευθυνθεί πρώτα στην Ελλάδα, η οποία για ακατανόητους λόγους, που είχαν να κάνουν περισσότερο με φιλοαραβικά σύνδρομα παρά με ορθολογιστική εκτίμηση του διεθνούς και περιφερειακού περιβάλλοντος, απέφυγε να ανταποκριθεί. Το Ισραήλ θεωρεί την Κύπρο και την Ελλάδα ως φυσικούς συμμάχους του σε μια περιοχή που κατακλύζεται από έναν ωκεανό εχθρικών Αράβων και φανατικών μουσουλμάνων. Η Ισραηλινή καθηγήτρια, όπως και άλλοι Ισραηλινοί στρατηγικοί και άλλοι αναλυτές, εκτιμούν σήμερα, 13 χρόνια μετά τη σύναψη της συμφωνίας, ότι οι σχέσεις μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας απέχουν πάρα πολύ από του ν' αποτελούν πια μια στρατηγική συμμαχία.


Η Τουρκία υπονομεύει τη διεθνή νομιμότητα του Ισραήλ
Η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα υποστηρίζει ότι η Τουρκία έχει αναδειχθεί σε μιαν από τις πιο δύσκολες στρατηγικές προκλήσεις για τη χώρα της επειδή η Τουρκία αποφάσισε να αντιμετωπίζει το Ισραήλ ως ανταγωνιστή και όχι ως σύμμαχο. Ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής, η Τουρκία επιχειρεί να υπονομεύσει τη διεθνή νομιμότητα του Ισραήλ, πράγμα, ασφαλώς, που το Ισραήλ δεν πρόκειται να ανεχθεί. Η αντίστροφη μέτρηση για την αποκαθήλωση των τουρκοϊσραηλινών σχέσεων άρχισε με την άνοδο στην εξουσία του ΑΚΡ και του διορισμού του Αχμέτ Νταβούτογλου, ακαδημαϊκού, ως συμβούλου επί εξωτερικών υποθέσεων.
Η κατάρρευση των σχέσεων Ισραήλ-Τουρκίας, παρατηρεί η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, δεν ήταν αποτέλεσμα αντιδράσεων ή απογοήτευσης της Άγκυρας εξαιτίας της ισραηλινής πολιτικής έναντι της Παλαιστινιακής Αρχής ή της Γάζας, αλλ’ η συνέπεια μιας νέας στρατηγικής αντίληψης της Τουρκίας για την εξωτερική πολιτική, όπως την κωδικοποίησε ο Νταβούτογλου. Έτσι, ενώ οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν σχεδόν παρόμοια προβλήματα, μπορεί να λεχθεί, επισημαίνει η Ισραηλινή καθηγήτρια σχεδόν με βεβαιότητα, ότι η συμμαχία με την Τουρκία έχει πεθάνει. Ποιοι είναι οι βαθύτεροι λόγοι;
Πρώτον, είναι οι εσωτερικές αλλαγές στην Τουρκία. Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης προσέδωσε νομιμοποίηση στα θρησκευτικά στοιχεία με θετική διάδραση έναντι των δυνάμεων της αγοράς. Το ΑΚΡ απέφυγε εξ αρχής να υιοθετήσει ανοικτά την ισλαμική ατζέντα, χωρίς να μειώνει τις διεκδικήσεις του με στόχο, εκτός των άλλων, τον επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας της Τουρκίας. Η εξωτερική πολιτική είναι το πεδίο στο οποίο αυτή η ισλαμική ατζέντα βρήκε έδαφος έκφρασης και εφαρμογής. Η Ισραηλο-Παλαιστινιακή σύγκρουση έγινε η αιχμή του δόρατος αυτής της πολιτικής, η οποία επιδιώκεται να αποτυπωθεί στα Βαλκάνια, στην Κύπρο, στο Ισράηλ και στην Παλαιστίνη, περιοχές όπου, κατά την έκφραση του Νταβούτογλου, «κάθε τζαμί που καταστρέφεται, υπονομεύει εν δυνάμει τουρκική επιρροή στην περιοχή».
Δεύτερον, η άνοδος νέων πολιτικών δυνάμεων από την τουρκική περιφέρεια διά του ΑΚΡ επέβαλε τον καθορισμό μιας ατζέντας εξωτερικής πολιτικής. Ο Αχμέτ Νταβούτογλου, θρησκευόμενος μουσουλμάνος και αποκληθείς ως ο Τούρκος Κίσινγκερ, ανέλαβε να την προσδιορίσει. Αυτή προβλέπει ότι η Τουρκία πρέπει να αναγνωρισθεί διεθνώς ως η μόνη χώρα ικανή να αποτρέπει μια σύγκρουση πολιτισμών. Όμως απαραίτητη προϋπόθεση για να επανασυμφιλιωθεί με τον ισλαμικό κόσμο είναι η απαγκίστρωσή της από τη στρατηγική συμμαχία της με το Ισραήλ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον επαναπροσδιορισμό των στόχων της εξωτερικής πολιτικής της, που δεν έχουν σχέση πια με την εποχή του Κεμάλ Ατατούρκ.


Pax Ottomanica
Το κομβικό σημείο στην αλλαγή της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, σημειώνει η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, είναι ο Νοέμβριος 2002, με την άνοδο στην εξουσία τού ΑΚΡ, του οποίου η ηγεσία τηρεί σκληρή και επικριτική στάση έναντι του Ισραήλ. Η πολιτική της στόχευε στην ακύρωση της συμμαχίας με το Ισραήλ. (Μέσα σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να αναλυθεί και η τουρκική πολιτική στο Κυπριακό, που άλλαξε άρδην αμέσως μετά την υποβολή του σχεδίου Ανάν [11.11.2002] και κατέλαβε εξ απίνης και τη Λευκωσία και την Αθήνα). Η Άγκυρα θεωρούσε πια το Ισραήλ όχι μόνο ως ένα εμπόδιο στην εξακτίνωση της νέας εξωτερικής πολιτικής της αλλά και ως μια προσωρινή παρουσία, με την έννοια ότι το Ισραήλ έπρεπε να επιστρέψει στα φυσικά του όρια, εκείνα της πάλαι ποτέ Παλαιστίνης στο πλαίσιο μιας Pax Ottomanica.
Η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα επισημαίνει ότι, μεταξύ άλλων στοιχείων, που συνέβαλαν στη νέα τουρκική πολιτική πραγματικότητα, ήταν ο πόλεμος στο Ιράκ (να θυμίσουμε την άρνηση της Τουρκίας να επιτρέψει διέλευση αμερικανικών στρατευμάτων), η εγκαθίδρυση αυτόνομης Κουρδικής Αρχής στην πετρελαιοφόρα περιοχή της Μοσούλης και του Κιρκούκ, η ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. και η συνεχής ταύτιση της τρομοκρατίας και βίας με τους μουσουλμάνους.


Αρχές πολιτικής
Ο Νταβούτογλου πρότεινε μια διέξοδο στον εκνευρισμό της Τουρκίας, περιλαμβανομένης και μιας ψευδαίσθησης δύναμης, κατά την Ισραηλινή καθηγήτρια. Δύο είναι οι αρχές της εξωτερικής πολιτικής, όπως τις καθόρισε ο Νταβούτογλου:
Πρώτον, η Τουρκία πρέπει να αποκτήσει δύναμη εάν επιθυμεί να υπερασπίσει τον εαυτό της.
Δεύτερον, η ανάγκη η Τουρκία να επανεύρει την πραγματική ταυτότητά της, στηριγμένη στην Ισλαμική και Οθωμανική κληρονομιά της.
Κατά τον Νταβούτογλου, η Τουρκία είναι ο καθαρός εκπρόσωπος του μουσουλμανικού κόσμου, γι’ αυτό και πρέπει να της αποδοθεί διεθνής αναγνώριση, με σεβαστή θέση σε Διεθνείς Οργανισμούς και μια μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Στο βιβλίο του «Στρατηγικό Βάθος. Η διεθνής θέση της Τουρκίας», ο Νταβούτογλου, παρατηρεί η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, συνδυάζει σταθερές αξίες (Ιστορία, Γεωγραφία, πληθυσμό, πολιτισμό), εν δυνάμει δεξιότητες (οικονομικές, στρατιωτικές, τεχνολογικές) και τις σχέσεις μεταξύ στρατηγικής αντίληψης, τακτικού σχεδιασμού και πολιτικής βούλησης.
Όλα αυτά, συν γεωπολιτικές, γεωπολιτισμικές και γεωοικονομικές εκτιμήσεις πρέπει να συμβάλλουν στη μεγαλοσύνη του κράτους και στην ανάπτυξη δύναμης. Κατά τον Νταβούτογλου, η Τουρκία δεν είναι μια συνήθης χώρα αλλά μια χώρα-κλειδί, που βρίσκεται στο κέντρο ενός πολιτισμού. Γι’ αυτό και πρέπει ν' αναπτύξει μια νέα εξωτερική πολιτική στα Βαλκάνια, στον Καύκασο και στη Μέση Ανατολή. Το πιο σημαντικό είναι η αξιοποίηση του ισλαμικού παράγοντα ως μέσου, που θα ενισχύσει την επιρροή της Τουρκίας στην περιοχή.


Paradigm shift και Ελληνισμός
Η ανάγκη, εξηγεί η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, για δημιουργία ενός ψυχολογικού κλίματος δύναμης ασφάλειας και στρατηγικής υπεροχής απαιτούσε την επανεκτίμηση της συμμαχίας με το Ισραήλ, που πλέον κατάντησε μια μη φυσιολογική δύναμη στην περιοχή και γι’ αυτό πρέπει να επαναφερθεί, σύμφωνα με την οπτική γωνία της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, στη θέση του - όπως παλαιότερα πολλοί άλλοι υπό Τουρκο-Οθωμανική κυριαρχία.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης που ακολούθησε, στην παρουσία και ξένων πρέσβεων αλλ’ ουδενός εκπροσώπου του κυπριακού Υπουργείου Εξωτερικών ή του προεδρικού Γραφείου Τουρκικής Πολιτικής, η κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα εξήγησε ότι η νέα τουρκική πολιτική δεν είναι περιστασιακή αλλά θα διαρκέσει στο χρόνο, γι’ αυτό και ενδιαφέρει αμεσότατα και την Κύπρο. Ιδιαίτερα οι φιλόδοξες βλέψεις της Τουρκίας να αναδειχθεί όχι μόνο σε περιφερειακή αλλά και σε παγκόσμια δύναμη, μέχρι το 2023, σύμφωνα με τις προβλέψεις Νταβούτογλου.
Η Τουρκία έκαμε αυτό που στις διεθνείς σχέσεις αποκαλείται paradigm shift, δηλ. πλήρη αλλαγή και ανατροπή εξωτερικής πολιτικής με συγκεκριμένους στόχους και επιδιώξεις. Ο καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας, Ανδρέας Θεοφάνους, που παρουσίασε την κυρία Ανάτ Λαπιντότ-Φιρίλα, διερωτήθηκε αν υπάρχει και ποιο είναι το paradigm shift της ελληνικής πλευράς, ιδιαίτερα μετά τη δυναμική, που αναπτύχθηκε εξαιτίας της ένταξής μας στην ΕΕ. Η απάντηση ήταν απελπιστική: Δεν υπάρχει τέτοια προοπτική, αφού η ελληνική πλευρά έμεινε αγκιστρωμένη σε συμφωνίες, που ήδη ανατρέπονται από τα γεγονότα και τις εξελίξεις που συντελούνται ή αναμένεται να συντελεστούν στην περιοχή μας.

http://www.sigmalive.com/simerini/politics/164590

Press to Continue.......

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΜΥΝΑΣ

Αντιναύαρχος ε.α. Π.Ν. Βασίλειος Μαρτζούκος
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ
Η μέχρι στιγμής διαδικασία οικοδομήσεως μίας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας, υπήρξε σταδιακή, επίπονη και αμφιλεγόμενη. Στο σύγχρονο σύνθετο και ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον, είναι αρκετοί οι λόγοι οι οποίοι συνηγορούν στην επίτευξη του στόχου αυτού αλλά συγχρόνως είναι αρκετοί και οι ανασταλτικοί παράγοντες οι οποίοι μετριάζουν τα σχετικά επιτεύγματα. Στο σημείο αυτό είναι σκόπιμη μία επιγραμματική αναδρομή της Ευρωπαϊκής αυτής πορείας:

Το 1948 δημιουργείται η Δυτικοευρωπαϊκή Ένωση (Western European Union) ή ΔΕΕ, της οποίας η σημασία σύντομα επισκιάζεται από το ΝΑΤΟ. Μετά από δύο περίπου δεκαετίες ανεπιτυχών ή ημιτελών πρωτοβουλιών (π.χ. σχέδιο Πλεβέν, σχέδιο Φουσέ κ.λ.π.), το 1970 δημιουργείται η Ευρωπαϊκή Πολιτική Συνεργασία (Ε.Π.Σ.), το 1984 επαναδραστηριοποιείται η ΔΕΕ και το 1987 κωδικοποιείται ο άτυπος διακυβερνητικός μηχανισμός συντονισμού της εξωτερικής πολιτικής των κρατών – μελών, σε νομικό κείμενο.

Κατά την μεταψυχροπολεμική περίοδο και συγκεκριμένα το 1991 δημιουργείται η Κοινή Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), στα πλαίσια της οποίας δραστηριοποιείται η ΔΕΕ, ενώ δεν παρεμποδίζονται οι επί μέρους συνεργασίες και συμφωνίες (π.χ. Σύμφωνο Βορείου Ατλαντικού) των κρατών – μελών είτε μεταξύ τους είτε με το ΝΑΤΟ, με απώτερο σκοπό την διαμόρφωση κοινής αμυντικής πολιτικής η οποία σε δεδομένη στιγμή είναι δυνατόν να οδηγήσει σε κοινή άμυνα. Το ίδιο έτος δημιουργείται η Γαλλογερμανική ταξιαρχία (EUROCORPS), ενώ η Ατλαντική Συμμαχία ενσωματώνει στην στρατηγική της αντίληψη την έννοια της Ευρωπαϊκής Ταυτότητος Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΤΑΑ), στα πλαίσια των προθέσεων των Η.Π.Α. να την διαμορφώσει κατά τρόπο εξυπηρετούντα αποκλειστικά τα συμφέροντα του ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ.

Το 1992 στην Βόννη, ενισχύεται ο επιχειρησιακός ρόλος της ΔΕΕ με τις αποστολές τύπου Πέτερσμπεργκ (ανθρωπιστικές αποστολές διασώσεως, διαχειρίσεως κρίσεων και αποκαταστάσεως ειρήνης), ενώ το 1994 στις Βρυξέλλες, το ΝΑΤΟ υιοθετεί την έννοια «Πολυεθνική Διακλαδική Δύναμη Κρούσεως» (Combined Joint Task Force), προκειμένου να διευκολύνει τις επιχειρήσεις της ΔΕΕ, μέσω της παροχής ΝΑΤΟϊκών μέσων και δυνατοτήτων. Το 1996 στο Βερολίνο συμφωνείται ότι η ΔΕΕ θα επιληφθεί της δημιουργίας μίας Ευρωπαϊκής Ταυτότητος Ασφάλειας και Άμυνας (European Security and Defence Identity – ESDI), στα πλαίσια των υφισταμένων δομών του ΝΑΤΟ.

Με την συνθήκη του Άμστερνταμ της ΕΕ, το 1997, η ΚΕΠΠΑ βελτιώνεται με την θεσμοθέτηση Γενικού Γραμματέως του Συμβουλίου και Υπάτου Εκπροσώπου για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας, με την συγκρότηση Μονάδος Σχεδιασμού Πολιτικής και Εγκαίρου Προειδοποιήσεως, την ενσωμάτωση των αποστολών τύπου Πέτερσμπεργκ, την επιβεβαίωση της προοδευτικής διαμορφώσεως κοινής αμυντική πολιτικής (η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε κοινή άμυνα, συμβατή με τις ΝΑΤΟϊκές υποχρεώσεις), την ενδυνάμωση των θεσμικών σχέσεων μεταξύ ΔΕΕ και ΕΕ, καθώς και την μερική εισαγωγή της δυνατότητος λήψεως αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία.

Κατά την περίοδο 1998 έως 2002, δημιουργείται και διαμορφώνεται η Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΠΑΑ). Η σύνοδος του Σαιν Μαλό το 1998 μεταξύ Μ. Βρετανίας και Γαλλίας, προωθεί την ευρωπαϊκή άμυνα αφού τονίζει την απαίτηση αναλήψεως από την ΕΕ (σε διακυβερνητική βάση), αυτονόμου δράσεως υποστηριζομένης από αξιόπιστες στρατιωτικές δυνάμεις, στα πλαίσια διεθνών κρίσεων (όταν το ΝΑΤΟ δεν επιθυμεί να παρέμβει και δίχως επικαλύψεις με αυτό).

Στην σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ της Ουάσινγκτον, το 1999, αναδιαμορφώνονται οι σχέσεις ΝΑΤΟ – ΕΕ (Berlin plus agenda), με την εγγύηση προσβάσεως της ΕΕ στις δυνατότητες σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, καθώς και την διάθεση του τελευταίου προς την ΕΕ προεπιλεγμένων μέσων και δυνατοτήτων. Επιπλέον προσδιορίζονται εναλλακτικές δυνατότητες ευρωπαϊκής διοικήσεως για επιχειρήσεις της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου του Αναπληρωτού Ανωτάτου Διοικητού Συμμαχικών Δυνάμεων της Ευρώπης (Deputy Supreme Allied Commander Europe). Το ίδιο έτος, στο ευρωπαϊκό συμβούλιο της Κολωνίας, αποφασίζεται η απορρόφηση των λειτουργιών της ΔΕΕ από την ΕΕ, ενώ στο Ελσίνκι συμφωνείται ο ομώνυμος στρατιωτικός στόχος (Helsinki Headline Goal), βάσει του οποίου τα κράτη – μέλη θα έπρεπε έως το 2003 να αναπτύσσουν εντός 60 ημερών δυνάμεις 50.000 έως 60.000 ανδρών και να τις υποστηρίζουν τουλάχιστον επί ένα έτος, κατά την διάρκεια εθελοντικής συμμετοχής των σε επιχειρήσεις της ΕΕ. Στο ίδιο συμβούλιο υιοθετήθηκε και μία έκθεση για την μη στρατιωτική διαχείριση κρίσεων.

Στο Ευρωπαϊκό Συνβούλιο της Φέϊρα, το 2000, διακηρύσσονται τέσσερεις προτεραιότητες για την μη στρατιωτική διαχείριση κρίσεων, ενώ παράλληλα καθορίζονται ομάδες συνεργασίας ΕΕ και ΝΑΤΟ για την ρύθμιση υλοποιήσεως των κυρίων αντικειμένων των νέων σχέσεων συνεργασίας μεταξύ τους, που είχαν πρόσφατα συμφωνηθεί. Το ίδιο έτος στην Νίκαια, υιοθετείται έκθεση της Γαλλικής προεδρίας για την ΕΠΑΑ (καθησυχαστική για τους Βρετανούς και Δανούς), σύμφωνα με την οποία η δέσμευση εθνικών μέσων από τα κράτη – μέλη για διεξαγωγή επιχειρήσεων της ΕΕ, θα βασίζεται στις δικές τους κυρίαρχες αποφάσεις. Στην Νίκαια επίσης ενεκρίθησαν τα παραρτήματα της εκθέσεως για την ΕΠΑΑ, που αφορούσαν τα μέσα της ΕΕ για την μη στρατιωτική διαχείριση κρίσεων, την Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας, την Στρατιωτική Επιτροπή, το Στρατιωτικό Επιτελείο, τις σχέσεις ΕΕ με τις χώρες ΝΑΤΟ μη μέλη της ΕΕ, τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες και τις διευθετήσεις συνεργασίας ΕΕ και ΝΑΤΟ. Στο τελευταίο αυτό παράρτημα, η πρόβλεψη για εγγυημένη πρόσβαση της ΕΕ στις δυνατότητες σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, προσέκρουσε στην αρνησικυρία (εντός του ΝΑΤΟ), της Τουρκίας για την άρση της οποίας η Άγκυρα έθεσε ως προϋπόθεση την αναβάθμιση της συμμετοχής της στον μηχανισμό διαμορφώσεως και λήψεως αποφάσεων της ΕΠΑΑ.

Κατά το έτος 2001 αρχίζει η λειτουργία των οργάνων της Επιτροπής Πολιτικής και Ασφάλειας, της Στρατιωτικής Επιτροπής και του Στρατιωτικού Επιτελείου. Το ίδιο έτος στο συμβούλιο του Γκέτεμποργκ, δίδεται ώθηση στον τομέα της μη στρατιωτικής διαχειρίσεως κρίσεων, με τον καθορισμό στόχων και χρονοδιαγράμματος υλοποιήσεώς των. Τέλος εντός του 2001 υιοθετείται στο Λάακεν το σχέδιο δράσεως European Capabilities Action Plan (ECAP) για την κάλυψη των ελλείψεων σε στρατιωτικά μέσα. Την ευθύνη συντονισμού των εργασιών αναλαμβάνει η ομάδα «Headline Goal Task Force» με επικουρικό ρόλο του Στρατιωτικού Επιτελείου.

Κατά το έτος 2002, εντάσσεται στην αντζέντα της ΕΠΑΑ η καταπολέμηση της τρομοκρατίας (Συμβούλιο Σεβίλλης), διευθετείται το ζήτημα που είχε θέσει η Τουρκία ως προς την συμμετοχή στην ΕΠΑΑ των Ευρωπαίων Συμμάχων οι οποίοι δεν είναι μέλη της ΕΠΑΑ, εκδίδεται διακήρυξη ΕΕ –ΝΑΤΟ ως προς τις βασικές αρχές συνεργασίας τους και διεξάγεται η πρώτη άσκηση διαχειρίσεως κρίσεων στα πλαίσια της ΕΠΑΑ.

Τον Ιανουάριο του 2003 αναλαμβάνεται η αποστολή αστυνομεύσεως στην Βοσνία (συνεχίζεται έως σήμερα) και τον Μάρτιο εκτελείται η πρώτη αποστολή στα πλαίσια της ΕΠΑΑ με χρήση ΝΑΤΟϊκών δομών στην ΠΓΔΜ (Επιχείρηση Concordia). Τον Απρίλιο του 2003 κατά την τετραμερή συνάντηση κορυφής των «ευρωπαϊστών» Γερμανίας, Γαλλίας, Λουξεμβούργου και Βελγίου προτείνονται φιλόδοξα μέτρα προωθήσεως της ευρωπαϊκής άμυνας, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις των «φιλοατλαντιστών» Ισπανίας, Βρετανίας και Ιταλίας. Η αντιπαράθεση αυτή θα λήξει τον Δεκέμβριο του 2003, με την υιοθέτηση κειμένου αμοιβαίων συμβιβασμών, το οποίο μεταξύ άλλων προβλέπει δημιουργία ευρωπαϊκού πυρήνα στο SHAPE (για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στα πλαίσια του ΝΑΤΟ), την ενίσχυση του Στρατιωτικού Επιτελείου της ΕΕ για τις αυτόνομες επιχειρήσεις αυτής (χαμηλών απαιτήσεων), και διορισμό συνδέσμων του ΝΑΤΟ στο Στρατιωτικό Επιτελείο της ΕΕ. Κατά το 2003 επίσης αναλαμβάνεται η πρώτη αποστολή στα πλαίσια της ΕΠΑΑ, στο Κονγκό, με κωδικό «επιχείρηση ΑΡΤΕΜΙΣ», δίχως την χρήση ΝΑΤΟϊκών δομών, ενώ παράλληλα ιδρύεται το European Armaments Defence Capabilities Agency. Τέλος τον Δεκέμβριο του 2003 εγκρίνεται στις Βρυξέλλες το κείμενο πολιτικής «Ευρωπαϊκή Στρατηγική Ασφαλείας: Μία Ασφαλής Ευρώπη σε ένα Καλύτερο Κόσμο».

Το 2004 παρουσιάζεται η έννοια των Τακτικών Σχηματισμών Μάχης (Battlegroups) ενσωματώνεται στον «Γενικό Στρατιωτικό Στόχο 2010» (Headline Goal 2010), ο οποίος περιγράφει τις στρατιωτικές δυνατότητες και αποστολές της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό δημιουργούνται 13 «Τακτικοί Σχηματισμοί Μάχης» για ανταπόκριση σε αιτήματα του ΟΗΕ και προκειμένου να χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά με την Δύναμη Αντίδρασης του ΝΑΤΟ (NATO Response Force). Φιλοδοξία της ΕΕ είναι η δυνατότητα να διεξάγει δύο συνεχόμενες επιχειρήσεις επιπέδου Battlegroup σε απόσταση έως 6000 χλμ από τις Βρυξέλλες. Τον Ιούλιο του 2004 ολοκληρώνονται οι λεπτομέρειες για τον Ευρωπαϊκό Αμυντικό Οργανισμό (European Defence Agency), ενώ παράλληλα αναλαμβάνεται στο πλαίσιο της ΕΠΑΑ, η πρώτη επιχείρηση κράτους δικαίου στη Γεωργία (επιχείρηση EUJUST Themis). Κατά το ίδιο έτος, το σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συντάγματος επιχειρεί να κωδικοποιήσει περαιτέρω την ΕΠΑΑ, ωστόσο ποτέ δεν τίθεται σε ισχύ. Τον Δεκέμβριο του 2004 η EUFOR Althea διαδέχεται την ΝΑΤΟϊκή SFOR στη Βοσνία. Από τον Σεπτέμβριο του 2005 έως τον Δεκέμβριο του 2006, αναλαμβάνεται η αποστολή επιβλέψεως στο Άτσε της Ινδονησίας, ενώ τον Ιούλιο του 2006 λαμβάνει χώρα η επιχείρηση «EUFOR RD Congo».

Γενικότερα από το 2003 έως σήμερα, η ΕΕ έχει αναλάβει σειρά ειρηνευτικών επιχειρήσεων, είτε υπό την μορφή στρατιωτικών επιχειρήσεων (π.χ. Κονγκό, Βοσνία, ΠΓΔΜ), είτε υπό την μορφή πολιτικών επιχειρήσεων ( π.χ. ΠΓΔΜ, Βοσνία, Κόσοβο, Γεωργία, Μολδαβία, Ουκρανία, Ινδονησία, Αφγανιστάν, Κονγκό, Σουδάν, Τσάντ, Σομαλία, Ιράκ, Παλαιστίνη).

ΕΥΡΩΑΤΛΑΝΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΜΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ.

Ο έλεγχος της Ευρασίας, ο οποίος αποτελεί πάγιο σκοπό των Η.Π.Α., επιτυγχάνεται με την εδραίωση της αμερικανικής παρουσίας κατά τρόπο αποτρέποντα την ανάδυση οιασδήποτε ανταγωνιστικής δυνάμεως και εκδηλώνεται στις περιοχές της Α. Ευρώπης, των Βαλκανίων και της κεντρικής Ασίας, όπου οι Η.Π.Α. έσπευσαν να πληρώσουν το μεταψυχροπολεμικό γεωπολιτικό κενό το οποίο δημιουργήθηκε. Κατά συνέπεια το ψυχροπολεμικό δόγμα της «ανάσχεσης» μετεξελίσσεται σε δόγμα «λανθάνουσας περικυκλώσεως της Ρωσίας, και περιορισμού της αυτονομήσεως της Ε.Ε., μέσω της αμυντικής εξαρτήσεως της Ευρώπης από την Ατλαντική Συμμαχία». Με την διεύρυνση του ΝΑΤΟ, συρρικνώθηκε η σφαίρα επιρροής της Ρωσίας στην Α. Ευρώπη και επετεύχθη η ομηρία της Ε.Ε., αφού η ασφάλειά της εκχωρείται στο ΝΑΤΟ και το Ατλαντικό πλαίσιο, γεγονός το οποίο αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στην πορεία της προς την πολιτική ολοκλήρωση.

Στην κεντρική Ασία, μετά την κατάρρευση της Ε.Σ.Σ.Δ., η αμερικανική κυβέρνηση προσπαθεί να ελέγξει τόσο τις πηγές ενεργείας, όσο και τις οδούς μεταφοράς της προς την Δύση. Στα Βαλκάνια και την Α. Ευρώπη έχει ήδη επιτευχθεί έντονη αμερικανική παρουσία. Με τον τρόπο αυτό ανακόπτεται η γερμανική κάθοδος στα Βαλκάνια και ταυτόχρονα ελέγχεται η περιοχή αυτή ως εναλλακτική ενεργειακή πύλη για την Δύση, ενώ παράλληλα στην Α. Ευρώπη, η Ε.Ε. δεν δύναται να δράσει με πλήρη ελευθερία. Οι αμερικανοί παροτρύνουν την Ευρώπη να αυξήσει τις αμυντικές της δαπάνες, να επιδείξει μεγαλύτερη συλλογικότητα σε θέματα αμύνης και εξωτερικής πολιτικής, απαιτώντας όμως από τους ευρωπαίους να ζητούν την έγκριση των Η.Π.Α. πριν αναλάβουν οιαδήποτε πρωτοβουλία στους τομείς αυτούς. Το ΝΑΤΟ επανεδραιώθηκε στην Ευρώπη, λόγω των ρευστών εξελίξεων στην Α. Ευρώπη, του ακαθορίστου ρόλου της Ρωσίας, της απροθυμίας των Ευρωπαίων να δημιουργήσουν εναλλακτικό αμυντικό βραχίονα καθώς και από τον φόβο επανεθνικοποιήσεως της άμυνας και ασφάλειας στην Ευρώπη. Η διαδικασία διευρύνσεως και εμβαθύνσεως αναγκάζει την Ε.Ε. να εστιάζεται στο εσωτερικό της, ενώ οι Η.Π.Α., ως υπερδύναμη, έχουν αυξήσει την παγκόσμια εμπλοκή τους.

Οι πρόσφατες διεθνείς αλλαγές μετέβαλαν τις προτεραιότητες και κατέστησαν την διατλαντική σχέση λιγότερο κεντρική για την εξωτερική πολιτική αμφοτέρων. Η Ευρώπη δεν είναι πλέον τόσο ζωτικής σημασίας, όσο ήταν κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ενώ συγχρόνως για την Ευρώπη, η σημασία της αμερικανικής εγγυήσεως ασφαλείας έχει μειωθεί, τόσο λόγω της σημαντικής μειώσεως της σοβιετικής απειλής, όσο και λόγω της σχετικής υποχωρήσεως των παραδοσιακών ενδοευρωπαϊκών ανταγωνισμών.

Εθνικές Πολιτικές Βασικών Δρώντων στην Ευρωπαϊκή Άμυνα και Ασφάλεια.

Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, οι Η.Π.Α. επεδίωξαν την διατήρηση της Ατλαντικής Συμμαχίας, την ταχεία επανένωση της Γερμανίας, με ταυτόχρονη παραμονή της τελευταίας στην Ατλαντική Συμμαχία και τις απαιτούμενες εδαφικές αναπροσαρμογές για την ομαλή μετεξέλιξη της Ε.Σ.Σ.Δ. στην νέα διεθνή τάξη. Οι Η.Π.Α. υπήρξαν καταλύτης για την Γερμανική επανένωση και ανέλαβαν πρωτοβουλίες για την αποτροπή των αντιδράσεων της Γαλλίας, Βρετανίας, Ε.Σ.Σ.Δ. και κρατών της κεντρικής Ευρώπης (π.χ. καθησυχασμός για την νέα αναπροσαρμοσμένη μορφή του ΝΑΤΟ). Οι Η.Π.Α. έδρασαν εγκαίρως και αποτελεσματικώς επιτυγχάνοντας τους σκοπούς τους οποίους έθεσαν.

Η Γερμανία επεδίωξε να παραμείνη άθικτη η Ατλαντική Συμμαχία και επιπλέον να επιταχυνθεί η διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκληρώσεως. Τους σκοπούς αυτούς επέβαλε η δυσχερής διπλωματική θέση της χώρας, μετά τον Β’ Π.Π., η οποία απαιτούσε πολιτική νομιμοποίηση μέσω διεθνών θεσμών στους οποίους θα κατείχε σημαίνουσα θέση. Η Γερμανία δεν αντέδρασε αρνητικά στις Γαλλικές πιέσεις τόσο για διεύρυνση, όσο και για την Ο.Ν.Ε.. Από το 1993 έως το 1996, η στροφή της Γαλλίας προς το ΝΑΤΟ, εδημιούργησε μεγαλύτερα περιθώρια στην γερμανική διπλωματία. Η Γερμανία αν και αρχικά επιφυλακτική, συνετέλεσε καθοριστικά (προεδρία συνόδου Κολωνίας το 1999) στις ληφθείσες σημαντικές αποφάσεις για την πρόοδο της ΕΠΑΑ.

Η Βρετανική στρατηγική μετά το 1989, παρέμεινε προσηλωμένη στην διατήρηση και ενίσχυση του ευρωατλαντικού χώρου και την διαιώνιση της Ατλαντικής Συμμαχίας (η επιβίωση της Ατλαντικής Συμμαχίας συνιστά ζωτικό βρετανικό συμφέρον). Η Βρετανική προσέγγιση της Γαλλίας, για αντιμετώπιση της γερμανικής επανένωσης, δεν περιόρισε τις επιφυλάξεις της για την θέληση της Γαλλίας να αναπτύξη Ευρωπαίκή Αμυντική Ταυτότητα, ενώ παράλληλα υιοθέτησε συντηρητική στάση στο θέμα του ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών. Η Γαλλοβρετανική προσέγγιση, είχε ως έναυσμα τις κοινές ανησυχίες για την νέα κατανομή ισχύος, δίχως βεβαίως τα κράτη αυτά να εγκαταλείπουν τις παραδοσιακές εθνικές στρατηγικές τους. Η Βρετανία του Τόνυ Μπλαίρ, έχει υποστηρίξει την ΕΠΑΑ (όχι όμως και την αυτόνομη δράση της), προσβλέποντας αφ’ ενός μεν σε μεγαλύτερη βρετανική επιρροή στην Ε.Ε., αφ’ ετέρου δε σε μία πλέον ισχυρή Ευρώπη με μεγαλύτερη επιρροή στις Η.Π.Α. και διεθνώς.

Η κυριότερη ανησυχία του Προέδρου Μιτεράν ήταν η σχετική θέση της Γαλλίας και η διασφάλιση υπό συνθήκες αναρχίας, γι’ αυτό άλλωστε οι πρώτες γαλλικές αντιδράσεις υπήρξαν εξισορροπητικές. Το τετελεσμένο γεγονός της γερμανικής επανένωσης, έστρεψε την Γαλλία προς περαιτέρω ενίσχυση της διαδικασίας ολοκλήρωσης, με σκοπό να «ελεγχθεί» η Βόννη. Η υιοθέτηση της ΟΝΕ κυριολεκτικά επεβλήθη στην Γερμανία από τον γάλλο Πρόεδρο. Πριν την πρόσφατη στροφή της προς την Ατλαντική Συμμαχία (λόγω του αυτοαποκλεισμού της από την ενεργό δράση της Συμμαχίας από τις περιφερειακές συγκρούσεις), η Γαλλία διεκρίνετο για την ιδιαίτερη επιφυλακτικότητά της προς την εν λόγω Συμμαχία.

Από την ανωτέρω συνοπτική αναφορά στις εθνικές πολιτικές, διαφαίνονται σημαντικές στρατηγικές αποκλίσεις μεταξύ των τριών ευρωπαϊκών χωρών, με κυριότερο πρόβλημά τους την θέση και τον ρόλο τους στο νέο ρευστό διεθνές περιβάλλον. Η άποψη ότι τα ευρωπαϊκά κράτη αποτελούν μία «κοινότητα ασφαλείας» ή μία «περιοχή ενότητος», απέχει επί του παρόντος πολύ από την πραγματικότητα.

Eυροατλαντική Αλληλεξάρτηση και χάσμα ισχύος.

Μεταπολεμικώς, η αμερικανική υποστήριξη στην διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκληρώσεως, υπήρξε πάντοτε κρίσιμη και εξαιρετικά σημαντική. Ειδικότερα στον τομέα της ασφαλείας, η μεγάλη αμερικανική στρατιωτική παρουσία και αμυντική εγγύηση μέσω του ΝΑΤΟ, επέφερε σχέσεις αμοιβαίας ασυμμέτρου εξαρτήσεως. Το θεσμικό ευρωαμερικανικό οικοδόμημα διευρύνεται, λόγω της οικονομικής αλληλεξαρτήσεως (η Ευρώπη αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό και επενδυτικό εταίρο των Η.Π.Α.). Η προσαρμογή του ΝΑΤΟ και η ταχεία οργανική σύνδεσή του με την θεσμική και επιχειρησιακή υλοποίηση της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), καθώς και της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΠΑΑ), αποδεικνύουν το μεγάλο αμερικανικό ενδιαφέρον για την Ε.Ε., κατά την δεκαετία του 1990.

Η 9/11, υπήρξε καθοριστική για την αλλαγή μορφής των ευρωαμερικανικών σχέσεων. Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας, προσέδωσε την ευκαιρία για αμερικανική στρατιωτική διείσδυση στην καρδιά της ασιατικής ηπειρωτικής μάζας και στα νότια σύνορα της Ρωσίας, περιορίζοντας έτσι τις στρατηγικές επιλογές δυνάμεων όπως η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία και μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση των Η.Π.Α. από την γεωπολιτική θέση χωρών όπως η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία.

Ο ήδη ανισοβαρής, εις βάρος της Ευρώπης, συσχετισμός ισχύος, από τις αρχές του 1990 διευρύνεται διαρκώς. Ενώ οι Ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες έχουν συρρικνωθεί, από την 9/11, οι αντίστοιχες αμερικανικές έχουν κορυφωθεί. Η αυτόνομη δυνατότητα αναλήψεως και εκτελέσεως στρατιωτικών επιχειρήσεων ανά τον πλανήτη, αποτελεί βασικό συστατικό της στρατιωτικής δυνάμεως των Η.Π.Α., οι οποίες διαθέτουν τις πλέον τεχνολογικά προηγμένες, καλύτερα εκπαιδευμένες και πλέον ευέλικτες Ε.Δ., έχοντας συγχρόνως το προβάδισμα σε θέματα επιμελητείας, μεταφοράς προσωπικού και εφοδίων παγκοσμίως.

Οι Η.Π.Α. διαθέτουν την γεωοικονομική πρωτοκαθεδρία και τεράστιο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην γνώση της πληροφορίας, στην παραγωγή και διάδοση νέων τεχνολογιών, στην επιχειρηματική διαχείριση, στην προώθηση του διεθνούς εμπορίου, στην δυναμική διαρθρωτική προσαρμογή και καινοτομία στην παραγωγικότητα.

Αμερικανικός Ηγεμονισμός και Εξισορρόπηση.

Παρά την αρχική ευρωπαϊκή συμπαράσταση, μετά την 11/9, η συνοχή της συμμαχίας εκλονίσθη από την απόφαση των Η.Π.Α. να επιτεθούν στο καθεστώς των Ταλιμπάν, στο Αφγανιστάν. Η μονομερής απόφαση εισβολής στο Ιράκ (άνοιξη 2003), αγνόησε την αντίθετη άποψη Γερμανίας, Γαλλίας, Ρωσίας, της πλειοψηφίας των κρατών μελών του ΟΗΕ και της παγκοσμίου κοινής γνώμης, προκαλώντας την σημαντικότερη κρίση στην ιστορία των διατλαντικών σχέσεων. Το δόγμα «ή μαζί μας ή εναντίον μας» εξελίχθηκε σε ιδεολογία του κατεστημένου της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής των Η.Π.Α., ενώ η προληπτική στρατιωτική δράση μετετράπη σε βασικό εργαλείο της αμερικανικής στρατηγικής. Το 2002 ο αναπληρωτής Υπουργός Αμύνης P. Wolfowits, δήλωνε ότι εις το εξής η αποστολή θα καθορίζει την συμμαχία και όχι η συμμαχία την αποστολή (πρόθεση αντικαταστάσεως παραδοσιακών συμμαχιών με «συνασπισμούς προθύμων»). Η υπό τον νέο Πρόεδρο των ΗΠΑ Μ. Ομπάμα πρόθεση αλλαγής πολιτικής στην Κ. Ασία και τα επιχειρούμενα ανοίγματα προς την Ρωσία, Μ. Ανατολή, Λατινική Αμερική και Ιράν είναι πρόωρο να κριθούν ως προς την ουσία και την αποτελεσματικότητά τους.

Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, το ΝΑΤΟ εξασφάλιζε στις ΗΠΑ τον έλεγχο της Γερμανίας, την διατήρηση της Ρωσίας εκτός Ευρώπης και των ΗΠΑ εντός αυτής. Όλα δείχνουν ότι η πολιτική αυτή δεν έχει ουσιαστικά μεταβληθεί για την Ουάσινγκτον και σήμερα. Στο πλαίσιο αυτό εξηγείται και η πρόσφατη επίθεση φιλίας του νέου αμερικανού Προέδρου Μ. Ομπάμα στην Τουρκία (μοναδική πύλη αμερικανικής ενεργειακής παρουσίας στην Ευρώπη και αμφισβητήσεως του ρωσικού ενεργειακού μονοπωλίου προς αυτήν). Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την χρησιμότητα της Τουρκίας για την αμερικανική πολιτική στην κεντρική Ασία και την Μ. Ανατολή ενδεχομένως επιφυλάσσει αναβαθμισμένο ρόλο της Άγκυρας στην περιοχή και ερμηνεύει την αμερικανική εμμονή για είσοδό της στην ΕΕ.

Παρά την τεράστια αλληλεξάρτηση μεταξύ Η.Π.Α. και Ευρώπης, στο πλαίσιο της οικονομικής παγκοσμιοποίησης, η μονομερής στρατηγική αντίληψη για την διεθνή πολιτική της πρώτης, πιθανόν να οδηγήσει σε ποιοτικό επανακαθορισμό της διατλαντικής σχέσεως. Σε επίπεδο διεθνούς ισορροπίας, οι Η.Π.Α. δεν δύνανται να εμποδίσουν την σταδιακή δημιουργία νέας και πλέον συμμετρικής συστημικής ισορροπίας, δεδομένου ότι η πολιτική της συνεπάγεται υψηλότατο κόστος και ταυτόχρονα δημιουργεί αντιδράσεις και εξισορροπητικές τάσεις (π.χ. η διάχυση πλούτου και τεχνογνωσίας ωφελεί τους ανταγωνιστές οι οποίοι αναπτύσσονται οικονομικά δίχως να επιβαρύνονται με τεράστιες αμυντικές δαπάνες, ενώ ορισμένα κράτη θεωρούν ως μόνο τρόπο αποτροπής αμερικανικών στρατιωτικών επεμβάσεων, να καταστούν πυρηνικές δυνάμεις).

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ.

Τρέχουσες αδυναμίες της ΕΠΑΑ.

Η ΕΠΑΑ με τις Ευρωπαίκές Δυνάμεις Ταχείας Αντιδράσεως (ERRF), ως πυρήνα της, θα συμβάλει στην αυτόνομη διατήρηση της ασφάλειας στα σύνορα της Ευρώπης και θα συμπληρώνει τα ήδη ισχυρά διπλωματικά και οικονομικά μέσα της ΕΕ.

Τα μέχρι στιγμής πιθανά σενάρια για εμπλοκή της Ε.Ε. σε επιχειρήσεις είτε υποστηρίξεως της ειρήνης είτε αμύνης και ασφαλείας, περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

α. Μεγάλης κλίμακος επιχείρηση για υποστήριξη της ειρήνης.
β. Ανθρωπιστική επέμβαση υψηλής εντάσεως.
γ. Περιφερειακή προάσπιση στρατηγικών συμφερόντων της Ε.Ε..
δ. Πρόληψη επιθέσεως με όπλα μαζικής καταστροφής.
ε. Άμυνα της Ευρώπης από εξωτερική επίθεση (homeland defense).
Τα ανωτέρω σενάρια καθώς και οι πρόσφατες εμπειρίες της ευρωπαϊκής στρατιωτικής εμπλοκής κυρίως στα Βαλκάνια, κατέδειξαν σημαντικές αδυναμίες τις οποίες η ΕΠΑΑ θα πρέπει να αντιμετωπίσει και οι οποίες συνοψίζονται εις τα ακόλουθα:

α. ΥΛΙΚΟ: Υπάρχουν ελλείψεις στις στρατηγικές μεταφορές, σε πυρομαχικά μεγάλης εμβελείας/ παντός καιρού/ ακριβούς πλήγματος, στον ηλεκτρονικό πόλεμο, στην προβολή ισχύος, στο C4 ISΤΑR, στις στρατηγικές δορυφορικές πληροφορίες, στις επικοινωνίες και την προστασία δυνάμεως. Επιπλέον υπάρχουν κενά εις τον σχεδιασμό ενός ολοκληρωμένου και διαλειτουργικού δικτύου πληροφοριών διοικητικής μέριμνας, σε προγράμματα πολυεθνικών ασκήσεων, σε συστήματα προσομοιώσεως επιχειρήσεων, στην διαλειτουργικότητα τακτικών συστημάτων επικοινωνιών, στην εξελιγμένη αεράμυνα, στην έρευνα και διάσωση μάχης, στην άμυνα και προστασία από όπλα μαζικής καταστροφής (ΟΜΚ), καθώς και προστασία από σύγχρονες θαλάσσιες νάρκες και τορπίλες.
β. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ: Η Ε.Ε. δαπανά πολύ λιγότερα χρήματα από τις Η.Π.Α. για την άμυνά της, δίχως το γεγονός αυτό να αλλάζει στο ορατό μέλλον, με αποτέλεσμα να καθιστά αδύνατη την κάλυψη του χάσματος στρατιωτικών δυνατοτήτων μεταξύ Ε.Ε. και Η.Π.Α. και μη αναστρέψιμη την ανισορροπία στρατιωτικών δυνάμεων. Επιπλέον δεν υπάρχει ενιαία αμυντική πολιτική, ενιαίος αμυντικός σχεδιασμός και εξομοίωση αμυντικών δομών. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθούν τα προβλήματα που θέτει η διαδικασία διευρύνσεως, καθώς και η ενδυνάμωση του κοινωνικού προσώπου της Ε.Ε.. Το γεγονός ότι οι Ευρωπαϊκές δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη φθάνουν το πολύ στο 25% των αντιστοίχων αμερικανικών και με δεδομένο τις χαμηλότερες αμυντικές δαπάνες (60% των Η.Π.Α.) προερχόμενες από αριθμό προϋπολογισμών όσων και τα μέλη (μη συντονισμός, διαφορετικές προτεραιότητες), οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι στρατιωτικές δυνατότητες που επιτυγχάνονται είναι δυσανάλογα κατώτερες των δαπανουμένων ποσών.
γ. ΔΙΑΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ: Πρόκειται για μείζονα δυσχέρεια, αφορώσα στον τρόπο με τον οποίο η ποικιλία των εθνικών δυνάμεων οι οποίες απαρτίζουν τις ERRF, θα συνεργάζεται. Θα πρέπει να αναπτυχθούν κατάλληλοι μηχανισμοί κοινής εκπαιδεύσεως, επιλογής και αναπτύξεως των δυνάμεων, καθώς και εθισμού αυτών σε κοινές μεθόδους, διαδικασίες και τυποποιήσεις.
δ. Η.Π.Α. και ΝΑΤΟ: Είναι απαραίτητη η επίλυση των διαφορών μεταξύ Η.Π.Α. και Ε.Ε., ως προς την ανάπτυξη της ΕΠΑΑ. Όπως έχει ήδη προαναφερθεί, οι Η.Π.Α. επιθυμούν και υποστηρίζουν την ενίσχυση των ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνατοτήτων αλλά όχι και την δημιουργία νέων θεσμών και μάλιστα αυτονόμων σε θέματα πρωτοβουλιών και λήψεως αποφάσεων.
ε. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ERRF: Τα γεωγραφικά όρια δράσεως των ERRF σχετίζονται άμεσα με τις δυνατότητες τις οποίες θα πρέπει να αναπτύξουν και τις προτεραιότητες αυτών. Βάσει των ενδείξεων, το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στην περιοχή της Μεσογείου, της Μ. Ανατολής και στα δυτικά μέρη της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ.. Ενδεχομένως όμως οι ERRF να αναλαμβάνουν επιχειρήσεις παγκοσμίως κατ’ εντολή των Η.Ε. ή στα πλαίσια άλλων συμμαχιών (μικρές πιθανότητες επί του παρόντος). Είναι επίσης χαμηλής πιθανότητος η ανάληψη αυτόνομης ευρωπαϊκής επιχειρήσεως πλησίον των ρωσικών συνόρων.


στ. ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ: Η διεύρυνση της Ε.Ε. , έφερε μακρινά, έως τώρα, τοπικά προβλήματα κοντά στα σύνορά της. Εξ άλλου το πλήθος πλέον των κρατών μελών καθιστά δυσχερή την διαδικασία λήψεως αποφάσεων κατά τους χειρισμούς κρίσεων.
ζ. ΤΑ «ΟΥΔΕΤΕΡΑ» ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΚΡΑΤΗ: Κράτη όπως η Σουηδία, Φινλανδία, Αυστρία, Ιρλανδία και Μάλτα, έχουν αναπτύξει ιδιαίτερη κουλτούρα και προσφέρουν συμμετοχή μόνο σε επιχειρήσεις ανθρωπιστικού και ειρηνευτικού χαρακτήρος. Η στάση των κρατών αυτών πιθανόν να επιφέρει περαιτέρω δυσχέρειες στην πραγματοποίηση της ΕΠΑΑ, κυρίως κατά την διαδικασία λήψεως αποφάσεως για την ανάληψη στρατιωτικής δράσεως.


η. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ: Επί του παρόντος δεν υπάρχει σαφής, αναλυτική και ακριβής στρατηγική, επί της οποίας να δύναται να βασισθούν αποφάσεις/κατευθύνσεις και να συντονίζονται αποτελεσματικά οι στρατιωτικές πτυχές της ΚΕΠΠΑ και της ΕΠΑΑ. Η υφισταμένη πρόδος στον τομέα αυτό αναλύεται κατωτέρω.
θ. ΕΛΛΕΙΨΗ ΗΓΕΣΙΑΣ: Ηγεσία απαιτείται στο πολιτικό επίπεδο, στο θεσμικό επίπεδο της ΚΕΠΠΑ και της ΕΠΑΑ, καθώς και στο πρακτικό επίπεδο διαχειρίσεως της ευρωπαϊκής πολιτικής στο στρατιωτικό επίπεδο. Δίχως ηγεσία στα εν λόγω επίπεδα είναι δύσκολο να αποφασισθεί εγκαίρως κατά πόσο υφίσταται κρίση, η κλίμακα αυτής και η προτεινομένη αντίδραση, να γίνουν αμυντικές μεταρυθμίσεις και αυξήσεις αμυντικών δαπανών, καθώς και να πεισθεί η κοινή γνώμη για την σκοπιμότητα της ΕΠΑΑ.


Προοπτικές της ΕΠΑΑ.

Η διεύρυνση της ΕΕ δυσχεραίνει την προσπάθεια χαράξεως κοινής εξωτερικής πολιτικής σε μελλοντικές κρίσεις και μεγάλα προβλήματα. Οι διαφορές μεταξύ των μελών κρατών εντοπίζονται κυρίως στα διαφορετικά μεγέθη αυτών, την κατάσταση των ενόπλων τους δυνάμεων, διαφορετικά ήθη ως προς την χρήση ισχύος, διαφορές απόψεων ως προς την ΚΕΠΠΑ, διαφορετική αντίληψη εκτιμήσεως των απειλών, διαφορά στον βαθμό πολιτικής βουλήσεως προς δράση στα πλαίσια της ΕΠΑΑ, διαφορά στον βαθμό αποδοχής απωλειών, διαφορά αντιλήψεων ως προς τον βαθμό εξαρτήσεως από την Ατλαντική Συμμαχία κ.λ.π.. Είναι σαφής η απαίτηση θεσμικών μεταρρυθμίσεων, ενώ κερδίζουν έδαφος ιδέες περί μίας Ευρώπης ομοκέντρων κύκλων (αρχική δημιουργία μικρής «εσωτερικής ενώσεως» ορισμένων μόνο μελών και ενός ευρυτέρου κύκλου μελών αποτελούντων μία τεράστια κοινή αγορά).
.
Τα κράτη μέλη της Ε.Ε. καλύπτουν το 45% του προϋπολογισμού του ΟΗΕ και αποτελούν τον σημαντικότερο χορηγό οικονομικής αναπτυξιακής βοηθείας παγκοσμίως. Δυνάμεις της Ε.Ε. είναι παρούσες σε ολόκληρο τον κόσμο (άνω των 100.000 στρατιωτών) αν και με εξαρτημένη ανάπτυξη, μεταφορά, διοικητική υποστήριξη και πληροφορίες. Η έννοια της ευρωπαϊκής «αυτονομίας», επί του παρόντος, εμπεριέχει σε σημαντικό βαθμό την στρατιωτική επικάλυψη του ΝΑΤΟ (διαχωριζόμενες αλλά όχι διαχωρισμένες δυνάμεις). Εάν το ΝΑΤΟ (ή οι Η.Π.Α.) δεν συμμετέχει, η Ε.Ε. θα πρέπει να διατηρεί αξιόπιστη δυνατότητα αναπτύξεως δυνάμεων, διατηρήσεως δικών της βασικών υποδομών και στρατηγικών μεταφορών, καθώς και ενιαία διοίκηση.

H ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ.

Παρά τα μειονεκτήματά του, το κείμενο περί της ευρωπαϊκής Στρατηγικής Ασφαλείας, το οποίο υιοθετήθηκε τον Δεκέμβριο του 2003, αποτελεί σημαντική εξέλιξη. Βάσει της εκτιμήσεως της απειλής, η εν λόγω έκθεση καθορίζει τους ακόλουθους στρατηγικούς στόχους:

α. Επέκταση της ζώνης ασφαλείας και ευημερίας, περί την Ευρώπη.
β. Ενίσχυση των διεθνών πολιτικών και οικονομικών θεσμών, με έμφαση στον ΟΗΕ και τον ειδικό ρόλο της Ε.Ε. σε θέματα εμπορίου και αναπτύξεως.
γ. Αντιμετώπιση απειλών (καταγράφεται η συμβολή της Ε.Ε. στην διαχείριση διεθνών κρίσεων).
Η έκθεση καταλήγει σε σειρά γενικών προτάσεων, τονίζοντας την ανάγκη δημιουργίας «στρατηγικής κουλτούρας» για έγκαιρη, ταχεία και δυναμική (εάν απαιτείται), ανταπόκριση σε διάφορες κρίσεις. Σημαντική είναι η ιδέα δημιουργίας Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Πληροφοριών, ενώ η πρόταση για κοινή διπλωματική εκπροσώπηση και θεσμοθέτηση της Ευρωπαϊκής Διπλωματικής Υπηρεσίας, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Προτείνεται η ενίσχυση της στρατηγικής εταιρικής σχέσεως με την Ρωσία, Κίνα, Ιαπωνία, Ινδία, Καναδά, αλλά και η συνεχιζόμενη έμφαση στον διατλαντικό δεσμό και η βελτίωση της συνεργασίας με τις Η.Π.Α.. Ως προς τα ΟΜΚ, η έκθεση τονίζει την χρήση πολιτικών και οικονομικών πιέσεων, την απαγόρευση εξαγωγής υλικών και τεχνολογιών διττής χρήσεως, καθώς και την επίλυση των πολιτικών ζητημάτων τα οποία προκαλούν το πρόβλημα. Εις το θέμα της τρομοκρατίας, προσεγγίζοντας τις αμερικανικές θέσεις, στις επιλογές περιλαμβάνεται η χρήση ισχύος σε συνδυασμό με άλλα μέσα. Τέλος προτείνεται η διεύρυνση των δραστηριοτήτων πέραν των αποστολών τύπου Πέτερσμπεργκ, με πιθανή προσθήκη επιχειρήσεων αφοπλισμού, αντιτρομοκρατίας και μεταρρυθμίσεως των θεσμών ασφαλείας.

Το κείμενο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Ασφαλείας, δεν παρέχει σαφείς οδηγίες και κατευθύνσεις επιχειρησιακής μορφής και δεν προσδιορίζει γεωγραφικώς με ακρίβεια τις απειλές και τον τρόπο αντιμετωπίσεώς των, καθώς και τον περιφερειακό ρόλο της Ε.Ε.. Πρόκειται για ένα γενικό κείμενο βασισμένο σε «συμβιβαστική» φιλοσοφία, το οποίο χρήζει περαιτέρω αναπτύξεως και επεξεργασίας.

ΕΛΛΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΑ.

Εις το μεταψυχροπολεμικό διεθνές περιβάλλον, το επίκεντρο της διεθνούς ασφαλείας έχει μεταφερθεί από την κεντρική Ευρώπη και την σύγκρουση Ανατολής – Δύσεως, στην περίμετρο της Ευρωπαϊκής ηπείρου και ειδικότερα στην ανατολική Μεσόγειο και την Μ. Ανατολή. Η χώρα μας ευρίσκεται στο κρίσιμο σημείο καταλήξεως σημαντικών ευρωπαϊκών μεταφορικών οδών και ενεργειακών δικτύων από και πρός την Μεσόγειο. Η στρατηγική αυτή θέση της Ελλάδος σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή και την ατλαντική της ιδιότητα, την καθιστά σημαντικό γεωπολιτικό παράγοντα περιφερειακής ασφαλείας, στις στρατηγικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης.

Η χώρα μας υποστηρίζει την «ομοσπονδιακή ευρωπαϊκή προσέγγιση», με βασικό σκοπό την άμβλυνση του ελληνικού «αμυντικού προβλήματος» και αυτό ερμηνεύει το γεγονός ότι, σε αντίθεση με άλλα κράτη, δεν την απασχόλησε σημαντικά το θέμα της τυχόν παραχωρήσεως κυριαρχικών δικαιωμάτων, προ της υπογραφής της συνθήκης του Μάαστριχτ για την Ευρωπαϊκή Ένωση (Δεκέμβριος 1991). Εις τα πλαίσια της εν λόγω συνθήκης, η Ελλάς εισήλθε στην ΔΕΕ. Εν τούτοις τον Ιούνιο του 1992, το Συμβούλιο της ΔΕΕ (κατόπιν εμμονής Μ. Βρετανίας και Ολλανδίας), υιοθέτησε δήλωση με την οποία τα κράτη μέλη, δεν θα ηδύναντο να επικαλεσθούν τις «αμυντικές εγγυήσεις και δεσμεύσεις» που απορρέουν από την ΔΕΕ ή το ΝΑΤΟ για συγκρούσεις στις οποίες εμπλέκονται τα μέλη της ΔΕΕ ή του ΝΑΤΟ. Η εν λόγω δήλωση, η οποία αδρανοποιούσε την ρύθμιση του άρθρου 5 για την «αμοιβαία συνδρομή» σε ενδεχόμενο συγκρούσεως Ελλάδος –Τουρκίας, απετέλεσε προϋπόθεση για την είσοδο νέων χωρών (άρα και της Ελλάδος). Τα ευρωπαϊκά κράτη του ΝΑΤΟ εκλήθησαν να γίνουν συνδεδεμένα μέλη της ΔΕΕ (π.χ. Τουρκία).

Ο ρόλος του ελληνισμού κατά τον 21ο αιώνα, συνδέεται με το το μέλλον της ίδιας της Ευρώπης, με την οποία από το 1982, η χώρα μας έχει συνδέσει τις τύχες της και συνεπώς εξαρτάται σημαντικά από τα ζητήματα παγκοσμίου ισορροπίας και κυρίως από την σχέση Ε.Ε. - Η.Π.Α.- Ρωσίας. Η πολιτική της ελληνοτουρκικής φιλίας, συμβαδίζει με την αντίληψη της Ατλαντικής Δύσεως (Η.Π.Α.- ΝΑΤΟ), περί της γεωστρατηγικής ενότητος του χώρου που καλύπτουν η Ελλάς και η Τουρκία, με επίκεντρο το Αιγαίο. Τα κράτη μέλη της Ε.Ε. δεν έχουν παραχωρήσει ακόμη τον σκληρό πυρήνα της εθνικής κυριαρχίας τους που αφορά την ΚΕΠΠΑ. Με το δεδομένο αυτό, η χώρα μας θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να λαμβάνει υπ’ όψιν ότι επί του παρόντος, η ευθύνη της άμυνας του εθνικού εδάφους των μελών της ενώσεως, ανήκει κατά κύριο λόγο στα ίδια τα κράτη και όχι στην κοινή άμυνα της Ε.Ε..

Βάσει των ανωτέρω και δεδομένου ότι η Άγκυρα διαχρονικά δεν αποκλίνει των αναθεωρητικών της διεκδικήσεων (τυχόν είσοδός της στην ΕΕ αναμένεται ότι ενδεχομένως να μεταβάλει την στρατηγική αλλά όχι τον πολιτικό αναθεωρητικό σκοπό της), ενώ παράλληλα διευρύνεται διαρκώς η διαφορά ισχύος μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος, υπέρ της πρώτης, σε ότι αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η επιδίωξη από την Αθήνα μίας ταχείας, εφ’ όλης της ύλης επιλύσεως των «διαφορών» στο Αιγαίο και την Κύπρο (όσο δηλαδή η Τουρκία προσπαθεί να ενταχθεί στην Ε.Ε.), με «έντιμο συμβιβασμό», ενδεχομένως να οδηγούσε σε σημαντικές παραχωρήσεις προς την Άγκυρα. Η εναλλακτική λύση της μακροπρόθεσμης αναμονής καταλλήλων προϋποθέσεων, μέσω των ευρωτουρκικών σχέσεων, για ελληνοτουρκική συμφωνία, βάσει αμοιβαιότητος και της διεθνούς νομιμότητος, εμπεριέχει υψηλό ποσοστό επικινδυνότητος εάν σταθμιστούν η μέχρι στιγμής συμπεριφορά της Τουρκίας, η ευνοϊκή γι’ αυτήν μελλοντική αύξηση της διαφοράς ισχύος, η ισχύουσα αυτοβοήθεια των κρατών μελών της ΕΕ προκειμένου για άμυνα εθνικού χώρου, καθώς και η μέχρι στιγμής Ατλαντική στάση στα εθνικά μας θέματα. Αμφότερες οι εν λόγω προσεγγίσεις κρίνεται ότι θα οδηγούσαν σε δυσμενείς λύσεις για τα εθνικά μας συμφέροντα, αφού μεταξύ άλλων θα εβασίζοντο και στις συμφωνίες της Μαδρίτης του 1997 και του Ελσίνκι το 1999 (με την πρώτη αναγνωρίσθηκαν ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο, τα οποία από το Ελσίνκι και εντεύθεν κατεγράφησαν ως «συνοριακές διαφορές»).

Εφ’ όσον σύμφωνα με όλα τα μέχρι στιγμής στοιχεία η Τουρκία εμμένει, υφ’ οιεσδήποτε συνθήκες στην ανατροπή του status quo, ως μοναδική λύση απομένει η ανάσχεση και η εθνική, διεθνής και προεκτεινομένη αποτροπή (σε αυτήν συμπεριλαμβάνονται η νόμιμη άμυνα, το δόγμα του ενιαίου αμυντικού χώρου Ελλάδος – Κύπρου και η αξιοποίηση συμμαχιών και διεθνών οργανισμών). Για την επιλογή αυτή θα πρέπει να ληφθεί υπ’ όψη το πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό κόστος, δεδομένου ότι οι σχέσεις με την Τουρκία θα επανέλθουν στο διμερές συγκρουσιακό επίπεδο και μάλλον δίχως την υποστήριξη των Η.Π.Α.. Κρίνεται ότι παρά την φαινομενική επικινδυνότητά της, η επιλογή αυτή είναι η πλέον ρεαλιστική, δεδομένου ότι η ουσιαστική αποτροπή δεν οδηγεί απαραιτήτως στην κλιμάκωση της εντάσεως και στην σύγκρουση. Αντιθέτως η αύξηση του κόστους της τουρκικής επιθετικότητος, διασφαλίζει αν όχι ειρηνικές τουλάχιστον σταθερές σχέσεις με την Τουρκία, δίχως να διακυβεύονται εθνικά συμφέροντα, όπως συμβαίνει συνήθως με πολιτικές κατευνασμού οι οποίες ενθαρρύνουν (ή αποθρασύνουν) τον ισχυρό να εφαρμόζει στρατηγικές πειθαναγκασμού. Επιπλέον έχει αποδειχθεί διαχρονικά ότι σε περιοχές προστριβών μεταξύ γειτονικών συμμαχικών κρατών, οι εκάστοτε μεγάλες δυνάμεις, προωθούσες τα δικά τους ζωτικά ή περιφερειακά εθνικά συμφέροντα, πιέζουν την πλέον αδύνατη πλευρά, παρερμηνεύοντας το διεθνές δίκαιο κατά το δοκούν. Η προτεινόμενη ουσιαστική αποτρεπτική Υψηλή Στρατηγική, δεν θα πρέπει να είναι αδιάλλακτη, λόγω του διαρκούς κινδύνου κλιμακώσεως της εντάσεως αλλά σταθερή και εύκαμτη (δυνατές οι αμοιβαίες υποχωρήσεις με όρους εθνικού συμφέροντος).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ.

Η ευρωατλαντική σχέση παραμένει ισχυρή και δεν διαφαίνεται ρήξη για το ορατό μέλλον. Στην καλύτερη περίπτωση είναι ενδεχόμενος ένας ποιοτικός επανακαθορισμός της σχέσεως αυτής.

Παρά την τρέχουσα ηγεμονική παρουσία των Η.Π.Α., το διεθνές σύστημα τελεί υπό μετάβαση, με πιθανότερη εξέλιξή του σε πολυπολικό. Πέραν των προβλημάτων τα οποία προκαλεί η μεταβατική αυτή περίοδος, παρουσιάζονται και νέα σημαντικά προβλήματα όπως η επικείμενη μείωση των αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων, το περιβάλλον, τα αποτελέσματα της παγκοσμιοποιήσεως και η πρόσφατη παγκόσμια οικονομική κρίση, το δημογραφικό κ.λ.π., τα οποία προσδίδουν νέα σύνθετη και απρόβλεπτη δυναμική στις σχέσεις των διεθνών δρώντων.

Βασικό ρόλο για το μέλλον της ΚΕΠΠΑ και της ΕΠΑΑ θα διαδραματίσει η πολιτική βούληση των κρατών μελών για τερματισμό της τρέχουσας ρευστότητος και η σαφής απάντηση σε σειρά διλημμάτων όπως «κατά περίπτωση συμμαχία κρατών με πρόταξη του εθνικού συμφέροντος (βέτο) ή η υπερεθνική ΕΕ με πρόταξη του ευρωπαϊκού συμφέροντος;», «εξάρτηση από ατλαντικές δομές ή αυτονομία;», «εφαρμογή μόνο ήπιας ισχύος ή και στρατιωτικής ισχύος για εκπλήρωση των στόχων;», «υποστήριξη πολυπολικού ή μονοπολικού διεθνούς συστήματος;», «ποιά είναι τα όρια της Ευρώπης;», «διαμόρφωση μελλοντικής ΕΠΑΑ βάσει παζαρέματος επί μέρους εθνικών συμφερόντων ή βάσει ολοκληρωμένου ευρωπαϊκού οράματος;». Οι βασικές επιλογές της ΕΕ φαίνεται να είναι οι ακόλουθες:

α. Διατήρηση του ισχύοντος καθεστώτος ΚΕΠΠΑ και ΕΠΑΑ, με καταλυτικό ρόλο του ΝΑΤΟ και των Η.Π.Α. στην Ευρώπη. Στην περίπτωση αυτή η Ευρώπη θα αποφύγη ενδεχόμενες εσωτερικές προστριβές και πιθανή προσπάθεια καλύψεως του κενού ισχύος από άλλες δυνάμεις. Επιπλέον θα διατηρήσει τις αμυντικές της δαπάνες σε χαμηλά επίπεδα προκειμένου να εστιασθεί σε άλλους τομείς. Βασικό, εν τούτοις μειονέκτημα της περιπτώσεως αυτής θα είναι η παραδοχή ότι σε κάθε περίπτωση τα εκάστοτε αμερικανικά συμφέροντα ταυτίζονται με τα ευρωπαϊκά και μάλιστα σε μία περίοδο κατά την οποία οι Η.Π.Α. αποδίδουν όλο και λιγότερη σημασία σε διεθνείς θεσμούς και συμμαχίες. Παράλληλα η Ε.Ε. θα πρέπει να αποδεχθεί ότι δεν θα έχει αυτόνομο ρόλο στο μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον με ότι αυτό συνεπάγεται για τα καθ’ εαυτής συμφέροντά της.
β. Ταχεία ανάπτυξη αυτονόμων ΚΕΠΠΑ και ΕΠΑΑ και αναθεώρηση της διατλαντικής σχέσεως σε βάσεις ισοτιμίας. Η περίπτωση αυτή δεν φαίνεται εφικτή, καθ’ όσον απαιτεί πολιτική βούληση τουλάχιστον των μεγαλυτέρων ευρωπαϊκών κρατών και συνεπάγεται τεράστιο κόστος το οποίο η Ε.Ε. δεν δύναται να καταβάλει σε σύντομο χρονικό διάστημα (ειδικότερα υπό τις τρέχουσες οικονομικές συγκυρίες), ενώ παράλληλα θα πρέπει να συνεκτιμηθεί ο βαθμός αντιδράσεως των Η.Π.Α..
γ. Σταδιακή προσπάθεια αναπτύξεως των ΚΕΠΠΑ και ΕΠΑΑ, με μακροπρόθεσμο στόχο την επίτευξη της ευρωπαϊκής αυτονομίας και σταδιακή αναθεώρηση των διατλαντικών σχέσεων με τελικό σκοπό την ισότιμη σχέση. Η περίπτωση αυτή φαίνεται ως η πλέον εφικτή αλλά παρουσιάζει το ρίσκο του χρονικού καθορισμού της επιτεύξεως του σκοπού, σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον του οποίου οι εξελίξεις είναι δραστικές και απρόβλεπτες χρονικά.
Με το βλέμμα στραμμένο στο υπό διαμόρφωση νέο και ιδιαίτερα ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον, η Ευρώπη θα πρέπει να σταθμίσει κατά πόσο η τρέχουσα διακυβερνητική μορφή της, με προεξάρχοντα τα ιδιαίτερα εθνικά συμφέροντα των κρατών μελών, επαρκεί για την εξασφάλιση των θεμελιωδών συμφερόντων της ( π.χ. επιβιώσεως, ευημερίας, αυτονομίας κ.λ.π.). Σε αρνητική περίπτωση θα πρέπει σύντομα να καθορίσει και αναπτύξει τις βασικές αρχές του ευρωπαϊκού συμφέροντος, της ευρωπαϊκής κουλτούρας και να λάβει εγκαίρως ρεαλιστικές αποφάσεις, υπερβαίνουσες κατά περίπτωση ορισμένα ιδιαίτερα εθνικά συμφέροντα των κρατών που την αποτελούν αλλά και σεβόμενες την διαφορετικότητα των λαών της, μέσω θεσμικών διαδικασιών κοινής αποδοχής. Πέραν της εξασφαλίσεως των ζωτικών της συμφερόντων στο δυναμικά μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον, η ΕΕ, ως φορέας των κεκτημένων του δυτικού πολιτισμού (τα οποία εν πολλοίς βασίζονται στην αρχαία ελληνική σκέψη), έχει την υποχρέωση να είναι έτοιμη εάν μελλοντικά η στιγμή το καλέσει (π.χ. μελλοντική υποχώρηση των ΗΠΑ στην διεθνή σκηνή), να αναλάβει την διάσωση και διατήρησή τους.



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Αρβανιτόπουλος Κ. – Ήφαιστος Π. « Ευρωατλαντικές Σχέσεις». Έτος 2000. Εκδόσεις ΠΟΙΟΤΗΤΑ.

Ιωακειμίδης Π.Κ. «Ευρωπαϊκή Πολιτική Ένωση. Θεωρία – Διαπραγμάτευση – Θεσμοί και Πολιτικές». Β’ Έκδοση. Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ.

Ξενάκης Δ. Κ. – Τσινισιζέλης Μ. Ι. (Επιμέλεια) «Παγκόσμια Ευρώπη; Οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ε.Ε.». Εκδόσεις Ι. ΣΙΔΕΡΗΣ.

Τσινισιζέλης Μ. Ι. «Νέα Ευρωπαϊκή Ένωση». Επιμέλεια Ν. Μαραβέγιας. Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ.

Τζανέτος Γ. «Η Ευρωπαϊκή Διάσταση των Ελληνοτουρκικών Σχέσεων στι Αιγαίο και η Γεωπολιτική Στρατηγική της Δύσης». Εκδόσεις Ι. ΣΙΔΕΡΗΣ.

Smith K. E. “European Union Foreign Policy in a Changing World”. Eκδ. POLITY.

ΑΡΘΡΑ


Ellner A. “The European Security Strategy: Multilateral Security with Teeth?”. Defense and Security Analysis 21:3, 223 – 242. On line publ. date 01 Sept. 2005.

Keane R. “European Security and Defense Policy: From Cologne to Sarajevo”. Global Society 19:1, 89 – 103. On line publ. date 01 – January 2005.

Menon A. “From Cricis to Catharsis: ESDP after Iraq”. International Affair 80, 4 (2004) 631 – 648.

Posen B. “European Union Security and Defense Policy: Response to Unipolarity?” Security Studies 15:2, 149 – 186. On line publ. Date 01 July 2006.

Reynolds C. “Military Capability Development in the ESDP: Towards Effective Governance?”. Contemporary Security Policy, Vol. 28, No 2 (August 2007), pp. 357 – 383.

Shepherd A. J. K. “The European Union’s Security and Defense Policy: A Policy Without Substance?”. European Security 12:1, 39 – 63. On line publ. 01 March 2003.

Wexler S. C. “Integration Under Anarchy: Neorealism and the European Union”. European Journal of International Relations 2006; 12; 397.

Από περιοδικο "Προβληματισμοί" ΕΛΕΣΜΕ τ52

Press to Continue.......

ΠΡΟΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟΥ ΝΑΤΟ-2009

Του Αντιστρατήγου ε.α. Δ. Λακαφώση
Στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Στρασβούργο, στις 3-4 Απριλίου 2009, αποφασίστηκε η αναθεώρηση της μέχρι τώρα, στρατηγικής του ΝΑΤΟ. Αμέσως, λοιπόν, προβάλλει το ερώτημα, μέχρι που μπορεί να ορισθούν τα όρια της στρατηγικής επιρροής και ποία κράτη μπορούν να συμπεριληφθούν στη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ.
Ασφαλώς το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να γίνει παγκόσμιος χωροφύλακας και διεθνής μηχανισμός υπεύθυνος για την ασφάλεια όλου του κόσμου. Το ΝΑΤΟ των 28 κρατών-μελών (Κ-Μ) σήμερα έχει τα φυσιολογικά του υπερατλαντικά όρια. Εγγυάται τώρα την ασφάλεια της Ευρώπης, αλλά και μπορεί να παρέχει ασφάλεια και εκτός περιοχής και να σταθεροποιεί περιοχές απ΄όπου απειλούνται τα Κ-Μ, πάντα υπό τα ΗΕ.

Αυτό, όμως, δε σημαίνει ότι είναι δυνατό να υπάρξει Κ-Μ σε όλο τον κόσμο. Το ΝΑΤΟ, δε, μπορεί να παρέχει τα πλεονεκτήματά του και προς χώρες μη Κ-Μ μέσω συνεργασίας «συμμάχων επιθυμούντων» και σύμπραξης PFP.

Nέος Προσανατολισμός του ΝΑΤΟ
Το ΝΑΤΟ πρέπει να δημιουργεί νέες συμμαχίες και να έχει σαφείς σχέσεις με τους διεθνείς οργανισμούς των ΗΕ, ΕΕ, ΟΑΣΕ, Αφρικανικής Ένωσης και ακόμη με τον Αραβικό Σύνδεσμο. Καμία χώρα πλέον δεν μπορεί να επιλύσει μόνη της τα παγκόσμια προβλήματα. Επίσης, να αποκλείονται υποθετικά σενάρια για πολέμους παλαιότερης εποχής, με την Κίνα και τη Ρωσία. Αντίθετα, να επιδιώκεται στενότερη συνεργασία του ΝΑΤΟ και ιδιαίτερα με τη Ρωσία.
Για το νέο προσανατολισμό δεν απαιτούνται περισσότερος εξοπλισμός και δυνάμεις. Αλλά, καλύτερη αξιοποίηση των μέσων με τη σύγχρονη πολεμική τεχνολογία και με χειριστές νέων αντιλήψεων.

Οι προς αντιμετώπιση Προκλήσεις- Ανησυχίες. Διεθνής Απειλή : Σήμερα η υπό το ΝΑΤΟ διεθνής δύναμη ασφαλείας και βοήθειας στο Αφγανιστάν (ISAF) διεξάγει διεθνή αντιτρομοκρατικό αγώνα. Εμπλέκεται περισσότερο σε αποστολές επιβολής της ειρήνης και ανοικοδόμησης παρά στον πόλεμο.

Περιφερειακές Εντάσεις : Το ΝΑΤΟ μπορεί να επιβάλει ή να διατηρήσει την ειρήνη που απειλείται από διενέξεις-συγκρούσεις μεταξύ μικρών γειτονικών κρατών και κυβερνήσεων με αντάρτες και τρομοκράτες. Να υποστηρίζει ανθρωπιστικές βοήθειες προς τους εκτοπισθέντες και να συμμετέχει στην υγειονομική τους υποστήριξη.

Διάδοση Πυρηνικών Όπλων (Π.Ο.) : Με συλλογική συμμετοχή εμπείρων της πολεμικής τεχνολογίας των Κ-Μ του ΝΑΤΟ στην επιχειρούμενη και συνεχώς εντεινόμενη προληπτική διεθνή προσπάθεια, το ΝΑΤΟ μπορεί να συνδράμει πλέον ενεργητικά στη μη διάδοση των Π.Ο και στον καλύτερο έλεγχο διακίνησης πυρηνικού υλικού.

Πειρατεία Πλοίων : Το ΝΑΤΟ συμμετέχει στον αντιπειρατικό αγώνα ανοικτά της Σομαλίας, όπου πειρατές μεταφορικών πλοίων θέτουν σε κίνδυνο ζωτικές παγκόσμιες θαλάσσιες συγκοινωνίες.

Διαδικτυακή Απειλή στον Κυβερνοχώρο (Cyber Threat) : H Nατοϊκή Στρατιωτική Στρατηγική άρχισε να αφυπνίζεται από τις επιθέσεις στο διεθνές διαδίκτυο και μάλιστα μετά από το ταυτόχρονο πρόσφατο «μπλοκάρισμα» 1295 ηλεκτρονικών υπολογιστών, σε ζωτικούς κυβερνητικούς χώρους, σε όλο τον κόσμο. Τρομοκράτες-hackers στοχεύουν μέσω του διαδικτύου να παραλύσουν την οικονομική ζωή, να συλλέξουν πληροφορίες και να επιφέρουν σύγχυση και αδράνεια σε σχέδια και επιχειρήσεις, αφού όλα αυτά εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από το διεθνές διαδίκτυο. Πρόσφατα, hackers παρεμβάλλονται στο διαδίκτυο της Ν.Κορέας και των εκεί αμερικανικών βάσεων, περιοχή όπου η Β.Κορέα προκαλεί σήμερα ανησυχίες.

Ενεργειακή Ασφάλεια : Το ΝΑΤΟ μπορεί να εξασφαλίσει απρόσκοπτες προσβάσεις σε πηγές ενέργειας και τους αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Κοινωνικοπολιτικές Εκρήξεις : Δεν αποκλείονται και ανησυχίες από διάφορες κοινωνικοπολιτικές εκρήξεις (βαθειά οικονομική κρίση – ανεπιθύμητες προκλητικές απώλειες αθώων πολιτών από χειρουργικά, στρατιωτικά κτυπήματα, όπως αυτά στο Αφγανιστάν και Παλιστάν).

Διακίνηση Ναρκωτικών : Οι Νατοϊκές Δυνάμεις στο Αφγανιστάν υποβοηθούν στην καταπολέμηση των ναρκωτικών με επιχειρήσεις που απαγορεύουν τους Taliban να εξασφαλίζουν σε λαθρεμπόρους ελεύθερους διαδρόμους, διακίνησης οπίου, από τους οποίους λαθρεμπόρους οι Taliban ζητούν χρήματα για όπλα κατά της αφγανικής κυβέρνησης και των ξένων στρατευμάτων. Το ΝΑΤΟ δεν εμπλέκεται στο ξερίζωμα του οπίου, όταν μάλιστα δεν υπάρχει σχέση με τους Taliban. Άλλοι είναι υπεύθυνοι για εναλλακτικές καλλιέργειες των φτωχών Αφανών αγροτών.

Συμπερασματικά, το ΝΑΤΟ επιχειρεί να γίνει λιγότερο αντιδραστικό και περισσότερο προληπτικό, λιγότερο δύσκαμπτο και περισσότερο εύκαμπτο ως και λιγότερο στατικό και περισσότερο εκστρατευτικό. Σήμερα μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει δύο (2) αποστολές. : «αμυντικό ρόλο» για την ασφάλεια της Ευρώπης και «επιθετικό ρόλο» για την εκτός περιοχή του. Ποιος όμως ρόλος είναι επικρατέστερος; Τούτο εξαρτάται. Η απάντηση πάντως είναι δύσκολη προς το παρόν.

ΑΠό περιοδικό "Προβληματισμοι" ΕΛΕΣΜΕ τ53

Press to Continue.......

H διατροφή των Αρχαίων Ελλήνων

της Αμαλίας Κ. Ηλιάδη, Φιλολόγου-Ιστορικού, ΜΑ Βυζαντινής Ιστορίας
Αν καλούσαμε στις μέρες μας σ’ ένα γεύμα κάποιους αρχαίους Έλληνες όπως τον... Ηρόδοτο, τον Ηρακλή ή τον Αριστοφάνη, σίγουρα θα τους τρομάζαμε με τον πλούτο και την ποικιλία των εδεσμάτων που θα τους προσφέραμε. Εξαιτίας του ότι δεκάδες από τις σημερινές τροφές ήταν εντελώς άγνωστες στους αρχαίους Έλληνες, όπως η πατάτα λ.χ. από τα βασικότερα είδη της σημερινής διατροφής έγινε γνωστή στους Ευρωπαίους το 1530 και οι Έλληνες γεύτηκαν τη νοστιμιά της 300 χρόνια αργότερα, το 1832.

Άγνωστα επίσης ήταν στους προγόνους μας και γενικά στους Μεσογειακούς λαούς, το ρύζι, η ζάχαρη, το καλαμπόκι, ο καφές, οι ντομάτες και τα ζαρζαβατικά (μελιτζάνες, πιπεριές, μπάμιες) τα πορτοκάλια και τα λεμόνια, το κακάο και διάφορα μπαχαρικά, τα ποικίλα ποτά, ακόμη και το ούζο- αφού φαίνεται να αγνοούσαν τον τρόπο της απόσταξης- τα ζυμαρικά, και ένα πλήθος από διάφορα αγαθά, που κατακλύζουν σήμερα τις αγορές μας.

Αλλά, παρ’ όλες τις ελλείψεις τόσων βασικών αγαθών, οι αρχαίοι Έλληνες ήταν καλοφαγάδες.

Στα συμπόσιά τους τα τραπέζια ήταν βαρυφορτωμένα και το κρασί έρεε άφθονο.

Σ’ ένα πλούσιο δείπνο (περίπου τον 5ο π.Χ. αιώνα) μπορούσε κανείς να δει τυρί της Αχαΐας, σύκα και μέλι της Αττικής, «αίθοπα οίνο» από τη Χίο και τη Λέσβο, θαλασσινά από τις πλούσιες ακτές της Εύβοιας, δαμάσκηνα από τη Δαμασκό της Συρίας, κριθαρένιο ψωμί από την Πύλο, φάβα ή ζωμό από μπιζέλια, τηγανίτες βουτηγμένες στο λάδι και γαρνιρισμένες με μέλι, τυρί αλογίσιο, που έτρωγαν μόνο οι «πολεμοχαρείς», βραστούς βολβούς, ραπάνια για να φεύγει το μεθύσι και βέβαια τις πίτες της Αθήνας, καύχημα της πόλης, παραγεμισμένες με τυρί, μέλι και διάφορα «νωγαλεύματα».

Όλα αυτά τα εδέσματα της Αρχαίας Ελλάδας και ο «τρόπος» διατροφής των αρχαίων Ελλήνων προσελκύουν αρκετούς ανθρώπους της εποχής μας να αναζητούν λεπτομέρειες για την καθημερινή ζωή των αρχαίων Ελλήνων.



Λιτοδίαιτοι και Καλοφαγάδες.

Αν και υπήρχαν κάποιοι Έλληνες που στα συμπόσιά τους και γενικότερα η τροφή τους αποτελούνταν από ποικίλα εδέσματα, η Αθήνα και γενικότερα η Αρχαία Ελλάδα αντιμετώπιζε πάντα ένα μεγάλο πρόβλημα: την φτώχεια, η οποία είχε γίνει παντοτινός σύντροφος των Αρχαίων Ελλήνων.

Το άγονο έδαφος της Ελλάδας, η δυσκολία στις συγκοινωνίες και βέβαια οι πολύχρονοι πόλεμοι είχαν όπως ήταν φυσικό μεγάλη επίπτωση και στη διατροφή των αρχαίων.

Σ’ αυτό συντελούσε και η περιορισμένη παραγωγή της ελληνικής γης.

Η Αττική ήταν πολύ «λεπτόγεως» (άπαχη γη) και εξαιτίας του μεγάλου προβλήματος του νερού η παραγωγή της ήταν αρκετά μικρή. Τα κύρια γεωργικά προϊόντα της αρχαίας Ελλάδας ήταν το κριθάρι, το σιτάρι, το κρασί, το λάδι και οι ελιές. Στην Αττική έβγαινε επίσης μέλι και σύκα που ήταν το πιο εκλεκτό φρούτο για τους αρχαίους.

Το λάδι το χρησιμοποιούσαν όχι μόνο για τα φαγητά τους, αλλά και για το φωτισμό, για την παρασκευή φαρμάκων και καλλυντικών και ήταν απαραίτητο για τους αθλητές, που το άλειφαν στα κορμιά τους στις παλαίστρες.

Οι Αθηναίοι ήταν οι διασημότεροι για την ολιγοφαγία τους, γι’ αυτό βγήκε και η έκφραση «αττικηρώς ζην».

Γενικά όμως οι αρχαίοι ήταν λιτοδίαιτοι, γι’ αυτό και είχαν αυτοχριστεί «μικροτράπεζοι» και «φυλλοτρώγες».



Ο πολύτιμος άρτος των Αρχαίων.

Τα δημητριακά αποτελούσαν την κύρια βάση της διατροφής για τους αρχαίους. Αλλά τόσο το σιτάρι όσο και το κριθάρι δεν ήταν σε αφθονία για τους Αθηναίους, έτσι αναγκάζονταν να το εισάγουν από άλλα μέρη.

Το αλεύρι από κριθάρι, ζυμωμένο σε γαλέτες ήταν το πιο συνηθισμένο καθημερινό ψωμί και ονομαζόταν μάζα.

Στη ζύμη του ψωμιού έβαζαν διάφορα καρυκεύματα, όπως μάραθο, δυόσμο και μέντα ακόμη, για να πάρει το ψωμί μια διαφορετική νοστιμάδα. Και φυσικά, έβαζαν το απαραίτητο αλάτι.

Ακόμη οι αρχαίοι είχαν τα εξής είδη ψωμιού:

Το σιμιγδαλένιο, το ψωμί από χοντράλευρο, το ψωμί από διάφορα γεννήματα, από ένα είδος σίκαλης της Αιγύπτου και το «ψωμί από κεχρί».

Λόγω της μεγάλης «αγάπης» των Αθηναίων για το ψωμί, του έδιναν διάφορα ονόματα, ανάλογα με τον τρόπο που ψηνόταν, όπως:

«Ιπνίτης» ήταν το ψωμί που έψηναν μέσα σε θερμή σκάφη.

«Εσχαρίτης» το ψωμί που ψηνόταν στις σχάρες.

«Άρτο τυρόεντα» τυρόπιτα θα τον λέγαμε σήμερα.

«Κριβανίτης άρτος» γινόταν από σιμιγδάλι.

Το «όφωρος» ήταν ένα γλύκισμα από ζύμη, σουσάμι και μέλι. Βέβαια αναφέρονται και από τους αρχαίους και διάφορα άλλα είδη ψωμιού.

Γνωστές επίσης ήταν και οι λαγάνες.

Και οι Αθηναίοι φουρνάρηδες είχαν καλή φήμη, για τα γλυκίσματα και τις πίτες τους.

Οι αρχαίοι εκτιμούσαν πολύ περισσότερο από εμάς σήμερα την ύπαρξη του ψωμιού, και θεωρούσαν πως η μεγάλη ποικιλία του ψωμιού ήταν πολυτέλεια, αφού συνήθιζαν να τρώνε μόνο ένα κομμάτι κριθαρένια μπομπότα.

«Εγώ προσωπικά πιστεύω πως αυτή η αγαπητή συνήθεια των αρχαίων δηλαδή η μεγάλη ποικιλία ψωμιού που χρησιμοποιούσαν οφείλεται στο ότι το κριθάρι και το σιτάρι ήταν δύο από τα κύρια γεωργικά προϊόντα της Αρχαίας Ελλάδας και προσπαθούσαν να τα αξιοποιήσουν όσο καλύτερα μπορούσαν».



Εδέσματα και συνταγές.

Οι αρχαίοι Έλληνες φρόντιζαν στα γεύματα και στα δείπνα τους, τα τραπέζια να είναι πλούσια. Αποτελούνταν συνήθως από ψωμί, γλυκίσματα, φρούτα, ελιές, πίτες, κρέατα και χορταρικά. Φυσικά και από άφθονο κρασί.

Από τα όσπρια, γνωστά στους αρχαίους ήταν τα φασόλια, οι φακές, τα ρεβύθια ( που τα προτιμούσανε ψημένα), τα μπιζέλια και τα κουκιά, που τα έτρωγαν, συνήθως, σε πουρέ (έτνος).

Οι Αθηναίοι συνήθιζαν να έχουν στα σπίτια τους μεγάλη ποικιλία τροφών όπως ψωμί, λουκάνικα, σύκα, γλυκίσματα, μέλι, τυρί, τρυφερά χταπόδια, τσίχλες, σπουργίτια και άλλα πολλά.

Ένα σπίτι όμως με τόσα αγαθά θα ξεπερνούσε και τα σημερινά σούπερ-μάρκετς.

Ένα από τα πιο απαραίτητα αγαθά σ’ ένα σπίτι ήταν το λάδι. Κάτι που, όπως σημειώσαμε, ήταν απαραίτητο και στις παλαίστρες, για ν’ αλείφουν οι αθλητές τα κορμιά τους.

Φημισμένα ήταν τα λάδια της Σάμου και της Ικαρίας.

Οι αρχαίοι συνήθιζαν να βγάζουν λάδι από άγουρες ελιές, που το προτιμούσανε στις σαλάτες τους. Επίσης από τα αμύγδαλα και τα καρύδια έβγαζαν ένα είδος λαδιού, καλό για τα γλυκίσματά τους.

Από τα απαραίτητα επίσης στο καθημερινό τραπέζι των αρχαίων ήταν το γάλα και το τυρί, που ήταν όμως δύο σπάνια αγαθά. Μάλιστα οι διαιτολόγοι συνιστούσαν, για τους αθλητές, το μαλακό τυρί.

Πολλές φορές για να πήξει καλά το τυρί, έβαζαν μέσα στο γάλα, που έβραζε, ένα κωνοροειδές φυτό, κνήκον ή οκνήκος.

Φυσικά, τα σκόρδα και τα κρεμμύδια ήταν στο καθημερινό μενού. Ορισμένοι όμως θεωρούσαν αυτό το είδος διατροφής χωριάτικο (όπως το ίδιο γίνεται και σήμερα, στις μέρες μας, κάποιοι περιφρονούν πολύτιμες τροφές για τη ζωή μας, μόνο και μόνο από το άκουσμά τους, την εμφάνισή τους αλλά και την «διασημότητά» τους).

Από τα εκλεκτότερα εδέσματα ήταν οι κοχλιοί, τα σαλιγκάρια, που τα έτρωγαν οι Κρητικοί.

Τα μικρά πουλιά, σπίνους, τσίχλες, ακόμη και τους λαγούς, αφού τα ψήνανε, τα διατηρούσανε μέσα σ’ ευωδιαστό λάδι. Μάλιστα, το παραγεμίζανε με διάφορα καρυκεύματα, κάτι που συνηθίζεται και σήμερα στα χωριά της Μάνης.

Για τους φτωχούς ανθρώπους οι σούπες ήταν το πιο συνηθισμένο καθημερινό φαγητό. Έτρωγαν βέβαια και ψαρόσουπες, που η πλούσια όμως τάξη της απέφευγε!

Ένας ζωμός που ευχαριστούσε ιδιαίτερα τον Ηρακλή ήταν ο ζωμός από μπιζέλια.

Στα χορταρικά έριχναν μια σάλτσα φτιαγμένη από λάδι, δριμύ ξύδι, διάφορα καρυκεύματα, ακόμη και μέλι.

Τα θαλασσινά που προτιμούσε ο λαός, ήταν οι σαρδέλες του Φαλήρου, το πιο συνηθισμένο θαλασσινό, μαζί με κριθαρένιο ψωμί. Αντίθετα, τα χέλια, ήταν πανάκριβα, περίπου τον 5ο αι. π.Χ.

Οι Έλληνες έτρωγαν συχνότερα ψάρι από κρέας.

Το πιο διαδεδομένο πρωινό ρόφημα, αφού βέβαια αγνοούσαν τον καφέ, ήταν το γάλα, κυρίως το κατσικίσιο, κι ένα ανακάτεμα από χλιαρό νερό και μέλι, που προκαλούσε ιδιαίτερη ευχαρίστηση.

Στις κωμωδίες του Αριστοφάνη αναφέρονται εδέσματα που μας ξενίζουν.

Στους «Ιππείς» μιλάει για «ξίγκι βοδινό ψημένο μέσα σε συκόφυλλα». Αναφέρεται επίσης ο «κάνδυλος» ένα ανακάτεμα από μέλι, γάλα, τυρί και λάδι, του «μυττωτό», ένα είδος σκορδαλιάς με πράσα, σκόρδα, τυρί και μέλι.

Βέβαια πολλοί ήταν αυτοί που στα έργα τους πρόσθεσαν «μια γεύση κουζίνας» ανέφεραν δηλαδή συνταγές και εδέσματα της εποχής, γιατί γνώριζαν πως οι αρχαίοι έχουν αδυναμία σ’ αυτά, έτσι θα έβρισκαν τα έργα τους πιο ελκυστικά.

Στις θυσίες τους ετοίμαζαν και ένα είδος πλακούντος, κάτι δηλαδή σαν πίτα, που το’ λεγαν «πελανό». Ήταν ένα παχύρρευστο κράμα από αλεύρι, μέλι και λάδι.

Άλλα εδέσματα: «Έκχυτος», που αναφέρεται σ’ ένα επίγραμμα της Παλατινής Ανθολογίας, ήταν ένα μείγμα από αλεύρι και ψημένο τυρί, που το έριχναν σε ειδικά καλούπια και τα γέμιζαν με κρασί μελωμένο.

«Κάνδαυλος», ένα είδος φαγητού της Μικράς Ασίας, κυρίως στην περιοχή της Λυδίας, με ό,τι ερεθιστικό καρύκευμα κυκλοφορούσε.

«Μυττωτός» πίτα με τυρί, ανακατεμένο με μέλι και σκόρδα.

Βέβαια, οι πιο περίφημες πίτες ήταν της Αθήνας, καύχημα της πόλης, και γινόταν με μέλι, τυρί και λάδι, αλλά έβαζαν μέσα και διάφορα καρυκεύματα.

Ακόμη, οι Αθηναίοι απέφευγαν να αρχίζουν το γεύμα τους ή το δείπνο με σούπα (γιατί πολύ πιθανόν να τους κοβόταν η όρεξη για φαγητό).

Αν και οι Αθηναίοι φρόντιζαν να μη λείπει τίποτα από το σπίτι τους, δηλαδή χρήσιμα αγαθά, όπως τρόφιμα, δεν πρέπει να ξεχνούμε την φτώχεια που επικρατούσε στην Ελλάδα και ήταν ο παντοτινός σύντροφος των Ελλήνων. Η έλλειψη και η ακρίβεια των τροφίμων ανάγκαζε πολλούς να μην πετάνε τίποτα από τα περισσεύματα των δείπνων.

Το σπαρτιατικό μενού δεν συγκινούσε βέβαια τους Έλληνες. Ακόμη και στις γιορτινές μέρες δεν ήταν τίποτα σπουδαίο. Έφτανε ένα βραστό χοιρινό, λίγο κρασί και καμιά πίτα γλυκιά για να ενθουσιάσει τους Σπαρτιάτες, που το καθημερινό τους ήταν μια κούπα από «μέλανα ζωμό» κι ένα κομμάτι ψωμί.

Αλλά ελάχιστοι μπορούσαν να αντέξουν τη σπαρτιατική λιτότητα. Γι’ αυτό και οι Σπαρτιάτες, πολύ πιθανόν να φάνταζαν ήρωες μπροστά σε κάποιους άλλους Έλληνες και συγκεκριμένα Αθηναίους που ήθελαν να ζουν μέσα στην πολυτέλεια και να μην λείπει κανένα είδος τροφής και ποτού από τα σπίτια τους.



Λαχανικά και όσπρια.

Τα λαχανικά στην αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα στην αρχαία Αθήνα, ήταν σε σπουδαία ζήτηση, κι όχι μόνο για τους οπαδούς του Πυθαγόρα, που τα προτιμούσαν, μια κι απέφευγαν να τρώνε όσα έχουν ζωή.

Ο Πλάτων, στην ιδιωτική του ζωή ακολουθούσε την «πυθαγόρειο δίαιτα». Που ήταν μια καθαρή χορτοφαγία κι έδειχνε ευχαριστημένος τρώγοντας λαχανικά. Πίστευε πως η δίαιτα, είναι η πηγή της υγείας και των καλών ηθών, δύο παραγόντων που κάνουν τα κράτη υγιή και ρωμαλέα, υλικώς, ηθικώς και ψυχικώς.

Οι αρχαίοι Αθηναίοι όμως δύσκολα θα μπορούσαν να ακολουθήσουν τις «φυτοφαγικές» οδηγίες του Πλάτωνα αφού τα λαχανικά είχαν γίνει για τους Αθηναίους από τα σπάνια αγαθά. Πολλά σπίτια όμως, κυρίως στα περίχωρα φρόντιζαν να έχουν χωράφια, κήπους, στους οποίους καλλιεργούσαν σκόρδα, κρεμμύδια, κουκιά, φασόλια, μπιζέλια, λούπινα, βολβούς, μαρούλια, αρακά, αγκινάρες, βλίτα, ρεβίθια και φακές. Τα μανιτάρια, τα μάραθα, τα σπαράγγια και διάφορα άλλα χορταρικά, τ’ αναζητούσαν στις ακροποταμιές, στα χωράφια και στις άκρες των δρόμων. Φαγώσιμες ήταν ακόμη και οι τρυφερές τσουκνίδες.

Φυσικά, είχαν σέλινο, άνηθο και δυόσμο, για να «καρυκεύουν» τα φαγητά τους. Μάλιστα στους αγώνες της Νεμέας γινόταν στεφάνωμα με σέλινο.

Τα κολοκυνθοειδή ήταν περισσότερο γνωστά στην Αίγυπτο, όπως τα πεπόνια (πέπων) και τ’ αγγούρια (σικυός). Μάλιστα υπήρχαν τριών ειδών αγγούρια, τα οποία είναι το λακωνικόν, ο σκυταλίας και το βοιωτικόν. Απ’ αυτά καλύτερα είναι τα λακωνικά όταν ποτίζονται, ενώ τ’ άλλα δεν πρέπει να ποτίζονται. Επίσης, τα αγγούρια έβγαιναν πιο δροσερά αν, πριν φυτευτούν οι σπόροι, μείνουν για λίγο μέσα στο γάλα ή σε διαλυμένο στο νερό μέλι.

Τα σκόρδα, ακόμη, ήταν απαραίτητα για τους αρχαίους αφού ήταν συμπλήρωμα για κάθε σαλάτα τους. Όπως επίσης και τα κρεμμύδια.

Γενικά τα χορταρικά τα σερβίρανε με μια σάλτσα φτιαγμένη από λαδόξυδο και διάφορα καρυκεύματα.

Οπωσδήποτε η απουσία της ντομάτας στερούσε πολλά από την Αθηναία νοικοκυρά. Τα μανιτάρια όμως, αν και ήταν νοστιμότατα και περιζήτητα, όλοι τα φοβούνταν για το δηλητήριό τους.

Παρόλα αυτά, ένα περιβολάκι γεμάτο με δέντρα και λαχανικά ήταν όνειρο για τους αρχαίους.

Ακόμη και οι βασιλιάδες το λαχταρούσαν. Συγκεκριμένα ο Άτταλος ο Γ΄, ο φιλότεχνος βασιλιάς της Περγάμου, που κληροδότησε το βασίλειό του στη Ρώμη (το 133 π.Χ.), εύρισκε ευχαρίστηση στο λαχανόκηπό του, όπου, εκτός των άλλων, καλλιεργούσε νοσκύαμο, ελλέβορο και κώνειο. Κάποιοι υποστηρίζουν πως καλλιεργούσε αυτά τα φυτά γιατί έκανε έρευνες για τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες. Άλλοι όμως παρατηρούν ότι αυτό που ενδιέφερε περισσότερο το φιλότεχνο βασιλιά ήταν η δραστικότητα τους ως δηλητηρίων, που, όπως λεγόταν φρόντιζε να στέλνει στους «φίλους» του.

Οι αρχαίοι Έλληνες φαίνεται να αγαπούσαν τα λαχανικά και γι’ αυτό να λαχταρούσαν να έχουν στο σπίτι τους ένα λαχανόκηπο. Βέβαια, αν θεωρήσουμε πως είναι αληθές αυτό που παρατήρησαν κάποιοι για το λαχανόκηπο του Αττάλου (πως, δηλαδή ενδιαφερόταν για τη δραστικότητα των φυτών), θα καταλάβουμε πως οι αρχαίοι δε λαχταρούσαν να έχουν στο σπίτι τους όλοι ένα λαχανόκηπο για τον ίδιο λόγο. Κάποιοι, -οι περισσότεροι- τους χρειάζονται για να τραφούν από αυτούς και να ζήσουν και άλλοι για να σκοτώσουν.

Βέβαια, τα λαχανικά ήταν απαραίτητα για τη ζωή τους.

Από τα λαχανικά όμως των αρχαίων τα κουκιά είτε βρασμένα, είτε ψημένα, είτε σε πουρέ (έτνος), ήταν το πιο αηδιαστικό φαγώσιμο, για τους οπαδούς του Πυθαγόρα. Κι όχι μόνο, τα κουκιά ήταν πρόβλημα και για τους Αιγύπτιους.

Τα υπόλοιπα όμως λαχανικά ήταν νόστιμα σε όλους, πιστεύω.



Νωγαλεύματα-μπαχαρικά.

Νωγαλεύματα έλεγαν οι αρχαίοι τα γλυκά φαγητά και γενικά κάθε λιχουδιά.

Οι Έλληνες φαίνεται να έδειχναν ιδιαίτερη προτίμηση στα αρτύματα και στα διάφορα καρυκεύματα, που έδιναν πικάντικες γεύσεις στα φαγητά τους. Έτσι ένα σπίτι της Αθήνας φρόντιζε, να έχει πάντα στα ράφια του, αλάτι (άλας), ρίγανη (ορίγανο), ξύδι (όξος), θυμάρι (θύμον), σουσάμι (σύσαμο), σταφίδες, κάππαρη, αυγά, αλίπαστα, κάρδαμο, συκόφυλλα, κύμινο, ελιές, σίλφιο, πετιμέζι, σκόρδα και διάφορα άλλα.

Ένα μενού με ορεκτικά και γλυκίσματα που θα ενθουσίαζε και τους σημερινούς καλοφαγάδες.

Ένα γλύκισμα τους ήταν βέβαια οι μελόπιτες, τις οποίες, έλεγαν γενικά «μελιτούττα». Σε προτίμηση όμως είχαν κι ένα γλύκισμα από λιναρόσπορους και μέλι, τη «χρυσόκολλα». Ένα άλλο γλύκισμα που λεγόταν «έκχυτο» φτιαχνόταν από αλεύρι και τυρί ψημένο, μέσα σε καλούπια και ήταν περιχυμένο με κρασί μελωμένο.

Επίσης ένα άλλο γλύκισμα γινόταν με αλευρωμένο γάλα, που, όταν έμπαινε σε ειδικά κύπελλα, γαρνιρόταν με μέλι και πασπαλιζόταν με σουσάμι.

Οπωσδήποτε όμως τα πιο συνηθισμένα γλυκίσματα ήταν οι γαλατόπιτες.

Από τα καρυκεύματα, το πιο περιζήτητο αλλά και το πιο σπάνιο ήταν το μαύρο πιπέρι. Επίσης στόλιζαν τα φαγητά τους με σμύρνα, κάππαρη, ρίγανη, δυόσμο, κύμινο και διάφορα άλλα.

Όμως εκείνοι οι έμποροι που τολμούσαν να φέρουν στην Αθήνα πιπέρι ή άλλα μπαχαρικά, από τις αγορές της Ανατολής, κινδύνευαν να κατηγορηθούν σαν κατάσκοποι του βασιλιά των Περσών.

Αφού παρατηρείται ακόμη πως το πιπέρι είναι ξενικό όνομα, γιατί κανένα ελληνικό όνομα, εκτός από το μέλι, δεν τελειώνει σε «ι».

Παρόλα αυτά όμως βλέπουμε πως οι Έλληνες έχουν πλούτο μπαχαρικών και γλυκισμάτων.



Το Μέλι.

Μια και η ζάχαρη ήταν άγνωστη στους αρχαίους, το μέλι ήταν κάτι από τα απαραίτητα για την καθημερινή διατροφή τους και βέβαια για τα γλυκίσματά τους που ήταν αγαπητά σε όλους.

Το μέλι ήταν γι’ αυτούς θείο δώρο, αφού πίστευαν πως έπεφτε από τον ουρανό, με την πρωινή δροσιά, πάνω στα λουλούδια και στα φύλλα και από εκεί το μάζευαν οι μέλισσες.

Την άποψη αυτή, σήμερα θα μπορούσαμε να τη χαρακτηρίσουμε αφελή, τότε όμως το μέλι ήταν τόσο πολύτιμο και απαραίτητο γι’ αυτούς, που κανείς δεν θα μπορούσε να σκεφθεί κάτι τέτοιο.

Τις θρεπτικές ιδιότητες του μελιού, δεν τις αγνοούσε φυσικά κανένας, γι’ αυτό, σε κάθε περίπτωση, όλο έπαινοι ακούγονταν. Κι εξυμνούσαν, κυρίως, το μέλι της Αττικής, το περίφημο θυμαρίσιο μέλι. Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως μόνο στην Αττική υπήρχε μέλι.

Η μελισσοκομία ανθούσε σε πολλά μέρη, στα νησιά και στην Αίγυπτο.

Το μέλι ήταν τόσο σημαντικό για τους αρχαίους, που αρκετές φορές γέμιζαν μεγάλους αμφορείς με αυτό και τ’ ανακάτευαν με κρασί για να κάνουν τις σπουδές, τόσο στους θεούς που τιμούσαν, όσο και στις ψυχές των νεκρών.

Καταλαβαίνουμε έτσι, μετά από αυτό, πόσο πολύτιμη θεωρούσαν την αξία του.



Τα φρούτα.

Η αγάπη των αρχαίων για τα φρούτα θεωρείται φυσικά αναμφισβήτητη, αφού ήταν απαραίτητα για τη διατροφή τους. Για να υπάρχουν όμως τα φρούτα απαραίτητο ήταν το γλυκό μεσογειακό κλίμα που ευνοούσε την ανάπτυξη όλων σχεδόν των δέντρων.

Παρόλα αυτά, ορισμένα φρούτα, όμως, όπως είναι τα πορτοκάλια, τα βερίκοκα, τα μανταρίνια, τα ροδάκινα, τα τζάνερα και άλλα ήταν άγνωστα στο διαιτολόγιο των αρχαίων. Έτσι η πληθώρα των φρούτων, που κατακλύζουν σήμερα τις αγορές, ήταν βέβαια κάτι το αδιανόητο για αυτούς.

Η αγάπη για τα φρούτα όμως έπεισε πολλούς ποιητές, ότι αξίζει ν’ αφιερωθούν μερικοί στίχοι σ’ αυτά.

Ακόμη, οι αρχαίοι συγγραφείς έλεγαν κάρυα όλους τους καρπούς με τον σκληρό φλοιό.

Η Δαμασκός της Συρίας, αναφέρουν κάποιοι πως ονομάστηκε έτσι από τα καλά δαμάσκηνα που έβγαιναν στα μέρη της.

Οι Ρόδιοι και οι Σικελοί έλεγαν τα δαμάσκηνα «βράβυλα», άλλοι τα έλεγαν «κοκκύμπλα», ενώ ένας ποιητής-συγγραφέας ο Θεόφραστος ο Συρακόσιος μιλάει για «δαμάσκηνα και σποδιάς», ένα είδος από άγρια δαμάσκηνα.

Τα μήλα ήταν επίσης γνωστά στους αρχαίους, όχι όμως με την πλούσια ποικιλία που παρουσιάζονται σήμερα στην αγορά.

Τα γλυκά μήλα τα έλεγαν «Ορβικλάτα» και τα πιο ζουμερά «σητάνια» ή «πλατάνια».

Περίφημα ήταν τα μήλα της Κορίνθου, που παλαιότερα λέγονταν και Εφύρη ή Εφύρα.

Πάντως, η πορτοκαλιά, που πατρίδα της θεωρείται η νοτιοανατολική Ασία, ήταν άγνωστη για τους αρχαίους αφού έγινε γνωστή στην Ευρώπη το 16ο αιώνα.

Ένα άλλο φρούτο που υπήρχε, όμως, στην αρχαία Ελλάδα ήταν τα κυδώνια που τα έλεγαν «στρουθία» και «κοδύματα».

Τα ροδάκινα που ήταν γνωστά στους Πέρσες ονομάζονταν «κοκκύμπλα», με το ίδιο όμως όνομα αναφέρονται και τα δαμάσκηνα.

Από τα πιο περιζήτητα φρούτα ήταν βέβαια τα σταφύλια, αλλά όσοι τα καλλιεργούσανε τα βλέπανε περισσότερο σαν κρασί.

Το πιο αγαπημένο φρούτο των αρχαίων ήταν όμως τα σύκα. Και τα πιο περίφημα ήταν τα σύκα της Αττικής, κάτι που ύμνησαν αρκετοί. Γι’ αυτό και ο Ίστρος (ένας γραμματικός, ποιητής και ιστορικός από την Κυρήνη) λέει στα «Αττικά» ότι «τα σύκα της Αττικής, που θεωρούνται και τα καλύτερα, δεν πρέπει να εξάγονται, ώστε να τα απολαμβάνουν μόνο οι Αθηναίοι...». Ακόμη αναφέρει, πως πολλοί όμως έκαναν μυστικά την εξαγωγή.

Η αγάπη και η εκτίμηση των αρχαίων για τα σύκα ασφαλώς μας εντυπωσιάζει, αφού πολλοί ποιητές και συγγραφείς έχουν αναφερθεί με πολύ μεγάλο θαυμασμό σ’ αυτά.

Τα σύκα υπήρχαν σε αφθονία και σε μεγάλη, για εκείνη την εποχή, ποικιλία. Τα πιο γνωστά ήταν τα χελιδώνια σύκα, οι αγριοσυκιές γενικά, οι λευκοαγριοσυκιές, οι φιβαλέους και οι οπωροβασιλίδας. Γνωστά επίσης ήταν τα ασπρόσυκα τα οποία τα έλεγαν «λευκερινεά» και μερικά που είχαν ξινή γεύση «οξάλια».

Φημισμένα ήταν και τα ροδίτικα σύκα, που ο Σαμιώτης κωμωδιογράφος Λυγκεύς τα συγκρίνει, στις «Επιστολές» του, με τα σύκα της Αττικής.

Αλλά και τα σύκα της Πάρου τα σύγκριναν με άλλα αγριόσυκα για να φανεί η νοστιμάδα τους.

Στην αρχαία Ελλάδα υπήρχαν διάφορα είδη σύκων.

Ο Φιλήμων, στις «Αττικές λέξεις», αναφέρεται στα βασιλικά σύκα.

Στην Αχαΐα ήταν συκιές που ωρίμαζαν το χειμώνα και οι καρποί τους λέγονταν «κοδώνια σύκα».

Μερικές συκιές καρποφορούσαν δύο φορές το χρόνο, και λέγονταν «δίφορες». Μερικοί μάλιστα συζητούσαν και για τρίφορη συκιά (φρούτα τρεις φορές το χρόνο) που έβγαινε όμως μόνο στη νήσο Κέα.

Το σύκο ήταν τόσο αγαπητό στους αρχαίους αλλά και στους απογόνους τους, που έχουν πάρει το όνομα του αρκετά χωριά στην εποχή μας.



Τα κρασιά.

Το κρασί ήταν κάτι το απαραίτητο στα γεύματα των αρχαίων και βέβαια στα συμπόσια, όπου έρεε άφθονο. Όμως δεν έπιναν το κρασί όπως εμείς, αλλά νερωμένο, όχι μόνο με γλυκό αλλά και με θαλασσινό νερό, αφού απέφευγαν να το πίνουν, όπως φαίνεται, ανέρωτο (άκρατος οίνος, όπως το έλεγαν). Βέβαια, έδιναν μεγάλη σημασία στην αναλογία του νερού με το κρασί αφού τους ήταν πολύ αγαπητό και δεν έπρεπε να γίνει κανένα απολύτως λάθος.

Η αναλογία λοιπόν με το νερό ήταν, συνήθως, στο μισό ή τρία μέρη νερό και δύο κρασί. Το νερό, ανάλογα με την εποχή, ήταν χλιαρό ή κρύο.

Μερικές φορές έριχναν μέσα και παγάκια, που τα έφερναν από τα βουνά και τα διατηρούσανε μέσα σε άχυρα.

Βέβαια, το παγωμένο κρασί ήταν μια πολυτέλεια. Τα δροσερά πηγάδια, έτσι, ήταν σχεδόν απαραίτητα αφού χρησίμευαν, φυσικά, για ψυγεία και τα καλά σπίτια φρόντιζαν να έχουν τους ειδικούς κάδους (ψυκτήρες) όπου έβαζαν και χιόνι για να παγώνει, όχι μόνο το κρασί αλλά και το νερό.

Οι αρχαίοι, ακόμη, έβαζαν συχνά μέσα στα κρασιά τους και διάφορα αρώματα, όπως θυμάρι, μέντα, γλυκάνισο, δεντρολίβανο, μυρτιά, ακόμη και μέλι, αλλά ποτέ ρετσίνη. Ένα τόσο ευωδιαστό κρασί έπαιρνε και το χαρακτηριστικό του όνομα, το έλεγαν «τρίμα».

Ακόμη, έφτιαχναν το κρασί με διαφορετικούς τρόπους, από τους σημερινούς, γεγονός που δείχνει πόσο εξελίχθηκε με τα χρόνια η παρασκευή του κρασιού.

Ο τρύγος λοιπόν γινόταν με συνοδεία αυλού που ρύθμιζε τις κινήσεις κι ήταν, όπως άλλωστε και σήμερα, ένα πολυήμερο πανηγύρι.

Τα σταφύλια τα έβαζαν σε μέρος που να τα βλέπει καλά ο ήλιος, για να φύγει το νερό που είχαν μέσα τους. Ύστερα τα πατούσαν, πάλι με χορούς και τραγούδια, κι άφηναν το μούστο να βράσει πέντε μέρες, μέσα σ’ ένα μεγάλο πιθάρι, τοποθετημένο σε σκιερό μέρος. Κατόπιν μάζευαν το γλυκό υγρό απ’ τον αφρό, που ήταν γεμάτο ζάχαρη, κι αποθήκευαν το μούστο σε πιθάρια που, πολλές φορές, τα έβαζαν μέσα στη γη. Τα σκέπαζαν και περίμεναν να μπει για καλά ο χειμώνας, για να τ’ ανοίξουν. Αρκετοί πάντως είχαν την υπομονή να περιμένουν μέχρι την άνοιξη, οπότε το κρασί ψηνόταν καλύτερα.

Ο τρύγος ήταν ένα από τ’ αγαπημένα θέματα για πολλούς αρχαίους. Αρκετοί συγγραφείς έχουν αφιερώσει στίχους και σ’ αυτόν.

Οι Αθηναίοι πάντως φρόντιζαν ν’ ανοίγουν τα πιθάρια τους την πρώτη μέρα των Ανθεστηρίων, και ο κάθε νοικοκύρης, με το πρώτο κιόλας ποτήρι, έκανε σπονδή στο Διόνυσο, τον αγαπητό τους θεό, του κρασιού.

Ο κάθε τόπος στην αρχαία Ελλάδα είχε και το δικό του τρόπο παρασκευής του κρασιού.

Για να διατηρήσουν το μούστο, όμως, όλοι έριχναν μέσα και νερό αλατισμένο, όπως και διάφορα αρώματα. Και πολλές φορές έψηναν το μούστο σε σιγανή φωτιά.

Στη ρόδο και στην Κω όμως έβαζαν μέσα στο μούστο θαλασσινό νερό, γιατί πίστευαν ότι το κρασί που θα γίνει μ’ αυτό τον τρόπο δεν θα φέρει εύκολα τη μέθη και θα είναι πιο εύκολο στη χώνεψη.

Η μέθοδος αυτή έγινε αιτία να υποστηριχθεί, από κάποιους αρχαίους συγγραφείς, ότι, κατά το μύθο «φυγή του Διονύσου» στη θάλασσα σήμαινε κι ένα τρόπο οινοποιίας, που ήταν γνωστός από παλιά. Δηλαδή, η ανάμειξη του γλεύκους (μούστου), που εκπροσωπείται από το θεό Διόνυσο ή Βάκχο, με το θαλασσινό νερό.

Πολλοί μάλιστα -όπως ο Όμηρος- επαινούν και το κρασί του Μάρωνος από τη Θράκη γιατί βάζουν μέσα πολύ νερό.

Στην αρχαία Ελλάδα όμως τα γνωστότερα είδη κρασιού ήταν τέσσερα. Το άσπρο, το κιτρινωπό, το μαύρο και το κόκκινο.

Το άσπρο κρασί ήταν το ελαφρότερο, αρκετά χωνευτικό και διουρητικό, το κιτρινωπό, προς το ξανθό, είχε πιο ξινή γεύση, ενώ το μαύρο και το κόκκινο, που συνήθως είχαν γλυκιά γεύση, ήταν και τα πιο περιζήτητα.

Φυσικά τα παλιά κρασιά ήταν και τα καλύτερα, όπως άλλωστε και σήμερα. Γενικά πάντως πιστεύανε ότι όσο πιο παλιό είναι ένα κρασί τόσο πιο χωνευτικό και πιο ελαφρύ είναι.

Η αγάπη των αρχαίων για το κρασί ήταν μεγάλη, έτσι φρόντιζαν να υπάρχει τις περισσότερες φορές στο τραπέζι τους. Συγκεκριμένα πριν από το δείπνο ή το γεύμα, οι αρχαίοι ανακάτευαν το κρασί με το νερό σ’ ένα μεγάλο αγγείο, τον κρατήρα. Και οι δούλοι έπαιρναν το κρασί απ’ τον κρατήρα με μακριές κουτάλες, πήλινες, ξύλινες ή μεταλλικές, αλλά και με μια κανάτα μπορούσαν να γεμίσουν τα κύπελλα ή ποτήρια των καλεσμένων σε ένα τραπέζι.

Το κρασί αφού ήταν τόσο αγαπητό στους αρχαίους χρησίμευε βέβαια και για τις σπουδές, στις διάφορες θρησκευτικές τελετές. Μερικές φορές όμως η λατρεία ορισμένων θεοτήτων απέκλειε το κρασί, οπότε οι σχετικές σπουδές γίνονταν ακόμη και με γάλα! Είχαν όπως φαίνεται και τις προλήψεις τους όταν έπιναν ή χρησιμοποιούσαν το κρασί.

Το γεγονός όμως ότι οι Έλληνες αγαπούσαν τόσο πολύ το κρασί εξηγεί το λόγο για τον οποίο υπήρχαν τόσοι σπουδαίοι κρασότοποι στην Ελλάδα.

Το χιώτικο κρασί, παράδειγμα, που τ’ ονόμαζαν «αριούσιο», ήταν από τα ακριβότερα κρασιά στο εμπόριο και είχε μεγάλη φήμη. Όπως και το κρασί της Λέσβου που θεωρείται πολύ καλό. Καλά κρασιά ήταν ακόμη, τα κρασιά της Μυτιλήνης που οι Μυτιληναίοι τους έδιναν γλυκιά γεύση και τα ονόμαζαν πρόδρομα (τα πρώιμα) και πρότροπα (από απάτητα σταφύλια). Πασίγνωστα ήταν ακόμη τα κρασιά της Μένδης (παραλία πόλης της δυτικής ακτής της χερσονήσου Παλλήνης) όπου ράντιζαν τα σταφύλια, πάνω στα κλήματα, με το ελατήριο ή καθάρσιο (χυμός από άγρια αγγούρια) για να βγει μαλακό το κρασί. Και τέλος σε σπουδαία ζήτηση ήταν το κρασί της Ικαρίας που λεγόταν πράμνιο και δεν ήταν ούτε γλυκό, ούτε παχύ, αλλά στυφό και άγριο, με ιδιαίτερα εξαιρετική οσμή.

Τα κορινθιακά κρασιά αντίθετα όμως δεν ήταν σε ζήτηση γιατί όπως έλεγαν ήταν κρασιά βασανιστήρια και παράξενα.

Καλή φήμη δεν είχε όμως και το κρασί που φτιαχνόταν στα περίχωρα της Κερυνίας της Αχαΐας, αφού δημιουργούσε προβλήματα στις εγκύους.

Αλλά και για το κρασί της Θάσου λεγόταν πως καταπολεμούσε την αϋπνία, αλλά έφερνε και ύπνο!

Παρόλα αυτά τα καλύτερα κρασιά όπως υποστήριζαν και οι Ρωμαίοι ήταν τα ελληνικά, και από τα πιο περίφημα, του κυρίως ελληνικού χώρου, ήταν της Πεπαρήθου (Σκοπέλου), της Νάξου, της Λήμνου, της Ακάνθου (Θράκης), της Ρόδου και, από τα μικρασιατικά, της Μιλήτου.

Εκτός της κυρίως Ελλάδας ξεχώριζαν ακόμη το «χαλυβώνιο» κρασί της Δαμασκού, με κύριο προμηθευτή τη βασιλική αυλή της Περσίας, καθώς και τα φοινικικά κρασιά.

Περίεργο πάντως είναι το γεγονός πως οι αρχαίοι Έλληνες αγνοούσαν ή απέφευγαν το ζύθο, το εθνικό ποτό των Αιγυπτίων, που γινόταν από κριθάρι ή σίκαλη και από χουρμάδες, παρά τις τόσες συναλλαγές που είχαν.

Πάντως, η αρχαία Ελλάδα όπως φαίνεται είχε μεγάλη ποικιλία κρασιών, έτσι, επόμενο ήταν τα κρασιά να παίρνουν μια από τις πρώτες θέσεις στις αγορές του αρχαίου κόσμου.

Η μεγάλη αυτή ποικιλία κρασιών οδήγησε πρώτα τους Έλληνες και στη συνέχεια τους Ρωμαίους να ιδρύσουν τα «εμπορεία», όπου μπορούσε κανείς ν’ ανταλλάξει σκλάβους με τα καλύτερα κρασιά.

Πολλές περιοχές που είχαν άφθονα κρασιά φρόντιζαν για την εξαγωγή τους.

Όσα κρασιά ήταν να περάσουν στο εμπόριο φυλάγονταν μέσα σε μεγάλα και κατάλληλα πιθάρια, ενώ τα σπιτικά κρασιά ή όσα πήγαιναν στην κοντινή αγορά τα έβαζαν σε ασκούς από χοιρινά ή κατσικίσια δέρματα.

Τα πιθάρια είχαν πάνω τους και μία ειδική σφραγίδα με τ’ όνομα του εμπόρου καθώς και των τοπικών αρχόντων της περιοχής.

Η εισαγωγή και η εξαγωγή όμως των κρασιών ήταν κανονισμένες, κυρίως στο νησί Θάσο, με ειδικούς νόμους που τιμωρούσαν τις απάτες και νοθείες, εξασφαλίζοντας έτσι ένα πραγματικό «προστατευτισμό».

Μέσα από όλα αυτά καταλαβαίνουμε πως το κρασί αντιπροσώπευε τους αρχαίους Έλληνες και αυτοί το λάτρευαν αφού ήταν απαραίτητο για τη ζωή τους.



Το κυνήγι.

Το κυνήγι, κυρίως με τα τόξα, το αγαπούσαν όλοι οι... πολεμιστές, αφού ήταν άφθονο στην αρχαία εποχή και υπήρχαν μεγάλες εκτάσεις όπου δεν πατούσε ανθρώπινο πόδι.

Τα δολώματα που χρησιμοποιούσαν ήταν κυρίως μικρά πιτσούνια και τυφλωμένα περιστεράκια!

Οι αρχαίοι έτρωγαν όχι μόνο τα περιστέρια αλλά όλα τα πετούμενα, ακόμη και τα μικρά σπουργίτια, εκτός απ’ τα κοράκια, με το σκληρό και στυφό κρέας τους. Απέφευγαν όμως να τρώνε και τα ορτύκια, αφού τα φυλάγανε για τις αξιολάτρευτες ορτυκομαχίες τους μια και το χρήμα είχε και αυτό την τιμητική του θέση στην κοινωνία.

Τα προϊόντα του κυνηγιού ήταν ακόμη, κυρίως, τσίχλες, συκοφάγοι, κοτσύφια, πέρδικες, ψαρόνια, αγριόπαπιες, χήνες κ.λ.π.

Αλλά από τα πιο ζηλευτά θηράματα ήταν οι αγριόχοιροι, τα ελάφια και τα ζαρκάδια, που ζούσαν τότε σ’ όλα τα ελληνικά βουνά.

Τέλος, τα αγαθά του κυνηγιού θεωρούνταν βέβαια από τους αρχαίους ως τα πιο νόστιμα.

Η διατροφή των αρχαίων Ελλήνων όπως φαίνεται ήταν πλήρης αν αναλογιστούμε τις τροφές που υπήρχαν τότε. Και οι Έλληνες δείχνουν να ήταν περισσότερο καλοφαγάδες παρά λιτοδίαιτοι, αφού στα συμπόσια τους τις περισσότερες φορές, αν όχι πάντα, τα τραπέζια ήταν γεμάτα από πλήθος διαφόρων τροφών, και γευμάτων.

Εξάλλου, οι αρχαίοι έλεγαν πως ένα υγιές και καλό μυαλό πρέπει να βρίσκεται μέσα σε ένα υγιές σώμα. Δηλαδή όσο σημαντικό θεωρούσαν την πνευματική καλλιέργεια του ανθρώπου, τόσο σημαντικό θεωρούσαν και την καλή και σωστή διατροφή του.



Η εργασία αυτή με βοήθησε αρκετά να μάθω περισσότερα απ’ όσα γνώριζα για το διαιτολόγιο των προγόνων μας. Ήταν για μένα αρκετά σημαντική αφού μου πρόσφερε αρκετές πληροφορίες και γνώσεις για τη ζωή, γενικά, των αρχαίων Ελλήνων.

Και, πραγματικά, γνώρισα καλύτερα όχι μόνο τις διατροφικές επιλογές των αρχαίων Ελλήνων αλλά και τον τρόπο ζωής τους, γιατί πιστεύω πως μέσα από τη διατροφή κάποιου λαού μπορείς να καταλάβεις, λιγότερο ή περισσότερο, και τις καθημερινές του συνήθειες.

ΠΗΓΗ

Press to Continue.......

Βιομυστήριο

Nichole Broderick θεωρούσε ότι γνώριζε τον τρόπο δράσης της τοξίνης Bt. Σε τελική ανάλυση, ο εν λόγω τοξικός κρύσταλλος που παράγεται από το βακτήριο Bacillus thuringiensis είναι γνωστός από το 1911 τουλάχιστον, βρίσκει δε ευρεία εφαρμογή ως βιολογικό εντομοκτόνο από τη δεκαετία τού 1950. Μάλιστα, οι επιστήμονες έχουν τροποποιήσει μέσω γενετικής μηχανικής και διάφορα είδη αγρωστωδών προκειμένου τα ίδια τα καλλιεργούμενα φυτά να παράγουν το εν λόγω παρασιτοκτόνο. Σύμφωνα με το αποδεκτό μοντέλο, η τοξίνη Bt διατρυπά το έντερο του παρασιτικού εντόμου, και μέσω των διανοιγόμενων πόρων το βακτήριο είτε μολύνει την αιμολέμφο (το αίμα του επιβλαβούς εντόμου) είτε του προκαλεί αναστολή λήψεως τροφής (αντιτροφική ενέργεια).

Έτσι, όταν η μεταπτυχιακή φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν στο Μάντισον χορήγησε το παρασιτοκτόνο σε προνύμφες του μελαμψού σκώρου (Lymantria dispar) οι οποίες είχαν απαλλαγεί από τη συμβιωτική μικροχλωρίδα του εντέρου τους μέσω αντιβιοτικών, προσδοκούσε ακόμη μεγαλύτερη θανατηφόρο δράση. «Καταρχάς ήλεγχα την υπόθεση ότι τα εντεροβακτηρίδια πράγματι εξασφάλιζαν στο σκώρο προστασία από την Bt», ανακαλεί στη μνήμη της. «Διαπίστωσα, λοιπόν, ότι άπαξ και [οι προνύμφες] δεν διέθεταν την εντερική μικροχλωρίδα τους, η Bt δεν ήταν πλέον σε θέση να εκδηλώσει τη θανατηφόρο δράση της.»

Εντούτοις, το ότι η Bt θα μπορούσε να μην αποτελεί αυτή καθεαυτήν εντομοκτόνο θα σήμαινε ανατροπή τής εδώ και έναν αιώνα ορθής και αποδεκτής άποψης. Οπότε, η Broderick επανέλαβε τα πειράματά της πολλές φορές και κατέφυγε στις συμβουλές δύο ειδικών, επίσης στο Μάντισον, του Jo Handlesman, ο οποίος ασχολείται με την οικολογία των μικροοργανισμών, και του εντομολόγου Ken Raffa. Αλλά και οι εν λόγω ερευνητές έφταναν στο ίδιο αποτέλεσμα κατόπιν πολλαπλών πειραματικών επαναλήψεων με πολλά έντομα: η τοξίνη Bt επεδείκνυε άριστη δράση όταν στoν πεπτικό σωλήνα των μελαμψών σκώρων φιλοξενούνταν το σύνηθες σύνολο βακτηρίων.

Κατά τις περασμένες δεκαετίες, οι μελέτες οι σχετικές με την Bt εστιάζονταν μόνο στα πρώτα βήματα της δράσης της τοξίνης. «Πραγματικά, κανείς δεν εστίασε την προσοχή του στο τι συμβαίνει αφού η τοξίνη διανοίξει πόρους και επέλθει ο θάνατος των κυττάρων», σχολιάζει ο εντομολόγος Juan Jurat-Fuentes, του Πανεπιστημίου τού Τενεσί στο Νόξβιλ. «Μήπως τα έντομα συνέρχονται; Μήπως αναλαμβάνουν τα άλλα βακτήρια;» Οι ερευνητές στο Μάντισον διαπίστωσαν ότι, με την επανεισαγωγή των εντεροβακτηριδίων ένα-ένα τη φορά, το στέλεχος ΝΑΒ3 τού Enterobacter επανέφερε τη φονική ισχύ τής Bt· από τους ελέγχους δε που επακολούθησαν αποδείχθηκε ότι το τελευταίο βακτήριο αναπτυσσόταν στην αιμολέμφο, ενώ το Bacillus thuringiensis πέθαινε σε σύντομο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, εξίσου δραστικό ως προς τη θανάτωση των προνυμφών αποδείχθηκε και το γενετικά τροποποιημένο για να παράγει κρυστάλλους τής Bt Escherichia coli, αν και κάτι τέτοιο δεν παρατηρούνταν όταν ο βακτηριακός ξενιστής ήταν νεκρός αλλά εξακολουθούσε να φέρει την τοξίνη.

Βάσει αυτών των αποτελεσμάτων μπορεί να εξηγηθεί η μεταβλητή αποτελεσματικότητα που παρατηρείται συχνά με την Bt· παραδείγματος χάριν, οι μελαμψοί σκώροι που παρασιτούν στην ιτιά παρουσιάζουν ανθεκτικότητα στην τοξίνη, παρατηρεί ο Raffa. Ορισμένοι είχαν υποστηρίξει ότι οι τανίνες της ιτιάς ίσως να προσδένονται στην πρωτεΐνη Bt, γεγονός που οδηγεί στην εξάλειψη της δράσης της· αλλά με τα τελευταία δεδομένα ο Raffa αναρωτιέται μήπως άλλες ενώσεις από το δέντρο επηρεάζουν το Enterobacter, το οποίο ενδέχεται να είναι ο πραγματικός δολοφόνος. «Η αναθεώρηση της ερμηνείας ορισμένων από εκείνα τα πρώτα ευρήματα έχει σημασία», υποστηρίζει ο ίδιος. Θα μπορούσε επίσης να εξηγηθεί και το μυστήριο σχετικά με το παράσιτο του καλαμποκιού Spodoptera frugiperda, του οποίου το έντερο αναπτύσσει πόρους όταν εκτεθεί στην Bt, αλλά δεν επέρχεται θάνατος. «Οι επιστήμονες δυσκολεύτηκαν πολύ να εξηγήσουν πώς αυτή η τοξίνη προσδένεται και διανοίγει πόρους αλλά δεν φονεύει τα έντομα», λέει ο Jurat-Fuentes.

Επίσης, το B. thuringiensis κρύβει μάλλον μυστήριο: δεν είναι σαφές για ποιο λόγο το βακτήριο δαπανά τόσο πολλή ενέργεια για την παραγωγή των κρυστάλλων, όταν κάτι τέτοιο δεν προσδίδει κάποιο ευδιάκριτο όφελος στον μικροοργανισμό. Μάλιστα, ύστερα από μία δεκαετία ευρείας χρήσης τής Bt στα διαγονιδιακά αγρωστώδη ―παγκοσμίως, τουλάχιστον 1,3 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα καλλιεργούμενων εκτάσεων καλύπτονται με διαγονιδιακά φυτά τα οποία παράγουν τη δική τους τοξίνη Bt―, σχεδόν κανένα από τα στοχευόμενα έντομα δεν έχει επιδείξει ανοσία, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει για άλλα παρασιτοκτόνα. «Υπάρχει, βέβαια, μόνο ένα έντομο, ο σκώρος Plutella xylostella, ο οποίος έχει αναπτύξει ανθεκτικότητα», παρατηρεί ο εντομολόγος Bruce Tabashnik, του Πανεπιστημίου της Αριζόνας.

Μολονότι από τη μελέτη των ερευνητών στο Ουισκόνσιν προκύπτει το συμπέρασμα ότι η Bt δρα συνεργατικά με τα εντεροβακτηρίδια ώστε να προκαλείται ενδεχομένως σηψαιμία, ο ακριβής μηχανισμός θανάτωσης παραμένει ακόμη άγνωστος. Ως εκ τούτου, από τη διαλεύκανση του εν λόγω μηχανισμού θα μπορούσαν να προκύψουν διάφοροι τρόποι για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της τοξίνης ή για να αποτρέπεται η ανθεκτικότητα στην Bt. Με την έρευνα αυτή, τουλάχιστον, τα παράσιτα των αγρωστωδών αποτιμώνται εκ νέου. «Συνεχώς και περισσότερο διαπιστώνουμε ότι δεν μπορούμε πλέον να αντιμετωπίζουμε το παρασιτικό έντομο μεμονωμένα», παρατηρεί ο Tabashnik. «Οφείλεις να εξετάζεις και το σύνολο των συμβιοτικών οργανισμών που φιλοξενούνται στον ξενιστή, καθώς και τον τρόπο αλληλεπίδρασης αυτών με το περιβάλλον του τελευταίου.»
Scientific American

Press to Continue.......

Αχιλλέας vs Οδυσσέας

του Γιώργου Στάμκου
Από την αυγή της ιστορίας ο Οδυσσέας και ο Αχιλλέας παλεύουν για την ψυχή της Ελλάδας. Ο πολυμήχανος Οδυσσέας εκφράζει το ναυτικό γεωφιλοσοφικό ιδεώδες, ενώ ο ατρόμητος Αχιλλέας το ηπειρωτικό. Το πρώτο αρχέτυπο βρήκε την καλύτερη εφαρμογή του στη δημοκρατική θαλασσοκράτειρα Αθήνα, ενώ το δεύτερο στην ολιγαρχική ηπειρωτική Σπάρτη. Σε φιλοσοφικό επίπεδο η Αθήνα εξέφραζε το αριστοτελικό όραμα της ανοιχτής, εμπορικής, κοσμοπολίτικης, ναυτικής πόλης, ενώ η ολιγαρχική Σπάρτη προσιδίαζε αρκετά στην απομονωμένη «ιδανική Πολιτεία» του Πλάτωνα. Πίσω όμως από αυτήν τη γεωπολιτική και γεωφιλοσοφική σύγκρουση υποβόσκει η αιώνια αντιπαλότητα της ξηράς με τη θάλασσα.

Η γεωμορφολογία της Ελλάδας ωθεί σε δημιουργικές αντιθέσεις. Το βουνό σμίγει με τη θάλασσα και το αποτέλεσμα είναι μια δαντέλα ακτών χωρίς τέλος. Η Ελλάδα είναι «μια θάλασσα περιβαλλόμενη από ξηρά». Από την άλλη όμως είναι κι ένα «αρχιπέλαγος βουνών» περιτριγυρισμένο από θάλασσα. Η κύρια γεωμορφολογική αντίθεση της Ελλάδας είναι μεταξύ των συμπαγών ορεινών όγκων και των διάσπαρτων και ακανόνιστων τμημάτων γης του αρχιπελάγους. Η γεωγραφία της χώρας είναι διττή. Με δυό λόγια η Ελλάδα δεν είναι ηπειρωτική χώρα, ούτε όμως και απόλυτα νησιωτική. Κανένα σημείο της δεν απέχει πολύ ούτε από κάποιο βουνό, ούτε όμως κι από κάποια ακτή. Η γεωμορφολογία της ελληνικής χερσονήσου ώθησε εξαρχής τους κατοίκους της προς δύο αντίθετες γεωπολιτικές κατευθύνσεις.

Ο κάτοικος αυτού του τόπου είχε ιστορικά δύο επιλογές για να διαφύγει: το βουνό ή τη θάλασσα. Αν ήθελε, δηλαδή, να ξεφύγει από κάποια καταπιεστική εξουσία μπορούσε να γίνει κλέφτης των βουνών ή πειρατής των θαλασσών. Και στις δύο περιπτώσεις η Φύση ευνοούσε την ατομική ελευθερία, εμποδίζοντας την απόλυτη κυριαρχία ενός κέντρου εξουσίας. Ανέκαθεν στον ελλαδικό χώρο ενδημούσαν οι αυτόνομες «νησίδες», απομακρυσμένες και ημι-ανεξάρτητες κοινότητες, όπου η κεντρική εξουσία σπανίως γινόταν αισθητή.

Από την άλλη ο φυσικός κατακερματισμός της ελληνικής χερσονήσου, που περιβάλλεται από χιλιάδες νησιά, οδήγησε από την αρχαιότητα ακόμη στη δημιουργία των πόλεων-κρατών, τα όρια των οποίων συνέπιπταν με τα φυσικά σύνορα, που ήταν πάντοτε κάποιο βουνό ή θάλασσα. Αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ελληνικής Φύσης προσέφεραν στους κατοίκους της δύο γεωπολιτικές επιλογές. Όσοι ζούσαν στις ακτές μπορούσαν ν’ ανοιχτούν προς το πέλαγος, ν’ αναπτύξουν το ναυτικό, το εμπόριο, και, κατ’ επέκταση, να δημιουργήσουν μια θαλασσοκρατορία. Από την άλλη όμως όσοι ζούσαν σε απομακρυσμένα νησιά, σε ορεινά μέρη κι απομονωμένες κοιλάδες -όλες φύσει οχυρές τοποθεσίες- εύκολα υπέκυπταν στον πειρασμό της απομόνωσης, της εσωστρέφειας, του συντηρητισμού και γενικώς της οικονομικής και κοινωνικής στατικότητας. Η πρώτη επιλογή έγινε από τους Αθηναίους, ενώ η δεύτερη από τους Σπαρτιάτες.

Αθήνα και Σπάρτη, λοιπόν, μια ναυτική και μια ηπειρωτική δύναμη, αποτέλεσαν τα δύο χαρακτηριστικά αντίθετα γεωπολιτικά πρότυπα, που επικράτησαν στον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Οι διαφορές τους δεν ήταν τόσο γεωγραφικές, όσο πολιτικές και φιλοσοφικές: η δημοκρατική Αθήνα εξέφραζε το αριστοτελικό όραμα της ανοιχτής, εμπορικής, κοσμοπολίτικης, ναυτικής πόλης, ενώ η ολιγαρχική Σπάρτη πλησίαζε αρκετά στο πλατωνικό όραμα της «Πολιτείας», στην οποία επικρατούσε μια αγοραφοβία, ενώ η απομόνωση από τον έξω κόσμο θεωρούνταν αναγκαία για την προστασία μιας στατικής κοινωνίας από τα «καινά δαιμόνια».

Ως τον 6ο π.Χ. αιώνα η Αθήνα βρισκόταν σε δίλημμα για το κατά πόσο θα παρέμενε χερσαία δύναμη ή αν θα έπρεπε ν’ ανοιχτεί προς το πέλαγος. Τελικά πήρε την απόφαση να εισέλθει στον «υγρό στίβο» έπειτα από επίμονες πιέσεις της δημοκρατικής παράταξης και ιδιαίτερα του Θεμιστοκλή, που ήταν υπέρμαχος της ναυτικής ισχύος. Ο Θεμιστοκλής διέβλεπε ότι το γεωπολιτικό μέλλον της Αθήνας βρισκόταν στη θάλασσα. Ο ευφυής Αθηναίος πολιτικός υποστήριζε ότι με τη ναυτική ισχύ όχι μόνο θα γινόταν δυνατή η α�